၆. ဒုက္ခဝဂ္ဂေါ

၁. ပရိဝီမံသနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၁. ဒုက္ခဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ပရိဝီမံသမာနောတိ ဥပပရိက္ခမာနော. ဇရာမရဏန္တိ ကသ္မာ ဇရာမရဏံ ဧကမေဝ ‘‘အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရက’’န္တိ ဝတွာ ဂဟိတန္တိ စေ? တသ္မိံ ဂဟိတေ သဗ္ဗဒုက္ခဿ ဂဟိတတ္တာ. ယထာ ဟိ စူဠာယ ဂဟိတေ ပုရိသေ သော ပုရိသော ဂဟိတောဝ ဟောတိ၊ ဧဝံ ဇရာမရဏေ ဂဟိတေ သဗ္ဗဒုက္ခံ ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘ယံ ခေါ ဣဒံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ ဒုက္ခံ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ နှတွာ ဌိတံ ပုရိသံ ဝိယ သဗ္ဗဒုက္ခံ ဒဿေတွာ တံ စူဠာယ ဂဏှန္တော ဝိယ ဇရာမရဏံ ဂဏှိ.

ဇရာမရဏနိရောဓသာရုပ္ပဂါမိနီတိ ဇရာမရဏနိရောဓဿ သာရုပ္ပဘာဝေန နိက္ကိလေသတာယ ပရိသုဒ္ဓတာယ သဒိသာဝ ဟုတွာ ဂါမိနီတိ အတ္ထော. တထာ ပဋိပန္နော စ ဟောတီတိ ယထာ တံ ပဋိပန္နောတိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ ပဋိပန္နော ဟောတိ. အနုဓမ္မစာရီတိ နိဗ္ဗာနဓမ္မံ အနုဂတံ ပဋိပတ္တိဓမ္မံ စရတိ၊ ပူရေတီတိ အတ္ထော. ဒုက္ခက္ခယာယ ပဋိပန္နောတိ သီလံ အာဒိံ ကတွာ ဇရာမရဏဒုက္ခဿ နိရောဓတ္ထာယ ပဋိပန္နော. သင်္ခါရနိရောဓာယာတိ သင်္ခါရဒုက္ခဿ နိရောဓတ္ထာယ. ဧတ္တာဝတာ ယာဝ အရဟတ္တာ ဒေသနာ ကထိတာ.

ဣဒါနိ အရဟတ္တဖလပစ္စဝေက္ခဏံ သတတဝိဟာရဉ္စ ဒဿေတွာ ဒေသနာ နိဝတ္တေတဗ္ဗာ သိယာ၊ တထာ အကတွာ အဝိဇ္ဇာဂတောတိ ဣဒံ ကသ္မာ ဂဏှာတီတိ? ခီဏာသဝဿ သမတိက္ကန္တဝဋ္ဋဒုက္ခဒဿနတ္ထံ. အပိစ ပုန ဝဋ္ဋံ အာရဘိတွာ ဝိဝဋ္ဋေ ကထိယမာနေ ဗုဇ္ဈနကသတ္တော စေတ္ထ အတ္ထိ၊ တဿ အဇ္ဈာသယဝသေနာပိ ဣဒံ ဂဏှာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာဂတောတိ အဝိဇ္ဇာယ ဂတော ဥပဂတော သမန္နာဂတော. ပုရိသပုဂ္ဂလောတိ ပုရိသောယေဝ ပုဂ္ဂလော. ဥဘယေနာပိ သမ္မုတိကထံ ကထေတိ. ဗုဒ္ဓါနဉှိ သမ္မုတိကထာ ပရမတ္ထကထာတိ ဒွေ ကထာ ဟောန္တိ. တတ္ထ ‘‘သတ္တော နရော ပုရိသော ပုဂ္ဂလော တိဿော နာဂေါ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ သမ္မုတိကထာ နာမ. ‘‘ခန္ဓာ ဓာတုယော အာယတနာနီ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ပရမတ္ထကထာ နာမ. ပရမတ္ထံ ကထေန္တာပိ သမ္မုတိံ အမုဉ္စိတွာ ကထေန္တိ. တေ သမ္မုတိံ ကထေန္တာပိ ပရမတ္ထံ ကထေန္တာပိ သစ္စမေဝ ကထေန္တိ. တေနေဝ ဝုတ္တံ –

‘‘ဒုဝေ သစ္စာနိ အက္ခာသိ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝဒတံ ဝရော၊

သမ္မုတိံ ပရမတ္ထဉ္စ၊ တတိယံ နူပလဗ္ဘတိ၊

သင်္ကေတဝစနံ သစ္စံ၊ လောကသမ္မုတိကာရဏံ၊

ပရမတ္ထဝစနံ သစ္စံ၊ ဓမ္မာနံ ဘူတလက္ခဏ’’န္တိ.

ပုညံ စေ သင်္ခါရန္တိ တေရသစေတနာဘေဒံ ပုညာဘိသင်္ခါရံ. အဘိသင်္ခရောတီတိ ကရောတိ. ပုညူပဂံ ဟောတိ ဝိညာဏန္တိ ကမ္မဝိညာဏံ ကမ္မပုညေန ဥပဂတံ သမ္ပယုတ္တံ ဟောတိ၊ ဝိပါကဝိညာဏံ ဝိပါကပုညေန. အပုညံ စေ သင်္ခါရန္တိ ဒွါဒသစေတနာဘေဒံ အပုညာဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. အာနေဉ္ဇံ စေ သင်္ခါရန္တိ စတုစေတနာဘေဒံ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရံ. အာနေဉ္ဇူပဂံ ဟောတိ ဝိညာဏန္တိ ကမ္မာနေဉ္ဇေန ကမ္မဝိညာဏံ၊ ဝိပါကာနေဉ္ဇေန ဝိပါကဝိညာဏံ ဥပဂတံ ဟောတိ. ဧတ္ထ စ တိဝိဓဿ ကမ္မာဘိသင်္ခါရဿ ဂဟိတတ္တာ ဒွါဒသပဒိကော ပစ္စယာကာရော ဂဟိတောဝ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ဝဋ္ဋံ ဒဿိတံ.

ဣဒါနိ ဝိဝဋ္ဋံ ဒဿေန္တော ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာတိ စတူသု သစ္စေသု အညာဏံ. ဝိဇ္ဇာတိ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏံ. ဧတ္ထ စ ပဌမမေဝ အဝိဇ္ဇာယ ပဟီနာယ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယထာ ပန စတုရင်္ဂေပိ တမေ ရတ္တိံ ပဒီပုဇ္ဇလေန အန္ဓကာရော ပဟီယတိ၊ ဧဝံ ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒါ အဝိဇ္ဇာယ ပဟာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတီတိ လောကေ ကိဉ္စိ ဓမ္မံ န ဂဏှာတိ န ပရာမသတိ. အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတီတိ အနုပါဒိယန္တော အဂဏှန္တော နေဝ တဏှာပရိတဿနာယ၊ န ဘယပရိတဿနာယ ပရိတဿတိ၊ န တဏှာယတိ န ဘာယတီတိ အတ္ထော. ပစ္စတ္တညေဝါတိ သယမေဝ အတ္တနာဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ န အညဿ အာနုဘာဝေန.

သော သုခံ စေ ဝေဒနန္တိ ဣဒံ ကသ္မာ အာရဘိ? ခီဏာသဝဿ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ ဒဿေတွာ သတတဝိဟာရံ ဒဿေတုံ အာရဘိ. အနဇ္ဈောသိတာတိ တဏှာယ ဂိလိတွာ ပရိနိဋ္ဌပေတွာ အဂဟိတာ. အထ ဒုက္ခဝေဒနာ ကသ္မာ ဝုတ္တာ၊ ကိံ တမ္ပိ အဘိနန္ဒန္တော အတ္ထီတိ? အာမ အတ္ထိ. သုခံ အဘိနန္ဒန္တောယေဝ ဟိ ဒုက္ခံ အဘိနန္ဒတိ နာမ ဒုက္ခံ ပတွာ သုခံ ပတ္ထနတော သုခဿ စ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတောတိ. ကာယပရိယန္တိကန္တိ ကာယပရိစ္ဆိန္နံ၊ ယာဝ ပဉ္စဒွါရကာယော ပဝတ္တတိ၊ တာဝ ပဝတ္တံ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနန္တိ အတ္ထော. ဇီဝိတပရိယန္တိကန္တိ ဇီဝိတပရိစ္ဆိန္နံ. ယာဝ ဇီဝိတံ ပဝတ္တတိ၊ တာဝ ပဝတ္တံ မနောဒွါရိကဝေဒနန္တိ အတ္ထော.

တတ္ထ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာ ပစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဌမံ နိရုဇ္ဈတိ၊ မနောဒွါရိကဝေဒနာ ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပစ္ဆာ နိရုဇ္ဈတိ. သာ ဟိ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝတ္ထုရူပသ္မိံယေဝ ပတိဋ္ဌာတိ. ပဉ္စဒွါရိကာ ပဝတ္တေ ပဉ္စဒွါရဝသေန ပဝတ္တမာနာ ပဌမဝယေ ဝီသတိဝဿကာလေ ရဇ္ဇနဒုဿနမုယှနဝသေန အဓိမတ္တာ ဗလဝတီ ဟောတိ၊ ပဏ္ဏာသဝဿကာလေ ဌိတာ ဟောတိ၊ သဋ္ဌိဝဿကာလတော ပဋ္ဌာယ ပရိဟာယမာနာ အသီတိနဝုတိဝဿကာလေ မန္ဒာ ဟောတိ. တဒါ ဟိ သတ္တာ ‘‘စိရရတ္တံ ဧကတော နိသီဒိမှာ နိပဇ္ဇိမှာ’’တိ ဝဒန္တေပိ ‘‘န သဉ္ဇာနာမာ’’တိ ဝဒန္တိ. အဓိမတ္တာနိပိ ရူပါဒိအာရမ္မဏာနိ ‘‘န ပဿာမ န သုဏာမ’’၊ ‘‘သုဂန္ဓံ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဝါ သာဒုံ အသာဒုံ ဝါ ထဒ္ဓံ မုဒုကန္တိ ဝါ န ဇာနာမာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဣတိ နေသံ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာ ဘဂ္ဂါ ဟောတိ၊ မနောဒွါရိကာဝ ပဝတ္တတိ. သာပိ အနုပုဗ္ဗေန ပရိဟာယမာနာ မရဏသမယေ ဟဒယကောဋိံယေဝ နိဿာယ ပဝတ္တတိ. ယာဝ ပနေသာ ပဝတ္တတိ၊ တာဝ သတ္တော ဇီဝတီတိ ဝုစ္စတိ. ယဒါ နပ္ပဝတ္တတိ၊ တဒါ မတော နိရုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတိ.

