၅. ဂဟပတိဝဂ္ဂေါ

၁. ပဉ္စဝေရဘယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၁. ဂဟပတိဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ယတောတိ ယဒါ. ဘယာနိ ဝေရာနီတိ ဘယဝေရစေတနာယော. သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟီတိ ဒုဝိဓံ သောတာပတ္တိယာ အင်္ဂံ၊ (သောတာပတ္တိယာ စ အင်္ဂံ၊) ယံ ပုဗ္ဗဘာဂေ သောတာပတ္တိပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ၊ ‘‘သပ္ပုရိသသံသေဝေါ သဒ္ဓမ္မဿဝနံ ယောနိသောမနသိကာရော ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၁၁) ဧဝံ အာဂတံ၊ ပဋိလဒ္ဓဂုဏဿ စ သောတာပတ္တိံ ပတွာ ဌိတဿ အင်္ဂံ၊ ယံ သောတာပန္နဿ အင်္ဂန္တိပိ ဝုစ္စတိ၊ ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒါဒီနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. ဣဒမိဓ အဓိပ္ပေတံ. အရိယောတိ နိဒ္ဒေါသော နိရုပါရမ္ဘော. ဉာယောတိ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ ဉတွာ ဌိတဉာဏမ္ပိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါပိ. ယထာဟ – ‘‘ဉာယော ဝုစ္စတိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ၊ အရိယောပိ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဉာယော’’တိ. ပညာယာတိ အပရာပရံ ဥပ္ပန္နာယ ဝိပဿနာပညာယ. သုဒိဋ္ဌော ဟောတီတိ အပရာပရံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဒဿနဝသေန သုဋ္ဌု ဒိဋ္ဌော.

ခီဏနိရယောတိအာဒီသု အာယတိံ တတ္ထ အနုပ္ပဇ္ဇနတာယ ခီဏော နိရယော မယှန္တိ သော အဟံ ခီဏနိရယော. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. သောတာပန္နောတိ မဂ္ဂသောတံ အာပန္နော. အဝိနိပါတဓမ္မောတိ န ဝိနိပါတသဘာဝေါ. နိယတောတိ ပဌမမဂ္ဂသင်္ခါတေန သမ္မတ္တနိယာမေန နိယတော. သမ္ဗောဓိပရာယနောတိ ဥတ္တရိမဂ္ဂတ္တယသင်္ခါတော သမ္ဗောဓိ ပရံ အယနံ မယှန္တိ သောဟံ သမ္ဗောဓိပရာယနော၊ တံ သမ္ဗောဓိံ အဝဿံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈနကောတိ အတ္ထော.

ပါဏာတိပါတပစ္စယာတိ ပါဏာတိပါတကမ္မကာရဏာ. ဘယံ ဝေရန္တိ အတ္ထတော ဧကံ. ဝေရဉ္စ နာမေတံ ဒုဝိဓံ ဟောတိ ဗာဟိရံ အဇ္ဈတ္တိကန္တိ. ဧကေန ဟိ ဧကဿ ပိတာ မာရိတော ဟောတိ၊ သော စိန္တေသိ ‘‘ဧတေန ကိရ မေ ပိတာ မာရိတော၊ အဟမ္ပိ တံယေဝ မာရေဿာမီ’’တိ နိသိတံ သတ္ထံ အာဒါယ စရတိ. ယာ တဿ အဗ္ဘန္တရေ ဥပ္ပန္နဝေရစေတနာ၊ ဣဒံ ဗာဟိရံ ဝေရံ နာမ. ယာ ပန ဣတရဿ ‘‘အယံ ကိရ မံ မာရေဿာမီတိ စရတိ၊ အဟမေဝ နံ ပဌမတရံ မာရေဿာမီ’’တိ စေတနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣဒံ အဇ္ဈတ္တိကံ ဝေရံ နာမ. ဣဒံ တာဝ ဥဘယမ္ပိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမေဝ. ယာ ပန တံ နိရယေ ဥပ္ပန္နံ ဒိသွာ ‘‘ဧတံ ပဟရိဿာမီ’’တိ ဇလိတံ အယမုဂ္ဂရံ ဂဏှတော နိရယပါလဿ စေတနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣဒမဿ သမ္ပရာယိကံ ဗာဟိရဝေရံ. ယာ စဿ ‘‘အယံ နိဒ္ဒေါသံ မံ ပဟရိဿာမီတိ အာဂစ္ဆတိ၊ အဟမေဝ နံ ပဌမတရံ ပဟရိဿာမီ’’တိ စေတနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣဒမဿ သမ္ပရာယိကံ အဇ္ဈတ္တဝေရံ. ယံ ပနေတံ ဗာဟိရဝေရံ၊ တံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပုဂ္ဂလဝေရ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဒုက္ခံ ဒေါမနဿန္တိ အတ္ထတော ဧကမေဝ. ယထာ စေတ္ထ၊ ဧဝံ သေသပဒေသုပိ ‘‘ဣမိနာ မမ ဘဏ္ဍံ ဟဋံ၊ မယှံ ဒါရေသု စာရိတ္တံ အာပန္နံ၊ မုသာ ဝတွာ အတ္ထော ဘဂ္ဂေါ၊ သုရာမဒမတ္တေန ဣဒံ နာမ ကတ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဝေရုပ္ပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အဝေစ္စပ္ပသာဒေနာတိ အဓိဂတေန အစလပ္ပသာဒေန. အရိယကန္တေဟီတိ ပဉ္စဟိ သီလေဟိ. တာနိ ဟိ အရိယာနံ ကန္တာနိ ပိယာနိ. ဘဝန္တရဂတာပိ အရိယာ တာနိ န ဝိဇဟန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘အရိယကန္တာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. သေသမေတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ တံ သဗ္ဗံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ အနုဿတိနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တမေဝ. ပဌမံ.

