၁. ရာဇဒတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ပဉ္စကနိပါတေ ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ရာဇဒတ္တတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော၊ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တော၊ ဣတော စတုဒ္ဒသေ ကပ္ပေ ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော၊ ဧကဒိဝသံ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ဝနန္တံ ဥပဂတော တတ္ထ အညတရံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သုပရိသုဒ္ဓံ အမ္ဗာဋကဖလံ အဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ သတ္ထဝါဟကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ မဟာရာဇံ ဝေဿဝဏံ အာရာဓေတွာ ပဋိလဒ္ဓဘာဝတော မာတာပိတရော ရာဇဒတ္တောတိ နာမံ အကံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟိ ဘဏ္ဍံ အာဒါယ ဝါဏိဇ္ဇဝသေန ရာဇဂဟံ အဂမာသိ. တေန စ သမယေန ရာဇဂဟေ အညတရာ ဂဏိကာ အဘိရူပါ ဒဿနီယာ ပရမသောဘဂ္ဂယောဂတော ဒိဝသေ ဒိဝသေ သဟဿံ လဘတိ. အထ သော သတ္ထဝါဟပုတ္တော ဒိဝသေ ဒိဝသေ တဿာ ဂဏိကာယ သဟဿံ ဒတွာ သံဝါသံ ကပ္ပေန္တော နစိရဿေဝ သဗ္ဗံ ဓနံ ခေပေတွာ ဒုဂ္ဂတော ဟုတွာ ဃာသစ္ဆာဒနမတ္တမ္ပိ အလဘန္တော ဣတော စိတော စ ပရိဗ္ဘမန္တော သံဝေဂပ္ပတ္တော အဟောသိ. သော ဧကဒိဝသံ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝေဠုဝနံ အဂမာသိ.

တေန စ သမယေန သတ္ထာ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ. သော ပရိသပရိယန္တေ နိသီဒိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒိယိတွာ သုသာနေ ဝသတိ. တဒါ အညတရောပိ သတ္ထဝါဟပုတ္တော သဟဿံ ဒတွာ တာယ ဂဏိကာယ သဟ ဝသတိ. သာ စ ဂဏိကာ တဿ ဟတ္ထေ မဟဂ္ဃရတနံ ဒိသွာ လောဘံ ဥပ္ပါဒေတွာ အညေဟိ ဓုတ္တပုရိသေဟိ တံ မာရာပေတွာ တံ ရတနံ ဂဏှိ. အထ တဿ သတ္ထဝါဟပုတ္တဿ မနုဿာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ဩစရကမနုဿေ ပေသေသုံ. တေ ရတ္တိယံ တဿာ ဂဏိကာယ ဃရံ ပဝိသိတွာ ဆဝိအာဒီနိ အနုပဟစ္စေဝ တံ မာရေတွာ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍေသုံ. ရာဇဒတ္တတ္ထေရော အသုဘနိမိတ္တံ ဂဟေတုံ သုသာနေ ဝိစရန္တော တဿာ ဂဏိကာယ ကဠေဝရံ ပဋိက္ကုလတော မနသိ ကာတုံ ဥပဂတော ကတိပယဝါရေ ယောနိသော မနသိ ကတွာ အစိရမတဘာဝတော သောဏသိင်္ဂါလာဒီဟိ အနုပဟတဆဝိတာယ ဝိသဘာဂဝတ္ထုတာယ စ အယောနိသော မနသိကရောန္တော၊ တတ္ထ ကာမရာဂံ ဥပ္ပါဒေတွာ သံဝိဂ္ဂတရမာနသော အတ္တနော စိတ္တံ ပရိဘာသိတွာ မုဟုတ္တံ ဧကမန္တံ အပသက္ကိတွာ အာဒိတော ဥပဋ္ဌိတံ အသုဘနိမိတ္တမေဝ ဂဟေတွာ ယောနိသော မနသိကရောန္တော ဈာနံ ဥပ္ပါဒေတွာ တံ ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ တာဝဒေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၄.၅၅-၅၉) –

‘‘ဝိပိနေ ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာန၊ သယမ္ဘုံ အပရာဇိတံ၊

အမ္ဗာဋကံ ဂဟေတွာန၊ သယမ္ဘုဿ အဒါသဟံ.

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ၊ ယံ ဖလမဒဒိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဖလဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိသောမနဿဇာတော –

၃၁၅. ‘‘ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာ၊ အဒ္ဒသ ဣတ္ထိမုဇ္ဈိတံ၊

အပဝိဒ္ဓံ သုသာနသ္မိံ၊ ခဇ္ဇန္တိံ ကိမိဟီ ဖုဋံ.

၃၁၆. ‘‘ယဉှိ ဧကေ ဇိဂုစ္ဆန္တိ၊ မတံ ဒိသွာန ပါပကံ၊

ကာမရာဂေါ ပါတုရဟု၊ အန္ဓောဝ သဝတီ အဟုံ.

၃၁၇. ‘‘ဩရံ ဩဒနပါကမှာ၊ တမှာ ဌာနာ အပက္ကမိံ၊

သတိမာ သမ္ပဇာနောဟံ၊ ဧကမန္တံ ဥပါဝိသိံ.

