၅. ပဉ္စကနိပါတော

၁. ရာဇဒတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ပဉ္စကနိပါတေ ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ရာဇဒတ္တတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော၊ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တော၊ ဣတော စတုဒ္ဒသေ ကပ္ပေ ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော၊ ဧကဒိဝသံ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ဝနန္တံ ဥပဂတော တတ္ထ အညတရံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သုပရိသုဒ္ဓံ အမ္ဗာဋကဖလံ အဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ သတ္ထဝါဟကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ မဟာရာဇံ ဝေဿဝဏံ အာရာဓေတွာ ပဋိလဒ္ဓဘာဝတော မာတာပိတရော ရာဇဒတ္တောတိ နာမံ အကံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟိ ဘဏ္ဍံ အာဒါယ ဝါဏိဇ္ဇဝသေန ရာဇဂဟံ အဂမာသိ. တေန စ သမယေန ရာဇဂဟေ အညတရာ ဂဏိကာ အဘိရူပါ ဒဿနီယာ ပရမသောဘဂ္ဂယောဂတော ဒိဝသေ ဒိဝသေ သဟဿံ လဘတိ. အထ သော သတ္ထဝါဟပုတ္တော ဒိဝသေ ဒိဝသေ တဿာ ဂဏိကာယ သဟဿံ ဒတွာ သံဝါသံ ကပ္ပေန္တော နစိရဿေဝ သဗ္ဗံ ဓနံ ခေပေတွာ ဒုဂ္ဂတော ဟုတွာ ဃာသစ္ဆာဒနမတ္တမ္ပိ အလဘန္တော ဣတော စိတော စ ပရိဗ္ဘမန္တော သံဝေဂပ္ပတ္တော အဟောသိ. သော ဧကဒိဝသံ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝေဠုဝနံ အဂမာသိ.

တေန စ သမယေန သတ္ထာ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ. သော ပရိသပရိယန္တေ နိသီဒိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒိယိတွာ သုသာနေ ဝသတိ. တဒါ အညတရောပိ သတ္ထဝါဟပုတ္တော သဟဿံ ဒတွာ တာယ ဂဏိကာယ သဟ ဝသတိ. သာ စ ဂဏိကာ တဿ ဟတ္ထေ မဟဂ္ဃရတနံ ဒိသွာ လောဘံ ဥပ္ပါဒေတွာ အညေဟိ ဓုတ္တပုရိသေဟိ တံ မာရာပေတွာ တံ ရတနံ ဂဏှိ. အထ တဿ သတ္ထဝါဟပုတ္တဿ မနုဿာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ဩစရကမနုဿေ ပေသေသုံ. တေ ရတ္တိယံ တဿာ ဂဏိကာယ ဃရံ ပဝိသိတွာ ဆဝိအာဒီနိ အနုပဟစ္စေဝ တံ မာရေတွာ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍေသုံ. ရာဇဒတ္တတ္ထေရော အသုဘနိမိတ္တံ ဂဟေတုံ သုသာနေ ဝိစရန္တော တဿာ ဂဏိကာယ ကဠေဝရံ ပဋိက္ကုလတော မနသိ ကာတုံ ဥပဂတော ကတိပယဝါရေ ယောနိသော မနသိ ကတွာ အစိရမတဘာဝတော သောဏသိင်္ဂါလာဒီဟိ အနုပဟတဆဝိတာယ ဝိသဘာဂဝတ္ထုတာယ စ အယောနိသော မနသိကရောန္တော၊ တတ္ထ ကာမရာဂံ ဥပ္ပါဒေတွာ သံဝိဂ္ဂတရမာနသော အတ္တနော စိတ္တံ ပရိဘာသိတွာ မုဟုတ္တံ ဧကမန္တံ အပသက္ကိတွာ အာဒိတော ဥပဋ္ဌိတံ အသုဘနိမိတ္တမေဝ ဂဟေတွာ ယောနိသော မနသိကရောန္တော ဈာနံ ဥပ္ပါဒေတွာ တံ ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ တာဝဒေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၄.၅၅-၅၉) –

‘‘ဝိပိနေ ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာန၊ သယမ္ဘုံ အပရာဇိတံ၊

အမ္ဗာဋကံ ဂဟေတွာန၊ သယမ္ဘုဿ အဒါသဟံ.

