၉. သုန္ဒရိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၉၅. နဝမေ သုန္ဒရိကဘာရဒွါဇောတိ သုန္ဒရိကာယ နဒိယာ တီရေ အဂ္ဂိဇုဟဏေန ဧဝံလဒ္ဓနာမော. သုန္ဒရိကာယာတိ ဧဝံနာမိကာယ နဒိယာ. အဂ္ဂိံ ဇုဟတီတိ အာဟုတိံ ပက္ခိပနေန ဇာလေတိ. အဂ္ဂိဟုတ္တံ ပရိစရတီတိ အဂျာယတနံ သမ္မဇ္ဇနုပလေပနဗလိကမ္မာဒိနာ ပယိရုပါသတိ. ကော နု ခေါ ဣမံ ဟဗျသေသံ ဘုဉ္ဇေယျာတိ သော ကိရ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂိမှိ ဟုတာဝသေသံ ပါယာသံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘အဂ္ဂိမှိ တာဝ ပက္ခိတ္တပါယာသော မဟာဗြဟ္မုနာ ဘုတ္တော၊ အယံ ပန အဝသေသော အတ္ထိ၊ တံ ယဒိ ဗြဟ္မုနော မုခတော ဇာတဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဒဒေယျံ၊ ဧဝံ မေ ပိတရာ သဟ ပုတ္တောပိ သန္တပ္ပိတော ဘဝေယျ၊ သုဝိသောဓိတော စဿ ဗြဟ္မလောကဂါမိမဂ္ဂေါ’’တိ. သော ဗြာဟ္မဏဿ ဒဿနတ္ထံ ဥဋ္ဌာယာသနာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေသိ၊ ‘‘ကော နု ခေါ ဣမံ ဟဗျသေသံ ဘုဉ္ဇေယျာ’’တိ?

ရုက္ခမူလေတိ တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ ဇေဋ္ဌကရုက္ခဿ မူလေ. သသီသံ ပါရုတံ နိသိန္နန္တိ သဟ သီသေန ပါရုတကာယံ နိသိန္နံ. ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ တတ္ထ နိသီဒိ? ဘဂဝါ ကိရ ပစ္စူသသမယေ လောကံ ဩလောကေန္တော ဣမံ ဗြာဟ္မဏံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – အယံ ဗြာဟ္မဏော ဧဝရူပံ အဂ္ဂပါယာသံ ဂဟေတွာ ‘‘မဟာဗြဟ္မာနံ ဘောဇေမီ’’တိ အဂ္ဂိမှိ ဈာပေန္တော အဖလံ ကရောတိ။ပေ။ စတ္တာရော မဂ္ဂေ စေဝ စတ္တာရိ စ ဖလာနိ ဒေမီတိ. တသ္မာ ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ ပတ္တစီဝရံ အာဒါယ ဂန္တွာ ဝုတ္တနယေန တသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ. အထ ကသ္မာ သသီသံ ပါရုပီတိ? ဟိမပါတဿ စ သီတဝါတဿ စ ပဋိဗာဟဏတ္ထံ၊ ပဋိဗလောဝ ဧတံ တထာဂတော အဓိဝါသေတုံ. သစေ ပန အပါရုပိတွာ နိသီဒေယျ၊ ဗြာဟ္မဏော ဒူရတောဝ သဉ္ဇာနိတွာ နိဝတ္တေယျ၊ ဧဝံ သတိ ကထာ နပ္ပဝတ္တေယျ. ဣတိ ဘဂဝါ – ‘‘ဗြာဟ္မဏေ အာဂတေ သီသံ ဝိဝရိဿာမိ၊ အထ မံ သော ဒိသွာ ကထံ ပဝတ္တေဿတိ၊ တဿာဟံ ကထာနုသာရေန ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီ’’တိ ကထာပဝတ္တနတ္ထံ ဧဝမကာသိ.

