၁. ပရိဝီမံသနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၁. ဒုက္ခဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ပရိဝီမံသမာနောတိ ဥပပရိက္ခမာနော. ဇရာမရဏန္တိ ကသ္မာ ဇရာမရဏံ ဧကမေဝ ‘‘အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရက’’န္တိ ဝတွာ ဂဟိတန္တိ စေ? တသ္မိံ ဂဟိတေ သဗ္ဗဒုက္ခဿ ဂဟိတတ္တာ. ယထာ ဟိ စူဠာယ ဂဟိတေ ပုရိသေ သော ပုရိသော ဂဟိတောဝ ဟောတိ၊ ဧဝံ ဇရာမရဏေ ဂဟိတေ သဗ္ဗဒုက္ခံ ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘ယံ ခေါ ဣဒံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ ဒုက္ခံ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ နှတွာ ဌိတံ ပုရိသံ ဝိယ သဗ္ဗဒုက္ခံ ဒဿေတွာ တံ စူဠာယ ဂဏှန္တော ဝိယ ဇရာမရဏံ ဂဏှိ.

ဇရာမရဏနိရောဓသာရုပ္ပဂါမိနီတိ ဇရာမရဏနိရောဓဿ သာရုပ္ပဘာဝေန နိက္ကိလေသတာယ ပရိသုဒ္ဓတာယ သဒိသာဝ ဟုတွာ ဂါမိနီတိ အတ္ထော. တထာ ပဋိပန္နော စ ဟောတီတိ ယထာ တံ ပဋိပန္နောတိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ ပဋိပန္နော ဟောတိ. အနုဓမ္မစာရီတိ နိဗ္ဗာနဓမ္မံ အနုဂတံ ပဋိပတ္တိဓမ္မံ စရတိ၊ ပူရေတီတိ အတ္ထော. ဒုက္ခက္ခယာယ ပဋိပန္နောတိ သီလံ အာဒိံ ကတွာ ဇရာမရဏဒုက္ခဿ နိရောဓတ္ထာယ ပဋိပန္နော. သင်္ခါရနိရောဓာယာတိ သင်္ခါရဒုက္ခဿ နိရောဓတ္ထာယ. ဧတ္တာဝတာ ယာဝ အရဟတ္တာ ဒေသနာ ကထိတာ.

ဣဒါနိ အရဟတ္တဖလပစ္စဝေက္ခဏံ သတတဝိဟာရဉ္စ ဒဿေတွာ ဒေသနာ နိဝတ္တေတဗ္ဗာ သိယာ၊ တထာ အကတွာ အဝိဇ္ဇာဂတောတိ ဣဒံ ကသ္မာ ဂဏှာတီတိ? ခီဏာသဝဿ သမတိက္ကန္တဝဋ္ဋဒုက္ခဒဿနတ္ထံ. အပိစ ပုန ဝဋ္ဋံ အာရဘိတွာ ဝိဝဋ္ဋေ ကထိယမာနေ ဗုဇ္ဈနကသတ္တော စေတ္ထ အတ္ထိ၊ တဿ အဇ္ဈာသယဝသေနာပိ ဣဒံ ဂဏှာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာဂတောတိ အဝိဇ္ဇာယ ဂတော ဥပဂတော သမန္နာဂတော. ပုရိသပုဂ္ဂလောတိ ပုရိသောယေဝ ပုဂ္ဂလော. ဥဘယေနာပိ သမ္မုတိကထံ ကထေတိ. ဗုဒ္ဓါနဉှိ သမ္မုတိကထာ ပရမတ္ထကထာတိ ဒွေ ကထာ ဟောန္တိ. တတ္ထ ‘‘သတ္တော နရော ပုရိသော ပုဂ္ဂလော တိဿော နာဂေါ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ သမ္မုတိကထာ နာမ. ‘‘ခန္ဓာ ဓာတုယော အာယတနာနီ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ပရမတ္ထကထာ နာမ. ပရမတ္ထံ ကထေန္တာပိ သမ္မုတိံ အမုဉ္စိတွာ ကထေန္တိ. တေ သမ္မုတိံ ကထေန္တာပိ ပရမတ္ထံ ကထေန္တာပိ သစ္စမေဝ ကထေန္တိ. တေနေဝ ဝုတ္တံ –

