၁၁. သောဏကုဋိကဏ္ဏတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဥပသမ္ပဒါ စ မေ လဒ္ဓါတိအာဒိကာ အာယသ္မတော သောဏဿ ကုဋိကဏ္ဏဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ဝိဘဝသမ္ပန္နော သေဋ္ဌိ ဟုတွာ ဥဠာရာယ ဣဿရိယသမ္ပတ္တိယာ ဌိတော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ သတသဟဿခီဏာသဝပရိဝုတံ မဟတိယာ ဗုဒ္ဓလီဠာယ မဟန္တေန ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန နဂရံ ပဝိသန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ကတွာ အဋ္ဌာသိ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ကလျာဏဝါက္ကရဏာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနံ ပတ္ထေတွာ မဟာဒါနံ ဒတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ. သတ္ထာ တဿ အနန္တရာယတံ ဒိသွာ ‘‘အနာဂတေ ဂေါတမဿ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ကလျာဏဝါက္ကရဏာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ.

သော တတ္ထ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝတ္တပဋိဝတ္တာနိ ပူရေန္တော ဧကဿ ဘိက္ခုနော စီဝရံ သိဗ္ဗိတွာ အဒါသိ. ပုန ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ ဗာရာဏသိယံ တုန္နဝါယော ဟုတွာ ဧကဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ စီဝရကောဋိံ ဆိန္နံ ဃဋေတွာ အဒါသိ. ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ ပုညာနိ ကတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ အဝန္တိရဋ္ဌေ ကုရရဃရေ မဟာဝိဘဝဿ သေဋ္ဌိနော ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သောဏောတိဿ နာမံ အကံသု. ကောဋိအဂ္ဃနကဿ ကဏ္ဏပိဠန္ဓနဿ ဓာရဏေန ‘‘ကောဋိကဏ္ဏော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ကုဋိကဏ္ဏောတိ ပညာယိတ္ထ.

သော အနုက္ကမေန ဝဍ္ဎိတွာ ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေန္တော အာယသ္မန္တေ မဟာကစ္စာနေ ကုလဃရံ နိဿာယ ပဝတ္တပဗ္ဗတေ ဝိဟရန္တေ တဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာယ တံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟိ. သော အပရဘာဂေ သံသာရေ သဉ္ဇာတသံဝေဂေါ ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကိစ္ဆေန ကသိရေန ဒသဝဂ္ဂံ သံဃံ သန္နိပါတေတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇိတွာ ကတိပယကာလံ ထေရဿ သန္တိကေ ဝသိတွာ၊ ထေရံ အာပုစ္ဆိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတုံ သာဝတ္ထိံ ဥပဂတော၊ သတ္ထာရာ ဧကဂန္ဓကုဋိယံ ဝါသံ လဘိတွာ ပစ္စူသသမယေ အဇ္ဈိဋ္ဌော သောဠသအဋ္ဌကဝဂ္ဂိယာနံ ဥဿာရဏေန သာဓုကာရံ ဒတွာ ဘာသိတာယ ‘‘ဒိသွာ အာဒီနဝံ လောကေ’’တိ (ဥဒါ. ၄၆၊ မဟာဝ. ၂၅၈) ဥဒါနဂါထာယ ပရိယောသာနေ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၄.၂၆-၃၄) –

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော၊ အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊

ဝသီသတသဟဿေဟိ၊ နဂရံ ပါဝိသီ တဒါ.

‘‘နဂရံ ပဝိသန္တဿ၊ ဥပသန္တဿ တာဒိနော၊

ရတနာနိ ပဇ္ဇောတိံသု၊ နိဂ္ဃေါသော အာသိ တာဝဒေ.

‘‘ဗုဒ္ဓဿ အာနုဘာဝေန၊ ဘေရီ ဝဇ္ဇုမဃဋ္ဋိတာ၊

သယံ ဝီဏာ ပဝဇ္ဇန္တိ၊ ဗုဒ္ဓဿ ပဝိသတော ပုရံ.