ဥပသင်္ကမီတိ ဗြာဟ္မဏော – ‘‘အယံ သသီသံ ပါရုပိတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ ပဓာနမနုယုတ္တော. ဣမဿ ဒက္ခိဏောဒကံ ဒတွာ ဣမံ ဟဗျသေသံ ဒဿာမီ’’တိ၊ ဗြာဟ္မဏသညီ ဟုတွာ ဥပသင်္ကမိ. မုဏ္ဍော အယံ ဘဝံ၊ မုဏ္ဍကော အယံ ဘဝန္တိ သီသေ ဝိဝရိတမတ္တေ နီစကေသန္တံ ဒိသွာ ‘‘မုဏ္ဍော’’တိ အာဟ. တတော သုဋ္ဌုတရံ ဩလောကေန္တော ပဝတ္တမတ္တမ္ပိ သိခံ အဒိသွာ ဟီဠေန္တော ‘‘မုဏ္ဍကော’’တိ အာဟ. တတောဝါတိ ယတ္ထ ဌိတော အဒ္ဒသ၊ တမှာဝ ပဒေသာ. မုဏ္ဍာပိ ဟီတိ ကေနစိ ကာရဏေန မုဏ္ဍိတသီသာပိ ဟောန္တိ.

မာ ဇာတိံ ပုစ္ဆာတိ ယဒိ ဒါနဿ မဟပ္ဖလတံ ပစ္စာသီသသိ၊ ဇာတိံ မာ ပုစ္ဆ. အကာရဏံ ဟိ ဒက္ခိဏေယျဘာဝဿ ဇာတိ. စရဏဉ္စ ပုစ္ဆာတိ အပိစ ခေါ သီလာဒိဂုဏဘေဒံ စရဏံ ပုစ္ဆ. ဧတံ ဟိ ဒက္ခိဏေယျဘာဝဿ ကာရဏံ. ဣဒါနိဿ တမတ္ထံ ဝိဘာဝေန္တော ကဋ္ဌာ ဟဝေ ဇာယတိ ဇာတဝေဒေါတိအာဒိမာဟ. တတြာယံ အဓိပ္ပါယော – ဣဓ ကဋ္ဌာ အဂ္ဂိ ဇာယတိ၊ န စ သော သာလာဒိကဋ္ဌာ ဇာတောဝ အဂ္ဂိကိစ္စံ ကရောတိ၊ သာပါန-ဒေါဏိအာဒိကဋ္ဌာ ဇာတော န ကရောတိ၊ အတ္တနော ပန အစ္စိယာဒိဂုဏသမ္ပတ္တိယာ ယတော ဝါ တတော ဝါ ဇာတော ကရောတိယေဝ. ဧဝံ န ဗြာဟ္မဏကုလာဒီသု ဇာတောဝ ဒက္ခိဏေယျော ဟောတိ၊ စဏ္ဍာလကုလာဒီသု ဇာတော န ဟောတိ၊ အပိစ ခေါ နီစကုလိနောပိ ဥစ္စကုလိနောပိ ခီဏာသဝ-မုနိ ဓိတိမာ ဟိရီနိသေဓော အာဇာနီယော ဟောတိ. ဣမာယ ဓိတိဟိရိပမောက္ခာယ ဂုဏသမ္ပတ္တိယာ ဇာတိမာ ဥတ္တမဒက္ခိဏေယျော ဟောတိ. သော ဟိ ဓိတိယာ ဂုဏေ ဓာရေတိ၊ ဟိရိယာ ဒေါသေ နိသေဓေတီတိ. အပိစေတ္ထ မုနီတိ မောနဓမ္မေန သမန္နာဂတော. ဓိတိမာတိ ဝီရိယဝါ. အာဇာနီယောတိ ကာရဏာကာရဏဇာနနကော. ဟိရီနိသေဓောတိ ဟိရိယာ ပါပါနိ နိသေဓေတွာ ဌိတော.