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ၊ ယံ ဖလမဒဒိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဖလဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိသောမနဿဇာတော –

၃၁၅. ‘‘ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာ၊ အဒ္ဒသ ဣတ္ထိမုဇ္ဈိတံ၊

အပဝိဒ္ဓံ သုသာနသ္မိံ၊ ခဇ္ဇန္တိံ ကိမိဟီ ဖုဋံ.

၃၁၆. ‘‘ယဉှိ ဧကေ ဇိဂုစ္ဆန္တိ၊ မတံ ဒိသွာန ပါပကံ၊

ကာမရာဂေါ ပါတုရဟု၊ အန္ဓောဝ သဝတီ အဟုံ.

၃၁၇. ‘‘ဩရံ ဩဒနပါကမှာ၊ တမှာ ဌာနာ အပက္ကမိံ၊

သတိမာ သမ္ပဇာနောဟံ၊ ဧကမန္တံ ဥပါဝိသိံ.

၃၁၈. ‘‘တတော မေ မနသီကာရော၊ ယောနိသော ဥဒပဇ္ဇထ၊

အာဒီနဝေါ ပါတုရဟု၊ နိဗ္ဗိဒါ သမတိဋ္ဌထ.

၃၁၉. ‘‘တတော စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ၊ ပဿ ဓမ္မသုဓမ္မတံ၊

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

ဣမာ ပဉ္စ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာတိ သံသာရေ ဘယဿ ဣက္ခနတော ဘိက္ခု၊ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနတ္ထံ အာမကသုသာနံ ဥပဂန္တွာ. ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ စေတံ အတ္တာနံ သန္ဓာယ ထေရော သယံ ဝဒတိ. ဣတ္ထိန္တိ ထီယတိ ဧတ္ထ သုက္ကသောဏိတံ သတ္တသန္တာနဘာဝေန သံဟညတီတိ ထီ၊ မာတုဂါမော. ဧဝဉ္စ သဘာဝနိရုတ္တိဝသေန ‘‘ဣတ္ထီ’’တိပိ ဝုစ္စတိ. ဝဉ္ဈာဒီသု ပန တံသဒိသတာယ တံသဘာဝါနတိဝတ္တနတော စ တဗ္ဗောဟာရော. ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဣတ္ထိကဠေဝရံ ဝဒတိ. ဥဇ္ဈိတန္တိ ပရိစ္စတ္တံ ဥဇ္ဈနိယတ္တာ ဧဝ အပဝိဒ္ဓံ အနပေက္ခဘာဝေန ခိတ္တံ. ခဇ္ဇန္တိံ ကိမိဟီ ဖုဋန္တိ ကိမီဟိ ပူရိတံ ဟုတွာ ခဇ္ဇမာနံ.

ယဉှိ ဧကေ ဇိဂုစ္ဆန္တိ၊ မတံ ဒိသွာန ပါပကန္တိ ယံ အပဂတာယုဥသ္မာဝိညာဏတာယ မတံ ကဠေဝရံ ပါပကံ နိဟီနံ လာမကံ ဧကေ စောက္ခဇာတိကာ ဇိဂုစ္ဆန္တိ၊ ဩလောကေတုမ္ပိ န ဣစ္ဆန္တိ. ကာမရာဂေါ ပါတုရဟူတိ တသ္မိံ ကုဏပေ အယောနိသောမနသိကာရဿ ဗလဝတာယ ကာမရာဂေါ မယှံ ပါတုရဟောသိ ဥပ္ပဇ္ဇိ. အန္ဓောဝ သဝတီ အဟုန္တိ တသ္မိံ ကဠေဝရေ နဝဟိ ဒွါရေဟိ အသုစိံ သဝတိ သန္ဒန္တေ အသုစိဘာဝဿ အဒဿနေန အန္ဓော ဝိယ အဟောသိံ. တေနာဟ –

‘‘ရတ္တော အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊ ရတ္တော ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတိ၊ ယံ ရာဂေါ သဟတေ နရ’’န္တိ စ.

