၂. ဧကဝိဟာရိယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ပုရတော ပစ္ဆတော ဝါတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ဧကဝိဟာရိယတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ကဿပဒသဗလဿ ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ အရညံ ပဝိသိတွာ ဝိဝေကဝါသံ ဝသိ.

သော တေန ပုညကမ္မေန ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဓမ္မာသောကရညော ကနိဋ္ဌဘာတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. အသောကမဟာရာဇာ ကိရ သတ္ထု ပရိနိဗ္ဗာနတော ဒွိန္နံ ဝဿသတာနံ ဥပရိ အဋ္ဌာရသမေ ဝဿေ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဧကရဇ္ဇာဘိသေကံ ပတွာ အတ္တနော ကနိဋ္ဌံ တိဿကုမာရံ ဩပရဇ္ဇေ ဌပေတွာ ဧကေန ဥပါယေန တံ သာသနေ အဘိပ္ပသန္နံ အကာသိ. သော ဧကဒိဝသံ မိဂဝံ ဂတော အရညေ ယောနကမဟာဓမ္မရက္ခိတတ္ထေရံ ဟတ္ထိနာဂေန သာလသာခံ ဂဟေတွာ ဗီဇိယမာနံ နိသိန္နံ ဒိသွာ သဉ္ဇာတပသာဒေါ ‘‘အဟော ဝတာဟမ္ပိ အယံ မဟာထေရော ဝိယ ပဗ္ဗဇိတွာ အရညေ ဝိဟရေယျ’’န္တိ စိန္တေသိ. ထေရော တဿ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ တဿ ပဿန္တဿေဝ အာကာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အသောကာရာမေ ပေါက္ခရဏိယာ အဘိဇ္ဇမာနေ ဥဒကေ ဌတွာ စီဝရဉ္စ ဥတ္တရာသင်္ဂဉ္စ အာကာသေ ဩလဂ္ဂေတွာ နှာယိတုံ အာရဘိ. ကုမာရော ထေရဿ အာနုဘာဝံ ဒိသွာ အဘိပ္ပသန္နော အရညတော နိဝတ္တိတွာ ရာဇဂေဟံ ဂန္တွာ ‘‘ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ တံ အနေကပ္ပကာရံ ယာစိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာဓိပ္ပါယံ နိဝတ္တေတုံ နာသက္ခိ. သော ဥပါသကော ဟုတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာသုခံ ပတ္ထေန္တော –

၅၃၇. ‘‘ပုရတော ပစ္ဆတော ဝါပိ၊ အပရော စေ န ဝိဇ္ဇတိ၊

အတီဝ ဖာသု ဘဝတိ၊ ဧကဿ ဝသတော ဝနေ.

၅၃၈. ‘‘ဟန္ဒ ဧကော ဂမိဿာမိ၊ အရညံ ဗုဒ္ဓဝဏ္ဏိတံ၊

ဖာသု ဧကဝိဟာရိဿ၊ ပဟိတတ္တဿ ဘိက္ခုနော.

၅၃၉. ‘‘ယောဂီ-ပီတိကရံ ရမ္မံ၊ မတ္တကုဉ္ဇရသေဝိတံ၊

ဧကော အတ္ထဝသီ ခိပ္ပံ၊ ပဝိသိဿာမိ ကာနနံ.

၅၄၀. ‘‘သုပုပ္ဖိတေ သီတဝနေ၊ သီတလေ ဂိရိကန္ဒရေ၊

ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတွာ၊ စင်္ကမိဿာမိ ဧကကော.

၅၄၁. ‘‘ဧကာကိယော အဒုတိယော၊ ရမဏီယေ မဟာဝနေ၊

ကဒါဟံ ဝိဟရိဿာမိ၊ ကတကိစ္စော အနာသဝေါ.

၅၄၂. ‘‘ဧဝံ မေ ကတ္တုကာမဿ၊ အဓိပ္ပါယော သမိဇ္ဈတု၊

သာဓယိဿာမဟံယေဝ၊ နာညော အညဿ ကာရကော’’တိ. –

ဣမာ ဆ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ပုရတော ပစ္ဆတော ဝါတိ အတ္တနော ပုရတော ဝါ ပစ္ဆတော ဝါ၊ ဝါ-သဒ္ဒဿ ဝိကပ္ပတ္ထတ္တာ ပဿတော ဝါ အပရော အညော ဇနော န ဝိဇ္ဇတိ စေ၊ အတီဝ အတိဝိယ ဖာသု စိတ္တသုခံ ဘဝတိ. ဧကဝိဟာရီဘာဝေန ဧကဿ အသဟာယဿ. ဝနေ ဝသတောတိ စိရပရိစိတေန ဝိဝေကဇ္ဈာသယေန အာကဍ္ဎိယမာနဟဒယော သော ရတ္တိန္ဒိဝံ မဟာဇနပရိဝုတဿ ဝသတော သင်္ဂဏိကဝိဟာရံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဝိဝေကသုခဉ္စ ဗဟုံ မညန္တော ဝဒတိ.

ဟန္ဒာတိ ဝေါဿဂ္ဂတ္ထေ နိပါတော၊ တေန ဣဒါနိ ကရီယမာနဿ အရညဂမနဿ နိစ္ဆိတဘာဝမာဟ. ဧကော ဂမိဿာမီတိ ‘‘သုညာဂါရေ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ တထာဂတာ အဘိရမန္တီ’’တိအာဒိဝစနတော (စူဠဝ. ၃၀၆) ဗုဒ္ဓေဟိ ဝဏ္ဏိတံ ပသဋ္ဌံ အရညံ ဧကော အသဟာယော ဂမိဿာမိ ဝါသာဓိပ္ပါယေန ဥပဂစ္ဆာမိ. ယသ္မာ ဧကဝိဟာရိဿ ဌာနာဒီသု အသဟာယဘာဝေန ဧကဝိဟာရိဿ နိဗ္ဗာနံ ပဋိပေသိတစိတ္တတာယ ပဟိတတ္တဿ အဓိသီလသိက္ခာဒိကာ တိဿော သိက္ခာ သိက္ခတော ဘိက္ခုနော အရညံ ဖာသု ဣဋ္ဌံ သုခါဝဟန္တိ အတ္ထော.

ယောဂီ-ပီတိကရန္တိ ယောဂီနံ ဘာဝနာယ ယုတ္တပ္ပယုတ္တာနံ အပ္ပသဒ္ဒါဒိဘာဝေန ဈာနဝိပဿနာဒိပီတိံ အာဝဟနတော ယောဂီ-ပီတိကရံ. ဝိသဘာဂါရမ္မဏာဘာဝေန ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပတာယ ရမ္မံ. မတ္တကုဉ္ဇရသေဝိတန္တိ မတ္တဝရဝါရဏဝိစရိတံ၊ ဣမိနာပိ ဗြဟာရညဘာဝေန ဇနဝိဝေကံယေဝ ဒဿေတိ. အတ္ထဝသီတိ ဣဓ အတ္ထောတိ သမဏဓမ္မော အဓိပ္ပေတော. ‘‘ကထံ နု ခေါ သော မေ ဘဝေယျာ’’တိ တဿ ဝသံ ဂတော.

သုပုပ္ဖိတေတိ သုဋ္ဌု ပုပ္ဖိတေ. သီတဝနေတိ ဆာယူဒကသမ္ပတ္တိယာ သီတေ ဝနေ. ဥဘယေနပိ တဿ ရမဏီယတံယေဝ ဝိဘာဝေတိ. ဂိရိကန္ဒရေတိ ဂိရီနံ အဗ္ဘန္တရေ ကန္ဒရေ. ကန္တိ ဟိ ဥဒကံ၊ တေန ဒါရိတံ နိန္နဋ္ဌာနံ ကန္ဒရံ နာမ. တာဒိသေ သီတလေ ဂိရိကန္ဒရေ ဃမ္မပရိတာပံ ဝိနောဒေတွာ အတ္တနော ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတွာ နှာယိတွာ စင်္ကမိဿာမိ ဧကကောတိ ကတ္ထစိ အနာယတ္တဝုတ္တိတံ ဒဿေတိ.

ဧကာကိယောတိ ဧကာကီ အသဟာယော. အဒုတိယောတိ တဏှာသင်္ခါတဒုတိယာဘာဝေန အဒုတိယော. တဏှာ ဟိ ပုရိသဿ သဗ္ဗဒါ အဝိဇဟနဋ္ဌေန ဒုတိယာ နာမ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘တဏှာဒုတိယော ပုရိသော၊ ဒီဃမဒ္ဓါန သံသရ’’န္တိ (ဣတိဝု. ၁၅၊ ၁၀၅).

ဧဝံ မေ ကတ္တုကာမဿာတိ ‘‘ဟန္ဒ ဧကော ဂမိဿာမီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဝိဓိနာ အရညံ ဂန္တွာ ဘာဝနာဘိယောဂံ ကတ္တုကာမဿ မေ. အဓိပ္ပါယော သမိဇ္ဈတူတိ ‘‘ကဒါဟံ ဝိဟရိဿာမိ၊ ကတကိစ္စော အနာသဝေါ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တော မနောရထော ဣဇ္ဈတု သိဒ္ဓိံ ပါပုဏာတု. အရဟတ္တပ္ပတ္တိ စ ယသ္မာ န အာယာစနမတ္တေန သိဇ္ဈတိ၊ နာပိ အညေန သာဓေတဗ္ဗာ၊ တသ္မာ အာဟ ‘‘သာဓယိဿာမဟံယေဝ၊ နာညော အညဿ ကာရကော’’တိ.

ဧဝံ ဥပရာဇဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဒဠှနိစ္ဆယတံ ဉတွာ ရာဇာ အသောကာရာမဂမနီယံ မဂ္ဂံ အလင်္ကာရာပေတွာ ကုမာရံ သဗ္ဗာလင်္ကာရဝိဘူသိတံ မဟတိယာ သေနာယ မဟစ္စရာဇာနုဘာဝေန ဝိဟာရံ နေသိ. ကုမာရော ပဓာနဃရံ ဂန္တွာ မဟာဓမ္မရက္ခိတတ္ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိ၊ အနေကသတာ မနုဿာ တံ အနုပဗ္ဗဇိံသု. ရညော ဘာဂိနေယျော သံဃမိတ္တာယ သာမိကော အဂ္ဂိဗြဟ္မာပိ တမေဝ အနုပဗ္ဗဇိ. သော ပဗ္ဗဇိတွာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော အတ္တနာ ကာတဗ္ဗံ ပကာသေန္တော –

၅၄၃. ‘‘ဧသ ဗန္ဓာမိ သန္နာဟံ၊ ပဝိသိဿာမိ ကာနနံ၊

န တတော နိက္ခမိဿာမိ၊ အပ္ပတ္တော အာသဝက္ခယံ.

၅၄၄. ‘‘မာလုတေ ဥပဝါယန္တေ၊ သီတေ သုရဘိဂန္ဓိကေ၊

အဝိဇ္ဇံ ဒါလယိဿာမိ၊ နိသိန္နော နဂမုဒ္ဓနိ.

၅၄၅. ‘‘ဝနေ ကုသုမသဉ္ဆန္နေ၊ ပဗ္ဘာရေ နူန သီတလေ၊

ဝိမုတ္တိသုခေန သုခိတော၊ ရမိဿာမိ ဂိရိဗ္ဗဇေ’’တိ. –

တိဿော ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ဧသ ဗန္ဓာမိ သန္နာဟန္တိ ဧသာဟံ ဝီရိယသင်္ခါတံ သန္နာဟံ ဗန္ဓာမိ၊ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ နိရပေက္ခော ဝီရိယသန္နာဟေန သန္နယှာမိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ နာမ သူရော ပုရိသော ပစ္စတ္ထိကေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ တံ ဇေတုကာမော အညံ ကိစ္စံ ပဟာယ ကဝစပဋိမုစ္စနာဒိနာ ယုဒ္ဓါယ သန္နယှတိ၊ ယုဒ္ဓဘူမိဉ္စ ဂန္တွာ ပစ္စတ္ထိကေ အဇေတွာ တတော န နိဝတ္တတိ၊ ဧဝမဟမ္ပိ ကိလေသပစ္စတ္ထိကေ ဇေတုံ အာဒိတ္တမ္ပိ သီသံ စေလဉ္စ အဇ္ဈုပေက္ခိတွာ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနဝီရိယသန္နာဟံ သန္နယှာမိ၊ ကိလေသေ အဇေတွာ ကိလေသဝိဇယယောဂ္ဂံ ဝိဝေကဋ္ဌာနံ န ဝိဿဇ္ဇေမီတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပဝိသိဿာမိ ကာနနံ န တတော နိက္ခမိဿာမိ၊ အပ္ပတ္တော အာသဝက္ခယ’’န္တိ.

‘‘မာလုတေ ဥပဝါယန္တေ’’တိအာဒိနာ အရညဋ္ဌာနဿ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာယောဂျတံ ဝဒတိ၊ ရမိဿာမိ နူန ဂိရိဗ္ဗဇေတိ ယောဇနာ. ပဗ္ဗတပရိက္ခေပေ အဘိရမိဿာမိ မညေတိ အနာဂတတ္ထံ ပရိကပ္ပေန္တော ဝဒတိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဧဝံ ဝတွာ ထေရော အရညံ ပဝိသိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ဥပဇ္ဈာယေန သဒ္ဓိံ ကလိင်္ဂရဋ္ဌံ အဂမာသိ. တတ္ထဿ ပါဒေ စမ္မိကာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ တံ ဒိသွာ ဧကော ဝေဇ္ဇော ‘‘သပ္ပိံ၊ ဘန္တေ၊ ပရိယေသထ၊ တိကိစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ အာဟ. ထေရော သပ္ပိပရိယေသနံ အကတွာ ဝိပဿနာယ ဧဝ ကမ္မံ ကရောတိ၊ ရောဂေါ ဝဍ္ဎတိ၊ ဝေဇ္ဇော ထေရဿ တတ္ထ အပ္ပေါဿုက္ကတံ ဒိသွာ သယမေဝ သပ္ပိံ ပရိယေသိတွာ ထေရံ အရောဂံ အကာသိ. သော အရောဂေါ ဟုတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၄.၁-၁၂) –

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ၊ ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော၊

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန၊ ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

‘‘နိပ္ပပဉ္စော နိရာလမ္ဗော၊ အာကာသသမမာနသော၊

သုညတာဗဟုလော တာဒီ၊ အနိမိတ္တရတော ဝသီ.

‘‘အသင်္ဂစိတ္တော နိက္လေသော၊ အသံသဋ္ဌော ကုလေ ဂဏေ၊

မဟာကာရုဏိကော ဝီရော၊ ဝိနယောပါယကောဝိဒေါ.

‘‘ဥယျုတ္တော ပရကိစ္စေသု၊ ဝိနယန္တော သဒေဝကေ၊

နိဗ္ဗာနဂမနံ မဂ္ဂံ၊ ဂတိံ ပင်္ကဝိသောသနံ.

‘‘အမတံ ပရမဿာဒံ၊ ဇရာမစ္စုနိဝါရဏံ၊

မဟာပရိသမဇ္ဈေ သော၊ နိသိန္နော လောကတာရကော.

‘‘ကရဝီကရုတော နာထော၊ ဗြဟ္မဃောသော တထာဂတော၊

ဥဒ္ဓရန္တော မဟာဒုဂ္ဂါ၊ ဝိပ္ပနဋ္ဌေ အနာယကေ.

‘‘ဒေသေန္တော ဝိရဇံ ဓမ္မံ၊ ဒိဋ္ဌော မေ လောကနာယကော၊

တဿ ဓမ္မံ သုဏိတွာန၊ ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

‘‘ပဗ္ဗဇိတွာ တဒါပါဟံ၊ စိန္တေန္တော ဇိနသာသနံ၊

ဧကကောဝ ