၇. မိတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိန္တိအာဒိကာ အပရာယ မိတ္တာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ခတ္တိယကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဗန္ဓုမဿ ရညော အန္တေပုရိကာ ဟုတွာ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော သာဝိကံ ဧကံ ခီဏာသဝတ္ထေရိံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ ဟုတွာ တဿာ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ပဏီတဿ ခါဒနီယဘောဇနီယဿ ပူရေတွာ မဟဂ္ဃေန သာဋကယုဂေန သဒ္ဓိံ အဒါသိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဥပါသိကာ အဟောသိ. သာ အပရဘာဂေ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကတပုဗ္ဗကိစ္စာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ န စိရဿေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၄၆-၅၉) –

‘‘နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ၊ ဗန္ဓုမာ နာမ ခတ္တိယော၊

တဿ ရညော အဟုံ ဘရိယာ၊ ဧကဇ္ဈံ စာရယာမဟံ.

‘‘ရဟောဂတာ နိသီဒိတွာ၊ ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါ၊

အာဒါယ ဂမနီယဉှိ၊ ကုသလံ နတ္ထိ မေ ကတံ.

‘‘မဟာဘိတာပံ ကဋုကံ၊ ဃောရရူပံ သုဒါရုဏံ၊

နိရယံ နူန ဂစ္ဆာမိ၊ ဧတ္ထ မေ နတ္ထိ သံသယော.

‘‘ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမ္မ၊ ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ၊

ဧကံ မေ သမဏံ ဒေဟိ၊ ဘောဇယိဿာမိ ခတ္တိယ.

‘‘အဒါသိ မေ မဟာရာဇာ၊ သမဏံ ဘာဝိတိန္ဒြိယံ၊

တဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာန၊ ပရမန္နေန ပူရယိံ.

‘‘ပူရယိတွာ ပရမန္နံ၊ ဂန္ဓာလေပံ အကာသဟံ၊

ဇာလေန ပိဒဟိတွာန၊ ဝတ္ထယုဂေန ဆာဒယိံ.

‘‘အာရမ္မဏံ မမံ ဧတံ၊ သရာမိ ယာဝဇီဝိတံ၊

တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ၊ တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

‘‘တိံသာနံ ဒေဝရာဇူနံ၊ မဟေသိတ္တမကာရယိံ၊

မနသာ ပတ္ထိတံ မယှံ၊ နိဗ္ဗတ္တတိ ယထိစ္ဆိတံ.

‘‘ဝီသာနံ စက္ကဝတ္တီနံ၊ မဟေသိတ္တမကာရယိံ၊

ဩစိတတ္တာဝ ဟုတွာန၊ သံသရာမိ ဘဝေသွဟံ.

‘‘သဗ္ဗဗန္ဓနမုတ္တာဟံ၊ အပေတာ မေ ဥပါဒိကာ၊

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ပိဏ္ဍပါတဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၁.၄၆-၅၉)၊

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဥဒါနဝသေန –

၃၁. ‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ၊ ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ၊

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ၊ အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.

၃၂. ‘‘ဥပေါသထံ ဥပါဂစ္ဆိံ၊ ဒေဝကာယာဘိနန္ဒိနီ၊

သာဇ္ဇ ဧကေန ဘတ္တေန၊ မုဏ္ဍာ သင်္ဃာဋိပါရုတာ၊

ဒေဝကာယံ န ပတ္ထေဟံ၊ ဝိနေယျ ဟဒယေ ဒရ’’န္တိ. – ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ၊

တတ္ထ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိန္တိ စတုဒ္ဒသန္နံ ပူရဏီ စာတုဒ္ဒသီ၊ ပဉ္စဒသန္နံ ပူရဏီ ပဉ္စဒသီ၊ တံ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိဉ္စ၊ ပက္ခဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. အစ္စန္တသံယောဂေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ. ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ၊ တဉ္စာတိ ယောဇနာ. ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စာတိ ပရိဟရဏကပက္ခဉ္စ စာတုဒ္ဒသီပဉ္စဒသီအဋ္ဌမီနံ ယထာက္ကမံ အာဒိတော အန္တတော ဝါ ပဝေသနိဂ္ဂမဝသေန ဥပေါသထသီလဿ ပရိဟရိတဗ္ဗပက္ခဉ္စ တေရသီပါဋိပဒသတ္တမီနဝမီသု စာတိ အတ္ထော. အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတန္တိ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိအာဒီဟိ အဋ္ဌဟိ အင်္ဂေဟိ သုဋ္ဌု သမန္နာဂတံ. ဥပေါသထံ ဥပါဂစ္ဆိန္တိ ဥပဝါသံ ဥပဂမိံ၊ ဥပဝသိန္တိ အတ္ထော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ –

‘‘ပါဏံ န ဟနေ န စာဒိန္နမာဒိယေ၊ မုသာ န ဘာသေ န စ မဇ္ဇပေါ သိယာ၊

အဗြဟ္မစရိယာ ဝိရမေယျ မေထုနာ၊ ရတ္တိံ န ဘုဉ္ဇေယျ ဝိကာလဘောဇနံ.

‘‘မာလံ န ဓာရေ န စ ဂန္ဓမာစရေ၊ မဉ္စေ ဆမာယံ ဝ သယေထ သန္ထတေ၊

ဧတဉှိ အဋ္ဌင်္ဂိကမာဟုပေါသထံ၊ ဗုဒ္ဓေန ဒုက္ခန္တဂုနာ ပကာသိတ’’န္တိ. (သု. နိ. ၄၀၂-၄၀၃)၊

ဒေဝကာယာဘိနန္ဒိနီတိ တတြူပပတ္တိအာကင်္ခါဝသေန စာတုမဟာရာဇိကာဒိံ ဒေဝကာယံ အဘိပတ္ထေန္တီ ဥပေါသထံ ဥပါဂစ္ဆိန္တိ ယောဇနာ. သာဇ္ဇ ဧကေန ဘတ္တေနာတိ သာ အဟံ အဇ္ဇ ဣမသ္မိံယေဝ ဒိဝသေ ဧကေန ဘတ္တဘောဇနက္ခဏေန. မုဏ္ဍာ သင်္ဃာဋိပါရုတာတိ မုဏ္ဍိတကေသာ သင်္ဃာဋိပါရုတသရီရာ စ ဟုတွာ ပဗ္ဗဇိတာတိ အတ္ထော. ဒေဝကာယံ န ပတ္ထေဟန္တိ အဂ္ဂမဂ္ဂဿ အဓိဂတတ္တာ ကဉ္စိ ဒေဝနိကာယံ အဟံ န ပတ္ထယေ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဝိနေယျ ဟဒယေ ဒရ’’န္တိ၊ စိတ္တဂတံ ကိလေသဒရထံ သမုစ္ဆေဒဝသေန ဝိနေတွာတိ အတ္ထော. ဣဒမေဝ စဿာ အညာဗျာကရဏံ အဟောသိ.

မိတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.