‘‘ကာမစ္ဆန္ဒော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အန္ဓကရဏော အစက္ခုကရဏော’’တိ စ အာဒိ. ကေစိ ပနေတ္ထ တကာရာဂမံ ကတွာ ‘‘ကိလေသပရိယုဋ္ဌာနေန အဝသဝတ္တိ ကိလေသဿ ဝါ ဝသဝတ္တီ’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. အပရေ ‘‘အန္ဓောဝ အသတိ အဟု’’န္တိ ပါဠိံ ဝတွာ ‘‘ကာမရာဂေန အန္ဓော ဧဝ ဟုတွာ သတိရဟိတော အဟောသိ’’န္တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. တဒုဘယံ ပန ပါဠိယံ နတ္ထိ.

ဩရံ ဩဒနပါကမှာတိ ဩဒနပါကတော ဩရံ၊ ယာဝတာ ကာလေန သုပရိဓောတတိန္တတဏ္ဍုလနာဠိယာ ဩဒနံ ပစတိ၊ တတော ဩရမေဝ ကာလံ၊ တတောပိ လဟုကာလေန ရာဂံ ဝိနောဒေန္တော၊ တမှာ ဌာနာ အပက္ကမိံ ယသ္မိံ ဌာနေ ဌိတဿ မေ ရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ တမှာ ဌာနာ အပက္ကမိံ အပသက္ကိံ. အပက္ကန္တောဝ သတိမာ သမ္ပဇာနောဟံ သမဏသညံ ဥပဋ္ဌပေတွာ သတိပဋ္ဌာနမနသိကာရဝသေန သတိမာ၊ သမ္မဒေဝ ဓမ္မသဘာဝဇာနနေန သမ္ပဇာနော စ ဟုတွာ ဧကမန္တံ ဥပါဝိသိံ၊ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသီဒိံ. နိသိန္နဿ စ တတော မေ မနသီကာရော၊ ယောနိသော ဥဒပဇ္ဇထာတိအာဒိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

ရာဇဒတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. သုဘူတတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

အယောဂေတိအာဒိကာ အာယသ္မတော သုဘူတတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗာရာဏသိယံ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပသန္နမာနသော သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာယ မာသေ မာသေ အဋ္ဌက္ခတ္တုံ စတုဇ္ဇာတိယဂန္ဓေန သတ္ထု ဂန္ဓကုဋိံ ဩပုဉ္ဇာပေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သုဂန္ဓသရီရော ဟုတွာ၊ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ မဂဓရဋ္ဌေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သုဘူတောတိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော၊ နိဿရဏဇ္ဈာသယတာယ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တိတ္ထိယေသု ပဗ္ဗဇိတွာ တတ္ထ သာရံ အလဘန္တော၊ သတ္ထု သန္တိကေ ဥပတိဿကောလိတသေလာဒိကေ ဗဟူ သမဏဗြာဟ္မဏေ ပဗ္ဗဇိတွာ သာမညသုခံ အနုဘဝန္တေ ဒိသွာ သာသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ အာစရိယုပဇ္ဈာယေ အာရာဓေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝိဝေကဝါသံ ဝသန္တော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၅၅.၂၇၂-၃၀၈) –

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ၊ ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော၊

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန၊ ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

‘‘အနုဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နော၊ ဗာတ္တိံသဝရလက္ခဏော၊

ဗျာမပ္ပဘာပရိဝုတော၊ ရံသိဇာလသမောတ္ထဋော.

‘‘အဿာသေတာ ယထာ စန္ဒော၊ သူရိယောဝ ပဘင်္ကရော၊

နိဗ္ဗာပေတာ ယထာ မေဃော၊ သာဂရောဝ ဂုဏာကရော.

‘‘ဓရဏီရိဝ သီလေန၊ ဟိမဝါဝ သမာဓိနာ၊

အာကာသော ဝိယ ပညာယ၊ အသင်္ဂေါ အနိလော ယထာ.

‘‘တဒါဟံ ဗာရာဏသိယံ၊ ဥပပန္နော မဟာကုလေ၊

ပဟူတဓနဓညသ္မိံ၊ နာနာရတနသဉ္စယေ.

‘‘မဟတာ ပရိဝါရေန၊ နိသိန္နံ လောကနာယကံ၊

ဥပေစ္စ ဓမ္မမဿောသိံ၊ အမတံဝ မနောဟရံ.

‘‘ဒွတ္တိံသလက္ခဏဓရော၊ သနက္ခတ္တောဝ စန္ဒိမာ၊

အနုဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နော၊ သာလရာဇာဝ ဖုလ္လိတော.

‘‘ရံသိဇာလပရိက္ခိတ္တော၊ ဒိတ္တောဝ ကနကာစလော၊

ဗျာမပ္ပဘာပရိဝုတော၊ သတရံသီ ဒိဝါကရော.

‘‘သောဏ္ဏာနနော ဇိနဝရော၊ သမဏီဝ သိလုစ္စယော၊

ကရုဏာပုဏ္ဏဟဒယော၊ ဂုဏေန ဝိယ သာဂရော.

‘‘လောကဝိဿုတကိတ္တိ စ၊ သိနေရူဝ နဂုတ္တမော၊

ယသသာ ဝိတ္ထတော ဝီရော၊ အာကာသသဒိသော မုနိ.

‘‘အသင်္ဂစိတ္တော သဗ္ဗတ္ထ၊ အနိလော ဝိယ နာယကော၊

ပတိဋ္ဌာ သဗ္ဗဘူတာနံ၊ မဟီဝ မုနိသတ္တမော.

‘‘အနုပလိတ္တော လောကေန၊ တောယေန ပဒုမံ ယထာ၊

ကုဝါဒဂစ္ဆဒဟနော၊ အဂ္ဂိက္ခန္ဓောဝ သောဘတိ.

‘‘အဂဒေါ ဝိယ သဗ္ဗတ္ထ၊ ကိလေသဝိသနာသကော၊

ဂန္ဓမာဒနသေလောဝ၊ ဂုဏဂန္ဓဝိဘူသိတော.

‘‘ဂုဏာနံ အာကရော ဝီရော၊ ရတနာနံဝ သာဂရော၊

သိန္ဓူဝ ဝနရာဇီနံ၊ ကိလေသမလဟာရကော.

‘‘ဝိဇယီဝ မဟာယောဓော၊ မာရသေနာဝမဒ္ဒနော၊

စက္ကဝတ္တီဝ သော ရာဇာ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂရတနိဿရော.

‘‘မဟာဘိသက္ကသင်္ကာသော၊ ဒေါသဗျာဓိတိကိစ္ဆကော၊

သလ္လကတ္တော ယထာ ဝေဇ္ဇော၊ ဒိဋ္ဌိဂဏ္ဍဝိဖာလကော.

‘‘သော တဒါ လောကပဇ္ဇောတော၊ သနရာမရသက္ကတော၊

ပရိသာသု နရာဒိစ္စော၊ ဓမ္မံ ဒေသယတေ ဇိနော.

‘‘ဒါနံ ဒတွာ မဟာဘောဂေါ၊ သီလေန သုဂတူပဂေါ၊

ဘာဝနာယ စ နိဗ္ဗာတိ၊ ဣစ္စေဝမနုသာသထ.

‘‘ဒေသနံ တံ မဟဿာဒံ၊ အာဒိမဇ္ဈန္တသောဘနံ၊

သုဏန္တိ ပရိသာ သဗ္ဗာ၊ အမတံဝ မဟာရသံ.

‘‘သုတွာ သုမဓုရံ ဓမ္မံ၊ ပသန္နော ဇိနသာသနေ၊

သုဂတံ သရဏံ ဂန္တွာ၊ ယာဝဇီဝံ နမဿဟံ.

‘‘မုနိနော ဂန္ဓကုဋိယာ၊ ဩပုဉ္ဇေသိံ တဒါ မဟိံ၊

စတုဇ္ဇာတေန ဂန္ဓေန၊ မာသေ အဋ္ဌ ဒိနေသွဟံ.

‘‘ပဏိဓာယ သုဂန္ဓတ္တံ၊ သရီရဝိဿဂန္ဓိနော၊

တဒါ ဇိနော ဝိယာကာသိ၊ သုဂန္ဓတနုလာဘိတံ.

