၇. အစေလကဿပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၇. သတ္တမေ အစေလော ကဿပေါတိ လိင်္ဂေန အစေလော နိစ္စေလော၊ နာမေန ကဿပေါ. ဒူရတောဝါတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန ပရိဝုတံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒူရတော ဧဝ အဒ္ဒသ. ကိဉ္စိဒေဝ ဒေသန္တိ ကိဉ္စိဒေဝ ကာရဏံ. ဩကာသန္တိ ပဉှဗျာကရဏဿ ခဏံ ကာလံ. အန္တရဃရန္တိ ‘‘န ပလ္လတ္ထိကာယ အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီ’’တိ ဧတ္ထ အန္တောနိဝေသနံ အန္တရဃရံ. ‘‘ဩက္ခိတ္တစက္ခု အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီ’’တိ ဧတ္ထ ဣန္ဒခီလတော ပဋ္ဌာယ အန္တောဂါမော. ဣဓာပိ အယမေဝ အဓိပ္ပေတော. ယဒါကင်္ခသီတိ ယံ ဣစ္ဆသိ.

ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ ကထေတုကာမော ယာဝတတိယံ ပဋိက္ခိပီတိ? ဂါရဝဇနနတ္ထံ. ဒိဋ္ဌိဂတိကာ ဟိ ခိပ္ပံ ကထိယမာနေ ဂါရဝံ န ကရောန္တိ၊ ‘‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတုမ္ပိ ပုစ္ဆိတုမ္ပိ သုကရံ၊ ပုစ္ဆိတမတ္တေယေဝ ကထေတီ’’တိ ဝစနမ္ပိ န သဒ္ဒဟန္တိ. ဒွေ တယော ဝါရေ ပဋိက္ခိတ္တေ ပန ဂါရဝံ ကရောန္တိ၊ ‘‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတုမ္ပိ ပဉှံ ပုစ္ဆိတုမ္ပိ ဒုက္ကရ’’န္တိ ယာဝတတိယံ ယာစိတေ ကထိယမာနံ သုဿူသန္တိ သဒ္ဒဟန္တိ. ဣတိ ဘဂဝါ ‘‘အယံ သုဿူသိဿတိ သဒ္ဒဟိဿတီ’’တိ ယာဝတတိယံ ယာစာပေတွာ ကထေသိ. အပိစ ယထာ ဘိသက္ကော တေလံ ဝါ ဖာဏိတံ ဝါ ပစန္တော မုဒုပါကခရပါကာနံ ပါကကာလံ အာဂမယမာနော ပါကကာလံ အနတိက္ကမိတွာဝ ဩတာရေတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ သတ္တာနံ ဉာဏပရိပါကံ အာဂမယမာနော ‘‘ဧတ္တကေန ကာလေန ဣမဿ ဉာဏံ ပရိပါကံ ဂမိဿတီ’’တိ ဉတွာဝ ယာဝတတိယံ ယာစာပေသိ.

မာ ဟေဝံ၊ ကဿပါတိ၊ ကဿပ၊ မာ ဧဝံ ဘဏိ. သယံကတံ ဒုက္ခန္တိ ဟိ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ အတ္တာ နာမ ကောစိ ဒုက္ခဿ ကာရကော နတ္ထီတိ ဒီပေတိ. ပရတောပိ ဧသေဝ နယော. အဓိစ္စသမုပ္ပန္နန္တိ အကာရဏေန ယဒိစ္ဆာယ ဥပ္ပန္နံ. ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနောတိ ကသ္မာ ဧဝမာဟ? ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘အယံ ‘သယံကတံ ဒုက္ခ’န္တိအာဒိနာ ပုဋ္ဌော ‘မာ ဟေဝ’န္တိ ဝဒတိ၊ ‘နတ္ထီ’တိ ပုဋ္ဌော ‘အတ္ထီ’တိ ဝဒတိ. ‘ဘဝံ ဂေါတမော ဒုက္ခံ န ဇာနာတိ န ပဿတီ’တိ ပုဋ္ဌော ‘ဇာနာမိ ခွာဟ’န္တိ ဝဒတိ. ကိဉ္စိ နု ခေါ မယာ ဝိရဇ္ဈိတွာ ပုစ္ဆိတော’’တိ မူလတော ပဋ္ဌာယ အတ္တနော ပုစ္ဆမေဝ သောဓေန္တော ဧဝမာဟ. အာစိက္ခတု စ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါတိ ဣဓ သတ္ထရိ သဉ္ဇာတဂါရဝေါ ‘‘ဘဝ’’န္တိ အဝတွာ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝဒတိ.

