၃. ဘဒ္ဒတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဧကပုတ္တောတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ဘဒ္ဒတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ သတသဟဿပရိမာဏံ စီဝရာဒီဟိ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. နိဗ္ဗတ္တမာနော စ အပုတ္တကေသု မာတာပိတူသု ဒေဝတာယာစနာဒီနိ ကတွာပိ အလဘန္တေသု သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘သစေ၊ ဘန္တေ၊ မယံ ဧကံ ပုတ္တံ လစ္ဆာမ၊ တံ တုမှာကံ ဒါသတ္ထာယ ဒဿာမာ’’တိ ဝတွာ အာယာစိတွာ ဂတေသု သတ္ထု အဓိပ္ပါယံ ဉတွာ အညတရော ဒေဝပုတ္တော ခီဏာယုကော ဟုတွာ ဌိတော သက္ကေန ဒေဝရညာ ‘‘အမုကသ္မိံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တာဟီ’’တိ အာဏတ္တော တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဘဒ္ဒေါတိဿ နာမံ အကံသု. တံ သတ္တဝဿုဒ္ဒေသိကံ ဇာတံ မာတာပိတရော အလင်္ကရိတွာ ဘဂဝတော သန္တိကံ နေတွာ ‘‘အယံ သော၊ ဘန္တေ၊ တုမှေ အာယာစိတွာ လဒ္ဓဒါရကော၊ ဣမံ တုမှာကံ နိယျာတေမာ’’တိ အာဟံသု. သတ္ထာ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာဏာပေသိ – ‘‘ဣမံ ပဗ္ဗာဇေဟီ’’တိ. အာဏာပေတွာ စ ဂန္ဓကုဋိံ ပါဝိသိ. ထေရော တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ သင်္ခေပေန ဝိပဿနာမုခံ အာစိက္ခိ. သော ဥပနိဿယသမ္ပန္နတ္တာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော သူရိယေ အနောဂ္ဂတေယေဝ ဘာဝနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ ဆဠဘိညော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၅.၅၄-၆၉) –

‘‘ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓံ၊ မေတ္တစိတ္တံ မဟာမုနိံ၊

ဥပေတိ ဇနတာ သဗ္ဗာ၊ သဗ္ဗလောကဂ္ဂနာယကံ.

‘‘သတ္တုကဉ္စ ဗဒ္ဓကဉ္စ၊ အာမိသံ ပါနဘောဇနံ၊

ဒဒန္တိ သတ္ထုနော သဗ္ဗေ၊ ပုညက္ခေတ္တေ အနုတ္တရေ.

‘‘အဟမ္ပိ ဒါနံ ဒဿာမိ၊ ဒေဝဒေဝဿ တာဒိနော၊

ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ နိမန္တေတွာ၊ သံဃမ္ပိ စ အနုတ္တရံ.

‘‘ဥယျောဇိတာ မယာ စေတေ၊ နိမန္တေသုံ တထာဂတံ၊

ကေဝလံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ၊ ပုညက္ခေတ္တံ အနုတ္တရံ.

‘‘သတသဟဿပလ္လင်္ကံ၊ သောဝဏ္ဏံ ဂေါနကတ္ထတံ၊

တူလိကာပဋလိကာယ၊ ခေါမကပ္ပါသိကေဟိ စ၊

မဟာရဟံ ပညာပယိံ၊ အာသနံ ဗုဒ္ဓယုတ္တကံ.

‘‘ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ၊ ဒေဝဒေဝေါ နရာသဘော၊

ဘိက္ခုသံဃပရိဗျူဠှော၊ မမ ဒွါရမုပါဂမိ.

‘‘ပစ္စုဂ္ဂန္တွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ လောကနာထံ ယသဿိနံ၊

ပသန္နစိတ္တော သုမနော၊ အဘိနာမယိံ သင်္ဃရံ.

‘‘ဘိက္ခူနံ သတသဟဿံ၊ ဗုဒ္ဓဉ္စ လောကနာယကံ၊

ပသန္နစိတ္တော သုမနော၊ ပရမန္နေန တပ္ပယိံ.

‘‘ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ၊ အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊

ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ၊ ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ.

‘‘ယေနိဒံ အာသနံ ဒိန္နံ၊ သောဝဏ္ဏံ ဂေါနကတ္ထတံ၊

တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊ သုဏာထ မမ ဘာသတော.

‘‘စတုသတ္တတိက္ခတ္တုံ သော၊ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊

အနုဘောဿတိ သမ္ပတ္တိံ၊ အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော.

‘‘ပဒေသရဇ္ဇံ သဟဿံ၊ ဝသုဓံ အာဝသိဿတိ၊

ဧကပညာသက္ခတ္တုဉ္စ၊ စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ.

‘‘သဗ္ဗာသု ဘဝယောနီသု၊ ဥစ္စာကုလီ ဘဝိဿတိ၊

သော စ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိတွာ၊ သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊

ဘဒ္ဒိယော နာမ နာမေန၊ ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော.

‘‘ဝိဝေကမနုယုတ္တောမှိ၊ ပန္တသေနနိဝါသဟံ၊

ဖလဉ္စာဓိဂတံ သဗ္ဗံ၊ စတ္တက္လေသောမှိ အဇ္ဇဟံ.

‘‘မမ သဗ္ဗံ အဘိညာယ၊ သဗ္ဗညူ လောကနာယကော၊

ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ၊ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ.

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော၊ ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

တဿ ဘဂဝါ ဆဠဘိညုပ္ပတ္တိံ ဉတွာ ‘‘ဧဟိ၊ ဘဒ္ဒါ’’တိ အာဟ. သော တာဝဒေဝ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ပဉ္ဇလိကော သတ္ထု သမီပေ အဋ္ဌာသိ၊ သာ ဧဝ စဿ ဥပသမ္ပဒါ အဟောသိ. ဗုဒ္ဓူပသမ္ပဒါ နာမ ကိရေသာ. ထေရော ဇာတိတော ပဋ္ဌာယ အတ္တနော ပဝတ္တိယာ ကထနမုခေန အညံ ဗျာကရောန္တော –

၄၇၃. ‘‘ဧကပုတ္တော အဟံ အာသိံ၊ ပိယော မာတု ပိယော ပိတု၊

ဗဟူဟိ ဝတစရိယာဟိ၊ လဒ္ဓေါ အာယာစနာဟိ စ.

၄၇၄. ‘‘တေ စ မံ အနုကမ္ပာယ၊ အတ္ထကာမာ ဟိတေသိနော၊

ဥဘော ပိတာ စ မာတာ စ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဥပနာမယုံ.

၄၇၅. ‘‘ကိစ္ဆာ လဒ္ဓေါ အယံ ပုတ္တော၊ သုခုမာလော သုခေဓိတော၊

ဣမံ ဒဒါမ တေ နာထ၊ ဇိနဿ ပရိစာရကံ.

၄၇၆. ‘‘သတ္ထာ စ မံ ပဋိဂ္ဂယှ၊ အာနန္ဒံ ဧတဒဗြဝိ၊

ပဗ္ဗာဇေဟိ ဣမံ ခိပ္ပံ၊ ဟေဿတျာဇာနိယော အယံ.

၄၇၇. ‘‘ပဗ္ဗာဇေတွာန မံ သတ္ထာ၊ ဝိဟာရံ ပါဝိသီ ဇိနော၊

အနောဂ္ဂတသ္မိံ သူရိယသ္မိံ၊ တတော စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ.

၄၇၈. ‘‘တတော သတ္ထာ နိရာကတွာ၊ ပဋိသလ္လာနဝုဋ္ဌိတော၊

ဧဟိ ဘဒ္ဒါတိ မံ အာဟ၊ သာ မေ အာသူပသမ္ပဒါ.

၄၇၉. ‘‘ဇာတိယာ သတ္တဝဿေန၊ လဒ္ဓါ မေ ဥပသမ္ပဒါ၊

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ အဟော ဓမ္မသုဓမ္မတာ’’တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ဝတစရိယာဟီတိ၊ ‘‘ဧဝံ ကတွာ ပုတ္တံ လဘိဿထာ’’တိ ဝုတ္တံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဝစနံ သုတွာ၊ ခီရံ ပါယိတွာ၊ အနသနာဒိဝတစရဏေဟိ. အာယာစနာဟီတိ ဒေဝတာယာစနာဟိ သတ္ထုအာယာစနာယ စ၊ ဣဒမေဝ စေတ္ထ ကာရဏံ၊ ဣတရံ ထေရော မာတာပိတူနံ ပဋိပတ္တိဒဿနတ္ထဉ္စေဝ ကိစ္ဆလဒ္ဓဘာဝဒဿနတ္ထဉ္စ ဝဒတိ.

တေတိ မာတာပိတရော. ဥပနာမယုန္တိ ဥပနာမေသုံ.

သုခေဓိတောတိ သုခသံဝဍ္ဎိတော. တေတိ တုယှံ. ပရိစာရကန္တိ ကိံကာရံ.

ဟေဿတျာဇာနိယော အယန္တိ အယံ ဒါရကော မမ သာသနေ အာဇာနီယော ဘဝိဿတိ. တသ္မာ ခိပ္ပံ အဇ္ဇေဝ ပဗ္ဗာဇေဟီတိ ဧတံ အဗြဝိ၊ အာဟ.

ပဗ္ဗာဇေတွာနာတိ အာနန္ဒတ္ထေရေန ပဗ္ဗာဇေတွာ. ဝိဟာရန္တိ ဂန္ဓကုဋိံ. အနောဂ္ဂတသ္မိံ သူရိယသ္မိန္တိ သူရိယေ အနတ္ထင်္ဂတေယေဝ. တတော စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေတိ တတော ဝိပဿနာရမ္ဘတော ပရံ န စိရေနေဝ ခဏေန သဗ္ဗာသဝေဟိ မေ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ၊ ခီဏာသဝေါ အဟောသိံ.

တတောတိ မမ အာသဝက္ခယတော ပစ္ဆာ. နိရာကတွာတိ အတ္တနာ သမာပန္နံ ဖလသမာပတ္တိံ အပ္ပေတွာ တတော ဝုဋ္ဌာယ. တေနာဟ ‘‘ပဋိသလ္လာနဝုဋ္ဌိတော’’တိ. သာ မေ အာသူပသမ္ပဒါတိ ယာ မံ ဥဒ္ဒိဿ ‘‘ဧဟိ၊ ဘဒ္ဒါ’’တိ သတ္ထု ဝါစာ ပဝတ္တာ၊ သာ ဧဝ မေ မယှံ ဥပသမ္ပဒါ အာသိ. ဧဝံ ဇာတိယာ သတ္တဝဿေန၊ လဒ္ဓါ မေ ဥပသမ္ပဒါတိ သာတိသယံ သတ္ထာရာ အတ္တနော ကတံ အနုဂ္ဂဟံ သာသနဿ စ နိယျာနိကတံ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘အဟော ဓမ္မသုဓမ္မတာ’’တိ.

ဧတ္ထ စ ‘‘စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ’’တိ ခီဏာသဝဘာဝံ ပကာသေတွာပိ ပုန ‘‘တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ’’တိ လောကိယာဘိညေကဒေသဒဿနံ ဆဠဘိညဘာဝဝိဘာဝနတ္ထံ. တေနာဟ အပဒါနေ ‘‘ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ’’တိ.

ဘဒ္ဒတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.