‘‘ယော ယံ ဂန္ဓကုဋိဘူမိံ၊ ဂန္ဓေနောပုဉ္ဇတေ သကိံ၊

တေန ကမ္မဝိပါကေန၊ ဥပပန္နော တဟိံ တဟိံ.

‘‘သုဂန္ဓဒေဟော သဗ္ဗတ္ထ၊ ဘဝိဿတိ အယံ နရော၊

ဂုဏဂန္ဓယုတ္တော ဟုတွာ၊ နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ.

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ၊ ဇာတော ဝိပ္ပကုလေ အဟံ၊

ဂဗ္ဘံ မေ ဝသတော မာတာ၊ ဒေဟေနာသိ သုဂန္ဓိတာ.

‘‘ယဒါ စ မာတုကုစ္ဆိမှာ၊ နိက္ခမာမိ တဒါ ပုရီ၊

သာဝတ္ထိ သဗ္ဗဂန္ဓေဟိ၊ ဝါသိတာ ဝိယ ဝါယထ.

‘‘ပုပ္ဖဝဿဉ္စ သုရဘိ၊ ဒိဗ္ဗဂန္ဓံ မနောရမံ၊

ဓူပါနိ စ မဟဂ္ဃါနိ၊ ဥပဝါယိံသု တာဝဒေ.

‘‘ဒေဝါ စ သဗ္ဗဂန္ဓေဟိ၊ ဓူပပုပ္ဖေဟိ တံ ဃရံ၊

ဝါသယိံသု သုဂန္ဓေန၊ ယသ္မိံ ဇာတော အဟံ ဃရေ.

‘‘ယဒါ စ တရုဏော ဘဒ္ဒေါ၊ ပဌမေ ယောဗ္ဗနေ ဌိတော၊

တဒါ သေလံ သပရိသံ၊ ဝိနေတွာ နရသာရထိ.

‘‘တေဟိ သဗ္ဗေဟိ ပရိဝုတော၊ သာဝတ္ထိပုရမာဂတော၊

တဒါ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ တံ၊ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇိတော အဟံ.

‘‘သီလံ သမာဓိပညဉ္စ၊ ဝိမုတ္တိဉ္စ အနုတ္တရံ၊

ဘာဝေတွာ စတုရော ဓမ္မေ၊ ပါပုဏိံ အာသဝက္ခယံ.

‘‘ယဒါ ပဗ္ဗဇိတော စာဟံ၊ ယဒါ စ အရဟာ အဟုံ၊

နိဗ္ဗာယိဿံ ယဒါ စာဟံ၊ ဂန္ဓဝဿော တဒါ အဟု.

‘‘သရီရဂန္ဓော စ သဒါတိသေတိ မေ၊ မဟာရဟံ စန္ဒနစမ္ပကုပ္ပလံ၊

တထေဝ ဂန္ဓေ ဣတရေ စ သဗ္ဗသော၊ ပသယှ ဝါယာမိ တတော တဟိံ တဟိံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ တိတ္ထိယေသု ပဗ္ဗဇိတွာ အတ္တနော ပတ္တံ အတ္တကိလမထာနုယောဂံ ဒုက္ခံ၊ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ပတ္တံ ဈာနာဒိသုခဉ္စ စိန္တေတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိပစ္စဝေက္ခဏမုခေန အညံ ဗျာကရောန္တော –

၃၂၀. ‘‘အယောဂေ ယုဉ္ဇမတ္တာနံ၊ ပုရိသော ကိစ္စမိစ္ဆကော၊

စရံ စေ နာဓိဂစ္ဆေယျ၊ တံ မေ ဒုဗ္ဘဂလက္ခဏံ.

၃၂၁. ‘‘အဗ္ဗူဠှံ အဃဂတံ ဝိဇိတံ၊ ဧကဉ္စေ ဩဿဇေယျ ကလီဝ သိယာ၊

သဗ္ဗာနိပိ စေ ဩဿဇေယျ အန္ဓောဝ သိယာ၊ သမဝိသမဿ အဒဿနတော.

၃၂၂. ‘‘ယဉှိ ကယိရာ တဉှိ ဝဒေ၊ ယံ န ကယိရာ န တံ ဝဒေ၊

အကရောန္တံ ဘာသမာနံ၊ ပရိဇာနန္တိ ပဏ္ဍိတာ.

၃၂၃. ‘‘ယထာပိ ရုစိရံ ပုပ္ဖံ၊ ဝဏ္ဏဝန္တံ အဂန္ဓကံ၊

ဧဝံ သုဘာသိတာ ဝါစာ၊ အဖလာ ဟောတိ အကုဗ္ဗတော.

၃၂၄. ‘‘ယထာပိ ရုစိရံ ပုပ္ဖံ၊ ဝဏ္ဏဝန္တံ သုဂန္ဓကံ၊

ဧဝံ သုဘာသိတာ ဝါစာ၊ သဖလာ ဟောတိ ကုဗ္ဗတော’’တိ. –

ဣမာ ပဉ္စ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ အယောဂေတိ အယုဉ္ဇိတဗ္ဗေ အသေဝိတဗ္ဗေ အန္တဒွယေ. ဣဓ ပန အတ္တကိလမထာနုယောဂဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယုဉ္ဇန္တိ တသ္မိံ အတ္တာနံ ယုဉ္ဇန္တော ယောဇေန္တော တထာ ပဋိပဇ္ဇန္တော. ကိစ္စမိစ္ဆကောတိ ဥဘယဟိတာဝဟံ ကိစ္စံ ဣစ္ဆန္တော၊ တပ္ပဋိပက္ခတော အယောဂေ စရံ စရန္တော စေ ဘဝေယျ. နာဓိဂစ္ဆေယျာတိ ယထာဓိပ္ပေတံ ဟိတသုခံ န ပါပုဏေယျာတိ ဉာယော. တသ္မာ ယံ အဟံ တိတ္ထိယမတဝဉ္စိတော အယောဂေ ယုဉ္ဇိံ၊ တံ မေ ဒုဗ္ဘဂလက္ခဏံ အပုညသဘာဝေါ. ‘‘ပုရိမကမ္မဗျာမောဟိတော အယောဂေ ယုဉ္ဇိ’’န္တိ ဒဿေတိ.

အဗ္ဗူဠှံ အဃဂတံ ဝိဇိတန္တိ ဝိဗာဓနသဘာဝတာယ အဃာ နာမ ရာဂါဒယော၊ အဃာနိ ဧဝ အဃဂတံ၊ အဃဂတာနံ ဝိဇိတံ သံသာရပ္ပဝတ္တိ၊ တေသံ ဝိဇယော ကုသလဓမ္မာဘိဘဝေါ. ‘‘အဃဂတံ ဝိဇိတ’’န္တိ အနုနာသိကလောပံ အကတွာ ဝုတ္တံ. တံ အဗ္ဗူဠှံ အနုဒ္ဓတံ ယေန၊ တံ အဗ္ဗူဠှာဃဂတံ ဝိဇိတံ ကတွာ ဧဝံဘူတော ဟုတွာ၊ ကိလေသေ အသမုစ္ဆိန္ဒိတွာတိ အတ္ထော. ဧကဉ္စေ ဩဿဇေယျာတိ အဒုတိယတာယ ပဓာနတာယ စ ဧကံ အပ္ပမာဒံ သမ္မာပယောဂမေဝ ဝါ ဩဿဇေယျ ပရိစ္စဇေယျ စေ. ကလီဝ သော ပုဂ္ဂလော ကာဠကဏ္ဏီ ဝိယ သိယာ. သဗ္ဗာနိပိ စေ ဩဿဇေယျာတိ သဗ္ဗာနိပိ ဝိမုတ္တိယာ ပရိပါစကာနိ သဒ္ဓါဝီရိယသတိသမာဓိပညိန္ဒြိယာနိ ဩဿဇေယျ စေ၊ အဘာဝနာယ ဆဍ္ဍေယျ စေ၊ အန္ဓောဝ သိယာ သမဝိသမဿ အဒဿနတော.

