၉. အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ပဟာယ မာတာပိတရောတိအာဒိကာ အာယသ္မတော အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နော ကုဋုမ္ဗိကော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ဧကဒိဝသံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ သတသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရဿ ဘဂဝတော သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဘဂဝတော၊ ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဥတ္တမာနိ ဝတ္ထာနိ ဒတွာ ပဏိဓာနမကာသိ. သတ္ထာပိဿ အနန္တရာယေန သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဒိသွာ ‘‘အနာဂတေ ဂေါတမဿ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ. သောပိ တတ္ထ ပုညာနိ ကရောန္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ နိဋ္ဌိတေ သတ္တယောဇနိကေ သုဝဏ္ဏစေတိယေ အနေကသဟဿေဟိ ဒီပရုက္ခေဟိ ဒီပကပလ္လိကာဟိ စ ‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏဿ ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတူ’’တိ ဥဠာရံ ဒီပပူဇံ အကာသိ.

ဧဝံ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗာရာဏသိယံ ကုဋုမ္ဗိကဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ နိဋ္ဌိတေ ယောဇနိကေ ကနကထူပေ ဗဟူ ကံသပါတိယော ကာရေတွာ သပ္ပိမဏ္ဍဿ ပူရေတွာ မဇ္ဈေ ဧကေကံ ဂုဠပိဏ္ဍံ ဌပေတွာ မုခဝဋ္ဋိယာ မုခဝဋ္ဋိံ ဖုသာပေန္တော စေတိယံ ပရိက္ခိပါပေတွာ အတ္တနာ ဧကံ မဟတိံ ကံသပါတိံ ကာရေတွာ သပ္ပိမဏ္ဍဿ ပူရေတွာ သဟဿဝဋ္ဋိယော ဇာလာပေတွာ သီသေ ဌပေတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ စေတိယံ အနုပရိယာယိ.

ဧဝံ တသ္မိမ္ပိ အတ္တဘာဝေ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ ဗာရာဏသိယံယေဝ ဒုဂ္ဂတကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ အန္နဘာရောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော သုမနသေဋ္ဌိဿ နာမ ဂေဟေ ကမ္မံ ကရောန္တော ဇီဝတိ. သော ဧကဒိဝသံ ဥပရိဋ္ဌံ နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတတော အာကာသေနာဂန္တွာ ဗာရာဏသီနဂရဒွါရေ ဩတရိတွာ စီဝရံ ပါရုပိတွာ နဂရေ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ပတ္တံ ဂဟေတွာ အတ္တနော အတ္ထာယ ဌပိတံ ဧကံ ဘာဂဘတ္တံ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒါတုကာမော အာရဘိ. ဘရိယာပိဿ အတ္တနော ဘာဂဘတ္တံ တတ္ထေဝ ပက္ခိပိ. သော တံ နေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဟတ္ထေ ဌပေသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ တံ ဂဟေတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. တံ ဒိသွာ ရတ္တိံ သုမနသေဋ္ဌိဿ ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ‘‘အဟော ဒါနံ ပရမဒါနံ၊ ဥပရိဋ္ဌေ၊ သုပ္ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ မဟာသဒ္ဒေန အနုမောဒိ. တံ သုတွာ သုမနသေဋ္ဌိ ‘‘ဧဝံ ဒေဝတာယ အနုမောဒိတံ ဣဒမေဝ ဥတ္တမဒါန’’န္တိ စိန္တေတွာ တတ္ထ ပတ္တိံ ယာစိ. အန္နဘာရော ပန တဿ ပတ္တိံ အဒါသိ. တေန ပသန္နစိတ္တော သုမနသေဋ္ဌိ တဿ သဟဿံ ဒတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ တုယှံ သဟတ္ထေန ကမ္မကရဏကိစ္စံ နတ္ထိ၊ ပတိရူပံ ဂေဟံ ကတွာ နိစ္စံ ဝသာဟီ’’တိ အာဟ.

ယသ္မာ နိရောဓတော ဝုဋ္ဌိတဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒိန္နပိဏ္ဍပါတော တံဒိဝသမေဝ ဥဠာရတရဝိပါကော ဟောတိ၊ တသ္မာ တံဒိဝသံ သုမနသေဋ္ဌိ ရညော သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တော တံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ. ရာဇာ ပန တံ အာဒရဝသေန ဩလောကေသိ. သေဋ္ဌိ ‘‘မဟာရာဇ၊ အယံ ဩလောကေတဗ္ဗယုတ္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ တဒါ တေန ကတပုညံ အတ္တနာပိဿ သဟဿံ ဒိန္နဘာဝံ ကထေသိ. တံ သုတွာ ရာဇာ တုဿိတွာ သဟဿံ ဒတွာ အသုကသ္မိံ နာမ ဌာနေ ဂေဟံ ကတွာ ဝသာ’’တိ ဂေဟဋ္ဌာနမဿ အာဏာပေသိ. တဿ တံ ဌာနံ သောဓာပေန္တဿ မဟန္တိယော နိဓိကုမ္ဘိယော ဥဋ္ဌဟိံသု. တာ ဒိသွာ သော ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ သဗ္ဗံ ဓနံ ဥဒ္ဓရာပေတွာ ရာသိကတံ ဒိသွာ ‘‘ဧတ္တကံ ဓနံ ဣမသ္မိံ နဂရေ ကဿ ဂေဟေ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘န ကဿစိ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ အယံ အန္နဘာရော ဣမသ္မိံ နဂရေ မဟာဓနသေဋ္ဌိ နာမ ဟောတူ’’တိ တံဒိဝသမေဝ တဿ သေဋ္ဌိဆတ္တံ ဥဿာပေသိ.