သော ကရောတီတိအာဒိ၊ ‘‘သယံကတံ ဒုက္ခ’’န္တိ လဒ္ဓိယာ ပဋိသေဓနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ သတောတိ ဣဒံ ဘုမ္မတ္ထေ သာမိဝစနံ၊ တသ္မာ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော – သော ကရောတိ သော ပဋိသံဝေဒယတီတိ ခေါ၊ ကဿပ၊ အာဒိမှိယေဝ ဧဝံ သတိ ပစ္ဆာ သယံကတံ ဒုက္ခန္တိ အယံ လဒ္ဓိ ဟောတိ. ဧတ္ထ စ ဒုက္ခန္တိ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ အဓိပ္ပေတံ. ဣတိ ဝဒန္တိ ဧတဿ ပုရိမေန အာဒိသဒ္ဒေန အနန္တရေန စ သဿတသဒ္ဒေန သမ္ဗန္ဓော ဟောတိ. ‘‘ဒီပေတိ ဂဏှာတီ’’တိ အယံ ပနေတ္ထ ပါဌသေသော. ဣဒဉှိ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဣတိ ဧဝံ ဝဒန္တော အာဒိတောဝ သဿတံ ဒီပေတိ၊ သဿတံ ဂဏှာတိ. ကသ္မာ? တဿ ဟိ တံ ဒဿနံ ဧတံ ပရေတိ၊ ကာရကဉ္စ ဝေဒကဉ္စ ဧကမေဝ ဂဏှန္တံ ဧတံ သဿတံ ဥပဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော.

အညော ကရောတီတိအာဒိ ပန ‘‘ပရံကတံ ဒုက္ခ’’န္တိ လဒ္ဓိယာ ပဋိသေဓနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ‘‘အာဒိတော သတော’’တိ ဣဒံ ပန ဣဓာပိ အာဟရိတဗ္ဗံ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – အညော ကရောတိ အညော ပဋိသံဝေဒိယတီတိ ခေါ ပန၊ ကဿပ၊ အာဒိမှိယေဝ ဧဝံ သတိ၊ ပစ္ဆာ ‘‘ကာရကော ဣဓေဝ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ၊ တေန ကတံ အညော ပဋိသံဝေဒိယတီ’’တိ ဧဝံ ဥပ္ပန္နာယ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယာ သဒ္ဓိံ သမ္ပယုတ္တာယ ဝေဒနာယ အဘိတုန္နဿ ဝိဒ္ဓဿ သတော ‘‘ပရံကတံ ဒုက္ခ’’န္တိ အယံ လဒ္ဓိ ဟောတီတိ. ဣတိ ဝဒန္တိအာဒိ ဝုတ္တနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ. တတြာယံ ယောဇနာ – ဧဝဉ္စ ဝဒန္တော အာဒိတောဝ ဥစ္ဆေဒံ ဒီပေတိ၊ ဥစ္ဆေဒံ ဂဏှာတိ. ကသ္မာ? တဿ ဟိ တံ ဒဿနံ ဧတံ ပရေတိ၊ ဧတံ ဥစ္ဆေဒံ ဥပဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော.