၂. ဒုတိယပဉ္စဝေရဘယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၂. ဒုတိယေ ဘိက္ခူနံ ကထိတဘာဝမတ္တမေဝ ဝိသေသော. ဒုတိယံ.

၃. ဒုက္ခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၃. တတိယေ ဒုက္ခဿာတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ. သမုဒယန္တိ ဒွေ သမုဒယာ ခဏိကသမုဒယော စ ပစ္စယသမုဒယော စ. ပစ္စယသမုဒယံ ပဿန္တောပိ ဘိက္ခု ခဏိကသမုဒယံ ပဿတိ၊ ခဏိကသမုဒယံ ပဿန္တောပိ ပစ္စယသမုဒယံ ပဿတိ. အတ္ထင်္ဂမောပိ အစ္စန္တတ္ထင်္ဂမော ဘေဒတ္ထင်္ဂမောတိ ဒုဝိဓော. အစ္စန္တတ္ထင်္ဂမံ ပဿန္တောပိ ဘေဒတ္ထင်္ဂမံ ပဿတိ၊ ဘေဒတ္ထင်္ဂမံ ပဿန္တောပိ အစ္စန္တတ္ထင်္ဂမံ ပဿတိ. ဒေသေဿာမီတိ ဣဒံ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ သမုဒယအတ္ထင်္ဂမံ နိဗ္ဗတ္တိဘေဒံ နာမ ဒေသေဿာမိ၊ တံ သုဏာထာတိ အတ္ထော. ပဋိစ္စာတိ နိဿယဝသေန စေဝ အာရမ္မဏဝသေန စ ပစ္စယံ ကတွာ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿောတိ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိယာ ဖဿော. အယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခဿ သမုဒယောတိ အယံ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ နိဗ္ဗတ္တိ နာမ. အတ္ထင်္ဂမောတိ ဘေဒေါ. ဧဝဉှိ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ ဘိန္နံ ဟောတိ အပ္ပဋိသန္ဓိယံ. တတိယံ.

၄. လောကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၄. စတုတ္ထေ လောကဿာတိ သင်္ခါရလောကဿ. အယမေတ္ထ ဝိသေသော. စတုတ္ထံ.

၅. ဉာတိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၅. ပဉ္စမေ ဉာတိကေတိ ဒွိန္နံ ဉာတကာနံ ဂါမေ. ဂိဉ္ဇကာဝသထေတိ ဣဋ္ဌကာဟိ ကတေ မဟာပါသာဒေ. ဓမ္မပရိယာယန္တိ ဓမ္မကာရဏံ. ဥပဿုတီတိ ဥပဿုတိဋ္ဌာနံ၊ ယံ ဌာနံ ဥပဂတေန သက္ကာ ဟောတိ ဘဂဝတော သဒ္ဒံ သောတုံ၊ တတ္ထ ဌိတောတိ အတ္ထော. သော ကိရ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏသမ္မဇ္ဇနတ္ထံ အာဂတော အတ္တနော ကမ္မံ ပဟာယ ဘဂဝတော ဓမ္မဃောသံ သုဏန္တော အဋ္ဌာသိ. အဒ္ဒသာတိ တဒါ ကိရ ဘဂဝတော အာဒိတောဝ ပစ္စယာကာရံ မနသိကရောန္တဿ ‘‘ဣဒံ ဣမိနာ ပစ္စယေန ဟောတိ၊ ဣဒံ ဣမိနာ’’တိ အာဝဇ္ဇတော ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ ဧကင်္ဂဏံ အဟောသိ၊ သတ္ထာ မနသိကာရံ ပဟာယ ဝစသာ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တော ယထာနုသန္ဓိနာ ဒေသနံ နိဋ္ဌပေတွာ၊ ‘‘အပိ နု ခေါ ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ ကောစိ အဿောသီ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော တံ ဘိက္ခုမဒ္ဒသ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ’’တိ.