‘‘ဒုဝေ သစ္စာနိ အက္ခာသိ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝဒတံ ဝရော၊

သမ္မုတိံ ပရမတ္ထဉ္စ၊ တတိယံ နူပလဗ္ဘတိ၊

သင်္ကေတဝစနံ သစ္စံ၊ လောကသမ္မုတိကာရဏံ၊

ပရမတ္ထဝစနံ သစ္စံ၊ ဓမ္မာနံ ဘူတလက္ခဏ’’န္တိ.

ပုညံ စေ သင်္ခါရန္တိ တေရသစေတနာဘေဒံ ပုညာဘိသင်္ခါရံ. အဘိသင်္ခရောတီတိ ကရောတိ. ပုညူပဂံ ဟောတိ ဝိညာဏန္တိ ကမ္မဝိညာဏံ ကမ္မပုညေန ဥပဂတံ သမ္ပယုတ္တံ ဟောတိ၊ ဝိပါကဝိညာဏံ ဝိပါကပုညေန. အပုညံ စေ သင်္ခါရန္တိ ဒွါဒသစေတနာဘေဒံ အပုညာဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. အာနေဉ္ဇံ စေ သင်္ခါရန္တိ စတုစေတနာဘေဒံ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရံ. အာနေဉ္ဇူပဂံ ဟောတိ ဝိညာဏန္တိ ကမ္မာနေဉ္ဇေန ကမ္မဝိညာဏံ၊ ဝိပါကာနေဉ္ဇေန ဝိပါကဝိညာဏံ ဥပဂတံ ဟောတိ. ဧတ္ထ စ တိဝိဓဿ ကမ္မာဘိသင်္ခါရဿ ဂဟိတတ္တာ ဒွါဒသပဒိကော ပစ္စယာကာရော ဂဟိတောဝ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ဝဋ္ဋံ ဒဿိတံ.

ဣဒါနိ ဝိဝဋ္ဋံ ဒဿေန္တော ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာတိ စတူသု သစ္စေသု အညာဏံ. ဝိဇ္ဇာတိ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏံ. ဧတ္ထ စ ပဌမမေဝ အဝိဇ္ဇာယ ပဟီနာယ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယထာ ပန စတုရင်္ဂေပိ တမေ ရတ္တိံ ပဒီပုဇ္ဇလေန အန္ဓကာရော ပဟီယတိ၊ ဧဝံ ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒါ အဝိဇ္ဇာယ ပဟာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတီတိ လောကေ ကိဉ္စိ ဓမ္မံ န ဂဏှာတိ န ပရာမသတိ. အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတီတိ အနုပါဒိယန္တော အဂဏှန္တော နေဝ တဏှာပရိတဿနာယ၊ န ဘယပရိတဿနာယ ပရိတဿတိ၊ န တဏှာယတိ န ဘာယတီတိ အတ္ထော. ပစ္စတ္တညေဝါတိ သယမေဝ အတ္တနာဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ န အညဿ အာနုဘာဝေန.