သစ္စေန ဒန္တောတိ ပရမတ္ထသစ္စေန ဒန္တော. ဒမသာ ဥပေတောတိ ဣန္ဒြိယဒမေန ဥပေတော. ဝေဒန္တဂူတိ စတုန္နံ မဂ္ဂဝေဒါနံ အန္တံ၊ စတူဟိ ဝါ မဂ္ဂဝေဒေဟိ ကိလေသာနံ အန္တံ ဂတော. ဝုသိတဗြဟ္မစရိယောတိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဝါသံ ဝုတ္ထော. ယညောပနီတောတိ ဥပနီတယညော ပဋိယာဒိတယညော စ. တမုပဝှယေထာတိ ယေန ယညော ပဋိယာဒိတော၊ သော တံ ပရမတ္ထဗြာဟ္မဏံ အဝှယေယျ. ‘‘ဣန္ဒမဝှယာမ၊ သောမမဝှယာမ၊ ဝရုဏမဝှယာမ၊ ဤသာနမဝှယာမ၊ ယာမမဝှယာမာ’’တိ ဣဒံ ပန အဝှါနံ နိရတ္ထကံ. ကာလေနာတိ အဝှယန္တော စ ‘‘ကာလော၊ ဘန္တေ၊ နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ အန္တောမဇ္ဈနှိကကာလေယေဝ တံ ဥပဝှယေယျ. သော ဇုဟတိ ဒက္ခိဏေယျေတိ ယော ဧဝံ ကာလေ ခီဏာသဝံ အာမန္တေတွာ တတ္ထ စတုပစ္စယဒက္ခိဏံ ပတိဋ္ဌပေတိ၊ သော ဒက္ခိဏေယျေ ဇုဟတိ နာမ၊ န အစေတနေ အဂ္ဂိမှိ ပက္ခိပန္တော.

ဣတိ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကထံ သုဏန္တော ပသီဒိတွာ ဣဒါနိ အတ္တနော ပသာဒံ အာဝိကရောန္တော အဒ္ဓါ သုယိဋ္ဌန္တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော – အဒ္ဓါ မမ ယိဒံ ဣဒါနိ သုယိဋ္ဌဉ္စ သုဟုတဉ္စ ဘဝိဿတိ၊ ပုဗ္ဗေ ပန အဂ္ဂိမှိ ဈာပိတံ နိရတ္ထကံ အဟောသီတိ. အညော ဇနောတိ ‘‘အဟံ ဗြာဟ္မဏော၊ အဟံ ဗြာဟ္မဏော’’တိ ဝဒန္တော အန္ဓဗာလပုထုဇ္ဇနော. ဟဗျသေသန္တိ ဟုတသေသံ. ဘုဉ္ဇတု ဘဝန္တိအာဒိ ပုရိမသုတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

န ခွာဟန္တိ န ခေါ အဟံ. ကသ္မာ ပနေဝမာဟာတိ? တသ္မိံ ကိရ ဘောဇနေ ဥပဟဋမတ္တေဝ ‘‘သတ္ထာ ဘုဉ္ဇိဿတီ’’တိ သညာယ စတူသု မဟာဒီပေသု ဒွီသု ပရိတ္တဒီပသဟဿေသု ဒေဝတာ ပုပ္ဖဖလာဒီနိ စေဝ သပ္ပိနဝနီတတေလမဓုဖာဏိတာဒီနိ စ အာဒါယ မဓုပဋလံ ပီဠေတွာ မဓုံ ဂဏှန္တိယော ဝိယ ဒိဗ္ဗာနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တိတောဇမေဝ ဂဟေတွာ ပက္ခိပိံသု. တေန တံ သုခုမတ္တံ ဂတံ၊ မနုဿာနဉ္စ ဩဠာရိကံ ဝတ္ထူတိ တေသံ တာဝ ဩဠာရိကဝတ္ထုတာယ သမ္မာ ပရိဏာမံ န ဂစ္ဆတိ. ဂေါယူသေ ပန တိလဗီဇာနိ ပက္ခိပိတွာ ပက္ကတ္တာ ဩဠာရိကမိဿကံ ဇာတံ၊ ဒေဝါနဉ္စ သုခုမံ ဝတ္ထူတိ တေသံ သုခုမဝတ္ထုတာယ သမ္မာ ပရိဏာမံ န ဂစ္ဆတိ. သုက္ခဝိပဿကခီဏာသဝဿာပိ ကုစ္ဆိယံ န ပရိဏမတိ. အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘီခီဏာသဝဿ ပန သမာပတ္တိဗလေန ပရိဏာမေယျ. ဘဂဝတော ပန ပါကတိကေနေဝ ကမ္မဇတေဇေန ပရိဏာမေယျ.

