၁၀. ဗဟုဓီတရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၉၆. ဒသမေ အညတရသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေတိ ပစ္စူသသမယေ လောကံ ဩလောကေန္တော တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အရဟတ္တဿ ဥပနိဿယံ ဒိသွာ ‘‘ဂစ္ဆာမိဿ သင်္ဂဟံ ကရိဿာမီ’’တိ ဂန္တွာ တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ ဝိဟရတိ. နဋ္ဌာ ဟောန္တီတိ ကသိတွာ ဝိဿဋ္ဌာ အဋဝိမုခါ စရမာနာ ဗြာဟ္မဏေ ဘုဉ္ဇိတုံ ဂတေ ပလာတာ ဟောန္တိ. ပလ္လင်္ကန္တိ သမန္တတော ဦရုဗဒ္ဓါသနံ. အာဘုဇိတွာတိ ဗန္ဓိတွာ. ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယာတိ ဥပရိမံ သရီရံ ဥဇုကံ ဌပေတွာ၊ အဋ္ဌာရသ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကေ ကောဋိယာ ကောဋိံ ပဋိပါဒေတွာ. ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာတိ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခံ သတိံ ဌပယိတွာ၊ မုခသမီပေ ဝါ ကတွာတိ အတ္ထော. တေနေဝ ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တံ – ‘‘အယံ သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ သူပဋ္ဌိတာ နာသိကဂ္ဂေ ဝါ မုခနိမိတ္တေ ဝါ၊ တေန ဝုစ္စတိ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ’’တိ (ဝိဘ. ၅၃၇). အထ ဝါ ‘‘ပရီတိ ပရိဂ္ဂဟဋ္ဌော. မုခန္တိ နိယျာနဋ္ဌော. သတီတိ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌော. တေန ဝုစ္စတိ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ’’တိ ဧဝံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ (ပဋိ. မ. ၁.၁၆၄) ဝုတ္တနယေနပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတြာယံ သင်္ခေပေါ – ‘‘ပရိဂ္ဂဟိတနိယျာနံ သတိံ ကတွာ’’တိ. ဧဝံ နိသီဒန္တော စ ပန ဆဗ္ဗဏ္ဏာ ဃနဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဝိဿဇ္ဇေတွာ နိသီဒိ. ဥပသင်္ကမီတိ ဒေါမနဿာဘိဘူတော အာဟိဏ္ဍန္တော၊ ‘‘သုခေန ဝတာယံ သမဏော နိသိန္နော’’တိ စိန္တေတွာ ဥပသင်္ကမိ.

အဇ္ဇသဋ္ဌိံ န ဒိဿန္တီတိ အဇ္ဇ ဆဒိဝသမတ္တကာ ပဋ္ဌာယ န ဒိဿန္တိ. ပါပကာတိ လာမကာ တိလခါဏုကာ. တေန ကိရ တိလခေတ္တေ ဝပိတေ တဒဟေဝ ဒေဝေါ ဝဿိတွာ တိလေ ပံသုမှိ ဩသီဒါပေသိ၊ ပုပ္ဖံ ဝါ ဖလံ ဝါ ဂဟေတုံ နာသက္ခိံသု. ယေပိ ဝဍ္ဎိံသု၊ တေသံ ဥပရိ ပါဏကာ ပတိတွာ ပဏ္ဏာနိ ခါဒိံသု၊ ဧကပဏ္ဏဒုပဏ္ဏာ ခါဏုကာ အဝသိဿိံသု. ဗြာဟ္မဏော ခေတ္တံ ဩလောကေတုံ ဂတော တေ ဒိသွာ – ‘‘ဝဍ္ဎိယာ မေ တိလာ ဂဟိတာ၊ တေပိ နဋ္ဌာ’’တိ ဒေါမနဿဇာတော အဟောသိ၊ တံ ဂဟေတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ.