‘‘ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ နမဿာမိ၊ ပဒုမုတ္တရမဟာမုနိံ၊

ပါဋိဟီရဉ္စ ပဿိတွာ၊ တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒယိံ.

‘‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ အဟော ဓမ္မော၊ အဟော နော သတ္ထု သမ္ပဒါ၊

အစေတနာပိ တူရိယာ၊ သယမေဝ ပဝဇ္ဇရေ.

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ၊ ယံ သညမလဘိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဗုဒ္ဓသညာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တေ ပန ပတိဋ္ဌိတော အတ္တနော ဥပဇ္ဈာယေန အာစိက္ခိတနိယာမေန ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ဝိနယဓရပဉ္စမေန ဂဏေန ဥပသမ္ပဒါ၊ ဓုဝနှာနံ၊ စမ္မတ္ထရဏံ၊ ဂုဏင်္ဂုဏူပါဟနံ၊ စီဝရဝိပ္ပဝါသောတိ ပဉ္စ ဝရေ ယာစိတွာ တေ သတ္ထု သန္တိကာ လဘိတွာ ပုနဒေဝ အတ္တနော ဝသိတဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဥပဇ္ဈာယဿ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရော ပန ဥဒါနဋ္ဌကထာယံ အာဂတနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. အင်္ဂုတ္တရဋ္ဌကထာယံ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၀၆) ပန ‘‘ဥပသမ္ပန္နော ဟုတွာ အတ္တနော ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏီ’’တိ ဝုတ္တံ.

သော အပရဘာဂေ ဝိမုတ္တိသုခေန ဝိဟရန္တော အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ သောမနဿဇာတော ဥဒါနဝသေန –

၃၆၅. ‘‘ဥပသမ္ပဒါ စ မေ လဒ္ဓါ၊ ဝိမုတ္တော စမှိ အနာသဝေါ၊

သော စ မေ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌော၊ ဝိဟာရေ စ သဟာဝသိံ.

၃၆၆. ‘‘ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဘဂဝါ၊ အဗ္ဘောကာသေတိနာမယိ၊

ဝိဟာရကုသလော သတ္ထာ၊ ဝိဟာရံ ပါဝိသီ တဒါ.

၃၆၇. ‘‘သန္ထရိတွာန သင်္ဃာဋိံ၊ သေယျံ ကပ္ပေသိ ဂေါတမော၊

သီဟော သေလဂုဟာယံဝ၊ ပဟီနဘယဘေရဝေါ.

၃၆၈. ‘‘တတော ကလျာဏဝါက္ကရဏော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာဝကော၊

သောဏော အဘာသိ သဒ္ဓမ္မံ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သမ္မုခါ.

၃၆၉. ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓေ ပရိညာယ၊ ဘာဝယိတွာန အဉ္ဇသံ၊

ပပ္ပုယျ ပရမံ သန္တိံ၊ ပရိနိဗ္ဗိဿတျနာသဝေါ’’တိ. –

ဣမာ ပဉ္စ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ဥပသမ္ပဒါ စ မေ လဒ္ဓါတိ ယာ သာ ကိစ္ဆေန ဒသဝဂ္ဂံ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတေတွာ အတ္တနာ လဒ္ဓါ ဥပသမ္ပဒါ. ယာ စ ပန ဝရဒါနဝသေန သဗ္ဗပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ဝိနယဓရပဉ္စမေန ဂဏေန သတ္ထာရာ အနုညာတာ ဥပသမ္ပဒါ၊ တဒုဘယံ သန္ဓာယာဟ. စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော၊ တေန ဣတရေပိ သတ္ထု သန္တိကာ လဒ္ဓဝရေ သင်္ဂဏှာတိ. ဝိမုတ္တော စမှိ အနာသဝေါတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေန သကလကိလေသဝတ္ထုဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တော စ အမှိ. တတော ဧဝ ကာမာသဝါဒီဟိ အနာသဝေါ အမှီတိ ယောဇနာ. သော စ မေ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌောတိ ယဒတ္ထံ အဟံ အဝန္တိရဋ္ဌတော သာဝတ္ထိံ ဂတော၊ သော စ ဘဂဝါ မယာ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော ဒိဋ္ဌော. ဝိဟာရေ စ သဟာဝသိန္တိ န ကေဝလံ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနမေဝ မယာ လဒ္ဓံ၊ အထ ခေါ ဝိဟာရေ သတ္ထု ဂန္ဓကုဋိယံ သတ္ထာရာ ကာရဏံ သလ္လက္ခေတွာ ဝါသေန္တေန သဟ အဝသိံ. ‘‘ဝိဟာရေတိ ဝိဟာရသမီပေ’’တိ ကေစိ.