သော တတော ပဋ္ဌာယ ယာဝဇီဝံ ကုသလကမ္မံ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကပိလဝတ္ထုနဂရေ သုက္ကောဒနသက္ကဿ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ၊ အနုရုဒ္ဓေါတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော မဟာနာမဿ သက္ကဿ ကနိဋ္ဌဘာတာ၊ သတ္ထု စူဠပိတု ပုတ္တော ပရမသုခုမာလော မဟာပုညော တိဏ္ဏံ ဥတူနံ အနုစ္ဆဝိကေသု တီသု ပါသာဒေသု အလင်္ကတနာဋကိတ္ထီဟိ ပရိဝုတော ဒေဝေါ ဝိယ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇေန ဥဿာဟိတေဟိ သကျရာဇူဟိ သတ္ထု ပရိဝါရတ္ထံ ပေသိတေဟိ ဘဒ္ဒိယကုမာရာဒီဟိ အနုပိယမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တံ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ အန္တောဝဿေယေဝ ဒိဗ္ဗစက္ခုံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ၊ ပုန ဓမ္မသေနာပတိဿ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ စေတိယရဋ္ဌေ ပါစီနဝံသဒါယံ ဂန္တွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော သတ္တမဟာပုရိသဝိတက္ကေ ဝိတက္ကေတွာ အဋ္ဌမံ ဇာနိတုံ နာသက္ခိ. တဿ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ သတ္ထာ အဋ္ဌမံ မဟာပုရိသဝိတက္ကံ ကထေတွာ စတုပစ္စယသန္တောသဘာဝနာရာမပဋိမဏ္ဍိတံ မဟာအရိယဝံသပဋိပဒံ ဒေသေတိ. သော ဒေသနာနုသာရေန ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါပရိဝါရံ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁.၄၂၁-၄၃၃) –

‘‘သုမေဓံ ဘဂဝန္တာဟံ၊ လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ၊

ဝူပကဋ္ဌံ ဝိဟရန္တံ၊ အဒ္ဒသံ လောကနာယကံ.

‘‘ဥပဂန္တွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ သုမေဓံ လောကနာယကံ၊

အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌမယာစဟံ.

‘‘အနုကမ္ပ မဟာဝီရ၊ လောကဇေဋ္ဌ နရာသဘ၊

ပဒီပံ တေ ပဒဿာမိ၊ ရုက္ခမူလမှိ ဈာယတော.

‘‘အဓိဝါသေသိ သော ဓီရော၊ သယမ္ဘူ ဝဒတံ ဝရော၊

ဒုမေသု ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ၊ ယန္တံ ယောဇိယဟံ တဒါ.

‘‘သဟဿဝဋ္ဋိံ ပါဒါသိံ၊ ဗုဒ္ဓဿ လောကဗန္ဓုနော၊

သတ္တာဟံ ပဇ္ဇလိတွာန၊ ဒီပါ ဝူပသမိံသု မေ.

‘‘တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ ဝိမာနမုပပဇ္ဇဟံ.

‘‘ဥပပန္နဿ ဒေဝတ္တံ၊ ဗျမှံ အာသိ သုနိမ္မိတံ၊

သမန္တတော ပဇ္ဇလတိ၊ ဒီပဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘သမန္တာ ယောဇနသတံ၊ ဝိရောစေသိမဟံ တဒါ၊

သဗ္ဗေ ဒေဝေ အဘိဘောမိ၊ ဒီပဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘တိံသကပ္ပါနိ ဒေဝိန္ဒော၊ ဒေဝရဇ္ဇမကာရယိံ၊

န မံ ကေစီတိမညန္တိ၊ ဒီပဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘အဋ္ဌဝီသတိက္ခတ္တုဉ္စ၊ စက္ကဝတ္တီ အဟောသဟံ၊

ဒိဝါ ရတ္တိဉ္စ ပဿာမိ၊ သမန္တာ ယောဇနံ တဒါ.

‘‘သဟဿလောကံ ဉာဏေန၊ ပဿာမိ သတ္ထု သာသနေ၊

ဒိဗ္ဗစက္ခုမနုပ္ပတ္တော၊ ဒီပဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ တိံသကပ္ပသဟဿိတော၊

တဿ ဒီပေါ မယာ ဒိန္နော၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အထ နံ သတ္ထာ အပရဘာဂေ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ ယဒိဒံ အနုရုဒ္ဓေါ’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၈၀၊ ၁၉၂).

သော ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒီ ဝိဟရန္တော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိသောမနဿဇာတော ဥဒါနဝသေန ‘‘ပဟာယ မာတာပိတရော’’တိအာဒိကာ ဂါထာ အဘာသိ. ကေစိ ပန ‘‘ထေရဿ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အရဟတ္တပ္ပတ္တိဉ္စ ပကာသေန္တေဟိ သင်္ဂီတိကာရေဟိ အာဒိတော စတဿော ဂါထာ ဘာသိတာ. တတော ပရာ ထေရဿ အရိယဝံသပဋိပတ္တိယာ အာရာဓိတစိတ္တေန ဘဂဝတာ ဘာသိတာ. ဣတရာ သဗ္ဗာပိ တေန တေန ကာရဏေန ထေရေနေဝ ဘာသိတာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဣတိ သဗ္ဗထာပိ ဣမာ ဂါထာ ထေရေန ဘာသိတာပိ၊ ထေရံ ဥဒ္ဒိဿ ဘာသိတာပိ ထေရဿ စေတာ ဂါထာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေယျထိဒံ –

၈၉၂. ‘‘ပဟာယ မာတာပိတရော၊ ဘဂိနီ ဉာတိဘာတရော၊

ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ဟိတွာ၊ အနုရုဒ္ဓေါဝ ဈာယတိ.