ဥဿောဠှိကာယာတိ ဥဿာဟေန ကဏ္ဏနင်္ဂုဋ္ဌာဒီနိ ဥက္ခိပိတွာ ဝိစရန္တာ ဥပ္ပတန္တိ. တဿ ကိရ အနုပုဗ္ဗေန ဘောဂေသု ပရိက္ခီဏေသု ပက္ခိပိတဗ္ဗဿ အဘာဝေန တုစ္ဆကောဋ္ဌာ အဟေသုံ. တဿ ဣတော စိတော စ သတ္တဟိ ဃရေဟိ အာဂတာ မူသိကာ တေ တုစ္ဆကောဋ္ဌေ ပဝိသိတွာ ဥယျာနကီဠံ ကီဠန္တာ ဝိယ နစ္စန္တိ၊ တံ ဂဟေတွာ ဧဝမာဟ.

ဥပ္ပါဋကေဟိ သဉ္ဆန္နောတိ ဥပ္ပါဋကပါဏကေဟိ သဉ္ဆန္နော. တဿ ကိရ ဗြာဟ္မဏဿ သယနတ္ထာယ သန္ထတံ တိဏပဏ္ဏသန္ထာရံ ကောစိ အန္တရန္တရာ ပဋိဇဂ္ဂန္တော နတ္ထိ. သော ဒိဝသံ အရညေ ကမ္မံ ကတွာ သာယံ အာဂန္တွာ တသ္မိံ နိပဇ္ဇတိ. အထဿ ဥပ္ပါဋကပါဏကာ သရီရံ ဧကစ္ဆန္နံ ကရောန္တာ ခါဒန္တိ၊ တံ ဂဟေတွာ ဧဝမာဟ.

ဝိဓဝါတိ မတပတိကာ. ယာဝ ကိရ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဂေဟေ ဝိဘဝမတ္တာ အဟောသိ၊ တာဝ တာ ဝိဓဝါပိ ဟုတွာ ပတိကုလေသု ဝသိတုံ လဘိံသု. ယဒါ ပန သော နိဒ္ဓနော ဇာတော၊ တဒါ တာ ‘‘ပိတုဃရံ ဂစ္ဆထာ’’တိ သဿုသသုရာဒီဟိ နိက္ကဍ္ဎိတာ တတော တဿေဝ ဃရံ အာဂန္တွာ ဝသန္တိယော ဗြာဟ္မဏဿ ဘောဇနကာလေ ‘‘ဂစ္ဆထ အယျကေန သဒ္ဓိံ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ ပုတ္တေ ပေသေန္တိ၊ တေဟိ ပါတိယံ ဟတ္ထေသု ဩတာရိတေသု ဗြာဟ္မဏော ဟတ္ထဿ ဩကာသံ န လဘတိ. တံ ဂဟေတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ.

ပိင်္ဂလာတိ ကဠာရပိင်္ဂလာ. တိလကာဟတာတိ ကာဠသေတာဒိဝဏ္ဏေဟိ တိလကေဟိ အာဟတဂတ္တာ. သောတ္တံ ပါဒေန ဗောဓေတီတိ နိဒ္ဒံ ဩက္ကန္တံ ပါဒေန ပဟရိတွာ ပဗောဓေတိ. အယံ ကိရ ဗြာဟ္မဏော မူသိကသဒ္ဒေန ဥဗ္ဗာဠှော ဥပ္ပါဋကေဟိ စ ခဇ္ဇမာနော သဗ္ဗရတ္တိံ နိဒ္ဒံ အလဘိတွာ ပစ္စူသကာလေ နိဒ္ဒါယတိ. အထ နံ အက္ခီသု နိမ္မိလိတမတ္တေသွေဝ – ‘‘ကိံ ကရောသိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ပစ္ဆာ စ ပုဗ္ဗေ စ ဂဟိတဿ ဣဏဿ? ဝဍ္ဎိ မတ္ထကံ ပတ္တာ၊ သတ္တ ဓီတရော ပေါသေတဗ္ဗာ. ဣဒါနိ ဣဏာယိကာ အာဂန္တွာ ဂေဟံ ပရိဝါရေဿန္တိ၊ ဂစ္ဆ ကမ္မံ ကရောဟီ’’တိ ပါဒေန ပဟရိတွာ ပဗောဓေတိ. တံ ဂဟေတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ.

ဣဏာယိကာတိ ယေသံ အနေန ဟတ္ထတော ဣဏံ ဂဟိတံ. သော ကိရ ကဿစိ ဟတ္ထတော ဧကံ ကဟာပဏံ ကဿစိ ဒွေ ကဿစိ ဒသ။ပေ။ ကဿစိ သတန္တိ ဧဝံ ဗဟူနံ ဟတ္ထတော ဣဏံ အဂ္ဂဟေသိ. တေ ဒိဝါ ဗြာဟ္မဏံ အပဿန္တာ ‘‘ဂေဟတော တံ နိက္ခန္တမေဝ ဂဏှိဿာမာ’’တိ ဗလဝပစ္စူသေ ဂန္တွာ စောဒေန္တိ. တံ ဂဟေတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ.

ဘဂဝါ တေန ဗြာဟ္မဏေန ဣမာဟိ သတ္တဟိ ဂါထာဟိ ဒုက္ခေ ကထိတေ ‘‘ယံ ယံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ တယာ ဒုက္ခံ ကထိတံ၊ သဗ္ဗမေတံ မယှံ နတ္ထီ’’တိ ဒဿေန္တော ပဋိဂါထာဟိ ဗြာဟ္မဏဿ ဓမ္မဒေသနံ ဝဍ္ဎေသိ. ဗြာဟ္မဏော တာ ဂါထာ သုတွာ ဘဂဝတိ ပသန္နော သရဏေသု ပတိဋ္ဌာယ ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တံ ဒဿေတုံ ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တောတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အလတ္ထာတိ လဘိ.

တဉ္စ ပန ဗြာဟ္မဏံ ဘဂဝါ ပဗ္ဗာဇေတွာ အာဒါယ ဇေတဝနံ ဂန္တွာ ပုနဒိဝသေ တေန ထေရေန ပစ္ဆာသမဏေန ကောသလရညော ဂေဟဒွါရံ အဂမာသိ. ရာဇာ ‘‘သတ္ထာ အာဂတော’’တိ သုတွာ ပါသာဒါ ဩရုယှ ဝန္ဒိတွာ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ တထာဂတံ ဥပရိပါသာဒံ အာရောပေတွာ ဝရာသနေ နိသီဒါပေတွာ ဂန္ဓောဒကေန ပါဒေ ဓောဝိတွာ သတပါကတေလေန မက္ခေတွာ ယာဂုံ အာဟရာပေတွာ ရဇတဒဏ္ဍံ သုဝဏ္ဏကဋစ္ဆုံ ဂဟေတွာ သတ္ထု ဥပနာမေသိ. သတ္ထာ ပတ္တံ ပိဒဟိ. ရာဇာ တထာဂတဿ ပါဒေသု ပတိတွာ၊ ‘‘သစေ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဒေါသော အတ္ထိ၊ ခမထာ’’တိ အာဟ. နတ္ထိ၊ မဟာရာဇာတိ. အထ ကသ္မာ ယာဂုံ န ဂဏှထာတိ? ပလိဗောဓော အတ္ထိ၊ မဟာရာဇာတိ. ကိံ ပန၊ ဘန္တေ၊ ယာဂုံ အဂဏှန္တေဟေဝ လဘိတဗ္ဗော ဧသ ပလိဗောဓော၊ ပဋိဗလော အဟံ ပလိဗောဓံ ဒါတုံ၊ ဂဏှထ၊ ဘန္တေတိ. သတ္ထာ အဂ္ဂဟေသိ. မဟလ္လကတ္ထေရောပိ ဒီဃရတ္တံ ဆာတော ယာဝဒတ္ထံ ယာဂုံ ပိဝိ. ရာဇာ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ဒတွာ ဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ အာဟ – ‘‘ဘဂဝါ တုမှေ ပဝေဏိယာ အာဂတေ ဩက္ကာကဝံသေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ စက္ကဝတ္တိသိရိံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ လောကေ အဂ္ဂတံ ပတ္တော၊ ကော နာမ၊ ဘန္တေ၊ တုမှာကံ ပလိဗောဓော’’တိ? မဟာရာဇ၊ ဧတဿ မဟလ္လကတ္ထေရဿ ပလိဗောဓော အမှာကံ ပလိဗောဓသဒိသောဝါတိ.

ရာဇာ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ – ‘‘ကော၊ ဘန္တေ၊ တုမှာကံ ပလိဗောဓော’’တိ ပုစ္ဆိ? ဣဏပလိဗောဓော၊ မဟာရာဇာတိ. ကိတ္တကော၊ ဘန္တေတိ? ဂဏေဟိ၊ မဟာရာဇာတိ. ရညော ‘‘ဧကံ ဒွေ သတံ သဟဿ’’န္တိ ဂဏေန္တဿ အင်္ဂုလိယော နပ္ပဟောန္တိ. အထေကံ ပုရိသံ ပက္ကောသိတွာ၊ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘဏေ၊ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေဟိ ‘သဗ္ဗေ ဗဟုဓီတိကဗြာဟ္မဏဿ ဣဏာယိကာ ရာဇင်္ဂဏေ သန္နိပတန္တူ’’တိ. မနုဿာ ဘေရိံ သုတွာ သန္နိပတိံသု. ရာဇာ တေသံ ဟတ္ထတော ပဏ္ဏာနိ အာဟရာပေတွာ သဗ္ဗေသံ အနူနံ ဓနမဒါသိ. တတ္ထ သုဝဏ္ဏမေဝ သတသဟဿဂ္ဃနကံ အဟောသိ. ပုန ရာဇာ ပုစ္ဆိ – ‘‘အညောပိ အတ္ထိ၊ ဘန္တေ၊ ပလိဗောဓော’’တိ. ဣဏံ နာမ၊ မဟာရာဇ၊ ဒတွာ မုစ္စိတုံ သက္ကာ၊ ဧတာ ပန သတ္တ ဒါရိကာ မဟာပလိဗောဓာ မယှန္တိ. ရာဇာ ယာနာနိ ပေသေတွာ တဿ ဓီတရော အာဟရာပေတွာ အတ္တနော ဓီတရော ကတွာ တံ တံ ကုလဃရံ ပေသေတွာ၊ ‘‘အညောပိ၊ ဘန္တေ၊ အတ္ထိ ပလိဗောဓော’’တိ ပုစ္ဆိ? ဗြာဟ္မဏီ၊ မဟာရာဇာတိ. ရာဇာ ယာနံ ပေသေတွာ၊ တဿ ဗြာဟ္မဏိံ အာဟရာပေတွာ၊ အယျိကဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပုန ပုစ္ဆိ – ‘‘အညောပိ၊ ဘန္တေ၊ အတ္ထိ ပလိဗောဓော’’တိ? နတ္ထိ၊ မဟာရာဇာတိ ဝုတ္တေ ရာဇာပိ စီဝရဒုဿာနိ ဒါပေတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ မမ သန္တကံ တုမှာကံ ဘိက္ခုဘာဝံ ဇာနာထာ’’တိ အာဟ. အာမ၊ မဟာရာဇာတိ. အထ နံ ရာဇာ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ စီဝရပိဏ္ဍပါတာဒယောပိ သဗ္ဗေ ပစ္စယာ အမှာကံ သန္တကာ ဘဝိဿန္တိ. တုမှေ တထာဂတဿ မနံ ဂဟေတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောထာ’’တိ. ထေရော တထေဝ အပ္ပမတ္တော သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော နစိရဿေဝ အာသဝက္ခယံ ပတ္တောတိ. ဒသမံ.

ပဌမော ဝဂ္ဂေါ.