သွာယမတ္ထော ဝါပိယာ ဒီပေတဗ္ဗော –

ယထာ ဟိ ပုရိသော ပဉ္စဥဒကမဂ္ဂသမ္ပန္နံ ဝါပိံ ကရေယျ၊ ပဌမံ ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေ ပဉ္စဟိ ဥဒကမဂ္ဂေဟိ ဥဒကံ ပဝိသိတွာ အန္တောဝါပိယံ အာဝါဋေ ပူရေယျ၊ ပုနပ္ပုနံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဥဒကမဂ္ဂေ ပူရေတွာ ဂါဝုတဍ္ဎယောဇနမတ္တံ ဩတ္ထရိတွာ ဥဒကံ တိဋ္ဌေယျ တတော တတော ဝိဿန္ဒမာနံ၊ အထ နိဒ္ဓမနတုမ္ဗေ ဝိဝရိတွာ ခေတ္တေသု ကမ္မေ ကရိယမာနေ ဥဒကံ နိက္ခမန္တံ၊ သဿပါကကာလေ (ဥဒကံ နိက္ခမန္တံ၊) ဥဒကံ ပရိဟီနံ ‘‘မစ္ဆေ ဂဏှာမာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇေယျ၊ တတော ကတိပါဟေန အာဝါဋေသုယေဝ ဥဒကံ သဏ္ဌဟေယျ. ယာဝ ပန တံ အာဝါဋေသု ဟောတိ၊ တာဝ ‘‘မဟာဝါပိယံ ဥဒကံ အတ္ထီ’’တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ယဒါ ပန တတ္ထ ဆိဇ္ဇတိ၊ တဒါ ‘‘ဝါပိယံ ဥဒကံ နတ္ထီ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပဌမံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ပဉ္စဟိ မဂ္ဂေဟိ ဥဒကေ ပဝိသန္တေ အာဝါဋာနံ ပူရဏကာလော ဝိယ ဟိ ပဌမမေဝ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ မနောဒွါရိကဝေဒနာယ ဝတ္ထုရူပေ ပတိဋ္ဌိတကာလော၊ ပုနပ္ပုနံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ပဉ္စန္နံ မဂ္ဂါနံ ပူရိတကာလော ဝိယ ပဝတ္တေ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာယ ပဝတ္တိကာလော၊ ဂါဝုတဍ္ဎယောဇနမတ္တံ အဇ္ဈောတ္ထရဏံ ဝိယ ပဌမဝယေ ဝီသတိဝဿကာလေ ရဇ္ဇနာဒိဝသေန တဿာ အဓိမတ္တဗလဝဘာဝေါ၊ ယာဝ ဝါပိတော ဥဒကံ န နိဂ္ဂစ္ဆတိ၊ တာဝ ပူရာယ ဝါပိယာ ဌိတကာလော ဝိယ ပညာသဝဿကာလေ တဿာ ဌိတကာလော၊ နိဒ္ဓမနတုမ္ဗေသု ဝိဝဋေသု ကမ္မန္တေ ကရိယမာနေ ဥဒကဿ နိက္ခမနကာလော ဝိယ သဋ္ဌိဝဿကာလတော ပဋ္ဌာယ တဿာ ပရိဟာနိ၊ ဥဒကေ ဘဋ္ဌေ ဥဒကမဂ္ဂေသု ပရိတ္တောဒကဿ ဌိတကာလော ဝိယ အသီတိနဝုတိဝဿကာလေ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာယ မန္ဒကာလော၊ အာဝါဋေသုယေဝ ဥဒကဿ ပတိဋ္ဌာနကာလော ဝိယ ဟဒယဝတ္ထုကောဋိံ နိဿာယ မနောဒွါရိကဝေဒနာယ ပဝတ္တိကာလော၊ အာဝါဋေသု ပရိတ္တေပိ ဥဒကေ သတိ ‘‘ဝါပိယံ ဥဒကံ အတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗကာလော ဝိယ ယာဝ သာ ပဝတ္တတိ၊ တာဝ ‘‘သတ္တော ဇီဝတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ပန အာဝါဋေသု ဥဒကေ ဆိန္နေ ‘‘နတ္ထိ ဝါပိယံ ဥဒက’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ မနောဒွါရိကဝေဒနာယ အပ္ပဝတ္တမာနာယ ‘‘သတ္တော မတော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဣမံ ဝေဒနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော’’တိ.

ကာယဿ ဘေဒါတိ ကာယဿ ဘေဒေန. ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဥဒ္ဓန္တိ ဇီဝိတက္ခယတော ဥဒ္ဓံ. ဣဓေဝါတိ ပဋိသန္ဓိဝသေန ပရတော အဂန္တွာ ဣဓေဝ. သီတီဘဝိဿန္တီတိ ပဝတ္တိဝိပ္ဖန္ဒဒရထရဟိတာနိ သီတာနိ အပ္ပဝတ္တနဓမ္မာနိ ဘဝိဿန္တိ. သရီရာနီတိ ဓာတုသရီရာနိ. အဝသိဿန္တီတိ အဝသိဋ္ဌာနိ ဘဝိဿန္တိ.

ကုမ္ဘကာရပါကာတိ ကုမ္ဘကာရဿ ဘာဇနပစနဋ္ဌာနတော. ပဋိသိဿေယျာတိ ဌပေယျ. ကပလ္လာနီတိ သဟ မုခဝဋ္ဋိယာ ဧကာဗဒ္ဓါနိ ကုမ္ဘကပလ္လာနိ. အဝသိဿေယျုန္တိ တိဋ္ဌေယျုံ. ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – အာဒိတ္တကုမ္ဘကာရပါကော ဝိယ ဟိ တယော ဘဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ကုမ္ဘကာရော ဝိယ ယောဂါဝစရော၊ ပါကတော ကုမ္ဘကာရဘာဇနာနံ နီဟရဏဒဏ္ဍကော ဝိယ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏံ၊ သမော ဘူမိဘာဂေါ ဝိယ အသင်္ခတံ နိဗ္ဗာနတလံ၊ ဒဏ္ဍကေန ဥဏှကုမ္ဘံ အာကဍ္ဎိတွာ သမေ ဘူမိဘာဂေ ကုမ္ဘဿ ဌပိတကာလော ဝိယ အာရဒ္ဓဝိပဿကဿ ရူပသတ္တကံ အရူပသတ္တကံ ဝိပဿန္တဿ ကမ္မဋ္ဌာနေ စ ပဂုဏေ ဝိဘူတေ ဥပဋ္ဌဟမာနေ တထာရူပံ ဥတုသပ္ပါယာဒိံ လဘိတွာ ဧကာသနေ နိသိန္နဿ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တံ ပတွာ စတူဟိ အပါယေဟိ အတ္တဘာဝံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဖလသမာပတ္တိဝသေန အသင်္ခတေ နိဗ္ဗာနတလေ ဌိတကာလော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ခီဏာသဝေါ ပန ဥဏှကုမ္ဘော ဝိယ အရဟတ္တပ္ပတ္တဒိဝသေယေဝ န ပရိနိဗ္ဗာတိ၊ သာသနပ္ပဝေဏိံ ပန ဃဋယမာနော ပဏ္ဏာသသဋ္ဌိဝဿာနိ ဌတွာ စရိမကစိတ္တပ္ပတ္တိယာ ဥပါဒိဏ္ဏကက္ခန္ဓဘေဒါ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာတိ. အထဿ ကုမ္ဘဿ ဝိယ ကပလ္လာနိ အနုပါဒိဏ္ဏကသရီရာနေဝ အဝသိဿန္တီတိ. သရီရာနိ အဝသိဿန္တီတိ ပဇာနာတီတိ ဣဒံ ပန ခီဏာသဝဿ အနုယောဂါရောပနတ္ထံ ဝုတ္တံ.

ဝိညာဏံ ပညာယေထာတိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ ပညာယေထ. သာဓု သာဓူတိ ထေရာနံ ဗျာကရဏံ သမ္ပဟံသတိ. ဧဝမေတန္တိ ယဒေတံ တိဝိဓေ အဘိသင်္ခါရေ အသတိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ အပ္ပညာဏန္တိအာဒိ၊ ဧဝမေဝ ဧတံ. အဓိမုစ္စထာတိ သန္နိဋ္ဌာနသင်္ခါတံ အဓိမောက္ခံ ပဋိလဘထ. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာတိ အယမေဝ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ အန္တော အယံ ပရိစ္ဆေဒေါ၊ ယဒိဒံ နိဗ္ဗာနန္တိ. ပဌမံ.

၂. ဥပါဒါနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၂. ဒုတိယေ ဥပါဒါနိယေသူတိ စတုန္နံ ဥပါဒါနာနံ ပစ္စယေသု တေဘူမကဓမ္မေသု. အဿာဒါနုပဿိနောတိ အဿာဒံ အနုပဿန္တဿ. တတြာတိ တသ္မိံ အဂ္ဂိက္ခန္ဓေ. တဒါဟာရောတိ တံပစ္စယော. တဒုပါဒါနောတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ အဂ္ဂိက္ခန္ဓော ဝိယ ဟိ တယော ဘဝါ၊ တေဘူမကဝဋ္ဋန္တိပိ ဧတဒေဝ၊ အဂ္ဂိဇဂ္ဂကပုရိသော ဝိယ ဝဋ္ဋနိဿိတော ဗာလပုထုဇ္ဇနော၊ သုက္ခတိဏဂေါမယာဒိပက္ခိပနံ ဝိယ အဿာဒါနုပဿိနော ပုထုဇ္ဇနဿ တဏှာဒိဝသေန ဆဟိ ဒွါရေဟိ ကုသလာကုသလကမ္မကရဏံ. တိဏဂေါမယာဒီသု ခီဏေသု ပုနပ္ပုနံ တေသံ ပက္ခိပနေန အဂ္ဂိက္ခန္ဓဿ ဝဍ္ဎနံ ဝိယ ဗာလပုထုဇ္ဇနဿ ဥဋ္ဌာယ သမုဋ္ဌာယ ယထာဝုတ္တကမ္မာယူဟနေန အပရာပရံ ဝဋ္ဋဒုက္ခနိဗ္ဗတ္တနံ.