၈၉၃. ‘‘သမေတော နစ္စဂီတေဟိ၊ သမ္မတာဠပ္ပဗောဓနော၊

န တေန သုဒ္ဓိမဇ္ဈဂံ၊ မာရဿ ဝိသယေ ရတော.

၈၉၄. ‘‘ဧတဉ္စ သမတိက္ကမ္မ၊ ရတော ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ၊

သဗ္ဗောဃံ သမတိက္ကမ္မ၊ အနုရုဒ္ဓေါဝ ဈာယတိ.

၈၉၅. ‘‘ရူပါ သဒ္ဒါ ရသာ ဂန္ဓာ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ မနောရမာ၊

ဧတေ စ သမတိက္ကမ္မ၊ အနုရုဒ္ဓေါဝ ဈာယတိ.

၈၉၆. ‘‘ပိဏ္ဍပါတမတိက္ကန္တော၊ ဧကော အဒုတိယော မုနိ၊

ဧသတိ ပံသုကူလာနိ အနုရုဒ္ဓေါ အနာသဝေါ.

၈၉၇. ‘‘ဝိစိနီ အဂ္ဂဟီ ဓောဝိ၊ ရဇယီ ဓာရယီ မုနိ၊

ပံသုကူလာနိ မတိမာ၊ အနုရုဒ္ဓေါ အနာသဝေါ.

၈၉၈. ‘‘မဟိစ္ဆော စ အသန္တုဋ္ဌော၊ သံသဋ္ဌော ယော စ ဥဒ္ဓတော၊

တဿ ဓမ္မာ ဣမေ ဟောန္တိ၊ ပါပကာ သံကိလေသိကာ.

၈၉၉. ‘‘သတော စ ဟောတိ အပ္ပိစ္ဆော၊ သန္တုဋ္ဌော အဝိဃာတဝါ၊

ပဝိဝေကရတော ဝိတ္တော၊ နိစ္စမာရဒ္ဓဝီရိယော.

၉၀၀. ‘‘တဿ ဓမ္မာ ဣမေ ဟောန္တိ၊ ကုသလာ ဗောဓိပက္ခိကာ၊

အနာသဝေါ စ သော ဟောတိ၊ ဣတိ ဝုတ္တံ မဟေသိနာ.

၉၀၁. ‘‘မမ သင်္ကပ္ပမညာယ၊ သတ္ထာ လောကေ အနုတ္တရော၊

မနောမယေန ကာယေန၊ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိ.

၉၀၂. ‘‘ယဒါ မေ အဟု သင်္ကပ္ပေါ၊ တတော ဥတ္တရိ ဒေသယိ၊

နိပ္ပပဉ္စရတော ဗုဒ္ဓေါ၊ နိပ္ပပဉ္စမဒေသယိ.

၉၀၃. ‘‘တဿာဟံ ဓမ္မမညာယ၊ ဝိဟာသိံ သာသနေ ရတော၊

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

၉၀၄. ‘‘ပဉ္စပညာသဝဿာနိ၊ ယတော နေသဇ္ဇိကော အဟံ၊

ပဉ္စဝီသတိဝဿာနိ၊ ယတော မိဒ္ဓံ သမူဟတံ.

၉၀၅. ‘‘နာဟု အဿာသပဿာသာ၊ ဌိတစိတ္တဿ တာဒိနော၊

အနေဇော သန္တိမာရဗ္ဘ၊ စက္ခုမာ ပရိနိဗ္ဗုတော.

၉၀၆. ‘‘အသလ္လီနေန စိတ္တေန၊ ဝေဒနံ အဇ္ဈဝါသယိ၊

ပဇ္ဇောတဿေဝ နိဗ္ဗာနံ၊ ဝိမောက္ခော စေတသော အဟု.

၉၀၇. ‘‘ဧတေ ပစ္ဆိမကာ ဒါနိ၊ မုနိနော ဖဿပဉ္စမာ၊

နာညေ ဓမ္မာ ဘဝိဿန္တိ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ.

၉၀၈. ‘‘နတ္ထိ ဒါနိ ပုနာဝါသော၊ ဒေဝကာယသ္မိ ဇာလိနိ၊

ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

၉၀၉. ‘‘ယဿ မုဟုတ္တေန သဟဿဓာ၊ လောကော သံဝိဒိတော သဗြဟ္မကပ္ပေါ၊

ဝသီ ဣဒ္ဓိဂုဏေ စုတူပပါတေ၊ ကာလေ ပဿတိ ဒေဝတာ သ ဘိက္ခု.

၉၁၀. ‘‘အန္နဘာရော ပုရေ အာသိံ၊ ဒလိဒ္ဒေါ ဃာသဟာရကော၊

သမဏံ ပဋိပါဒေသိံ၊ ဥပရိဋ္ဌံ ယသဿိနံ.

၉၁၁. ‘‘သောမှိ သကျကုလေ ဇာတော၊ အနုရုဒ္ဓေါတိ မံ ဝိဒူ၊

ဥပေတော နစ္စဂီတေဟိ၊ သမ္မတာဠပ္ပဗောဓနော.

၉၁၂. ‘‘အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ သတ္ထာရံ အကုတောဘယံ၊

တသ္မိံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ၊ ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

၉၁၃. ‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ၊ ယတ္ထ မေ ဝုသိတံ ပုရေ၊

တာဝတိံသေသု ဒေဝေသု၊ အဋ္ဌာသိံ သက္ကဇာတိယာ.