သော သုခံ စေ ဝေဒနန္တိ ဣဒံ ကသ္မာ အာရဘိ? ခီဏာသဝဿ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ ဒဿေတွာ သတတဝိဟာရံ ဒဿေတုံ အာရဘိ. အနဇ္ဈောသိတာတိ တဏှာယ ဂိလိတွာ ပရိနိဋ္ဌပေတွာ အဂဟိတာ. အထ ဒုက္ခဝေဒနာ ကသ္မာ ဝုတ္တာ၊ ကိံ တမ္ပိ အဘိနန္ဒန္တော အတ္ထီတိ? အာမ အတ္ထိ. သုခံ အဘိနန္ဒန္တောယေဝ ဟိ ဒုက္ခံ အဘိနန္ဒတိ နာမ ဒုက္ခံ ပတွာ သုခံ ပတ္ထနတော သုခဿ စ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတောတိ. ကာယပရိယန္တိကန္တိ ကာယပရိစ္ဆိန္နံ၊ ယာဝ ပဉ္စဒွါရကာယော ပဝတ္တတိ၊ တာဝ ပဝတ္တံ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနန္တိ အတ္ထော. ဇီဝိတပရိယန္တိကန္တိ ဇီဝိတပရိစ္ဆိန္နံ. ယာဝ ဇီဝိတံ ပဝတ္တတိ၊ တာဝ ပဝတ္တံ မနောဒွါရိကဝေဒနန္တိ အတ္ထော.

တတ္ထ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာ ပစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဌမံ နိရုဇ္ဈတိ၊ မနောဒွါရိကဝေဒနာ ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပစ္ဆာ နိရုဇ္ဈတိ. သာ ဟိ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝတ္ထုရူပသ္မိံယေဝ ပတိဋ္ဌာတိ. ပဉ္စဒွါရိကာ ပဝတ္တေ ပဉ္စဒွါရဝသေန ပဝတ္တမာနာ ပဌမဝယေ ဝီသတိဝဿကာလေ ရဇ္ဇနဒုဿနမုယှနဝသေန အဓိမတ္တာ ဗလဝတီ ဟောတိ၊ ပဏ္ဏာသဝဿကာလေ ဌိတာ ဟောတိ၊ သဋ္ဌိဝဿကာလတော ပဋ္ဌာယ ပရိဟာယမာနာ အသီတိနဝုတိဝဿကာလေ မန္ဒာ ဟောတိ. တဒါ ဟိ သတ္တာ ‘‘စိရရတ္တံ ဧကတော နိသီဒိမှာ နိပဇ္ဇိမှာ’’တိ ဝဒန္တေပိ ‘‘န သဉ္ဇာနာမာ’’တိ ဝဒန္တိ. အဓိမတ္တာနိပိ ရူပါဒိအာရမ္မဏာနိ ‘‘န ပဿာမ န သုဏာမ’’၊ ‘‘သုဂန္ဓံ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဝါ သာဒုံ အသာဒုံ ဝါ ထဒ္ဓံ မုဒုကန္တိ ဝါ န ဇာနာမာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဣတိ နေသံ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာ ဘဂ္ဂါ ဟောတိ၊ မနောဒွါရိကာဝ ပဝတ္တတိ. သာပိ အနုပုဗ္ဗေန ပရိဟာယမာနာ မရဏသမယေ ဟဒယကောဋိံယေဝ နိဿာယ ပဝတ္တတိ. ယာဝ ပနေသာ ပဝတ္တတိ၊ တာဝ သတ္တော ဇီဝတီတိ ဝုစ္စတိ. ယဒါ နပ္ပဝတ္တတိ၊ တဒါ မတော နိရုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတိ.