န ကာလေန ကာလံ သုက္ခာနိ စေဝ တိဏာနိ ပက္ခိပေယျာတိ တဉှိ ကောစိ အတ္ထကာမော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘‘ဘော ကသ္မာ ဥဋ္ဌာယ သမုဋ္ဌာယ ကလာပေ ဗန္ဓိတွာ သုက္ခတိဏကဋ္ဌာနံ ပစ္ဆိယဉ္စ ပူရေတွာ သုက္ခဂေါမယာနိ ပက္ခိပန္တော ဧတံ အဂ္ဂိံ ဇာလေသိ? အပိ နု တေ အတ္ထိ ဣတောနိဒါနံ ကာစိ ဝဍ္ဎီတိ? ဝံသာဂတမေတံ ဘော အမှာကံ၊ ဣတောနိဒါနံ ပန မေ အဝဍ္ဎိယေဝ၊ ကုတော ဝဍ္ဎိ? အဟဉှိ ဣမံ အဂ္ဂိံ ဇဂ္ဂန္တော နေဝ နှာယိတုံ န ဘုဉ္ဇိတုံ န နိပဇ္ဇိတုံ လဘာမီတိ. တေန ဟိ ဘော ကိံ တေ ဣမိနာ နိရတ္ထကေန အဂ္ဂိဇာလနေန? ဧဟိ တွံ ဧတာနိ အာဘတာနိ တိဏာဒီနိ ဧတ္ထ နိက္ခိပ၊ တာနိ သယမေဝ ဈာယိဿန္တိ၊ တွံ ပန အသုကသ္မိံ ဌာနေ သီတောဒကာ ပေါက္ခရဏီ အတ္ထိ၊ တတ္ထ နှတွာ၊ မာလာဂန္ဓဝိလေပနေဟိ အတ္တာနံ မဏ္ဍေတွာ သုနိဝတ္ထော သုပါရုတောဝ ပါဒုကာဟိ နဂရံ ပဝိသိတွာ ပါသာဒဝရမာရုယှ ဝါတပါနံ ဝိဝရိတွာ မဟာဝီထိယံ ဝိရောစမာနော နိသီဒ ဧကဂ္ဂေါ သုခသမပ္ပိတော ဟုတွာ၊ တတ္ထ တေ နိသိန္နဿ တိဏာဒီနံ ခယေန သယမေဝ အယံ အဂ္ဂိ အပ္ပဏ္ဏတ္တိဘာဝံ ဂမိဿတီ’’တိ. သော တထာ ကရေယျ. တထေဝ စ တတ္ထ နိသိန္နဿ သော အဂ္ဂိ ဥပါဒါနက္ခယေန အပ္ပဏ္ဏတ္တိဘာဝံ ဂစ္ဆေယျ. ဣဒံ သန္ဓာယေတံ ‘‘န ကာလေန ကာလ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ပန ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – စတ္တာလီသာယ ကဋ္ဌဝါဟာနံ ဇလမာနော မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော ဝိယ ဟိ တေဘူမကဝဋ္ဋံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ အဂ္ဂိဇဂ္ဂနကပုရိသော ဝိယ ဝဋ္ဋသန္နိဿိတကော ယောဂါဝစရော၊ အတ္ထကာမော ပုရိသော ဝိယ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ တေန ပုရိသေန တဿ ဒိန္နဩဝါဒေါ ဝိယ တထာဂတေန ‘‘ဧဟိ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ တေဘူမကဓမ္မေသု နိဗ္ဗိန္ဒ၊ ဧဝံ ဝဋ္ဋဒုက္ခာ မုစ္စိဿသီ’’တိ တဿ တေဘူမကဓမ္မေသု ကမ္မဋ္ဌာနဿ ကထိတကာလော၊ တဿ ပုရိသဿ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇိတွာ ပါသာဒေ နိသိန္နကာလော ဝိယ ယောဂိနော သုဂတောဝါဒံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သုညာဂါရံ ပဝိဋ္ဌဿ တေဘူမကဓမ္မေသု ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အနုက္ကမေန ယထာနုရူပံ အာဟာရသပ္ပါယာဒိံ လဘိတွာ၊ ဧကာသနေ နိသိန္နဿ အဂ္ဂဖလေ ပတိဋ္ဌိတကာလော၊ တဿ နှာနဝိလေပနာဒီဟိ သုဓောတမဏ္ဍိတကာယတ္တာ တသ္မိံ နိသိန္နဿ ဧကဂ္ဂသုခသမပ္ပိတကာလော ဝိယ ယောဂိနော အရိယမဂ္ဂပေါက္ခရဏိယံ မဂ္ဂဉာဏောဒကေန သုနှာတသုဓောတကိလေသမလဿ ဟိရောတ္တပ္ပသာဋကေ နိဝါသေတွာ သီလဝိလေပနာနုလိတ္တဿ အရဟတ္တမဏ္ဍနေန အတ္တဘာဝံ မဏ္ဍေတွာ ဝိမုတ္တိပုပ္ဖဒါမံ ပိဠန္ဓိတွာ ဣဒ္ဓိပါဒပါဒုကာ အာရုယှ နိဗ္ဗာနနဂရံ ပဝိသိတွာ ဓမ္မပါသာဒံ အာရုယှ သတိပဋ္ဌာနမဟာဝီထိယံ ဝိရောစမာနဿ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ ဖလသမာပတ္တိံ အပ္ပေတွာ နိသိန္နကာလော. တဿ ပန ပုရိသဿ တသ္မိံ နိသိန္နဿ တိဏာဒီနံ ခယေန အဂ္ဂိက္ခန္ဓဿ အပ္ပဏ္ဏတ္တိဂမနကာလော ဝိယ ခီဏာသဝဿ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ဥပါဒိဏ္ဏကက္ခန္ဓဘေဒေန အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတဿ မဟာဝဋ္ဋဝူပသမော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဒုတိယံ.

၃. သံယောဇနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၃. တတိယေ သံယောဇနိယေသူတိ ဒသန္နံ သံယောဇနာနံ ပစ္စယေသု. ဈာယေယျာတိ ဇလေယျ. တေလံ အာသိဉ္စေယျ ဝဋ္ဋိံ ဥပသံဟရေယျာတိ ဒီပပဋိဇဂ္ဂနတ္ထံ တေလဘာဇနဉ္စ မဟန္တဉ္စ ဝဋ္ဋိကပါလံ ဂဟေတွာ သမီပေ နိစ္စံ ဌိတောဝ တေလေ ခီဏေ တေလံ အာသိဉ္စေယျ၊ ဝဋ္ဋိယာ ခီဏာယ ဝဋ္ဋိံ ဥပသံဟရေယျ. သေသမေတ္ထ သဒ္ဓိံ ဩပမ္မသံသန္ဒနေန ပုရိမနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတိယံ.

၄. ဒုတိယသံယောဇနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၄. စတုတ္ထေ ဥပမံ ပဌမံ ကတွာ ပစ္ဆာ အတ္ထော ဝုတ္တော. သေသံ တာဒိသမေဝ. စတုတ္ထံ.

၅. မဟာရုက္ခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၅. ပဉ္စမေ ဥဒ္ဓံ ဩဇံ အဘိဟရန္တီတိ ပထဝီရသဉ္စ အာပေါရသဉ္စ ဥပရိ အာရောပေန္တိ. ဩဇာယ အာရောပိတတ္တာ ဟတ္ထသတုဗ္ဗေဓဿ ရုက္ခဿ အင်္ကုရဂ္ဂေသု ဗိန္ဒုဗိန္ဒူနိ ဝိယ ဟုတွာ သိနေဟော တိဋ္ဌတိ. ဣဒံ ပနေတ္ထ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – မဟာရုက္ခော ဝိယ ဟိ တေဘူမကဝဋ္ဋံ၊ မူလာနိ ဝိယ အာယတနာနိ၊ မူလေဟိ ဩဇာယ အာရောဟနံ ဝိယ ဆဟိ ဒွါရေဟိ ကမ္မာရောဟနံ၊ ဩဇာယ အဘိရုဠှတ္တာ မဟာရုက္ခဿ ယာဝကပ္ပဋ္ဌာနံ ဝိယ ဝဋ္ဋနိဿိတဗာလပုထုဇ္ဇနဿ ဆဟိ ဒွါရေဟိ ကမ္မံ အာယူဟန္တဿ အပရာပရံ ဝဋ္ဋဿ ဝဍ္ဎနဝသေန ဒီဃရတ္တံ ဌာနံ.