၉၁၄. ‘‘သတ္တက္ခတ္တုံ မနုဿိန္ဒော၊ အဟံ ရဇ္ဇမကာရယိံ၊

စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ၊ ဇမ္ဗုသဏ္ဍဿ ဣဿရော၊

အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန၊ ဓမ္မေန အနုသာသယိံ.

၉၁၅. ‘‘ဣတော သတ္တ တတော သတ္တ၊ သံသာရာနိ စတုဒ္ဒသ၊

နိဝါသမဘိဇာနိဿံ၊ ဒေဝလောကေ ဌိတော တဒါ.

၉၁၆. ‘‘ပဉ္စင်္ဂိကေ သမာဓိမှိ၊ သန္တေ ဧကောဒိဘာဝိတေ၊

ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိလဒ္ဓမှိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသုဇ္ဈိ မေ.

၉၁၇. ‘‘စုတူပပါတံ ဇာနာမိ၊ သတ္တာနံ အာဂတိံ ဂတိံ၊

ဣတ္ထဘာဝညထာဘာဝံ၊ ဈာနေ ပဉ္စင်္ဂိကေ ဌိတော.

၉၁၈. ‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ။ပေ။ ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

၉၁၉. ‘‘ဝဇ္ဇီနံ ဝေဠုဝဂါမေ၊ အဟံ ဇီဝိတသင်္ခယာ၊

ဟေဋ္ဌတော ဝေဠုဂုမ္ဗသ္မိံ၊ နိဗ္ဗာယိဿံ အနာသဝေါ’’တိ.

တတ္ထ ပဟာယာတိ ပဇဟိတွာ. မာတာပိတရောတိ မာတရဉ္စ ပိတရဉ္စ. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – ယထာ အညေ ကေစိ ဉာတိပါရိဇုညေန ဝါ ဘောဂပါရိဇုညေန ဝါ အဘိဘူတာ ပဗ္ဗဇန္တိ၊ ပဗ္ဗဇိတာ စ ကိစ္စန္တရပသုတာ ဝိဟရန္တိ၊ န ဧဝံ မယံ. မယံ ပန မဟန္တံ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ၊ မဟန္တဉ္စ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ ကာမေသု နိရပေက္ခာ ပဗ္ဗဇိတာတိ. ဈာယတီတိ အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနံ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနဉ္စာတိ၊ ဒုဝိဓမ္ပိ ဈာနံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ.

သမေတော နစ္စဂီတေဟီတိ နစ္စေဟိ စ ဂီတေဟိ စ သမင်္ဂီဘူတော၊ နစ္စာနိ ပဿန္တော ဂီတာနိ သုဏန္တောတိ အတ္ထော. ‘‘သမ္မတော’’တိ စ ပဌန္တိ၊ နစ္စဂီတေဟိ ပူဇိတောတိ အတ္ထော. သမ္မတာဠပ္ပဗောဓနောတိ သမ္မတာဠသဒ္ဒေဟိ ပစ္စူသကာလေ ပဗောဓေတဗ္ဗော. န တေန သုဒ္ဓိမဇ္ဈဂန္တိ တေန ကာမဘောဂေန သံသာရသုဒ္ဓိံ နာဓိဂစ္ဆိံ. မာရဿ ဝိသယေ ရတောတိ ကိလေသမာရဿ ဝိသယဘူတေ ကာမဂုဏေ ရတော. ‘‘ကိလေသမာရဿ ဝိသယဘူတေန ကာမဂုဏဘောဂေန သံသာရသုဒ္ဓိ ဟောတီ’’တိ ဧဝံဒိဋ္ဌိကော အဟုတွာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဧတဉ္စ သမတိက္ကမ္မာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဧတန္တိ ဧတံ ပဉ္စဝိဓမ္ပိ ကာမဂုဏံ. သမတိက္ကမ္မာတိ သမတိက္ကမိတွာ၊ အနပေက္ခော ဆဍ္ဍေတွာတိ အတ္ထော. သဗ္ဗောဃန္တိ ကာမောဃာဒိကံ သဗ္ဗမ္ပိ ဩဃံ.

ပဉ္စ ကာမဂုဏေ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘ရူပါ သဒ္ဒါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ မနောရမာတိ လောဘနီယဋ္ဌေန မနံ ရမယန္တီတိ မနောရမာ၊ မနာပိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယထာဟ ‘‘ကတမေ ပဉ္စ မနာပိယာ ရူပါ၊ မနာပိယာ သဒ္ဒါ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၃.၃၂၈ အတ္ထတော သမာနံ).

ပိဏ္ဍပါတမတိက္ကန္တောတိ ပိဏ္ဍပါတဂ္ဂဟဏံ အတိက္ကန္တော၊ ပိဏ္ဍပါတဂ္ဂဟဏတော နိဝတ္တေန္တောတိ အတ္ထော. ဧကောတိ ဧကာကီ အပစ္ဆာသမဏော. အဒုတိယောတိ နိတ္တဏှော. တဏှာ ဟိ ပုရိသဿ ဒုတိယော နာမ. ယထာဟ ‘‘တဏှာဒုတိယော ပုရိသော’’တိ (ဣတိဝု. ၁၅၊ ၁၀၅၊ မဟာနိ. ၁၉၁). ဧသတီတိ ပရိယေသတိ.

ဝိစိနီတိ ဧသန္တောဝ တတ္ထ တတ္ထ သင်္ကာရကူဋာဒိကေ ပံသုကူလုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနေ ဝိစိနိ. အဂ္ဂဟီတိ ဝိစိနိတွာ အသုစိမက္ခိတမ္ပိ အဇိဂုစ္ဆန္တော ဂဏှိ. ဓောဝီတိ၊ ဝိက္ခာလေသိ. ရဇယီတိ ဓောဝိတွာ ဂဟိတံ သိဗ္ဗိတွာ ကပ္ပိယရဇနေန ရဇယိ. ဓာရယီတိ ရဇိတွာ ကပ္ပဗိန္ဒုံ ဒတွာ ဓာရေသိ၊ နိဝါသေသိ စေဝ ပါရုပိ စ.