အပ္ပဟရိတေတိ အဟရိတေ. သစေ ဟိ ဟရိတေသု တိဏေသု ပက္ခိပေယျ၊ သိနိဒ္ဓပါယာသေန တိဏာနိ ပူတီနိ ဘဝေယျုံ. ဗုဒ္ဓါ စ ဘူတဂါမသိက္ခာပဒံ န ဝီတိက္ကမန္တိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ယတ္ထ ပန ဂလပ္ပမာဏာနိ မဟာတိဏာနိ၊ တာဒိသေ ဌာနေ ပက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အပ္ပါဏကေတိ သပ္ပါဏကသ္မိံ ဟိ ပရိတ္တကေ ဥဒကေ ပက္ခိတ္တေ ပါဏကာ မရန္တိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ယံ ပန ဂမ္ဘီရံ မဟာဥဒကံ ဟောတိ၊ ပါတိသတေပိ ပါတိသဟဿေပိ ပက္ခိတ္တေ န အာလုဠတိ၊ တထာရူပေ ဥဒကေ ဝဋ္ဋတိ. ဩပိလာပေသီတိ သုဝဏ္ဏပါတိယာ သဒ္ဓိံယေဝ နိမုဇ္ဇာပေသိ. စိစ္စိဋာယတိ စိဋိစိဋာယတီတိ ဧဝရူပံ သဒ္ဒံ ကရောတိ. ကိံ ပနေသ ပါယာသဿ အာနုဘာဝေါ၊ ဥဒါဟု တထာဂတဿာတိ? တထာဂတဿ. အယံ ဟိ ဗြာဟ္မဏော တံ ပါယာသံ ဩပိလာပေတွာ ဥမ္မဂ္ဂံ အာရုယှ သတ္ထု သန္တိကံ အနာဂန္တွာဝ ဂစ္ဆေယျ၊ အထ ဘဂဝါ – ‘‘ဧတ္တကံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ မမ သန္တိကံ အာဂမိဿတိ. အထဿာဟံ ဓမ္မဒေသနာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဂဟဏံ ဘိန္ဒိတွာ သာသနေ ဩတာရေတွာ အမတပါနံ ပါယေဿာမီ’’တိ အဓိဋ္ဌာနဗလေန ဧဝမကာသိ.

ဒါရု သမာဒဟာနောတိ ဒါရုံ ဈာပယမာနော. ဗဟိဒ္ဓါ ဟိ ဧတန္တိ ဧတံ ဒါရုဇ္ဈာပနံ နာမ အရိယဓမ္မတော ဗဟိဒ္ဓါ. ယဒိ ဧတေန သုဒ္ဓိ ဘဝေယျ၊ ယေ ဒဝဍာဟကာဒယော ဗဟူနိ ဒါရူနိ ဈာပေန္တိ၊ တေ ပဌမတရံ သုဇ္ဈေယျုံ. ကုသလာတိ ခန္ဓာဒီသု ကုသလာ. အဇ္ဈတ္တမေဝုဇ္ဇလယာမိ ဇောတိန္တိ နိယကဇ္ဈတ္တေ အတ္တနော သန္တာနသ္မိံယေဝ ဉာဏဇောတိံ ဇာလေမိ. နိစ္စဂ္ဂိနီတိ အာဝဇ္ဇနပဋိဗဒ္ဓေန သဗ္ဗညုတညာဏေန နိစ္စံ ပဇ္ဇလိတဂ္ဂိ. နိစ္စသမာဟိတတ္တောတိ နိစ္စံ သမ္မာ ဌပိတစိတ္တော. ဗြဟ္မစရိယံ စရာမီတိ ဗောဓိမဏ္ဍေ စရိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဂဟေတွာ ဧဝံ ဝဒတိ.

မာနော ဟိ တေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ခါရိဘာရောတိ ယထာ ခါရိဘာရော ခန္ဓေန ဝယှမာနော ဥပရိ ဌိတောပိ အက္ကန္တက္ကန္တဋ္ဌာနေ ပထဝိယာ သဒ္ဓိံ ဖုသေတိ၊ ဧဝမေဝ ဇာတိဂေါတ္တကုလာဒီနိ မာနဝတ္ထူနိ နိဿာယ ဥဿာပိတော မာနောပိ တတ္ထ တတ္ထ ဣဿံ ဥပ္ပါဒေန္တော စတူသု အပါယေသု သံသီဒါပေတိ. တေနာဟ ‘‘မာနော ဟိ တေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ခါရိဘာရော’’တိ. ကောဓော ဓူမောတိ တဝ ဉာဏဂ္ဂိဿ ဥပက္ကိလေသဋ္ဌေန ကောဓော ဓုမော. တေန ဟိ တေ ဥပက္ကိလိဋ္ဌော ဉာဏဂ္ဂိ န ဝိရောစတိ. ဘသ္မနိ မောသဝဇ္ဇန္တိ နိရောဇဋ္ဌေန မုသာဝါဒေါ ဆာရိကာ နာမ. ယထာ ဟိ ဆာရိကာယ ပဋိစ္ဆန္နော အဂ္ဂိ န ဇောတေတိ၊ ဧဝံ တေ မုသာဝါဒေန ပဋိစ္ဆန္နံ ဉာဏန္တိ ဒဿေတိ. ဇိဝှါ သုဇာတိ ယထာ တုယှံ သုဝဏ္ဏရဇတလောဟကဋ္ဌမတ္တိကာသု အညတရမယာ ယာဂယဇနတ္ထာယ သုဇာ ဟောတိ၊ ဧဝံ မယှံ ဓမ္မယာဂံ ယဇနတ္ထာယ ပဟူတဇိဝှါ သုဇာတိ ဝဒတိ. ဟဒယံ ဇောတိဋ္ဌာနန္တိ ယထာ တုယှံ နဒီတီရေ ဇောတိဋ္ဌာနံ၊ ဧဝံ မယှံ ဓမ္မယာဂဿ ယဇနဋ္ဌာနတ္ထေန သတ္တာနံ ဟဒယံ ဇောတိဋ္ဌာနံ. အတ္တာတိ စိတ္တံ.