ကုဒ္ဒါလပိဋကန္တိ ကုဒ္ဒါလဉ္စေဝ ပစ္ဆိဘာဇနဉ္စ. ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္ဒေယျာတိ ခုဒ္ဒကမဟန္တာနိ ခဏ္ဍာခဏ္ဍာနိ ကရောန္တော ဆိန္ဒေယျ. ဣဒံ ပနေတ္ထ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – ဣဓာပိ ဟိ မဟာရုက္ခော ဝိယ တေဘူမကဝဋ္ဋံ၊ ရုက္ခံ နာသေတုကာမော ပုရိသော ဝိယ ယောဂါဝစရော၊ ကုဒ္ဒါလော ဝိယ ဉာဏံ၊ ပစ္ဆိ ဝိယ သမာဓိ၊ ရုက္ခစ္ဆေဒနဖရသု ဝိယ ဉာဏံ၊ ရုက္ခဿ မူလေ ဆိန္နကာလော ဝိယ ယောဂိနော အာစရိယသန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ မနသိကရောန္တဿ ပညာ၊ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္ဒနကာလော ဝိယ သင်္ခေပတော စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ မနသိကာရော၊ ဖာလနံ ဝိယ ဒွေစတ္တာလီသာယ ကောဋ္ဌာသေသု ဝိတ္ထာရမနသိကာရော၊ သကလိကံ သကလိကံ ကရဏကာလော ဝိယ ဥပါဒါရူပဿ စေဝ ရူပက္ခန္ဓာရမ္မဏဿ ဝိညာဏဿ စာတိ ဣမေသံ ဝသေန နာမရူပပရိဂ္ဂဟော၊ မူလာနံ ဥပစ္ဆေဒနံ ဝိယ တဿေဝ နာမရူပဿ ပစ္စယပရိယေသနံ၊ ဝါတာတပေ ဝိသောသေတွာ အဂ္ဂိနာ ဍဟနကာလော ဝိယ အနုပုဗ္ဗေန ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အညတရံ သပ္ပါယံ လဘိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ ဝိဘူတေ ဥပဋ္ဌဟမာနေ ဧကပလ္လင်္ကေ နိသိန္နဿ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တဿ အဂ္ဂဖလပ္ပတ္တိ၊ မသိကရဏံ ဝိယ အရဟတ္တပ္ပတ္တဒိဝသေယေဝ အပရိနိဗ္ဗာယန္တဿ ယာဝတာယုကံ ဌိတ ကာလော၊ မဟာဝါတေ ဩပုနနံ နဒိယာ ပဝါဟနံ ဝိယ စ ဥပါဒိဏ္ဏကက္ခန္ဓဘေဒေန အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတဿ ဝဋ္ဋဝူပသမော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဉ္စမံ.

၆. ဒုတိယမဟာရုက္ခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၆. ဆဋ္ဌေပိ ဥပမံ ပဌမံ ဝတွာ ပစ္ဆာ အတ္ထော ဝုတ္တော၊ ဣဒမေဝ နာနတ္တံ. ဆဋ္ဌံ.

၇. တရုဏရုက္ခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၇-၅၉. သတ္တမေ တရုဏောတိ အဇာတဖလော. ပလိမဇ္ဇေယျာတိ သောဓေယျ. ပံသုံ ဒဒေယျာတိ ထဒ္ဓဖရုသပံသုံ ဟရိတွာ မုဒုဂေါမယစုဏ္ဏမိဿံ မဓုရပံသုံ ပက္ခိပေယျ. ဝုဒ္ဓိန္တိ ဝုဒ္ဓိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပုပ္ဖူပဂေါ ပုပ္ဖံ၊ ဖလူပဂေါ ဖလံ ဂဏှေယျ. ဣဒံ ပနေတ္ထ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – တရုဏရုက္ခော ဝိယ ဟိ တေဘူမကဝဋ္ဋံ၊ ရုက္ခဇဂ္ဂကော ပုရိသော ဝိယ ဝဋ္ဋနိဿိတော ပုထုဇ္ဇနော၊ မူလဖလသန္တာနာဒီနိ ဝိယ တီဟိ ဒွါရေဟိ ကုသလာကုသလကမ္မာယူဟနံ၊ ရုက္ခဿ ဝုဍ္ဎိအာပဇ္ဇနံ ဝိယ ပုထုဇ္ဇနဿ တီဟိ ဒွါရေဟိ ကမ္မံ အာယူဟတော အပရာပရံ ဝဋ္ဋပ္ပဝတ္တိ. ဝိဝဋ္ဋံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဋ္ဌမနဝမာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ. သတ္တမာဒီနိ.

၁၀. နိဒါနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၀. ဒသမေ ကုရူသု ဝိဟရတီတိ ကုရူတိ ဧဝံ ဗဟုဝစနဝသေန လဒ္ဓဝေါဟာရေ ဇနပဒေ ဝိဟရတိ. ကမ္မာသဓမ္မံ နာမ ကုရူနံ နိဂမောတိ ဧဝံနာမကော ကုရူနံ နိဂမော၊ တံ ဂေါစရဂါမံ ကတွာတိ အတ္ထော. အာယသ္မာတိ ပိယဝစနမေတံ ဂရုဝစနမေတံ. အာနန္ဒောတိ တဿ ထေရဿ နာမံ. ဧကမန္တံ နိသီဒီတိ ဆ နိသဇ္ဇဒေါသေ ဝိဝဇ္ဇေန္တော ဒက္ခိဏဇာဏုမဏ္ဍလဿ အဘိမုခဋ္ဌာနေ ဆဗ္ဗဏ္ဏာနံ ဗုဒ္ဓရသ္မီနံ အန္တော ပဝိသိတွာ ပသန္နလာခါရသံ ဝိဂါဟန္တော ဝိယ သုဝဏ္ဏပဋံ ပါရုပန္တော ဝိယ ရတ္တကမ္ဗလဝိတာနမဇ္ဈံ ပဝိသန္တော ဝိယ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကော အာယသ္မာ အာနန္ဒော နိသီဒိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧကမန္တံ နိသီဒီ’’တိ.

ကာယ ပန ဝေလာယ ကေန ကာရဏေန အယမာယသ္မာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမန္တောတိ? သာယနှဝေလာယ ပစ္စယာကာရပဉှံ ပုစ္ဆနကာရဏေန. တံ ဒိဝသံ ကိရ အယမာယသ္မာ ကုလသင်္ဂဟတ္ထာယ ဃရဒွါရေ ဃရဒွါရေ သဟဿဘဏ္ဍိကံ နိက္ခိပန္တော ဝိယ ကမ္မာသဓမ္မံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော သတ္ထု ဝတ္တံ ဒဿေတွာ သတ္ထရိ ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိဋ္ဌေ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ဒိဝါဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အန္တေဝါသိကေသု ဝတ္တံ ဒဿေတွာ ပဋိက္ကန္တေသု ဒိဝါဋ္ဌာနံ ပဋိသမ္မဇ္ဇိတွာ စမ္မက္ခဏ္ဍံ ပညပေတွာ ဥဒကတုမ္ဗတော ဥဒကေန ဟတ္ထပါဒေ သီတလံ ကတွာ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသိန္နော သောတာပတ္တိဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ. အထ ပရိစ္ဆိန္နကာလဝသေန သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ပစ္စယာကာရေ ဉာဏံ ဩတာရေသိ. သော ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိအာဒိတော ပဋ္ဌာယ အန္တံ၊ အန္တတော ပဋ္ဌာယ အာဒိံ၊ ဥဘယန္တတော ပဋ္ဌာယ မဇ္ဈံ၊ မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ ဥဘော အန္တေ ပါပေန္တော တိက္ခတ္တုံ ဒွါဒသပဒံ ပစ္စယာကာရံ သမ္မသိ. တဿေဝံ သမ္မသန္တဿ ပစ္စယာကာရော ဝိဘူတော ဟုတွာ ဥတ္တာနကုတ္တာနကော ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ. တတော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ပစ္စယာကာရော သဗ္ဗဗုဒ္ဓေဟိ ဂမ္ဘီရော စေဝ ဂမ္ဘီရာဝဘာသော စာတိ ကထိတော၊ မယှံ ခေါ ပန ပဒေသဉာဏေ ဌိတဿ သာဝကဿ သတော ဥတ္တာနော ဝိယ ဝိဘူတော ပါကဋော ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ၊ မယှံယေဝ နု ခေါ ဧသ ဥတ္တာနကော ဝိယ ဥပဋ္ဌာတိ၊ ဥဒါဟု အညေသမ္ပီတိ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာနကာရဏံ သတ္ထု အာရောစေဿာမီ’’တိ နိသိန္နဋ္ဌာနတော ဥဋ္ဌာယ စမ္မက္ခဏ္ဍံ ပပ္ဖေါဋေတွာ အာဒါယ သာယနှသမယေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သာယနှဝေလာယံ ပစ္စယာကာရပဉှံ ပုစ္ဆနကာရဏေန ဥပသင်္ကမန္တော’’တိ.

ယာဝ ဂမ္ဘီရောတိ ဧတ္ထ ယာဝသဒ္ဒေါ ပမာဏာတိက္ကမေ. အတိက္ကမ္မ ပမာဏံ ဂမ္ဘီရော၊ အတိဂမ္ဘီရောတိ အတ္ထော. ဂမ္ဘီရာဝဘာသောတိ ဂမ္ဘီရောဝ ဟုတွာ အဝဘာသတိ၊ ဒိဿတီတိ အတ္ထော. ဧကဉှိ ဥတ္တာနမေဝ ဂမ္ဘီရာဝဘာသံ ဟောတိ ပူတိပဏ္ဏရသဝသေန ကာဠဝဏ္ဏံ ပုရာဏဥဒကံ ဝိယ. တဉှိ ဇာဏုပ္ပမာဏမ္ပိ သတပေါရိသံ ဝိယ ဒိဿတိ. ဧကံ ဂမ္ဘီရံ ဥတ္တာနာဝဘာသံ ဟောတိ မဏိဘာသံ ဝိပ္ပသန္နဥဒကံ ဝိယ. တဉှိ သတပေါရိသမ္ပိ ဇာဏုပ္ပမာဏံ ဝိယ ခါယတိ. ဧကံ ဥတ္တာနံ ဥတ္တာနာဝဘာသံ ဟောတိ ပါတိအာဒီသု ဥဒကံ ဝိယ. ဧကံ ဂမ္ဘီရံ ဂမ္ဘီရာဝဘာသံ ဟောတိ သိနေရုပါဒကမဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ ဝိယ. ဧဝံ ဥဒကမေဝ စတ္တာရိ နာမာနိ လဘတိ. ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေ ပနေတံ နတ္ထိ. အယဉှိ ဂမ္ဘီရော စ ဂမ္ဘီရာဝဘာသော စာတိ ဧကမေဝ နာမံ လဘတိ. ဧဝရူပေါ သမာနောပိ အထ စ ပန မေ ဥတ္တာနကုတ္တာနကော ဝိယ ခါယတိ၊ တဒိဒံ အစ္ဆရိယံ၊ ဘန္တေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘန္တေတိ ဧဝံ အတ္တနော ဝိမှယံ ပကာသေန္တော ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ တုဏှီဘူတော နိသီဒိ.