၃၁၈. ‘‘တတော မေ မနသီကာရော၊ ယောနိသော ဥဒပဇ္ဇထ၊

အာဒီနဝေါ ပါတုရဟု၊ နိဗ္ဗိဒါ သမတိဋ္ဌထ.

၃၁၉. ‘‘တတော စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ၊ ပဿ ဓမ္မသုဓမ္မတံ၊

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

ဣမာ ပဉ္စ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာတိ သံသာရေ ဘယဿ ဣက္ခနတော ဘိက္ခု၊ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနတ္ထံ အာမကသုသာနံ ဥပဂန္တွာ. ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ စေတံ အတ္တာနံ သန္ဓာယ ထေရော သယံ ဝဒတိ. ဣတ္ထိန္တိ ထီယတိ ဧတ္ထ သုက္ကသောဏိတံ သတ္တသန္တာနဘာဝေန သံဟညတီတိ ထီ၊ မာတုဂါမော. ဧဝဉ္စ သဘာဝနိရုတ္တိဝသေန ‘‘ဣတ္ထီ’’တိပိ ဝုစ္စတိ. ဝဉ္ဈာဒီသု ပန တံသဒိသတာယ တံသဘာဝါနတိဝတ္တနတော စ တဗ္ဗောဟာရော. ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဣတ္ထိကဠေဝရံ ဝဒတိ. ဥဇ္ဈိတန္တိ ပရိစ္စတ္တံ ဥဇ္ဈနိယတ္တာ ဧဝ အပဝိဒ္ဓံ အနပေက္ခဘာဝေန ခိတ္တံ. ခဇ္ဇန္တိံ ကိမိဟီ ဖုဋန္တိ ကိမီဟိ ပူရိတံ ဟုတွာ ခဇ္ဇမာနံ.

ယဉှိ ဧကေ ဇိဂုစ္ဆန္တိ၊ မတံ ဒိသွာန ပါပကန္တိ ယံ အပဂတာယုဥသ္မာဝိညာဏတာယ မတံ ကဠေဝရံ ပါပကံ နိဟီနံ လာမကံ ဧကေ စောက္ခဇာတိကာ ဇိဂုစ္ဆန္တိ၊ ဩလောကေတုမ္ပိ န ဣစ္ဆန္တိ. ကာမရာဂေါ ပါတုရဟူတိ တသ္မိံ ကုဏပေ အယောနိသောမနသိကာရဿ ဗလဝတာယ ကာမရာဂေါ မယှံ ပါတုရဟောသိ ဥပ္ပဇ္ဇိ. အန္ဓောဝ သဝတီ အဟုန္တိ တသ္မိံ ကဠေဝရေ နဝဟိ ဒွါရေဟိ အသုစိံ သဝတိ သန္ဒန္တေ အသုစိဘာဝဿ အဒဿနေန အန္ဓော ဝိယ အဟောသိံ. တေနာဟ –

‘‘ရတ္တော အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊ ရတ္တော ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတိ၊ ယံ ရာဂေါ သဟတေ နရ’’န္တိ စ.

‘‘ကာမစ္ဆန္ဒော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အန္ဓကရဏော အစက္ခုကရဏော’’တိ စ အာဒိ. ကေစိ ပနေတ္ထ တကာရာဂမံ ကတွာ ‘‘ကိလေသပရိယုဋ္ဌာနေန အဝသဝတ္တိ ကိလေသဿ ဝါ ဝသဝတ္တီ’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. အပရေ ‘‘အန္ဓောဝ အသတိ အဟု’’န္တိ ပါဠိံ ဝတွာ ‘‘ကာမရာဂေန အန္ဓော ဧဝ ဟုတွာ သတိရဟိတော အဟောသိ’’န္တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. တဒုဘယံ ပန ပါဠိယံ နတ္ထိ.

ဩရံ ဩဒနပါကမှာတိ ဩဒနပါကတော ဩရံ၊ ယာဝတာ ကာလေန သုပရိဓောတတိန္တတဏ္ဍုလနာဠိယာ ဩဒနံ ပစတိ၊ တတော ဩရမေဝ ကာလံ၊ တတောပိ လဟုကာလေန ရာဂံ ဝိနောဒေန္တော၊ တမှာ ဌာနာ အပက္ကမိံ ယသ္မိံ ဌာနေ ဌိတဿ မေ ရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ တမှာ ဌာနာ အပက္ကမိံ အပသက္ကိံ. အပက္ကန္တောဝ သတိမာ သမ္ပဇာနောဟံ သမဏသညံ ဥပဋ္ဌပေတွာ သတိပဋ္ဌာနမနသိကာရဝသေန သတိမာ၊ သမ္မဒေဝ ဓမ္မသဘာဝဇာနနေန သမ္ပဇာနော စ ဟုတွာ ဧကမန္တံ ဥပါဝိသိံ၊ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသီဒိံ. နိသိန္နဿ စ တတော မေ မနသီကာရော၊ ယောနိသော ဥဒပဇ္ဇထာတိအာဒိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

ရာဇဒတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.