ဗဟုဒေဝ ရတ္တိန္တိ ပဌမံ ယာမံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မဒေသနာဝသေန ကမ္မဋ္ဌာနသောဓနဝသေန စ၊ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ဒေဝါနံ ဗြဟ္မူနဉ္စ ကင်္ခစ္ဆေဒနဝသေန ဘဂဝါ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ အဗ္ဘောကာသေ အတိနာမယိ ဝီတိနာမေသိ. ဝိဟာရကုသလောတိ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအာနေဉ္ဇအရိယဝိဟာရေသု ကုသလော. ဝိဟာရံ ပါဝိသီတိ အတိဝေလံ နိသဇ္ဇစင်္ကမေဟိ ဥပ္ပန္နပရိဿမဝိနောဒနတ္ထံ ဂန္ဓကုဋိံ ပါဝိသိ.

သန္ထရိတွာန သင်္ဃာဋိံ၊ သေယျံ ကပ္ပေသီတိ စတုဂ္ဂုဏံ သင်္ဃာဋိံ ပညာပေတွာ သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ. တေနာဟ ‘‘ဂေါတမော သီဟော သေလဂုဟာယံဝ ပဟီနဘယဘေရဝေါ’’တိ. တတ္ထ ဂေါတမောတိ ဘဂဝန္တံ ဂေါတ္တေန ကိတ္တေတိ. သီဟော သေလဂုဟာယံဝါတိ သေလဿ ပဗ္ဗတဿ ဂုဟာယံ. ယထာ သီဟော မိဂရာဇာ တေဇုဿဒတာယ ပဟီနဘယဘေရဝေါ ဒက္ခိဏေန ပဿေန ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ သေယျံ ကပ္ပေသိ၊ ဧဝံ စိတ္တုတြာသလောမဟံသနဆမ္ဘိတတ္တဟေတူနံ ကိလေသာနံ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ ပဟီနဘယဘေရဝေါ ဂေါတမော ဘဂဝါ သေယျံ ကပ္ပေသီတိ အတ္ထော.

တတောတိ ပစ္ဆာ၊ သီဟသေယျံ ကပ္ပေတွာ တတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ‘‘ပဋိဘာတု တံ ဘိက္ခု ဓမ္မော ဘာသိတု’’န္တိ (ဥဒါ. ၄၆) သတ္ထာရာ အဇ္ဈေသိတောတိ အတ္ထော. ကလျာဏဝါက္ကရဏောတိ သုန္ဒရဝစီကရဏော၊ လက္ခဏသမ္ပန္နဝစနက္ကမောတိ အတ္ထော. သောဏော အဘာသိ သဒ္ဓမ္မန္တိ သောဠသ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိယသုတ္တာနိ သောဏော ကုဋိကဏ္ဏော၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သမ္မုခါ၊ ပစ္စက္ခတော အဘာသီတိ ထေရော အတ္တာနမေဝ ပရံ ဝိယ အဝေါစ.

ပဉ္စက္ခန္ဓေ ပရိညာယာတိ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ တီဟိပိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ တေ ပရိဇာနန္တောယေဝ၊ အဉ္ဇသံ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝယိတွာ၊ ပရမံ သန္တိံ နိဗ္ဗာနံ ပပ္ပုယျ ပါပုဏိတွာ ဌိတော အနာသဝေါ. တတော ဧဝ ဣဒါနိ ပရိနိဗ္ဗိဿတိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဝသေန နိဗ္ဗာယိဿတီတိ.

သောဏကုဋိကဏ္ဏတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.