ဘဂဝါ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘အာနန္ဒော ဘဝဂ္ဂဂဟဏာယ ဟတ္ထံ ပသာရေန္တော ဝိယ သိနေရုံ ဘိန္ဒိတွာ မိဉ္ဇံ နီဟရိတုံ ဝါယမမာနော ဝိယ ဝိနာ နာဝါယ မဟာသမုဒ္ဒံ တရိတုကာမော ဝိယ ပထဝိံ ပရိဝတ္တေတွာ ပထဝေါဇံ ဂဟေတုံ ဝါယမမာနော ဝိယ ဗုဒ္ဓဝိသယံ ပဉှံ အတ္တနော ဥတ္တာနုတ္တာနန္တိ ဝဒတိ၊ ဟန္ဒဿ ဂမ္ဘီရဘာဝံ အာစိက္ခာမီ’’တိ စိန္တေတွာ မာ ဟေဝန္တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ မာ ဟေဝန္တိ ဟ-ကာရော နိပါတမတ္တံ၊ ဧဝံ မာ ဘဏီတိ အတ္ထော. ‘‘မာ ဟေဝ’’န္တိ စ ဣဒံ ဝစနံ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဥဿာဒေန္တောပိ ဘဏတိ အပသာဒေန္တောပိ. တတ္ထ ဥဿာဒေန္တောပီတိ၊ အာနန္ဒ၊ တွံ မဟာပညော ဝိသဒဉာဏော၊ တေန တေ ဂမ္ဘီရောပိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဥတ္တာနကော ဝိယ ခါယတိ၊ အညေသံ ပနေသ ဥတ္တာနကောတိ န သလ္လက္ခေတဗ္ဗော၊ ဂမ္ဘီရောယေဝ စ သော ဂမ္ဘီရာဝဘာသော စ.

တတ္ထ စတဿော ဥပမာ ဝဒန္တိ – ဆ မာသေ သုဘောဇနရသပုဋ္ဌဿ ကိရ ကတယောဂဿ မဟာမလ္လဿ သမဇ္ဇသမယေ ကတမလ္လပါသာဏပရိစယဿ ယုဒ္ဓဘူမိံ ဂစ္ဆန္တဿ အန္တရာ မလ္လပါသာဏံ ဒဿေသုံ. သော ‘‘ကိံ ဧတ’’န္တိ အာဟ. မလ္လပါသာဏောတိ. အာဟရထ နန္တိ. ‘‘ဥက္ခိပိတုံ န သက္ကောမာ’’တိ ဝုတ္တေ သယံ ဂန္တွာ ‘‘ကုဟိံ ဣမဿ ဘာရိယဋ္ဌာန’’န္တိ ဝတွာ ဒွီဟိ ဟတ္ထေဟိ ဒွေ ပါသာဏေ ဥက္ခိပိတွာ ကီဠာဂုဠေ ဝိယ ခိပိတွာ အဂမာသိ. တတ္ထ မလ္လဿ မလ္လပါသာဏော လဟုကောတိ န အညေသမ္ပိ လဟုကောတိ ဝတ္တဗ္ဗော. ဆ မာသေ သုဘောဇနရသပုဋ္ဌော မလ္လော ဝိယ ဟိ ကပ္ပသတသဟဿံ အဘိနီဟာရသမ္ပန္နော အာယသ္မာ အာနန္ဒော. ယထာ မလ္လဿ မဟာဗလတာယ မလ္လပါသာဏော လဟုကော၊ ဧဝံ ထေရဿ မဟာပညတာယ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဥတ္တာနောတိ ဝတ္တဗ္ဗော၊ သော အညေသံ ဥတ္တာနောတိ န ဝတ္တဗ္ဗော.

မဟာသမုဒ္ဒေ စ တိမိ နာမ မဟာမစ္ဆော ဒွိယောဇနသတိကော၊ တိမိင်္ဂလော တိယောဇနသတိကော၊ တိမိရပိင်္ဂလော ပဉ္စယောဇနသတိကော၊ အာနန္ဒော တိမိနန္ဒော အဇ္ဈာရောဟော မဟာတိမီတိ ဣမေ စတ္တာရော ယောဇနသဟဿိကာ. တတ္ထ တိမိရပိင်္ဂလေနေဝ ဒီပေန္တိ. တဿ ကိရ ဒက္ခိဏကဏ္ဏံ စာလေန္တဿ ပဉ္စယောဇနသတေ ပဒေသေ ဥဒကံ စလတိ၊ တထာ ဝါမကဏ္ဏံ၊ တထာ နင်္ဂုဋ္ဌံ၊ တထာ သီသံ. ဒွေ ပန ကဏ္ဏေ စာလေတွာ နင်္ဂုဋ္ဌေန ပဟရိတွာ သီသံ အပရာပရံ ကတွာ ကီဠိတုံ အာရဒ္ဓဿ သတ္တဋ္ဌယောဇနသတေ ဌာနေ ဘာဇနေ ပက္ခိပိတွာ ဥဒ္ဓနေ အာရောပိတံ ဝိယ ဥဒကံ ပက္ကုထတိ. ယောဇနသတမတ္တေ ပဒေသေ ဥဒကံ ပိဋ္ဌိံ ဆာဒေတုံ န သက္ကောတိ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘‘အယံ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဂမ္ဘီရောတိ ဝဒန္တိ၊ ကုတဿ ဂမ္ဘီရတာ၊ မယံ ပိဋ္ဌိမတ္တစ္ဆာဒနမ္ပိ ဥဒကံ န လဘာမာ’’တိ. တတ္ထ ကာယူပပန္နဿ တိမိရပိင်္ဂလဿ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဥတ္တာနောတိ အညေသဉ္စ ခုဒ္ဒကမစ္ဆာနံ ဥတ္တာနောတိ န ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဧဝမေဝ ဉာဏူပပန္နဿ ထေရဿ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဥတ္တာနောတိ အညေသမ္ပိ ဥတ္တာနောတိ န ဝတ္တဗ္ဗော. သုပဏ္ဏရာဇာ စ ဒိယဍ္ဎယောဇနသတိကော ဟောတိ. တဿ ဒက္ခိဏပက္ခော ပညာသယောဇနိကော ဟောတိ၊ တထာ ဝါမပက္ခော၊ ပိဉ္ဆဝဋ္ဋိ စ သဋ္ဌိယောဇနိကာ၊ ဂီဝါ တိံသယောဇနိကာ၊ မုခံ နဝယောဇနံ၊ ပါဒါ ဒွါဒသယောဇနိကာ၊ တသ္မိံ သုပဏ္ဏဝါတံ ဒဿေတုံ အာရဒ္ဓေ သတ္တဋ္ဌယောဇနသတံ ဌာနံ နပ္ပဟောတိ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘‘အယံ အာကာသော အနန္တောတိ ဝဒန္တိ၊ ကုတဿ အနန္တတာ၊ မယံ ပက္ခဝါတပ္ပတ္ထရဏောကာသမ္ပိ န လဘာမာ’’တိ. တတ္ထ ကာယူပပန္နဿ သုပဏ္ဏရညော အာကာသော ပရိတ္တောတိ အညေသဉ္စ ခုဒ္ဒကပက္ခီနံ ပရိတ္တောတိ န ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဧဝမေဝ ဉာဏူပပန္နဿ ထေရဿ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဥတ္တာနောတိ အညေသမ္ပိ ဥတ္တာနောတိ န ဝတ္တဗ္ဗော.

ရာဟု အသုရိန္ဒော ပန ပါဒန္တတော ယာဝ ကေသန္တာ ယောဇနာနံ စတ္တာရိ သဟဿာနိ အဋ္ဌ စ သတာနိ ဟောန္တိ. တဿ ဒွိန္နံ ဗာဟာနံ အန္တရေ ဒွါဒသယောဇနသတိကံ၊ ဗဟလတ္တေန ဆယောဇနသတိကံ၊ ဟတ္ထပါဒတလာနိ တိယောဇနသတိကာနိ၊ တထာ မုခံ၊ ဧကင်္ဂုလိပဗ္ဗံ ပညာသယောဇနံ၊ တထာ ဘမုကန္တရံ၊ နလာဋံ တိယောဇနသတိကံ၊ သီသံ နဝယောဇနသတိကံ. တဿ မဟာသမုဒ္ဒံ ဩတိဏ္ဏဿ ဂမ္ဘီရံ ဥဒကံ ဇာဏုပ္ပမာဏံ ဟောတိ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘‘အယံ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဂမ္ဘီရောတိ ဝဒန္တိ. ကုတဿ ဂမ္ဘီရတာ? မယံ ဇာဏုပ္ပဋိစ္ဆာဒနမတ္တမ္ပိ ဥဒကံ န လဘာမာ’’တိ. တတ္ထ ကာယူပပန္နဿ ရာဟုနော မဟာသမုဒ္ဒေါ ဥတ္တာနောတိ အညေသဉ္စ ဥတ္တာနောတိ န ဝတ္တဗ္ဗော. ဧဝမေဝ ဉာဏူပပန္နဿ ထေရဿ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဥတ္တာနောတိ အညေသမ္ပိ ဥတ္တာနောတိ န ဝတ္တဗ္ဗော. ဧတမတ္ထံ သန္ဓာယ ဘဂဝါ မာ ဟေဝံ၊ အာနန္ဒ၊ မာ ဟေဝံ၊ အာနန္ဒာတိ အာဟ.

ထေရဿ ဟိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ ဂမ္ဘီရော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဥတ္တာနောတိ ဥပဋ္ဌာသိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ပုဗ္ဗူပနိဿယသမ္ပတ္တိယာ တိတ္ထဝါသေန သောတာပန္နတာယ ဗဟုဿုတဘာဝေနာတိ.

