၇. တိဿတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဗဟူ သပတ္တေ လဘတီတိ အာယသ္မတော တိဿတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တော ပိယဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂန္တွာ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အရညာယတနေ သာလဝနေ အဿမံ ကာရေတွာ ဝသတိ. ဘဂဝါ တဿ အနုဂ္ဂဏှနတ္ထံ အဿမဿ အဝိဒူရေ သာလဝနေ နိရောဓံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသီဒိ. သော အဿမတော နိက္ခမိတွာ ဖလာဖလတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော စတ္တာရော ဒဏ္ဍေ ဌပေတွာ ဘဂဝတော ဥပရိ ပုပ္ဖိတာဟိ သာလသာခါဟိ သာခါမဏ္ဍပံ ကတွာ သတ္တာဟံ နဝနဝေဟိ သာလပုပ္ဖေဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေန္တော အဋ္ဌာသိ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ ပီတိံ အဝိဇဟန္တော. သတ္ထာ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန နိရောဓတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဘိက္ခုသံဃံ စိန္တေသိ. တာဝဒေဝ သတသဟဿမတ္တာ ခီဏာသဝါ သတ္ထာရံ ပရိဝါရေသုံ. ဘဂဝါ တဿ ဘာဝိနိံ သမ္ပတ္တိံ ဝိဘာဝေန္တော အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ရာဇဂဟေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တိဿောတိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ ဟုတွာ ပဉ္စမတ္တာနိ မာဏဝကသတာနိ မန္တေ ဝါစေန္တော လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော ဟုတွာ သတ္ထု ရာဇဂဟဂမနေ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒိသွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၉.၁၉၀-၂၂၀) –

‘‘အဇ္ဈောဂါဟေတွာ သာလဝနံ၊ သုကတော အဿမော မမ၊

သာလပုပ္ဖေဟိ သဉ္ဆန္နော၊ ဝသာမိ ဝိပိနေ တဒါ.

‘‘ပိယဒဿီ စ ဘဂဝါ၊ သယမ္ဘူ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော၊

ဝိဝေကကာမော သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သာလဝနမုပါဂမိ.

‘‘အဿမာ အဘိနိက္ခမ္မ၊ ပဝနံ အဂမာသဟံ၊

မူလဖလံ ဂဝေသန္တော၊ အာဟိဏ္ဍာမိ ဝနေ တဒါ.

‘‘တတ္ထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ပိယဒဿိံ မဟာယသံ၊

သုနိသိန္နံ သမာပန္နံ၊ ဝိရောစန္တံ မဟာဝနေ.

‘‘စတုဒဏ္ဍေ ဌပေတွာန၊ ဗုဒ္ဓဿ ဥပရီ အဟံ၊

မဏ္ဍပံ သုကတံ ကတွာ၊ သာလပုပ္ဖေဟိ ဆာဒယိံ.

‘‘သတ္တာဟံ ဓာရယိတွာန၊ မဏ္ဍပံ သာလဆာဒိတံ၊

တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌမဝန္ဒဟံ.

‘‘ဘဂဝါ တမှိ သမယေ၊ ဝုဋ္ဌဟိတွာ သမာဓိတော၊

ယုဂမတ္တံ ပေက္ခမာနော၊ နိသီဒိ ပုရိသုတ္တမော.

‘‘သာဝကော ဝရုဏော နာမ၊ ပိယဒဿိဿ သတ္ထုနော၊

ဝသီသတသဟဿေဟိ၊ ဥပဂစ္ဆိ ဝိနာယကံ.

‘‘ပိယဒဿီ စ ဘဂဝါ၊ လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊

ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာန၊ သိတံ ပါတုကရီ ဇိနော.

‘‘အနုရုဒ္ဓေါ ဥပဋ္ဌာကော၊ ပိယဒဿိဿ သတ္ထုနော၊

ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ၊ အပုစ္ဆိတ္ထ မဟာမုနိံ.

‘‘ကော နု ခေါ ဘဂဝါ ဟေတု၊ သိတကမ္မဿ သတ္ထုနော၊

ကာရဏေ ဝိဇ္ဇမာနမှိ၊ သတ္ထာ ပါတုကရေ သိတံ.

‘‘သတ္တာဟံ သာလစ္ဆဒနံ၊ ယော မေ ဓာရေသိ မာဏဝေါ၊

တဿ ကမ္မံ သရိတွာန၊ သိတံ ပါတုကရိံ အဟံ.

‘‘အနောကာသံ န ပဿာမိ၊ ယတ္ထ ပုညံ ဝိပစ္စတိ၊

ဒေဝလောကေ မနုဿေ ဝါ၊ ဩကာသောဝ န သမ္မတိ.

‘‘ဒေဝလောကေ ဝသန္တဿ၊ ပုညကမ္မသမင်္ဂိနော၊

ယာဝတာ ပရိသာ တဿ၊ သာလစ္ဆန္နာ ဘဝိဿတိ.

‘‘တတ္ထ ဒိဗ္ဗေဟိ နစ္စေဟိ၊ ဂီတေဟိ ဝါဒိတေဟိ စ၊

ရမိဿတိ သဒါ သန္တော၊ ပုညကမ္မသမာဟိတော.

