၄. ဝိပဿီသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄. စတုတ္ထေ ဝိပဿိဿာတိ တဿ ကိရ ဗောဓိသတ္တဿ ယထာ လောကိယမနုဿာနံ ကိဉ္စိဒေဝ ပဿန္တာနံ ပရိတ္တကမ္မာဘိနိဗ္ဗတ္တဿ ကမ္မဇပသာဒဿ ဒုဗ္ဗလတ္တာ အက္ခီနိ ဝိပ္ဖန္ဒန္တိ၊ န ဧဝံ ဝိပ္ဖန္ဒိံသု. ဗလဝကမ္မနိဗ္ဗတ္တဿ ပန ကမ္မဇပသာဒဿ ဗလဝတ္တာ အဝိပ္ဖန္ဒန္တေဟိ အနိမိသေဟိ ဧဝ အက္ခီဟိ ပဿိ သေယျထာပိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အနိမိသန္တော ကုမာရော ပေက္ခတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ‘ဝိပဿီ ဝိပဿီ’တွေဝ သမညာ ဥဒပါဒီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၄၀). အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – အန္တရန္တရာ နိမိသဇနိတန္ဓကာရဝိရဟေန ဝိသုဒ္ဓံ ပဿတိ၊ ဝိဝဋေဟိ ဝါ အက္ခီဟိ ပဿတီတိ ဝိပဿီ. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ ပစ္ဆိမဘဝိကာနံ သဗ္ဗဗောဓိသတ္တာနံ ဗလဝကမ္မနိဗ္ဗတ္တဿ ကမ္မဇပသာဒဿ ဗလဝတ္တာ အက္ခီနိ န ဝိပ္ဖန္ဒန္တိ၊ သော ပန ဗောဓိသတ္တော ဧတေနေဝ နာမံ လဘိ.

အပိစ ဝိစေယျ ဝိစေယျ ပဿတီတိ ဝိပဿီ၊ ဝိစိနိတွာ ဝိစိနိတွာ ပဿတီတိ အတ္ထော. ဧကဒိဝသံ ကိရ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ အတ္ထေ အနုသာသန္တဿ ရညော အလင်္ကတပဋိယတ္တံ မဟာပုရိသံ အာဟရိတွာ အင်္ကေ ဌပယိံသု. တဿ တံ အင်္ကေ ကတွာ ပလာဠယမာနဿေဝ အမစ္စာ သာမိကံ အဿာမိကံ အကံသု. ဗောဓိသတ္တော အနတ္တမနသဒ္ဒံ နိစ္ဆာရေသိ. ရာဇာ ‘‘ကိမေတံ ဥပဓာရေထာ’’တိ အာဟ. ဥပဓာရယမာနာ အညံ အဒိသွာ ‘‘အဋ္ဋဿ ဒုဗ္ဗိနိစ္ဆိတတ္တာ ဧဝံ ကတံ ဘဝိဿတီ’’တိ ပုန သာမိကမေဝ သာမိကံ ကတွာ ‘‘ဉတွာ နု ခေါ ကုမာရော ဧဝံ ကရောတီ’’တိ? ဝီမံသန္တာ ပုန သာမိကံ အဿာမိကမကံသု. ပုန ဗောဓိသတ္တော တထေဝ သဒ္ဒံ နိစ္ဆာရေသိ. အထ ရာဇာ ‘‘ဇာနာတိ မဟာပုရိသော’’တိ တတော ပဋ္ဌာယ အပ္ပမတ္တော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဝိစေယျ ဝိစေယျ ကုမာရော အတ္ထေ ပနာယတိ ဉာယေနာတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ဘိယျောသောမတ္တာယ ‘ဝိပဿီ ဝိပဿီ’တွေဝ သမညာ ဥဒပါဒီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၄၁).