အဿောသိ နောတိ အဿောသိ နု. အထ ဝါ အဿောသိ နောတိ အမှာကံ ဘာသန္တာနံ အဿောသီတိ. ဥဂ္ဂဏှာဟီတိအာဒီသု သုတွာ တုဏှီဘူတောဝ ပဂုဏံ ကရောန္တော ဥဂ္ဂဏှာတိ နာမ. ပဒါနုပဒံ ဃဋေတွာ ဝါစာယ ပရိစိတံ ကရောန္တော ပရိယာပုဏာတိ နာမ. ဥဘယထာပိ ပဂုဏံ အာဓာရပ္ပတ္တံ ကရောန္တော ဓာရေတိ နာမ. အတ္ထသံဟိတောတိ ကာရဏနိဿိတော. အာဒိဗြဟ္မစရိယကောတိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ အာဒိ ပတိဋ္ဌာနဘူတော. ဣတိ တီသုပိ ဣမေသု သုတ္တေသု ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋမေဝ ကထိတံ. ပဉ္စမံ.

၆. အညတရဗြာဟ္မဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၆. ဆဋ္ဌေ အညတရောတိ နာမဝသေန အပါကဋော အညတရော ဗြာဟ္မဏော. ဆဋ္ဌံ.

၇. ဇာဏုဿောဏိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၇. သတ္တမေ ဇာဏုဿောဏီတိ ဌာနန္တရဝသေန ဧဝံလဒ္ဓနာမော အသီတိကောဋိဝိဘဝေါ မဟာပုရောဟိတော. သတ္တမံ.

၈. လောကာယတိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၈. အဋ္ဌမေ လောကာယတိကောတိ ဝိတဏ္ဍသတ္ထေ လောကာယတေ ကတပရိစယော. ဇေဋ္ဌမေတံ လောကာယတန္တိ ပဌမံ လောကာယတံ. လောကာယတန္တိ စ လောကဿေဝ အာယတံ၊ ဗာလပုထုဇ္ဇနလောကဿ အာယတံ၊ မဟန္တံ ဂမ္ဘီရန္တိ ဥပဓာရိတဗ္ဗံ ပရိတ္တံ ဘာဝံ ဒိဋ္ဌိဂတံ. ဧကတ္တန္တိ ဧကသဘာဝံ၊ နိစ္စသဘာဝမေဝါတိ ပုစ္ဆတိ. ပုထုတ္တန္တိ ပုရိမသဘာဝေန နာနာသဘာဝံ၊ ဒေဝမနုဿာဒိဘာဝေန ပဌမံ ဟုတွာ ပစ္ဆာ န ဟောတီတိ ဥစ္ဆေဒံ သန္ဓာယ ပုစ္ဆတိ. ဧဝမေတ္ထ ‘‘သဗ္ဗမတ္ထိ၊ သဗ္ဗမေကတ္တ’’န္တိ ဣမာ ဒွေပိ သဿတဒိဋ္ဌိယော၊ ‘‘သဗ္ဗံ နတ္ထိ၊ သဗ္ဗံ ပုထုတ္တ’’န္တိ ဣမာ ဒွေ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အဋ္ဌမံ.

၉. အရိယသာဝကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၉. နဝမေ ကိံ နု ခေါတိ သံသယုပ္ပတ္တိအာကာရဒဿနံ. သမုဒယတီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. နဝမံ.

၁၀. ဒုတိယအရိယသာဝကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၀. ဒသမေ ဒွေပိ နယာ ဧကတော ဝုတ္တာ. ဣဒမေဝ ပုရိမေန နာနတ္တံ၊ သေသံ တာဒိသမေဝါတိ. ဒသမံ.

ဂဟပတိဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.