ဓမ္မော ရဟဒေါတိ ယထာ တွံ အဂ္ဂိံ ပရိစရိတွာ ဓူမဆာရိကသေဒကိလိဋ္ဌသရီရော သုန္ဒရိကံ နဒိံ ဩတရိတွာ နှာယသိ၊ ဧဝံ မယှံ သုန္ဒရိကာသဒိသေန ဗာဟိရေန ရဟဒေန အတ္ထော နတ္ထိ၊ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂဓမ္မော ပန မယှံ ရဟဒေါ၊ တတြာဟံ ပါဏသတမ္ပိ ပါဏသဟဿမ္ပိ စတုရာသီတိပါဏသဟဿာနိပိ ဧကပ္ပဟာရေန နှာပေမိ. သီလတိတ္ထောတိ တဿ ပန မေ ဓမ္မရဟဒဿ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ တိတ္ထန္တိ ဒဿေတိ. အနာဝိလောတိ ယထာ တုယှံ သုန္ဒရိကာ နဒီ စတူဟိ ပဉ္စဟိ ဧကတော နှာယန္တေဟိ ဟေဋ္ဌုပရိယဝါလိကာ အာလုဠာ ဟောတိ၊ န ဧဝံ မယှံ ရဟဒေါ၊ အနေကသတသဟဿေသုပိ ပါဏေသု ဩတရိတွာ နှာယန္တေသု သော အနာဝိလော ဝိပ္ပသန္နောဝ ဟောတိ. သဗ္ဘိ သတံ ပသတ္ထောတိ ပဏ္ဍိတေဟိ ပဏ္ဍိတာနံ ပသဋ္ဌော. ဥတ္တမတ္ထေန ဝါ သော သဗ္ဘီတိ ဝုစ္စတိ၊ ပဏ္ဍိတေဟိ ပသတ္ထတ္တာ သတံ ပသတ္ထော. တရန္တိ ပါရန္တိ နိဗ္ဗာနပါရံ ဂစ္ဆန္တိ.

ဣဒါနိ အရိယမဂ္ဂရဟဒဿ အင်္ဂါနိ ဥဒ္ဓရိတွာ ဒဿေန္တော သစ္စံ ဓမ္မောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သစ္စန္တိ ဝစီသစ္စံ. ဓမ္မောတိ ဣမိနာ ဒိဋ္ဌိသင်္ကပ္ပဝါယာမသတိသမာဓယော ဒဿေတိ. သံယမောတိ ဣမိနာ ကမ္မန္တာဇီဝါ ဂဟိတာ. သစ္စန္တိ ဝါ ဣမိနာ မဂ္ဂသစ္စံ ဂဟိတံ. သာ အတ္ထတော သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂေါ စေဝ ဟေတု စာ’’တိ (ဓ. သ. ၁၀၃၉). သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ပန ဂဟိတာယ တဂ္ဂတိကတ္တာ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ဂဟိတောဝ ဟောတိ. ဓမ္မောတိ ဣမိနာ ဝါယာမသတိသမာဓယော. သံယမောတိ ဣမိနာ ဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါ. ဧဝမ္ပိ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဒဿိတော ဟောတိ. အထ ဝါ သစ္စန္တိ ပရမတ္ထသစ္စံ၊ တံ အတ္ထတော နိဗ္ဗာနံ. ဓမ္မောတိပဒေန ဒိဋ္ဌိ သင်္ကပ္ပေါ ဝါယာမော သတိ သမာဓီတိ ပဉ္စင်္ဂါနိ ဂဟိတာနိ. သံယမောတိ ဝါစာ ကမ္မန္တော အာဇီဝေါတိ တီဏိ. ဧဝမ္ပိ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဒဿိတော ဟောတိ. ဗြဟ္မစရိယန္တိ ဧတံ ဗြဟ္မစရိယံ နာမ. မဇ္ဈေ သိတာတိ သဿတုစ္ဆေဒေ ဝဇ္ဇေတွာ မဇ္ဈေ နိဿိတာ. ဗြဟ္မပတ္တီတိ သေဋ္ဌပတ္တိ. သ တုဇ္ဇုဘူတေသု နမော ကရောဟီတိ ဧတ္ထ တ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော၊ သ တွံ ဥဇုဘူတေသု ခီဏာသဝေသု နမော ကရောဟီတိ အတ္ထော. တမဟံ နရံ ဓမ္မသာရီတိ ဗြူမီတိ ယော ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ တမဟံ ပုဂ္ဂလံ ‘‘ဓမ္မသာရီ ဧသော ဓမ္မသာရိယာ ပဋိစ္ဆန္နော’’တိ စ ‘‘ကုသလဓမ္မေဟိ အကုသလဓမ္မေ သာရေတွာ ဌိတော’’တိ ဝါတိ ဝဒါမီတိ. နဝမံ.