ဧတေ တေတိ ယေ သဿတုစ္ဆေဒသင်္ခါတေ ဥဘော အန္တေ (အနုပဂမ္မ တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဧတေ တေ၊ ကဿပ၊ ဥဘော အန္တေ) အနုပဂမ္မ ပဟာယ အနလ္လီယိတွာ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ မဇ္ဈိမာယ ပဋိပဒါယ ဌိတော ဒေသေတီတိ အတ္ထော. ကတရံ ဓမ္မန္တိ စေ? ယဒိဒံ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာတိ. ဧတ္ထ ဟိ ကာရဏတော ဖလံ၊ ကာရဏနိရောဓေန စဿ နိရောဓော ဒီပိတော၊ န ကောစိ ကာရကော ဝါ ဝေဒကော ဝါ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ဧတ္တာဝတာ သေသပဉှာ ပဋိသေဓိတာ ဟောန္တိ. ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မာတိ ဣမိနာ ဟိ တတိယပဉှော ပဋိက္ခိတ္တော. အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာတိ ဣမိနာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နတာ စေဝ အဇာနနဉ္စ ပဋိက္ခိတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

လဘေယျန္တိ ဣဒံ သော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဘိက္ခုဘာဝံ ပတ္ထယမာနော အာဟ. အထ ဘဂဝါ ယောနေန ခန္ဓကေ တိတ္ထိယပရိဝါသော (မဟာဝ. ၈၆) ပညတ္တော၊ ယံ အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော သာမဏေရဘူမိယံ ဌိတော ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဣတ္ထန္နာမော အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခါမိ ဥပသမ္ပဒံ. သွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃံ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝါသံ ယာစာမီ’’တိအာဒိနာ နယေန သမာဒိယိတွာ ပရိဝသတိ၊ တံ သန္ဓာယ ယော ခေါ၊ ကဿပ၊ အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဗ္ဗဇ္ဇန္တိ ဝစနသိလိဋ္ဌတာဝသေန ဝုတ္တံ. အပရိဝသိတွာယေဝ ဟိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ လဘတိ. ဥပသမ္ပဒတ္ထိကေန ပန နာတိကာလေန ဂါမပ္ပဝေသနာဒီနိ အဋ္ဌ ဝတ္တာနိ ပူရေန္တေန ပရိဝသိတဗ္ဗံ. အာရဒ္ဓစိတ္တာတိ အဋ္ဌဝတ္တပူရဏေန တုဋ္ဌစိတ္တာ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရတော ပနေသ တိတ္ထိယပရိဝါသော သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ပဗ္ဗဇ္ဇက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၈၆) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

အပိစ မယာတိ အယမေတ္ထ ပါဌော၊ အညတ္ထ ပန ‘‘အပိစ မေတ္ထာ’’တိ. ပုဂ္ဂလဝေမတ္တတာ ဝိဒိတာတိ ပုဂ္ဂလနာနတ္တံ ဝိဒိတံ. ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ပရိဝါသာရဟော၊ အယံ န ပရိဝါသာရဟော’’တိ ဣဒံ မယှံ ပါကဋန္တိ ဒဿေတိ. တတော ကဿပေါ စိန္တေသိ – ‘‘အဟော အစ္ဆရိယံ ဗုဒ္ဓသာသနံ၊ ယတ္ထ ဧဝံ ဃံသိတွာ ကောဋ္ဋေတွာ ယုတ္တမေဝ ဂဏှန္တိ၊ အယုတ္တံ ဆဍ္ဍေန္တီ’’တိ. တတော သုဋ္ဌုတရံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ သဉ္ဇာတုဿာဟော သစေ၊ ဘန္တေတိအာဒိမာဟ. အထ ဘဂဝါ တဿ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒတံ ဝိဒိတွာ ‘‘န ကဿပေါ ပရိဝါသံ အရဟတီ’’တိ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘိက္ခု၊ ကဿပံ နဟာပေတွာ ပဗ္ဗာဇေတွာ အာနေဟီ’’တိ. သော တထာ ကတွာ တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဘဂဝတော သန္တိကံ အဂမာသိ. ဘဂဝါ ဂဏေ နိသီဒိတွာ ဥပသမ္ပာဒေသိ. တေန ဝုတ္တံ အလတ္ထ ခေါ အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒန္တိ. အစိရူပသမ္ပန္နောတိအာဒိ သေသံ ဗြာဟ္မဏသံယုတ္တေ (သံ. နိ. ၁.၁၈၇) ဝုတ္တမေဝါတိ. သတ္တမံ.