သွာယမတ္ထော ဝါပိယာ ဒီပေတဗ္ဗော –

ယထာ ဟိ ပုရိသော ပဉ္စဥဒကမဂ္ဂသမ္ပန္နံ ဝါပိံ ကရေယျ၊ ပဌမံ ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေ ပဉ္စဟိ ဥဒကမဂ္ဂေဟိ ဥဒကံ ပဝိသိတွာ အန္တောဝါပိယံ အာဝါဋေ ပူရေယျ၊ ပုနပ္ပုနံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဥဒကမဂ္ဂေ ပူရေတွာ ဂါဝုတဍ္ဎယောဇနမတ္တံ ဩတ္ထရိတွာ ဥဒကံ တိဋ္ဌေယျ တတော တတော ဝိဿန္ဒမာနံ၊ အထ နိဒ္ဓမနတုမ္ဗေ ဝိဝရိတွာ ခေတ္တေသု ကမ္မေ ကရိယမာနေ ဥဒကံ နိက္ခမန္တံ၊ သဿပါကကာလေ (ဥဒကံ နိက္ခမန္တံ၊) ဥဒကံ ပရိဟီနံ ‘‘မစ္ဆေ ဂဏှာမာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇေယျ၊ တတော ကတိပါဟေန အာဝါဋေသုယေဝ ဥဒကံ သဏ္ဌဟေယျ. ယာဝ ပန တံ အာဝါဋေသု ဟောတိ၊ တာဝ ‘‘မဟာဝါပိယံ ဥဒကံ အတ္ထီ’’တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ယဒါ ပန တတ္ထ ဆိဇ္ဇတိ၊ တဒါ ‘‘ဝါပိယံ ဥဒကံ နတ္ထီ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပဌမံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ပဉ္စဟိ မဂ္ဂေဟိ ဥဒကေ ပဝိသန္တေ အာဝါဋာနံ ပူရဏကာလော ဝိယ ဟိ ပဌမမေဝ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ မနောဒွါရိကဝေဒနာယ ဝတ္ထုရူပေ ပတိဋ္ဌိတကာလော၊ ပုနပ္ပုနံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ပဉ္စန္နံ မဂ္ဂါနံ ပူရိတကာလော ဝိယ ပဝတ္တေ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာယ ပဝတ္တိကာလော၊ ဂါဝုတဍ္ဎယောဇနမတ္တံ အဇ္ဈောတ္ထရဏံ ဝိယ ပဌမဝယေ ဝီသတိဝဿကာလေ ရဇ္ဇနာဒိဝသေန တဿာ အဓိမတ္တဗလဝဘာဝေါ၊ ယာဝ ဝါပိတော ဥဒကံ န နိဂ္ဂစ္ဆတိ၊ တာဝ ပူရာယ ဝါပိယာ ဌိတကာလော ဝိယ ပညာသဝဿကာလေ တဿာ ဌိတကာလော၊ နိဒ္ဓမနတုမ္ဗေသု ဝိဝဋေသု ကမ္မန္တေ ကရိယမာနေ ဥဒကဿ နိက္ခမနကာလော ဝိယ သဋ္ဌိဝဿကာလတော ပဋ္ဌာယ တဿာ ပရိဟာနိ၊ ဥဒကေ ဘဋ္ဌေ ဥဒကမဂ္ဂေသု ပရိတ္တောဒကဿ ဌိတကာလော ဝိယ အသီတိနဝုတိဝဿကာလေ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာယ မန္ဒကာလော၊ အာဝါဋေသုယေဝ ဥဒကဿ ပတိဋ္ဌာနကာလော ဝိယ ဟဒယဝတ္ထုကောဋိံ နိဿာယ မနောဒွါရိကဝေဒနာယ ပဝတ္တိကာလော၊ အာဝါဋေသု ပရိတ္တေပိ ဥဒကေ သတိ ‘‘ဝါပိယံ ဥဒကံ အတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗကာလော ဝိယ ယာဝ သာ ပဝတ္တတိ၊ တာဝ ‘‘သတ္တော ဇီဝတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ပန အာဝါဋေသု ဥဒကေ ဆိန္နေ ‘‘နတ္ထိ ဝါပိယံ ဥဒက’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ မနောဒွါရိကဝေဒနာယ အပ္ပဝတ္တမာနာယ ‘‘သတ္တော မတော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဣမံ ဝေဒနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော’’တိ.