ဣဒါနိ ပါစီနဝံသဒါယေ သတ္ထာရာ ဒိန္နဩဝါဒံ တဿ စ အတ္တနာ မတ္ထကပ္ပတ္တဘာဝံ ဒီပေန္တော ‘‘မဟိစ္ဆော စ အသန္တုဋ္ဌော’’တိအာဒိကာ ဂါထာ အဘာသိ. တတ္ထ မဟိစ္ဆောတိ မဟတိယာ ပစ္စယိစ္ဆာယ သမန္နာဂတော၊ ဥဠာရုဠာရေ ဗဟူ စ ပစ္စယေ ဣစ္ဆန္တောတိ အတ္ထော. အသန္တုဋ္ဌောတိ နိဿန္တုဋ္ဌော၊ ယထာလာဘသန္တောသာဒိနာ သန္တောသေန ဝိရဟိတော. သံသဋ္ဌောတိ ဂိဟီဟိ စေဝ ပဗ္ဗဇိတေဟိ စ အနနုလောမိကေန သံသဂ္ဂေန သံသဋ္ဌော. ဥဒ္ဓတောတိ ဥက္ခိတ္တော. တဿာတိ ‘‘မဟိစ္ဆော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပုဂ္ဂလဿ. ဓမ္မာတိ မဟိစ္ဆတာ အသန္တောသော၊ သံသဋ္ဌတာ ဝိက္ခေပေါတိ ဤဒိသာ. လာမကဋ္ဌေန ပါပကာ. သံကိလေသိကာတိ တဿ စိတ္တဿ မလီနဘာဝကရဏတော သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ဟောန္တိ.

သတော စ ဟောတိ အပ္ပိစ္ဆောတိ ယဒါ ပနာယံ ပုဂ္ဂလော ကလျာဏမိတ္တေ သေဝန္တော ဘဇန္တော ပယိရုပါသန္တော သဒ္ဓမ္မံ သုဏန္တော ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော သတိမာ စ မဟိစ္ဆတံ ပဟာယ အပ္ပိစ္ဆော စ ဟောတိ. အသန္တောသံ ပဟာယ သန္တုဋ္ဌော၊ စိတ္တဿ ဝိဃာတကရံ ဝိက္ခေပံ ပဟာယ အဝိဃာတဝါ အဝိက္ခိတ္တော သမာဟိတော၊ ဂဏသင်္ဂဏိကံ ပဟာယ ပဝိဝေကရတော၊ ဝိဝေကာဘိရတိယာ နိဗ္ဗိဒါယ ဓမ္မပီတိယာ ဝိတ္တော သုမနော တုဋ္ဌစိတ္တော၊ သဗ္ဗသော ကောသဇ္ဇပဟာနေန အာရဒ္ဓဝီရိယော.

တဿ ဧဝံ အပ္ပိစ္ဆတာဒိဂုဏသမန္နာဂတဿ ဣမေ သတိပဋ္ဌာနာဒယော သတ္တတိံသပ္ပဘေဒါ တိဝိဓဝိပဿနာသင်္ဂဟာ ကောသလ္လသမ္ဘူတဋ္ဌေန ကုသလာ၊ မဂ္ဂပရိယာပန္နာ ဗောဓိပက္ခိကာ ဓမ္မာ ဟောန္တိ. သော တေဟိ သမန္နာဂတော သဗ္ဗသော အာသဝါနံ ခေပနေန အဂ္ဂမဂ္ဂက္ခဏတော ပဋ္ဌာယ အနာသဝေါ စ ဟောတိ. ဣတိ ဧဝံ ဝုတ္တံ မဟေသိနာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပါစီနဝံသဒါယေ မဟာပုရိသဝိတက္ကေ မတ္ထကံ ပါပနဝသေနာတိ အဓိပ္ပါယော.

မမ သင်္ကပ္ပမညာယာတိ ‘‘အပိစ္ဆဿာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မော၊ နာယံ ဓမ္မော မဟိစ္ဆဿာ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၈.၃၀) မဟာပုရိသဝိတက္ကဝသေန အာရဒ္ဓံ၊ တေ စ မတ္ထကံ ပါပေတုံ အသမတ္ထဘာဝေန ဌိတံ မမ သင်္ကပ္ပံ ဇာနိတွာ. မနောမယေနာတိ မနောမယေန ဝိယ၊ မနသာ နိမ္မိတသဒိသေန ပရိဏာမိတေနာတိ အတ္ထော. ဣဒ္ဓိယာတိ ‘‘အယံ ကာယော ဣဒံ စိတ္တံ ဝိယ ဟောတူ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တအဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိယာ.