ဘဂဝတောတိ ဘာဂျသမ္ပန္နဿ. အရဟတောတိ ရာဂါဒိအရီနံ ဟတတ္တာ၊ သံသာရစက္ကဿ ဝါ အရာနံ ဟတတ္တာ၊ ပစ္စယာနံ ဝါ အရဟတ္တာ အရဟာတိ ဧဝံ ဂုဏတော ဥပ္ပန္နနာမဓေယျဿ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာတိ သမ္မာ နယေန ဟေတုနာ သာမံ ပစ္စတ္တပုရိသကာရေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဗုဒ္ဓဿ. ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာတိ သမ္ဗောဓော ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ၊ တတော ပုဗ္ဗေဝ. ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတောတိ ဧတ္ထ ဗောဓီတိ ဉာဏံ၊ ဗောဓိမာ သတ္တော ဗောဓိသတ္တော၊ ဉာဏဝါ ပညဝါ ပဏ္ဍိတောတိ အတ္ထော. ပုရိမဗုဒ္ဓါနဉှိ ပါဒမူလေ အဘိနီဟာရတော ပဋ္ဌာယ ပဏ္ဍိတောဝ သော သတ္တော၊ န အန္ဓဗာလောတိ ဗောဓိသတ္တော. ယထာ ဝါ ဥဒကတော ဥဂ္ဂန္တွာ ဌိတံ ပရိပါကဂတံ ပဒုမံ သူရိယရသ္မိသမ္ဖဿေန အဝဿံ ဗုဇ္ဈိဿတီတိ ဗုဇ္ဈနကပဒုမန္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ ဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ ဗျာကရဏဿ လဒ္ဓတ္တာ အဝဿံ အနန္တရာယေန ပါရမိယော ပူရေတွာ ဗုဇ္ဈိဿတီတိ ဗုဇ္ဈနကသတ္တောတိပိ ဗောဓိသတ္တော. ယာ စ ဧသာ စတုမဂ္ဂဉာဏသင်္ခါတာ ဗောဓိ၊ တံ ပတ္ထယမာနော ပဝတ္တတီတိ ဗောဓိယံ သတ္တော အာသတ္တောတိပိ ဗောဓိသတ္တော. ဧဝံ ဂုဏတော ဥပ္ပန္နနာမဝသေန ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော. ကိစ္ဆန္တိ ဒုက္ခံ. အာပန္နောတိ အနုပ္ပတ္တော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – အဟော အယံ သတ္တလောကော ဒုက္ခံ အနုပ္ပတ္တောတိ. စဝတိ စ ဥပပဇ္ဇတိ စာတိ ဣဒံ အပရာပရံ စုတိပဋိသန္ဓိဝသေန ဝုတ္တံ. နိဿရဏန္တိ နိဗ္ဗာနံ. တဉှိ ဇရာမရဏဒုက္ခတော နိဿဋတ္တာ တဿ နိဿရဏန္တိ ဝုစ္စတိ. ကုဒါဿု နာမာတိ ကတရသ္မိံ နု ခေါ ကာလေ.

ယောနိသော မနသိကာရာတိ ဥပါယမနသိကာရေန ပထမနသိကာရေန. အဟု ပညာယ အဘိသမယောတိ ပညာယ သဒ္ဓိံ ဇရာမရဏကာရဏဿ အဘိသမယော သမဝါယော သမာယောဂေါ အဟောသိ၊ ‘‘ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏ’’န္တိ ဣဒံ တေန ဒိဋ္ဌန္တိ အတ္ထော. အထ ဝါ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယာတိ ယောနိသော မနသိကာရေန စ ပညာယ စ အဘိသမယော အဟု. ‘‘ဇာတိယာ ခေါ သတိ ဇရာမရဏ’’န္တိ၊ ဧဝံ ဇရာမရဏကာရဏဿ ပဋိဝေဓော အဟောသီတိ အတ္ထော. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ.

ဣတိ ဟိဒန္တိ ဧဝမိဒံ. သမုဒယော သမုဒယောတိ ဧကာဒသသု ဌာနေသု သင်္ခါရာဒီနံ သမုဒယံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ နိဒ္ဒိသတိ. ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသူတိ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာနံ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ. ဧဝံ ဣတော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု၊ စတူသု ဝါ အရိယသစ္စဓမ္မေသု. စက္ခုန္တိအာဒီနိ ဉာဏဝေဝစနာနေဝ. ဉာဏမေဝ ဟေတ္ထ ဒဿနဋ္ဌေန စက္ခု၊ ဉာတဋ္ဌေန ဉာဏံ၊ ပဇာနနဋ္ဌေန ပညာ၊ ပဋိဝေဓနဋ္ဌေန ဝိဇ္ဇာ၊ ဩဘာသနဋ္ဌေန အာလောကောတိ ဝုတ္တံ. တံ ပနေတံ စတူသု သစ္စေသု လောကိယလောကုတ္တရမိဿကံ နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. နိရောဓဝါရေပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. စတုတ္ထံ.