ကာယဿ ဘေဒါတိ ကာယဿ ဘေဒေန. ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဥဒ္ဓန္တိ ဇီဝိတက္ခယတော ဥဒ္ဓံ. ဣဓေဝါတိ ပဋိသန္ဓိဝသေန ပရတော အဂန္တွာ ဣဓေဝ. သီတီဘဝိဿန္တီတိ ပဝတ္တိဝိပ္ဖန္ဒဒရထရဟိတာနိ သီတာနိ အပ္ပဝတ္တနဓမ္မာနိ ဘဝိဿန္တိ. သရီရာနီတိ ဓာတုသရီရာနိ. အဝသိဿန္တီတိ အဝသိဋ္ဌာနိ ဘဝိဿန္တိ.

ကုမ္ဘကာရပါကာတိ ကုမ္ဘကာရဿ ဘာဇနပစနဋ္ဌာနတော. ပဋိသိဿေယျာတိ ဌပေယျ. ကပလ္လာနီတိ သဟ မုခဝဋ္ဋိယာ ဧကာဗဒ္ဓါနိ ကုမ္ဘကပလ္လာနိ. အဝသိဿေယျုန္တိ တိဋ္ဌေယျုံ. ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – အာဒိတ္တကုမ္ဘကာရပါကော ဝိယ ဟိ တယော ဘဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ကုမ္ဘကာရော ဝိယ ယောဂါဝစရော၊ ပါကတော ကုမ္ဘကာရဘာဇနာနံ နီဟရဏဒဏ္ဍကော ဝိယ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏံ၊ သမော ဘူမိဘာဂေါ ဝိယ အသင်္ခတံ နိဗ္ဗာနတလံ၊ ဒဏ္ဍကေန ဥဏှကုမ္ဘံ အာကဍ္ဎိတွာ သမေ ဘူမိဘာဂေ ကုမ္ဘဿ ဌပိတကာလော ဝိယ အာရဒ္ဓဝိပဿကဿ ရူပသတ္တကံ အရူပသတ္တကံ ဝိပဿန္တဿ ကမ္မဋ္ဌာနေ စ ပဂုဏေ ဝိဘူတေ ဥပဋ္ဌဟမာနေ တထာရူပံ ဥတုသပ္ပါယာဒိံ လဘိတွာ ဧကာသနေ နိသိန္နဿ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တံ ပတွာ စတူဟိ အပါယေဟိ အတ္တဘာဝံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဖလသမာပတ္တိဝသေန အသင်္ခတေ နိဗ္ဗာနတလေ ဌိတကာလော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ခီဏာသဝေါ ပန ဥဏှကုမ္ဘော ဝိယ အရဟတ္တပ္ပတ္တဒိဝသေယေဝ န ပရိနိဗ္ဗာတိ၊ သာသနပ္ပဝေဏိံ ပန ဃဋယမာနော ပဏ္ဏာသသဋ္ဌိဝဿာနိ ဌတွာ စရိမကစိတ္တပ္ပတ္တိယာ ဥပါဒိဏ္ဏကက္ခန္ဓဘေဒါ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာတိ. အထဿ ကုမ္ဘဿ ဝိယ ကပလ္လာနိ အနုပါဒိဏ္ဏကသရီရာနေဝ အဝသိဿန္တီတိ. သရီရာနိ အဝသိဿန္တီတိ ပဇာနာတီတိ ဣဒံ ပန ခီဏာသဝဿ အနုယောဂါရောပနတ္ထံ ဝုတ္တံ.

ဝိညာဏံ ပညာယေထာတိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ ပညာယေထ. သာဓု သာဓူတိ ထေရာနံ ဗျာကရဏံ သမ္ပဟံသတိ. ဧဝမေတန္တိ ယဒေတံ တိဝိဓေ အဘိသင်္ခါရေ အသတိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ အပ္ပညာဏန္တိအာဒိ၊ ဧဝမေဝ ဧတံ. အဓိမုစ္စထာတိ သန္နိဋ္ဌာနသင်္ခါတံ အဓိမောက္ခံ ပဋိလဘထ. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာတိ အယမေဝ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ အန္တော အယံ ပရိစ္ဆေဒေါ၊ ယဒိဒံ နိဗ္ဗာနန္တိ. ပဌမံ.