ယထာတိ ဩပမ္မသမ္ပဋိပါဒနတ္ထေ နိပါတော. ရုစိရန္တိ သောဘနံ. ဝဏ္ဏဝန္တန္တိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနသမ္ပန္နံ. အဂန္ဓကန္တိ ဂန္ဓရဟိတံ ပါလိဘဒ္ဒကဂိရိကဏ္ဏိကဇယသုမနာဒိဘေဒံ. ဧဝံ သုဘာသိတာ ဝါစာတိ သုဘာသိတာ ဝါစာ နာမ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနသမ္ပန္နပုပ္ဖသဒိသံ. ယထာ ဟိ အဂန္ဓကံ ပုပ္ဖံ ဓာရေန္တဿ သရီရေ ဂန္ဓော န ဖရတိ၊ ဧဝံ ဧတမ္ပိ ယော သက္ကစ္စသဝနာဒီဟိ စ သမာစရတိ၊ တဿ သက္ကစ္စံ အသမာစရန္တဿ ယံ တတ္ထ ကတ္တဗ္ဗံ၊ တံ အကုဗ္ဗတော သုတဂန္ဓံ ပဋိပတ္တိဂန္ဓဉ္စ န အာဝဟတိ အဖလာ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ သုဘာသိတာ ဝါစာ၊ အဖလာ ဟောတိ အကုဗ္ဗတော’’တိ.

သုဂန္ဓကန္တိ သုမနစမ္ပကနီလုပ္ပလပုပ္ဖါဒိဘေဒံ. ဧဝန္တိ ယထာ တံ ပုပ္ဖံ ဓာရေန္တဿ သရီရေ ဂန္ဓော ဖရတိ၊ ဧဝံ တေပိဋကဗုဒ္ဓဝစနသင်္ခါတာ သုဘာသိတာ ဝါစာပိ ယော သက္ကစ္စသဝနာဒီဟိ တတ္ထ ကတ္တဗ္ဗံ ကရောတိ၊ အဿ ပုဂ္ဂလဿ သဖလာ ဟောတိ၊ သုတဂန္ဓပဋိပတ္တိဂန္ဓာနံ အာဝဟနတော မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. တသ္မာ ယထောဝါဒံ ပဋိပဇ္ဇေယျ၊ ယထာကာရီ တထာဝါဒီ စ ဘဝေယျာတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

သုဘူတတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ဂိရိမာနန္ဒတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဝဿတိ ဒေဝေါတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ဂိရိမာနန္ဒတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ဃရာဝါသံ ဝသန္တော အတ္တနော ဘရိယာယ ပုတ္တေ စ ကာလင်္ကတေ သောကသလ္လသမပ္ပိတော အရညံ ပဝိဋ္ဌော သတ္ထာရာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဓမ္မံ ကထေတွာ သောကသလ္လေ အဗ္ဗူဠှေ ပသန္နမာနသော သုဂန္ဓပုပ္ဖေဟိ ပူဇေတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ သိရသိ အဉ္ဇလိံ ကတွာ အဘိတ္ထဝိ.

သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ရာဇဂဟေ ဗိမ္ဗိသာရရညော ပုရောဟိတဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဂိရိမာနန္ဒောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထု ရာဇဂဟဂမနေ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒိသွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ကတိပယံ ဒိဝသံ ဂါမကာဝါသေ ဝသိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတုံ ရာဇဂဟံ အဂမာသိ. ဗိမ္ဗိသာရမဟာရာဇာ တဿ အာဂမနံ သုတွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣဓေဝ၊ ဘန္တေ၊ ဝသထ၊ အဟံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟာမီ’’တိ သမ္ပဝါရေတွာ ဂတော ဗဟုကိစ္စတာယ န သရိ. ‘‘ထေရော အဗ္ဘောကာသေ ဝသတီ’’တိ ဒေဝတာ ထေရဿ တေမနဘယေန ဝဿံ ဝါရေသုံ. ရာဇာ အဝဿနကာရဏံ သလ္လက္ခေတွာ ထေရဿ ကုဋိကံ ကာရာပေသိ. ထေရော ကုဋိကာယံ ဝသန္တော သေနာသနသပ္ပါယလာဘေန သမာဓာနံ လဘိတွာ ဝီရိယသမတံ ယောဇေတွာ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၄၀.၄၁၉-၄၄၈) –

‘‘ဘရိယာ မေ ကာလင်္ကတာ၊ ပုတ္တော သိဝထိကံ ဂတော၊

မာတာ ပိတာ မတာ ဘာတာ၊ ဧကစိတမှိ ဍယှရေ.