‘‘ယာဝတာ ပရိသာ တဿ၊ ဂန္ဓဂန္ဓီ ဘဝိဿတိ၊

သာလဿ ပုပ္ဖဝဿော စ၊ ပဝဿိဿတိ တာဝဒေ.

‘‘တတော စုတောယံ မနုဇော၊ မာနုသံ အာဂမိဿတိ၊

ဣဓာပိ သာလစ္ဆဒနံ၊ သဗ္ဗကာလံ ဓရိဿတိ.

‘‘ဣဓ နစ္စဉ္စ ဂီတဉ္စ၊ သမ္မတာဠသမာဟိတံ၊

ပရိဝါရေဿန္တိ မံ နိစ္စံ၊ ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ဥဂ္ဂစ္ဆန္တေ စ သူရိယေ၊ သာလဝဿံ ပဝဿတိ၊

ပုညကမ္မေန သံယုတ္တံ၊ ဝဿတေ သဗ္ဗကာလိကံ.

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ၊ ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော၊

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ.

‘‘ဓမ္မံ အဘိသမေန္တဿ၊ သာလစ္ဆန္နံ ဘဝိဿတိ၊

စိတကေ ဈာယမာနဿ၊ ဆဒနံ တတ္ထ ဟေဿတိ.

‘‘ဝိပါကံ ကိတ္တယိတွာန၊ ပိယဒဿီ မဟာမုနိ၊

ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ၊ တပ္ပေန္တော ဓမ္မဝုဋ္ဌိယာ.

‘‘တိံသကပ္ပါနိ ဒေဝေသု၊ ဒေဝရဇ္ဇမကာရယိံ၊

သဋ္ဌိ စ သတ္တက္ခတ္တုဉ္စ၊ စက္ကဝတ္တီ အဟောသဟံ.

‘‘ဒေဝလောကာ ဣဓာဂန္တွာ၊ လဘာမိ ဝိပုလံ သုခံ၊

ဣဓာပိ သာလစ္ဆဒနံ၊ မဏ္ဍပဿ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘အယံ ပစ္ဆိမကော မယှံ၊ စရိမော ဝတ္တတေ ဘဝေါ၊

ဣဓာပိ သာလစ္ဆဒနံ၊ ဟေဿတိ သဗ္ဗကာလိကံ.

‘‘မဟာမုနိံ တောသယိတွာ၊ ဂေါတမံ သကျပုင်္ဂဝံ၊

ပတ္တောမှိ အစလံ ဌာနံ၊ ဟိတွာ ဇယပရာဇယံ.

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ၊ ယံ ဗုဒ္ဓမဘိပူဇယိံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

သော အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဝိသေသတော လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော အဟောသိ. တတ္ထ ကေစိ ပုထုဇ္ဇနဘိက္ခူ ထေရဿ လာဘသက္ကာရံ ဒိသွာ ဗာလဘာဝေန အသဟနာကာရံ ပဝေဒေသုံ. ထေရော တံ ဉတွာ လာဘသက္ကာရေ အာဒီနဝံ တတ္ထ အတ္တနော အလဂ္ဂဘာဝဉ္စ ပကာသေန္တော –

၁၅၃. ‘‘ဗဟူ သပတ္တေ လဘတိ၊ မုဏ္ဍော သင်္ဃာဋိပါရုတော၊

လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ၊ ဝတ္ထဿ သယနဿ စ.

၁၅၄. ‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ၊ သက္ကာရေသု မဟဗ္ဘယံ၊

အပ္ပလာဘော အနဝဿုတော၊ သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ. –

ဂါထာဒွယံ အဘာသိ.

တဿတ္ထော – သိခမ္ပိ အသေသေတွာ မုဏ္ဍိတကေသတာယ မုဏ္ဍော၊ ဆိန္ဒိတွာ သင်္ဃာဋိတကာသာဝဓာရိတာယ သင်္ဃာဋိပါရုတော၊ ဧဝံ ဝေဝဏ္ဏိယံ အဇ္ဈုပဂတော ပရာယတ္တဝုတ္တိကော ပဗ္ဗဇိတော သစေ အန္နပါနာဒီနံ လာဘီ ဟောတိ၊ သောပိ ဗဟူ သပတ္တေ လဘတိ၊ တဿ ဥသူယန္တာ ဗဟူ သမ္ဘဝန္တိ. တသ္မာ ဧတံ ဧဝရူပံ လာဘသက္ကာရေသုမဟဗ္ဘယံ ဝိပုလဘယံ အာဒီနဝံ ဒေါသံ ဝိဒိတွာ အပ္ပိစ္ဆတံ သန္တောသဉ္စ ဟဒယေ ဌပေတွာ အနဝဇ္ဇုပ္ပါဒဿာပိ ဥပ္ပန္နဿ လာဘဿ ပရိဝဇ္ဇနေန အပ္ပလာဘော၊ တတော ဧဝ တတ္ထ တဏှာဝဿုတာဘာဝေန အနဝဿုတော၊ သံသာရေ ဘယဿ ဣက္ခနတော ဘိန္နကိလေသတာယ ဝါ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌိဋ္ဌာနီယဿ သတိသမ္ပဇညဿ ဝသေန သတော ဟုတွာ ပရိဗ္ဗဇေ စရေယျ ဝိဟရေယျာတိ. တံ သုတွာ တေ ဘိက္ခူ တာဝဒေဝ ထေရံ ခမာပေသုံ.

တိဿတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.