ယဒါ မေ အဟု သင်္ကပ္ပေါတိ ယသ္မိံ ကာလေ မယှံ ‘‘ကီဒိသော နု ခေါ အဋ္ဌမော မဟာပုရိသဝိတက္ကော’’တိ ပရိဝိတက္ကော အဟောသိ. တတော မမ သင်္ကပ္ပမညာယ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမီတိ ယောဇနာ. ဥတ္တရိ ဒေသယီတိ ‘‘နိပ္ပပဉ္စာရာမဿာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မော နိပ္ပပဉ္စရတိနော၊ နာယံဓမ္မော ပပဉ္စာရာမဿ ပပဉ္စရတိနော’’တိ (အ. နိ. ၈.၃၀) ဣမမဋ္ဌမံ မဟာပုရိသဝိတက္ကံ ပူရေန္တော ဥပရိ ဒေသယိ. တံ ပန ဒေသိတံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော အာဟ ‘‘နိပ္ပပဉ္စရတော ဗုဒ္ဓေါ၊ နိပ္ပပဉ္စမဒေသယီ’’တိ. ပပဉ္စာ နာမ ရာဂါဒယော ကိလေသာ၊ တေသံ ဝူပသမတာယ၊ တဒဘာဝတော စ လောကုတ္တရဓမ္မာ နိပ္ပပဉ္စာ နာမ. တသ္မိံ နိပ္ပပဉ္စေ ရတော အဘိရတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ယထာ တံ ပါပုဏာမိ၊ တထာ တာဒိသံ ဓမ္မံ အဒေသယိ၊ သာမုက္ကံသိကံ စတုသစ္စဓမ္မဒေသနံ ပကာသယီတိ အတ္ထော.

တဿာဟံ ဓမ္မမညာယာတိ တဿာ သတ္ထု ဒေသနာယ ဓမ္မံ ဇာနိတွာ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇန္တော ဝိဟာသိံ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟေ သာသနေ ရတော အဘိရတော ဟုတွာတိ အတ္ထော.

သတ္ထာရာ အတ္တနော သမာဂမံ တေန သာဓိတမတ္ထံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အတ္တနော ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ အာရဒ္ဓဝီရိယတံ၊ ကာယေ အနပေက္ခတာယ သေယျသုခပဿသုခါနံ ပရိစ္စာဂံ၊ အပ္ပမိဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ အာရဒ္ဓဝီရိယတဉ္စ ဒဿေန္တော ‘‘ပဉ္စပညာသဝဿာနီ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ယတော နေသဇ္ဇိကော အဟန္တိ ယတော ပဋ္ဌာယ ‘‘ယောဂါနုကူလတာ ကမ္မဋ္ဌာနပရိယုဋ္ဌိတသပ္ပုရိသစရိယာ သလ္လေခဝုတ္တီ’’တိ ဧဝမာဒိဂုဏေ ဒိသွာ နေသဇ္ဇိကော အဟောသိံ တာနိ ပဉ္စပညာသ ဝဿာနိ. ယတော မိဒ္ဓံ သမူဟတန္တိ ယတော ပဋ္ဌာယ မယာ နိဒ္ဒါ ပရိစ္စတ္တာ တာနိ ပဉ္စဝီသတိဝဿာနိ. ‘‘ထေရဿ ပဉ္စပညာသာယ ဝဿေသု နေသဇ္ဇိကဿ သတော အာဒိတော ပဉ္စဝီသတိဝဿာနိ နိဒ္ဒါ နာဟောသိ၊ တတော ပရံ သရီရကိလမထေန ပစ္ဆိမယာမေ နိဒ္ဒါ အဟောသီ’’တိ ဝဒန္တိ.

‘‘နာဟု အဿာသပဿာသာ’’ တိအာဒိကာ တိဿော ဂါထာ သတ္ထု ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ ဘိက္ခူဟိ ‘‘ကိံ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ ပုဋ္ဌော ပရိနိဗ္ဗာနဘာဝံ ပဝေဒေန္တော အာဟ. တတ္ထ နာဟု အဿာသပဿာသာ၊ ဌိတစိတ္တဿ တာဒိနောတိ အနုလောမပဋိလောမတော အနေကာကာရဝေါကာရာ သဗ္ဗာ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ သဗ္ဗပစ္ဆာ စတုတ္ထဇ္ဈာနေ ဌိတစိတ္တဿ တာဒိနော ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အဿာသပဿာသာ နာဟု နာဟေသုန္တိ အတ္ထော. ဧတေန ယသ္မာ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပန္နဿ ကာယသင်္ခါရာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ကာယသင်္ခါရာတိ စ အဿာသပဿာသာ ဝုစ္စန္တိ၊ တသ္မာ စတုတ္ထဇ္ဈာနက္ခဏတော ပဋ္ဌာယ အဿာသပဿာသာ နာဟေသုန္တိ ဒဿေတိ. တဏှာသင်္ခါတာယ ဧဇာယ အဘာဝတော အနေဇော၊ သမာဓိသ္မိံ ဌိတတ္တာ ဝါ အနေဇော. သန္တိမာရဗ္ဘာတိ အနုပါဒိသေသံ နိဗ္ဗာနံ အာရဗ္ဘ ပဋိစ္စ သန္ဓာယ. စက္ခုမာတိ ပဉ္စဟိ စက္ခူဟိ စက္ခုမာ. ပရိနိဗ္ဗုတောတိ ပရိနိဗ္ဗာယိ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – နိဗ္ဗာနာရမ္မဏစတုတ္ထဇ္ဈာနဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ တဒနန္တရမေဝ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတောတိ.

အသလ္လီနေနာတိ အလီနေန အသံကုဋိတေန သုဝိကသိတေနေဝ စိတ္တေန. ဝေဒနံ အဇ္ဈဝါသယီတိ သတော သမ္ပဇာနော ဟုတွာ မာရဏန္တိကံ ဝေဒနံ အဓိဝါသေသိ၊ န ဝေဒနာနုဝတ္တီ ဟုတွာ ဣတော စိတော စ သမ္ပရိဝတ္တိ. ပဇ္ဇောတဿေဝ နိဗ္ဗာနံ၊ ဝိမောက္ခော စေတသော အဟူတိ ယထာ တေလဉ္စ ပဋိစ္စ၊ ဝဋ္ဋိဉ္စ ပဋိစ္စ ပဇ္ဇလန္တော ပဇ္ဇောတော ပဒီပေါ တေသံ ပရိက္ခယေ နိဗ္ဗာယတိ. နိဗ္ဗုတော စ ကတ္ထစိ ဂန္တွာ န တိဋ္ဌတိ၊ အညဒတ္ထု အန္တရဓာယတိ၊ အဒဿနမေဝ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ ကိလေသာဘိသင်္ခါရေ နိဿာယ ပဝတ္တမာနော ခန္ဓသန္တာနော တေသံ ပရိက္ခယေ နိဗ္ဗာယတိ၊ နိဗ္ဗုတော စ ကတ္ထစိ ဂန္တွာ န တိဋ္ဌတိ၊ အညဒတ္ထု အန္တရဓာယတိ၊ အဒဿနမေဝ ဂစ္ဆတီတိ ဒဿေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နိဗ္ဗန္တိ ဓီရာ ယထာယံ ပဒီပေါ’’တိ (ခု. ပါ. ၆.၁၅)၊ ‘‘အစ္စီ ယထာ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာ’’တိ (သု. နိ. ၁၀၈၀) စ အာဒိ.

ဧတေတိ ပရိနိဗ္ဗာနက္ခဏေ သတ္ထု သန္တာနေ ပဝတ္တမာနာနံ ဓမ္မာနံ အတ္တနော ပစ္စက္ခတာယ ဝုတ္တံ. ပစ္ဆိမကာ တတော ပရံ စိတ္တုပ္ပါဒါဘာဝတော. ဒါနီတိ ဧတရဟိ. ဖဿပဉ္စမာတိ ဖဿပဉ္စမကာနံ ဓမ္မာနံ ပါကဋဘာဝတော ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ စိတ္တုပ္ပါဒကထာယမ္ပိ ဖဿပဉ္စမကာဝ အာဒိတော ဝုတ္တာ. အညေ ဓမ္မာတိ သဟ နိဿယေန အညေ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ၊ န ပရိနိဗ္ဗာနစိတ္တစေတသိကာ. နနု တေပိ န ဘဝိဿန္တေဝါတိ? သစ္စံ န ဘဝိဿန္တိ၊ အာသင်္ကာဘာဝတော ပန တေ သန္ဓာယ ‘‘န ဘဝိဿန္တီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗမေဝ. ‘‘ဣတရေ ပန သေက္ခပုထုဇ္ဇနာနံ ဝိယ ဘဝိဿန္တိ နု ခေါ’’တိ သိယာ အာသင်္ကာတိ တဒါသင်္ကာနိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘နာညေ ဓမ္မာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ.

နတ္ထိ ဒါနိ ပုနာဝါသော၊ ဒေဝကာယသ္မိ ဇာလိနီတိ၊ ဧတ္ထ ဇာလိနီတိ ဒေဝတံ အာလပတိ၊ ဒေဝတေ ဒေဝကာယသ္မိံ ဒေဝသမူဟေ ဥပပဇ္ဇနဝသေန ပုန အာဝါသော အာဝသနံ ဣဒါနိ မယှံ နတ္ထီတိ အတ္ထော. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ဝိက္ခီဏော’’တိအာဒိနာ. သာ ကိရ ဒေဝတာ ပုရိမတ္တဘာဝေ ထေရဿ ပါဒပရိစာရိကာ၊ တသ္မာ ဣဒါနိ ထေရံ ဇိဏ္ဏံ ဝုဒ္ဓံ ဒိသွာ ပုရိမသိနေဟေန အာဂန္တွာ ‘‘တတ္ထ စိတ္တံ ပဏိဓေဟိ၊ ယတ္ထ တေ ဝုသိတံ ပုရေ’’တိ ဒေဝူပပတ္တိံ ယာစိ. အထ ‘‘ဒါနိ နတ္ထီ’’တိအာဒိနာ ထေရော တဿာ ပဋိဝစနံ အဒါသိ. တံ သုတွာ ဒေဝတာ ဝိဟတာသာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ.

အထ ထေရော ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အတ္တနော အာနုဘာဝံ သဗြဟ္မစာရီနံ ပကာသေန္တော ‘‘ယဿ မုဟုတ္တေနာ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ယဿ ခီဏာသဝဘိက္ခုနော မုဟုတ္တမတ္တေန ဧဝ သဟဿဓာ သဟဿပ္ပကာရော တိသဟဿိမဟာသဟဿိပဘေဒေါ၊ လောကော သဗြဟ္မကပ္ပေါ သဟဗြဟ္မလောကော၊ သံဝိဒိတော သမ္မဒေဝ ဝိဒိတော ဉာတော ပစ္စက္ခံ ကတော၊ ဧဝံ ဣဒ္ဓိဂုဏေ ဣဒ္ဓိသမ္ပဒါယ စုတူပပါတေ စ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တော သော ဘိက္ခု ဥပဂတကာလေ ဒေဝတာ ပဿတိ၊ န တဿ ဒေဝတာနံ ဒဿနေ ပရိဟာနီတိ. ထေရေန ကိရ ဇာလိနိယာ ဒေဝတာယ ပဋိဝစနဒါနဝသေန ‘‘နတ္ထိ ဒါနီ’’တိ ဂါထာယ ဝုတ္တာယ ဘိက္ခူ ဇာလိနိံ အပဿန္တာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ထေရော ဓမ္မာလပနဝသေန ကိဉ္စိ အာလပတီ’’တိ စိန္တေသုံ. တေသံ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ ထေရော ‘‘ယဿ မုဟုတ္တေနာ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

အန္နဘာရော ပုရေတိ ဧဝံနာမော ပုရိမတ္တဘာဝေ. ဃာသဟာရကောတိ ဃာသမတ္တဿ အတ္ထာယ ဘတ္တိံ ကတွာ ဇီဝနကော. သမဏန္တိ သမိတပါပံ. ပဋိပါဒေသိန္တိ ပဋိမုခေါ ဟုတွာ ပါဒါသိံ၊ ပသာဒေန အဘိမုခေါ ဟုတွာ အာဟာရဒါနံ အဒါသိန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဥပရိဋ္ဌန္တိ ဧဝံနာမကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ. ယသဿိနန္တိ ကိတ္တိမန္တံ ပတ္ထဋယသံ. ဣမာယ ဂါထာယ ယာဝ စရိမတ္တဘာဝါ ဥဠာရသမ္ပတ္တိဟေတုဘူတံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘သောမှိ သကျကုလေ ဇာတော’’တိအာဒိ.

ဣတော သတ္တာတိ ဣတော မနုဿလောကတော စဝိတွာ ဒေဝလောကေ ဒိဗ္ဗေန အာဓိပစ္စေန သတ္တ. တတော သတ္တာတိ တတော ဒေဝလောကတော စဝိတွာ မနုဿလောကေ စက္ကဝတ္တိဘာဝေန သတ္တ. သံသာရာနိ စတုဒ္ဒသာတိ စတုဒ္ဒသ ဘဝန္တရသံသရဏာနိ. နိဝါသမဘိဇာနိဿန္တိ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အညာသိံ. ဒေဝလောကေ ဌိတော တဒါတိ တဉ္စ ခေါ န ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ၊ အပိ စ ခေါ ယဒါ ဣတော အနန္တရာတီတေ အတ္တဘာဝေ ဒေဝလောကေ ဌိတော၊ တဒါ အညာသိန္တိ အတ္ထော.

ဣဒါနိ အတ္တနာ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏစုတူပပါတဉာဏာနံ အဓိဂတာကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘ပဉ္စင်္ဂိကေ’’တိအာဒိနာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ. တတ္ထ ပဉ္စင်္ဂိကေ သမာဓိမှီတိ အဘိညာပါဒကစတုတ္ထဇ္ဈာနသမာဓိမှိ. သော ဟိ ပီတိဖရဏတာ၊ သုခဖရဏတာ၊ စေတောဖရဏတာ၊ အာလောကဖရဏတာ၊ ပစ္စဝေက္ခဏနိမိတ္တန္တိ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ပဉ္စင်္ဂိကော သမာဓီတိ ဝုစ္စတိ. သန္တေတိ ပဋိပက္ခဝူပသမေန အင်္ဂသန္တတာယ စ သန္တေ. ဧကောဒိဘာဝိတေတိ ဧကောဒိဘာဝဂတေ၊ သုစိဏ္ဏေ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တေတိ အတ္ထော. ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိလဒ္ဓမှီတိ ကိလေသာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ လဒ္ဓေ. ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသုဇ္ဈိ မေတိ ဧဝံဝိဓေ သမာဓိမှိ သမ္ပာဒိတေ မယှံ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏံ ဝိသုဇ္ဈိ၊ ဧကာဒသဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တိယာ ဝိသုဒ္ဓံ အဟောသိ.

စုတူပပါတံ ဇာနာမီတိ သတ္တာနံ စုတိဉ္စ ဥပပတ္တိဉ္စ ဇာနာမိ၊ ဇာနန္တော စ ‘‘ဣမေ သတ္တာ အမုမှာ လောကမှာ အာဂန္တွာ ဣဓူပပန္နာ၊ ဣမမှာ စ လောကာ ဂန္တွာ အမုမှိ လောကေ ဥပပဇ္ဇိဿန္တီ’’တိ သတ္တာနံ အာဂတိံ ဂတိဉ္စ ဇာနာမိ၊ ဇာနန္တော ဧဝ စ နေသံ ဣတ္ထဘာဝံ မနုဿဘာဝံ တတော အညထာဘာဝံ အညထာတိရစ္ဆာနဘာဝဉ္စ ဥပပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ဇာနာမိ. တယိဒံ သဗ္ဗမ္ပိ ပဉ္စင်္ဂိကေ သမာဓိမှိ သမ္ပာဒိတေ ဧဝါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဈာနေ ပဉ္စင်္ဂိကေ ဌိတော’’တိ. တတ္ထ ပဉ္စင်္ဂိကေ ဈာနေ ဌိတော ပတိဋ္ဌိတော ဟုတွာ ဧဝံ ဇာနာမီတိ အတ္ထော.

ဧဝံ ဝိဇ္ဇာတ္တယံ ဒဿေတွာ တပ္ပသင်္ဂေန ပုဗ္ဗေ ဒဿိတမ္ပိ တတိယဝိဇ္ဇံ သဟ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိယာ ဒဿေန္တော ‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ’’တိအာဒိနာ ဂါထာဒွယမာဟ. တတ္ထ ဝဇ္ဇီနံ ဝေဠုဝဂါမေတိ ဝဇ္ဇိရဋ္ဌဿ ဝေဠုဝဂါမေ၊ ဝဇ္ဇိရဋ္ဌေ ယတ္ထ ပစ္ဆိမဝဿံ ဥပဂစ္ဆိ ဝေဠုဝဂါမေ. ဟေဋ္ဌတော ဝေဠုဂုမ္ဗသ္မိန္တိ တတ္ထ အညတရဿ ဝေဠုဂုမ္ဗဿ ဟေဋ္ဌာ. နိဗ္ဗာယိဿန္တိ နိဗ္ဗာယိဿာမိ၊ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမီတိ အတ္ထော.

အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.