‘‘တေန သောကေန သန္တတ္တော၊ ကိသော ပဏ္ဍု အဟောသဟံ၊

စိတ္တက္ခေပေါ စ မေ အာသိ၊ တေန သောကေန အဋ္ဋိတော.

‘‘သောကသလ္လပရေတောဟံ၊ ဝနန္တမုပသင်္ကမိံ၊

ပဝတ္တဖလံ ဘုဉ္ဇိတွာ၊ ရုက္ခမူလေ ဝသာမဟံ.

‘‘သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဒုက္ခဿန္တကရော ဇိနော၊

မမုဒ္ဓရိတုကာမော သော၊ အာဂဉ္ဆိ မမ သန္တိကံ.

‘‘ပဒသဒ္ဒံ သုဏိတွာန၊ သုမေဓဿ မဟေသိနော၊

ပဂ္ဂဟေတွာနဟံ သီသံ၊ ဥလ္လောကေသိံ မဟာမုနိံ.

‘‘ဥပါဂတေ မဟာဝီရေ၊ ပီတိ မေ ဥဒပဇ္ဇထ၊

တဒါသိမေကဂ္ဂမနော၊ ဒိသွာ တံ လောကနာယကံ.

‘‘သတိံ ပဋိလဘိတွာန၊ ပဏ္ဏမုဋ္ဌိမဒါသဟံ၊

နိသီဒိ ဘဂဝါ တတ္ထ၊ အနုကမ္ပာယ စက္ခုမာ.

‘‘နိသဇ္ဇ တတ္ထ ဘဂဝါ၊ သုမေဓော လောကနာယကော၊

ဓမ္မံ မေ ကထယီ ဗုဒ္ဓေါ၊ သောကသလ္လဝိနောဒနံ.

‘‘အနဝှိတာ တတော အာဂုံ၊ အနနုညာတာ ဣတော ဂတာ၊

ယထာဂတာ တထာ ဂတာ၊ တတ္ထ ကာ ပရိဒေဝနာ.

‘‘ယထာပိ ပထိကာ သတ္တာ၊ ဝဿမာနာယ ဝုဋ္ဌိယာ၊

သဘဏ္ဍာ ဥပဂစ္ဆန္တိ၊ ဝဿဿာပတနာယ တေ.

‘‘ဝဿေ စ တေ ဩရမိတေ၊ သမ္ပယန္တိ ယဒိစ္ဆကံ၊

ဧဝံ မာတာ ပိတာ တုယှံ၊ တတ္ထ ကာ ပရိဒေဝနာ.

‘‘အာဂန္တုကာ ပါဟုနကာ၊ စလိတေရိတကမ္ပိတာ၊

ဧဝံ မာတာ ပိတာ တုယှံ၊ တတ္ထ ကာ ပရိဒေဝနာ.

‘‘ယထာပိ ဥရဂေါ ဇိဏ္ဏံ၊ ဟိတွာ ဂစ္ဆတိ သံ တစံ၊

ဧဝံ မာတာ ပိတာ တုယှံ၊ သံ တနုံ ဣဓ ဟီယရေ.

‘‘ဗုဒ္ဓဿ ဂိရမညာယ၊ သောကသလ္လံ ဝိဝဇ္ဇယိံ၊

ပါမောဇ္ဇံ ဇနယိတွာန၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ အဝန္ဒဟံ.

‘‘ဝန္ဒိတွာန မဟာနာဂံ၊ ပူဇယိံ ဂိရိမဉ္ဇရိံ၊

ဒိဗ္ဗဂန္ဓံ သမ္ပဝန္တံ၊ သုမေဓံ လောကနာယကံ.

‘‘ပူဇယိတွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ သိရေ ကတွာန အဉ္ဇလိံ၊