ဣတော ကိရ သတသဟဿိမေ ကပ္ပေ ပဒုမုတ္တရော နာမ သတ္ထာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တဿ ဟံသဝတီ နာမ နဂရံ အဟောသိ၊ အာနန္ဒော နာမ ရာဇာ ပိတာ၊ သုမေဓာ နာမ ဒေဝီ မာတာ၊ ဗောဓိသတ္တော ဥတ္တရကုမာရော နာမ အဟောသိ. သော ပုတ္တဿ ဇာတဒိဝသေ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမ္မ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဓာနမနုယုတ္တော အနုက္ကမေန သဗ္ဗညုတံ ပတွာ၊ ‘‘အနေကဇာတိသံသာရ’’န္တိ ဥဒါနံ ဥဒါနေတွာ သတ္တာဟံ ဗောဓိပလ္လင်္ကေ ဝီတိနာမေတွာ ‘‘ပထဝိယံ ပါဒံ ဌပေဿာမီ’’တိ ပါဒံ အဘိနီဟရိ. အထ ပထဝိံ ဘိန္ဒိတွာ မဟန္တံ ပဒုမံ ဥဋ္ဌာသိ. တဿ ဓုရပတ္တာနိ နဝုတိဟတ္ထာနိ၊ ကေသရံ တိံသဟတ္ထံ၊ ကဏ္ဏိကာ ဒွါဒသဟတ္ထာ၊ နဝဃဋပ္ပမာဏာ ရေဏု အဟောသိ.

သတ္ထာ ပန ဥဗ္ဗေဓတော အဋ္ဌပညာသဟတ္ထော အဟောသိ၊ တဿ ဥဘိန္နံ ဗာဟာနမန္တရံ အဋ္ဌာရသဟတ္ထံ၊ နလာဋံ ပဉ္စဟတ္ထံ၊ ဟတ္ထပါဒါ ဧကာဒသဟတ္ထာ. တဿ ဧကာဒသဟတ္ထေန ပါဒေန ဒွါဒသဟတ္ထာယ ကဏ္ဏိကာယ အက္ကန္တမတ္တာယ နဝဃဋပ္ပမာဏာ ရေဏု ဥဋ္ဌာယ အဋ္ဌပညာသဟတ္ထံ ပဒေသံ ဥဂ္ဂန္တွာ ဩကိဏ္ဏမနောသိလာစုဏ္ဏံ ဝိယ ပစ္စောကိဏ္ဏံ. တဒုပါဒါယ ဘဂဝါ ‘‘ပဒုမုတ္တရော’’တွေဝ ပညာယိတ္ထ. တဿ ဒေဝိလော စ သုဇာတော စ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ အဟေသုံ၊ အမိတာ စ အသမာ စ ဒွေ အဂ္ဂသာဝိကာ၊ သုမနော နာမ ဥပဋ္ဌာကော. ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ ပိတုသင်္ဂဟံ ကုရုမာနော ဘိက္ခုသတသဟဿပရိဝါရော ဟံသဝတိယာ ရာဇဓာနိယာ ဝသတိ.

ကနိဋ္ဌဘာတာ ပနဿ သုမနကုမာရော နာမ. တဿ ရာဇာ ဟံသဝတိတော ဝီသယောဇနသတေ ဘောဂံ အဒါသိ. သော ကဒါစိ အာဂန္တွာ ပိတရဉ္စ သတ္ထာရဉ္စ ပဿတိ. အထေကဒိဝသံ ပစ္စန္တော ကုပိတော. သုမနော ရညော သာသနံ ပေသေသိ. ရာဇာ ‘‘တွံ မယာ၊ တာတ၊ ကသ္မာ ဌပိတော’’တိ ပဋိပေသေသိ. သော စောရေ ဝူပသမေတွာ ‘‘ဥပသန္တော၊ ဒေဝ၊ ဇနပဒေါ’’တိ ရညော ပေသေသိ. ရာဇာ တုဋ္ဌော ‘‘သီဃံ မမ ပုတ္တော အာဂစ္ဆတူ’’တိ အာဟ. တဿ သဟဿမတ္တာ အမစ္စာ ဟောန္တိ. သော တေဟိ သဒ္ဓိံ အန္တရာမဂ္ဂေ မန္တေသိ – ‘‘မယှံ ပိတာ တုဋ္ဌော သစေ မေ ဝရံ ဒေတိ၊ ကိံ ဂဏှာမီ’’တိ? အထ နံ ဧကစ္စေ ‘‘ဟတ္ထိံ ဂဏှထ၊ အဿံ ဂဏှထ၊ ဇနပဒံ ဂဏှထ၊ သတ္တရတနာနိ ဂဏှထာ’’တိ အာဟံသု. အပရေ ‘‘တုမှေ ပထဝိဿရဿ ပုတ္တာ၊ န တုမှာကံ ဓနံ ဒုလ္လဘံ၊ လဒ္ဓမ္ပိ စေတံ သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယံ၊ ပုညမေဝ ဧကံ အာဒါယ ဂမနီယံ၊ တသ္မာ ဒေဝေ ဝရံ ဒဒမာနေ တေမာသံ ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌာတုံ ဝရံ ဂဏှထာ’’တိ. သော ‘‘တုမှေ မယှံ ကလျာဏမိတ္တာ နာမ၊ မမေတံ စိတ္တံ နတ္ထိ၊ တုမှေဟိ ပန ဥပ္ပါဒိတံ၊ ဧဝံ ကရိဿာမီ’’တိ၊ ဂန္တွာ ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ ပိတရာ အာလိင်္ဂေတွာ၊ မတ္ထကေ စုမ္ဗိတွာ ‘‘ဝရံ တေ၊ ပုတ္တ၊ ဒေမီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝန္တံ တေမာသံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟန္တော ဇီဝိတံ အဝဉ္ဈံ ကာတုံ၊ ဣဒံ မေ ဝရံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. န သက္ကာ၊ တာတ၊ အညံ ဝရေဟီတိ. ဒေဝ၊ ခတ္တိယာနံ နာမ ဒွေကထာ နတ္ထိ၊ ဧတမေဝ မေ ဒေဟိ၊ န မမညေန အတ္ထောတိ. တာတ၊ ဗုဒ္ဓါနံ နာမ စိတ္တံ ဒုဇ္ဇာနံ၊ သစေ ဘဂဝါ န ဣစ္ဆိဿတိ၊ မယာ ဒိန္နမ္ပိ ကိံ ဘဝိဿတီတိ? ‘‘သာဓု၊ ဒေဝ၊ အဟံ ဘဂဝတော စိတ္တံ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဝိဟာရံ ဂတော.

တေန စ သမယေန ဘတ္တကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ ဘဂဝါ ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိဋ္ဌော ဟောတိ. သော မဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကံ အဂမာသိ. တေ နံ အာဟံသု – ‘‘ရာဇပုတ္တ ကသ္မာ အာဂတောသီ’’တိ? ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ၊ ဒဿေထ မေ ဘဂဝန္တန္တိ. ‘‘န မယံ၊ ရာဇပုတ္တ၊ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သတ္ထာရံ ဒဋ္ဌုံ လဘာမာ’’တိ. ကော ပန၊ ဘန္တေ၊ လဘတီတိ? သုမနတ္ထေရော နာမ ရာဇပုတ္တာတိ. သော ‘‘ကုဟိံ ဘန္တေ ထေရော’’တိ? ထေရဿ နိသိန္နဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆိတွာ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံ ပဿိတုံ၊ ဒဿေထ မေ ဘဂဝန္တ’’န္တိ အာဟ. ထေရော ‘‘ဧဟိ၊ ရာဇပုတ္တာ’’တိ တံ ဂဟေတွာ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏေ ဌပေတွာ ဂန္ဓကုဋိံ အာရုဟိ. အထ နံ ဘဂဝါ ‘‘သုမန၊ ကသ္မာ အာဂတောသီ’’တိ အာဟ. ရာဇပုတ္တော၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အာဂတောတိ. တေန ဟိ ဘိက္ခု အာသနံ ပညပေဟီတိ. ထေရော အာသနံ ပညပေသိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. ရာဇပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပဋိသန္ထာရံ အကာသိ၊ ‘‘ကဒါ အာဂတောသိ ရာဇပုတ္တာ’’တိ? ဘန္တေ၊ တုမှေသု ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိဋ္ဌေသု၊ ဘိက္ခူ ပန ‘‘န မယံ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ ဘဂဝန္တံ ဒဋ္ဌုံ လဘာမာ’’တိ မံ ထေရဿ သန္တိကံ ပါဟေသုံ၊ ထေရော ပန ဧကဝစနေနေဝ ဒဿေသိ၊ ထေရော၊ ဘန္တေ၊ တုမှာကံ သာသနေ ဝလ္လဘော မညေတိ. အာမ၊ ရာဇကုမာရ၊ ဝလ္လဘော ဧသ ဘိက္ခု မယှံ သာသနေတိ. ဘန္တေ၊ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ကိံ ကတွာ ဝလ္လဘော ဟောတီတိ? ဒါနံ ဒတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ၊ ကုမာရာတိ. ဘဂဝါ အဟမ္ပိ ထေရော ဝိယ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဝလ္လဘော ဟောတုကာမော၊ တေမာသံ မေ ဝဿာဝါသံ အဓိဝါသေထာတိ. ဘဂဝါ၊ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ဂတေန အတ္ထော’’တိ ဩလောကေတွာ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဒိသွာ ‘‘သုညာဂါရေ ခေါ၊ ရာဇကုမာရ၊ တထာဂတာ အဘိရမန္တီ’’တိ အာဟ. ကုမာရော ‘‘အညာတံ ဘဂဝါ၊ အညာတံ သုဂတာ’’တိ ဝတွာ – ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ပုရိမတရံ ဂန္တွာ ဝိဟာရံ ကာရေမိ၊ မယာ ပေသိတေ ဘိက္ခုသတသဟဿေန သဒ္ဓိံ အာဂစ္ဆထာ’’တိ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ပိတု သန္တိကံ ဂန္တွာ၊ ‘‘ဒိန္နာ မေ၊ ဒေဝ၊ ဘဂဝတာ ပဋိညာ၊ မယာ ပဟိတေ တုမှေ ဘဂဝန္တံ ပေသေယျာထာ’’တိ ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ နိက္ခမိတွာ ယောဇနေ ယောဇနေ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ ဝီသယောဇနသတံ အဒ္ဓါနံ ဂတော. ဂန္တွာ အတ္တနော နဂရေ ဝိဟာရဋ္ဌာနံ ဝိစိနန္တော သောဘနဿ နာမ ကုဋုမ္ဗိကဿ ဥယျာနံ ဒိသွာ သတသဟဿေန ကိဏိတွာ သတသဟဿံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဝိဟာရံ ကာရေသိ. တတ္ထ ဘဂဝတော ဂန္ဓကုဋိံ၊ သေသဘိက္ခူနဉ္စ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနတ္ထာယ ကုဋိလေဏမဏ္ဍပေ ကာရာပေတွာ ပါကာရပရိက္ခေပံ ဒွါရကောဋ္ဌကဉ္စ နိဋ္ဌာပေတွာ ပိတု သန္တိကံ ပေသေသိ ‘‘နိဋ္ဌိတံ မယှံ ကိစ္စံ၊ သတ္ထာရံ ပဟိဏထာ’’တိ.

ရာဇာ ဘဂဝန္တံ ဘောဇေတွာ ‘‘ဘဂဝါ သုမနဿ ကိစ္စံ နိဋ္ဌိတံ၊ တုမှာကံ အာဂမနံ ပစ္စာသီသတီ’’တိ. ဘဂဝါ သတသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရော ယောဇနေ ယောဇနေ ဝိဟာရေသု ဝသမာနော အဂမာသိ. ကုမာရော ‘‘သတ္ထာ အာဂစ္ဆတီ’’တိ သုတွာ ယောဇနံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇယမာနော ဝိဟာရံ ပဝေသေတွာ –

‘‘သတသဟဿေန မေ ကီတံ၊ သတသဟဿေန မာပိတံ၊

သောဘနံ နာမ ဥယျာနံ ပဋိဂ္ဂဏှ၊ မဟာမုနီ’’တိ. –

ဝိဟာရံ နိယျာတေသိ. သော ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဒါနံ ဒတွာ အတ္တနော ပုတ္တဒါရေ စ အမစ္စေ စ ပက္ကောသာပေတွာ အာဟ –‘‘သတ္ထာ အမှာကံ သန္တိကံ ဒူရတော အာဂတော၊ ဗုဒ္ဓါ စ နာမ ဓမ္မဂရုနောဝ၊ နာမိသဂရုကာ. တသ္မာ အဟံ ဣမံ တေမာသံ ဒွေ သာဋကေ နိဝါသေတွာ ဒသ သီလာနိ သမာဒိယိတွာ ဣဓေဝ ဝသိဿာမိ၊ တုမှေ ခီဏာသဝသတသဟဿဿ ဣမိနာဝ နီဟာရေန တေမာသံ ဒါနံ ဒဒေယျာထာ’’တိ.

သော သုမနတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနသဘာဂေယေဝ ဌာနေ ဝသန္တော ယံ ထေရော ဘဂဝတော ဝတ္တံ ကရောတိ၊ တံ သဗ္ဗံ ဒိသွာ၊ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဧကန္တဝလ္လဘော ဧသ ထေရော၊ ဧတဿေဝ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ၊ ဥပကဋ္ဌာယ ပဝါရဏာယ ဂါမံ ပဝိသိတွာ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ဒတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဘိက္ခူသတသဟဿဿ ပါဒမူလေ တိစီဝရံ ဌပေတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ယဒေတံ မယာ မဂ္ဂေ ယောဇနန္တရိကဝိဟာရကာရာပနတော ပဋ္ဌာယ ပုညံ ကတံ၊ တံ နေဝ သက္ကသမ္ပတ္တိံ၊ န မာရဗြဟ္မသမ္ပတ္တိံ ပတ္ထယန္တေန၊ ဗုဒ္ဓဿ ပန ဥပဋ္ဌာကဘာဝံ ပတ္ထေန္တေန ကတံ. တသ္မာ အဟမ္ပိ ဘဂဝါ အနာဂတေ သုမနတ္ထေရော ဝိယ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ ဥပဋ္ဌာကော ဟောမီ’’တိ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ပတိတွာ ဝန္ဒိတွာ နိပန္နော. ဘဂဝါ ‘‘မဟန္တံ ကုလပုတ္တဿ စိတ္တံ၊ ဣဇ္ဈိဿတိ နု ခေါ၊ နော’’တိ ဩလောကေန္တော၊ ‘‘အနာဂတေ ဣတော သတသဟဿိမေ ကပ္ပေ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တဿေဝ ဥပဋ္ဌာကော ဘဝိဿတီ’’တိ ဉတွာ –

‘‘ဣစ္ဆိတံ ပတ္ထိတံ တုယှံ၊ သဗ္ဗမေဝ သမိဇ္ဈတု၊

သဗ္ဗေ ပူရေန္တု သင်္ကပ္ပါ၊ စန္ဒော ပန္နရသော ယထာ’’တိ. –

အာဟ. ကုမာရော သုတွာ ‘‘ဗုဒ္ဓါ နာမ အဒွေဇ္ဈကထာ ဟောန္တီ’’တိ ဒုတိယဒိဝသေယေဝ တဿ ဘဂဝတော ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော ဂစ္ဆန္တော ဝိယ အဟောသိ. သော တသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဝဿသတသဟဿံ ဒါနံ ဒတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေပိ ပိဏ္ဍာယ စရတော ထေရဿ ပတ္တဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဥတ္တရိသာဋကံ ဒတွာ ပူဇံ အကာသိ. ပုန သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတော စုတော ဗာရာဏသိရာဇာ ဟုတွာ အဋ္ဌန္နံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ပဏ္ဏသာလာယော ကာရေတွာ မဏိအာဓာရကေ ဥပဋ္ဌပေတွာ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဒသဝဿသဟဿာနိ ဥပဋ္ဌာနံ အကာသိ. ဧတာနိ ပါကဋဋ္ဌာနာနိ.

ကပ္ပသတသဟဿံ ပန ဒါနံ ဒဒမာနောဝ အမှာကံ ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ တုသိတပုရေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတော စုတော အမိတောဒနသက္ကဿ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ အနုပုဗ္ဗေန ကတာဘိနိက္ခမနော သမ္မာသမ္ဗောဓိံ ပတွာ ပဌမဂမနေန ကပိလဝတ္ထုံ အာဂန္တွာ တတော နိက္ခမန္တေ ဘဂဝတိ ဘဂဝတော ပရိဝါရတ္ထံ ရာဇကုမာရေသု ပဗ္ဗဇန္တေသု ဘဒ္ဒိယာဒီဟိ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိတွာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အာယသ္မတော ပုဏ္ဏဿ မန္တာဏိပုတ္တဿ သန္တိကေ ဓမ္မကထံ သုတွာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ဧဝမေသ အာယသ္မာ ပုဗ္ဗူပနိဿယသမ္ပန္နော၊ တဿိမာယ ပုဗ္ဗူပနိဿယသမ္ပတ္တိယာ ဂမ္ဘီရောပိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဥတ္တာနကော ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ.

တိတ္ထဝါသောတိ ပန ဂရူနံ သန္တိကေ ဥဂ္ဂဟဏသဝနပရိပုစ္ဆနဓာရဏာနိ ဝုစ္စန္တိ. သော ထေရဿ အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓေါ. တေနာပိဿာယံ ဂမ္ဘီရောပိ ဥတ္တာနကော ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ. သောတာပန္နာနဉ္စ နာမ ပစ္စယာကာရော ဥတ္တာနကော ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ၊ အယဉ္စ အာယသ္မာ သောတာပန္နော. ဗဟုဿုတာနံ စတုဟတ္ထေ ဩဝရကေ ပဒီပေ ဇလမာနေ မဉ္စပီဌံ ဝိယ နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ ပါကဋော ဟောတိ၊ အယဉ္စ အာယသ္မာ ဗဟုဿုတာနံ အဂ္ဂေါ. ဣတိ ဗာဟုသစ္စဘာဝေနပိဿ ဂမ္ဘီရောပိ ပစ္စယာကာရော ဥတ္တာနကော ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ. ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ စတူဟိ ဂမ္ဘီရတာဟိ ဂမ္ဘီရော. သာ ပနဿ ဂမ္ဘီရတာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝိတ္ထာရိတာဝ. သာ သဗ္ဗာပိ ထေရဿ ဥတ္တာနကာ ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ. တေန ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဥဿာဒေန္တော မာ ဟေဝန္တိအာဒိမာဟ. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – အာနန္ဒ၊ တွံ မဟာပညော ဝိသဒဉာဏော၊ တေန တေ ဂမ္ဘီရောပိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဥတ္တာနကော ဝိယ ခါယတိ. တသ္မာ ‘‘မယှမေဝ နု ခေါ ဧသ ဥတ္တာနကော ဝိယ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ၊ ဥဒါဟု အညေသမ္ပီ’’တိ မာ ဧဝံ အဝစ.

ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘အပသာဒေန္တော’’တိ၊ တတ္ထာယမဓိပ္ပါယော – အာနန္ဒ၊ ‘‘အထ စ ပန မေ ဥတ္တာနကုတ္တာနကော ဝိယ ခါယတီ’’တိ မာ ဟေဝံ အဝစ. ယဒိ ဟိ တေ ဧသ ဥတ္တာနကုတ္တာနကော ဝိယ ခါယတိ၊ ကသ္မာ တွံ အတ္တနော ဓမ္မတာယ သောတာပန္နော နာဟောသိ၊ မယာ ဒိန္နနယေ ဌတွာ သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ ပဋိဝိဇ္ဈိ? အာနန္ဒ၊ ဣဒံ နိဗ္ဗာနမေဝ ဂမ္ဘီရံ၊ ပစ္စယာကာရော ပန ဥတ္တာနကော ဇာတော၊ အထ ကသ္မာ ဩဠာရိကံ ကာမရာဂသံယောဇနံ ပဋိဃသံယောဇနံ ဩဠာရိကံ ကာမရာဂါနုသယံ ပဋိဃာနုသယန္တိ ဣမေ စတ္တာရော ကိလေသေ သမုဂ္ဃါတေတွာ သကဒါဂါမိဖလံ န သစ္ဆိကရောသိ၊ တေယေဝ အဏုသဟဂတေ စတ္တာရော ကိလေသေ သမုဂ္ဃါတေတွာ အနာဂါမိဖလံ န သစ္ဆိကရောသိ၊ ရူပရာဂါဒီနိ ပဉ္စ သံယောဇနာနိ၊ မာနာနုသယံ ဘဝရာဂါနုသယံ အဝိဇ္ဇာနုသယန္တိ ဣမေ အဋ္ဌ ကိလေသေ သမုဂ္ဃါတေတွာ အရဟတ္တံ န သစ္ဆိကရောသိ? ကသ္မာ ဝါ သတသဟဿကပ္ပါဓိကံ ဧကံ အသင်္ချေယျံ ပူရိတပါရမိနော သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ဝိယ သာဝကပါရမီဉာဏံ န ပဋိဝိဇ္ဈသိ၊ သတသဟဿကပ္ပါဓိကာနိ ဒွေ အသင်္ချေယျာနိ ပူရိတပါရမိနော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဝိယ စ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏံ န ပဋိဝိဇ္ဈသိ? ယဒိ ဝါ တေ သဗ္ဗထာဝ ဧသ ဥတ္တာနကော ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာသိ. အထ ကသ္မာ သတသဟဿကပ္ပါဓိကာနိ စတ္တာရိ အဋ္ဌ သောဠသ ဝါ အသင်္ချေယျာနိ ပူရိတပါရမိနော ဗုဒ္ဓါ ဝိယ သဗ္ဗညုတညာဏံ န သစ္ဆိကရောသိ? ကိံ အနတ္ထိကောသိ ဧတေဟိ ဝိသေသာဓိဂမေဟိ? ပဿ ယာဝ စ တေ အပရဒ္ဓံ၊ တွံ နာမ သာဝကပဒေသဉာဏေ ဌိတော အတိဂမ္ဘီရံ ပစ္စယာကာရံ ‘‘ဥတ္တာနကော ဝိယ မေ ဥပဋ္ဌာတီ’’တိ ဝဒသိ. တဿ တေ ဣဒံ ဝစနံ ဗုဒ္ဓါနံ ကထာယ ပစ္စနီကံ ဟောတိ. တာဒိသေန နာမ ဘိက္ခုနာ ဗုဒ္ဓါနံ ကထာယ ပစ္စနီကံ ကထေတဗ္ဗန္တိ န ယုတ္တမေတံ. နနု မယှံ၊ အာနန္ဒ၊ ဣမံ ပစ္စယာကာရံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ ဝါယမန္တဿေဝ ကပ္ပသတသဟဿာဓိကာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ အတိက္ကန္တာနိ. ပစ္စယာကာရပဋိဝိဇ္ဈနတ္ထာယ စ ပန မေ အဒိန္နဒါနံ နာမ နတ္ထိ၊ အပူရိတပါရမီ နာမ နတ္ထိ. ‘‘အဇ္ဇ ပစ္စယာကာရံ ပဋိဝိဇ္ဈိဿာမီ’’တိ ပန မေ နိရုဿာဟံ ဝိယ မာရဗလံ ဝိဓမန္တဿ အယံ မဟာပထဝီ ဒွင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ နာကမ္ပိ၊ တထာ ပဌမယာမေ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ၊ မဇ္ဈိမယာမေ ဒိဗ္ဗစက္ခုံ သမ္ပာဒေန္တဿ. ပစ္ဆိမယာမေ ပန မေ ဗလဝပစ္စူသသမယေ၊ ‘‘အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ နဝဟိ အာကာရေဟိ ပစ္စယော ဟောတီ’’တိ ဒိဋ္ဌမတ္တေယေဝ ဒသသဟဿိလောကဓာတု အယဒဏ္ဍေန အာကောဋိတကံသထာလော ဝိယ ဝိရဝသတံ ဝိရဝသဟဿံ မုဉ္စမာနာ ဝါတာဟတေ ပဒုမိနိပဏ္ဏေ ဥဒကဗိန္ဒု ဝိယ ပကမ္ပိတ္ထ. ဧဝံ ဂမ္ဘီရော စာယံ၊ အာနန္ဒ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဂမ္ဘီရာဝဘာသော စ၊ ဧတဿ၊ အာနန္ဒ၊ ဓမ္မဿ အနနုဗောဓာ။ပေ။ နာတိဝတ္တတီတိ.

ဧတဿ ဓမ္မဿာတိ ဧတဿ ပစ္စယဓမ္မဿ. အနနုဗောဓာတိ ဉာတပရိညာဝသေန အနနုဗုဇ္ဈနာ. အပ္ပဋိဝေဓာတိ တီရဏပ္ပဟာနပရိညာဝသေန အပ္ပဋိဝိဇ္ဈနာ. တန္တာကုလကဇာတာတိ တန္တံ ဝိယ အာကုလဇာတာ. ယထာ နာမ ဒုန္နိက္ခိတ္တံ မူသိကစ္ဆိန္နံ ပေသကာရာနံ တန္တံ တဟိံ တဟိံ အာကုလံ ဟောတိ၊ ‘‘ဣဒံ အဂ္ဂံ၊ ဣဒံ မူလ’’န္တိ အဂ္ဂေန ဝါ အဂ္ဂံ၊ မူလေန ဝါ မူလံ သမာနေတုံ ဒုက္ကရံ ဟောတိ. ဧဝမေဝ သတ္တာ ဣမသ္မိံ ပစ္စယာကာရေ ခလိတာ အာကုလာ ဗျာကုလာ ဟောန္တိ၊ န သက္ကောန္တိ ပစ္စယာကာရံ ဥဇုံ ကာတုံ. တတ္ထ တန္တံ ပစ္စတ္တပုရိသကာရေ ဌတွာ သက္ကာပိ ဘဝေယျ ဥဇုံ ကာတုံ၊ ဌပေတွာ ပန ဒွေ ဗောဓိသတ္တေ အညော သတ္တော အတ္တနော ဓမ္မတာယ ပစ္စယာကာရံ ဥဇုံ ကာတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. ယထာ ပန အာကုလံ တန္တံ ကဉ္ဇိယံ ဒတွာ ကောစ္ဆေန ပဟဋံ တတ္ထ တတ္ထ ဂုဠကဇာတံ ဟောတိ ဂဏ္ဌိဗဒ္ဓံ၊ ဧဝမိမေ သတ္တာ ပစ္စယေသု ပက္ခလိတွာ ပစ္စယေ ဥဇုံ ကာတုံ အသက္ကောန္တာ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတဝသေန ဂုဠကဇာတာ ဟောန္တိ ဂဏ္ဌိဗဒ္ဓါ. ယေ ဟိ ကေစိ ဒိဋ္ဌိယော သန္နိဿိတာ၊ သဗ္ဗေ တေ ပစ္စယံ ဥဇုံ ကာတုံ အသက္ကောန္တာယေဝ.

ကုလာဂဏ္ဌိကဇာတာတိ ကုလာဂဏ္ဌိကံ ဝုစ္စတိ ပေသကာရကဉ္ဇိယသုတ္တံ. ကုလာ နာမ သကုဏိကာ၊ တဿာ ကုလာဝကောတိပိ ဧကေ. ယထာ ဟိ တဒုဘယမ္ပိ အာကုလံ အဂ္ဂေန ဝါ အဂ္ဂံ၊ မူလေန ဝါ မူလံ သမာနေတုံ ဒုက္ကရန္တိ ပုရိမနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ.

မုဉ္ဇပဗ္ဗဇဘူတာတိ မုဉ္ဇတိဏံ ဝိယ ပဗ္ဗဇတိဏံ ဝိယ စ ဘူတာ တာဒိသာ ဇာတာ. ယထာ ဟိ တာနိ တိဏာနိ ကောဋ္ဋေတွာ ကတရဇ္ဇု ဇိဏ္ဏကာလေ ကတ္ထစိ ပတိတံ ဂဟေတွာ တေသံ တိဏာနံ ‘‘ဣဒံ အဂ္ဂံ၊ ဣဒံ မူလ’’န္တိ အဂ္ဂေန ဝါ အဂ္ဂံ၊ မူလေန ဝါ မူလံ သမာနေတုံ ဒုက္ကရံ၊ တမ္ပိ ပစ္စတ္တပုရိသကာရေ ဌတွာ သက္ကာ ဘဝေယျ ဥဇုံ ကာတုံ၊ ဌပေတွာ ပန ဒွေ ဗောဓိသတ္တေ အညော သတ္တော အတ္တနော ဓမ္မတာယ ပစ္စယာကာရံ ဥဇုံ ကာတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ၊ ဧဝမယံ ပဇာ ပစ္စယံ ဥဇုံ ကာတုံ အသက္ကောန္တီ ဒိဋ္ဌိဂတဝသေန ဂဏ္ဌိကဇာတာ ဟုတွာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ သံသာရံ နာတိဝတ္တတိ.

တတ္ထ အပါယောတိ နိရယတိရစ္ဆာနယောနိပေတ္တိဝိသယအသုရကာယာ. သဗ္ဗေပိ ဟိ တေ ဝဍ္ဎိသင်္ခါတဿ အယဿ အဘာဝတော ‘‘အပါယော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တထာ ဒုက္ခဿ ဂတိဘာဝတော ဒုဂ္ဂတိ၊ သုခသမုဿယတော ဝိနိပတိတတ္တာ ဝိနိပါတော. ဣတရော ပန –

‘‘ခန္ဓာနဉ္စ ပဋိပါဋိ၊ ဓာတုအာယတနာန စ၊

အဗ္ဘောစ္ဆိန္နံ ဝတ္တမာနာ၊ သံသာရောတိ ပဝုစ္စတိ’’.

တံ သဗ္ဗမ္ပိ နာတိဝတ္တတိ နာတိက္ကမတိ၊ အထ ခေါ စုတိတော ပဋိသန္ဓိံ၊ ပဋိသန္ဓိတော စုတိန္တိ ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ စုတိပဋိသန္ဓိယော ဂဏှမာနာ တီသု ဘဝေသု စတူသု ယောနီသု ပဉ္စသု ဂတီသု သတ္တသု ဝိညာဏဋ္ဌိတီသု နဝသု သတ္တာဝါသေသု မဟာသမုဒ္ဒေ ဝါတက္ခိတ္တာ နာဝါ ဝိယ ယန္တေ ယုတ္တဂေါဏော ဝိယ စ ပရိဗ္ဘမတိယေဝ. ဣတိ သဗ္ဗမေတံ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အပသာဒေန္တော အာဟ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. ဒသမံ.

ဒုက္ခဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော.