၁၃. သိရိမဏ္ဍတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဆန္နမတိဝဿတီတိအာဒိကာ အာယသ္မတော သိရိမဏ္ဍတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သံသုမာရဂိရေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သိရိမဏ္ဍောတိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော ဘေသကလာဝနေ ဘဂဝတိ ဝိဟရန္တေ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ဧကသ္မိံ ဥပေါသထဒိဝသေ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသဋ္ဌာနေ နိသိန္နော နိဒါနုဒ္ဒေသဿ ပရိယောသာနေ ‘‘အာဝိကတာ ဟိဿ ဖာသု ဟောတီ’’တိ (မဟာဝ. ၁၃၄) ပါဠိယာ အတ္ထံ ဥပဓာရေန္တော အာပန္နံ အာပတ္တိံ အနာဝိကတွာ ပဋိစ္ဆာဒေန္တော ဥပရူပရိ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇတိ၊ တေနဿ န ဖာသု ဟောတိ၊ အာဝိကတွာ ပန ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောန္တဿ ဖာသု ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ မနသိ ကတွာ ‘‘အဟော သတ္ထု သာသနံ သုဝိသုဒ္ဓ’’န္တိ လဒ္ဓပ္ပသာဒေါ တထာ ဥပ္ပန္နံ ပီတိံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပသန္နမာနသော ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ ဒေန္တော –

၄၄၇. ‘‘ဆန္နမတိဝဿတိ၊ ဝိဝဋံ နာတိဝဿတိ၊

တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေထ၊ ဧဝံ တံ နာတိဝဿတိ.

၄၄၈. ‘‘မစ္စုနာဗ္ဘာဟတော လောကော၊ ဇရာယ ပရိဝါရိတော၊

တဏှာသလ္လေန ဩတိဏ္ဏော၊ ဣစ္ဆာဓူပါယိတော သဒါ. (သံ. နိ. ၁.၆၆)၊

၄၄၉. ‘‘မစ္စုနာဗ္ဘာဟတော လောကော၊ ပရိက္ခိတ္တော ဇရာယ စ၊

ဟညတိ နိစ္စမတ္တာဏော၊ ပတ္တဒဏ္ဍောဝ တက္ကရော.

၄၅၀. ‘‘အာဂစ္ဆန္တဂ္ဂိခန္ဓာဝ၊ မစ္စု ဗျာဓိ ဇရာ တယော၊

ပစ္စုဂ္ဂန္တုံ ဗလံ နတ္ထိ၊ ဇဝေါ နတ္ထိ ပလာယိတုံ.

၄၅၁. ‘‘အမောဃံ ဒိဝသံ ကယိရာ၊ အပ္ပေန ဗဟုကေန ဝါ၊

ယံ ယံ ဝိဇဟတေ ရတ္တိံ၊ တဒူနံ တဿ ဇီဝိတံ.

၄၅၂. ‘‘စရတော တိဋ္ဌတော ဝါပိ၊ အာသီနသယနဿ ဝါ၊

ဥပေတိ စရိမာ ရတ္တိ၊ န တေ ကာလော ပမဇ္ဇိတု’’န္တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ဆန္နန္တိ ဆာဒိတံ ယထာဘူတံ အဝိဝဋံ အပ္ပကာသိတံ ဒုစ္စရိတံ. အတိဝဿတီတိ အာပတ္တိဝဿဉ္စေဝ ကိလေသဝဿဉ္စ အတိဝိယ ဝဿတိ. အာပတ္တိယာ ဟိ ဆာဒနံ အလဇ္ဇိဘာဝါဒိနာ တာဒိသောဝ၊ ဆာဒနေန တတော အညထာဝ ပုနပိ တထာရူပံ တတော ဝါ ပါပိဋ္ဌတရံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇေယျာတိ ဆာဒနံ ဝဿနဿ ကာရဏံ ဝုတ္တံ. ဝိဝဋန္တိ ပကာသိတံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ. နာတိဝဿတီတိ ဧတ္ထ အတီတိ ဥပသဂ္ဂမတ္တံ၊ န ဝဿတီတိ အတ္ထော. အဝဿနဉ္စေတ္ထ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ စိတ္တသန္တာနဿ ဝိသောဓိတတ္တာ. တသ္မာတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ကာရဏဘာဝေန ပစ္စာမသတိ၊ ဆန္နဿ ဒုစ္စရိတဿ အာပတ္တိဝဿာဒီနံ အတိဝဿနတော ဝိဝဋဿ စ အဝဿနတောတိ အတ္ထော. ဆန္နံ ဝိဝရေထာတိ ပုထုဇ္ဇနဘာဝေန ဆာဒနာဓိပ္ပါယေ ဥပ္ပန္နေပိ တံ အနနုဝတ္တိတွာ ဝိဝရေထ အာဝိကရေယျ၊ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရေယျ. ဧဝန္တိ ဝိဝရဏေန ယထာဓမ္မံ ပဋိပတ္တိယာ. တန္တိ တံ ဆန္နံ ဒုစ္စရိတံ. နာတိဝဿတိ အာပတ္တိဝဿံ ကိလေသဝဿဉ္စ န ဝဿတိ၊ သုဒ္ဓန္တေ ပုဂ္ဂလံ ပတိဋ္ဌပေတီတိ အတ္ထော.

ဣဒါနိ ‘‘ဧကံသေန သီဃံယေဝ စ အတ္တာ သောဓေတဗ္ဗော၊ အပ္ပမာဒေါ ကာတဗ္ဗော’’တိ တဿ ကာရဏံ သံဝေဂဝတ္ထုံ ဒဿေန္တော ‘‘မစ္စုနာဗ္ဘာဟတော လောကော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ မစ္စုနာဗ္ဘာဟတော လောကောတိ အယံ သဗ္ဗောပိ သတ္တလောကော စောရော ဝိယ စောရဃာတကေန၊ သဗ္ဗဝဋ္ဋနိပါတိနာ မစ္စုနာ မရဏေန အဘိဟတော၊ န တဿ ဟတ္ထတော မုစ္စတိ. ဇရာယ ပရိဝါရိတောတိ အယံ လောကော ဥပ္ပါဒတော ဥဒ္ဓံ မရဏူပနယနရသာယ ဇရာယ ပရိဝါရိတော အဇ္ဈောတ္ထဋော၊ ဇရာသင်္ဃာတပရိမုက္ကောတိ အတ္ထော. တဏှာသလ္လေန ဩတိဏ္ဏောတိ သရီရဿ အန္တော နိမုဂ္ဂေန ဝိသပီတခုရပ္ပေန ဝိယ ဥပါဒါနလက္ခဏေန တဏှာသင်္ခါတေန သလ္လေန ဩတိဏ္ဏော ဟဒယဗ္ဘန္တရေ ဩဂါဠှော. တဏှာ ဟိ ပီဠာဇနနတော အန္တော တုဒနတော ဒုရုဒ္ဓါရတော စ ‘‘သလ္လော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဣစ္ဆာဓူပါယိတောတိ အာရမ္မဏာဘိပတ္ထနလက္ခဏာယ ဣစ္ဆာယ သန္တာပိတော. တံ ဝိသယံ ဣစ္ဆန္တော ဟိ ပုဂ္ဂလော ယဒိစ္ဆိတံ ဝိသယံ လဘန္တော ဝါ အလဘန္တော ဝါ တာယ ဧဝ အနုဒဟနလက္ခဏာယ ဣစ္ဆာယ သန္တတ္တော ပရိဠာဟပ္ပတ္တော ဟောတိ. သဒါတိ သဗ္ဗကာလံ၊ ဣဒဉ္စ ပဒံ သဗ္ဗပဒေသု ယောဇေတဗ္ဗံ.

ပရိက္ခိတ္တော ဇရာယ စာတိ န ကေဝလံ မစ္စုနာ အဗ္ဘာဟတောယေဝ၊ အထ ခေါ ဇရာယ စ ပရိက္ခိတ္တော. ဇရာယ သမဝရုဒ္ဓေါ ဇရာပါကာရပရိက္ခိတ္တော၊ န တံ သမတိက္ကမတီတိ အတ္ထော. ဟညတိ နိစ္စမတ္တာဏောတိ အတာဏော အသရဏော ဟုတွာ နိစ္စကာလံ ဇရာမရဏေဟိ ဟညတိ ဝိဗာဓီယတိ. ယထာ ကိံ? ပတ္တဒဏ္ဍောဝ တက္ကရော ယထာ တက္ကရော စောရော ကတာပရာဓော ဝဇ္ဈပ္ပတ္တော အတာဏော ရာဇာဏာယ ဟညတိ၊ ဧဝမယံ လောကော ဇရာမရဏေဟီတိ ဒဿေတိ.

အာဂစ္ဆန္တဂ္ဂိခန္ဓာဝါတိ မဟာဝနေ ဍယှမာနေ တံ အဘိဘဝန္တာ မဟန္တာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓာ ဝိယ မစ္စု ဗျာဓိ ဇရာတိ ဣမေ တယော အနုဒဟနဋ္ဌေန အဂ္ဂိက္ခန္ဓာ ဣမံ သတ္တလောကံ အဘိဘဝန္တာ အာဂစ္ဆန္တိ၊ တေသံ ပန ပဋိဗလော ဟုတွာ ပစ္စုဂ္ဂန္တုံ အဘိဘဝိတုံ ဗလံ ဥဿာဟော နတ္ထိ၊ ဣမဿ လောကဿ၊ ဇဝေါ နတ္ထိ ပလာယိတုံ ဇဝန္တေသု၊ အဇ္ဈောတ္ထရန္တေသု. ယတ္ထ တေ နာဘိဘဝန္တိ၊ ပိဋ္ဌိံ ဒဿေတွာ တတော ပလာယိတုမ္ပိ ဣမဿ လောကဿ ဇင်္ဃာဇဝေါ နတ္ထိ၊ ဧဝံ အတ္တနာ အသမတ္ထော မာယာဒီဟိ ဥပါယေဟိ အပ္ပဋိကာရေ တိဝိဓေ ဗလဝတိ ပစ္စာမိတ္တေ နိစ္စုပဋ္ဌိတေ ကိံ ကာတဗ္ဗန္တိ စေ? အမောဃံ ဒိဝသံ ကယိရာ၊ အပ္ပေန ဗဟုကေန ဝါတိ အပ္ပေန အန္တမသော ဂဒ္ဒူဟနမတ္တမ္ပိ ကာလံ ပဝတ္တိတေန ဗဟုကေန ဝါ သကလံ အဟောရတ္တံ ပဝတ္တိတေန ဝိပဿနာမနသိကာရေန အမောဃံ အဝဉ္ဈံ ဒိဝသံ ကရေယျ၊ ယသ္မာ ယံ ယံ ဝိဇဟတေ ရတ္တိံ၊ တဒူနံ တဿ ဇီဝိတံ အယံ သတ္တော ယံ ယံ ရတ္တိံ ဝိဇဟတိ နာသေတိ ခေပေတိ၊ တဒူနံ တေန ဦနံ တဿ သတ္တဿ ဇီဝိတံ ဟောတိ. ဧတေန ရတ္တိက္ခယော နာမ ဇီဝိတက္ခယော တဿ အနိဝတ္တနတောတိ ဒဿေတိ. တေနာဟ –

‘‘ယမေကရတ္တိံ ပဌမံ၊ ဂဗ္ဘေ ဝသတိ မာဏဝေါ၊

အဗ္ဘုဋ္ဌိတောဝ သော ယာတိ၊ သ ဂစ္ဆံ န နိဝတ္တတီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၆၃)၊

န ကေဝလံ ရတ္တိဝသေနေဝ၊ အထ ခေါ ဣရိယာပထဝသေနာပိ ဇီဝိတက္ခယော ဥပဓာရေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘စရတော’’တိအာဒိ. စရတောတိ ဂစ္ဆန္တဿ. တိဋ္ဌတောတိ ဌိတံ ကပ္ပေန္တဿ. အာသီနသယနဿ ဝါတိ အာသီနဿ သယနဿ ဝါ၊ နိသိန္နဿ နိပဇ္ဇန္တဿ ဝါတိ အတ္ထော. ‘‘အာသီဒန’’န္တိပိ ပဌန္တိ၊ တတ္ထ သာမိအတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဥပေတိ စရိမာ ရတ္တီတိ စရိမကစိတ္တသဟိတာ ရတ္တိ ဥပဂစ္ဆတိ၊ ရတ္တိဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ ဒေသနာသီသမတ္တံ. ဂမနာဒီသု ယေန ကေနစိ ဣရိယာပထေန သမင်္ဂီဘူတဿ စရိမကာလောယေဝ၊ တေနေဝဿ ဣရိယာပထက္ခဏာ ဇီဝိတံ ခေပေတွာ ဧဝ ဂစ္ဆန္တိ၊ တသ္မာ န တေ ကာလော ပမဇ္ဇိတုံ နာယံ တုယှံ ပမာဒံ အာပဇ္ဇိတုံ ကာလော ‘‘ဣမသ္မိံ နာမ ကာလေ မရဏံ န ဟောတီ’’တိ အဝိဒိတတ္တာ. ဝုတ္တံ ဟိ –

‘‘အနိမိတ္တမနညာတံ၊ မစ္စာနံ ဣဓ ဇီဝိတံ၊

ကသိရဉ္စ ပရိတ္တဉ္စ၊ တဉ္စ ဒုက္ခေန သံယုတ’’န္တိ. (သု. နိ. ၅၇၉)၊

တသ္မာ ဧဝံ အတ္တာနံ ဩဝဒိတွာ အပ္ပမတ္တေန တီသု သိက္ခာသု အနုယောဂေါ ကာတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပါယော.

သိရိမဏ္ဍတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.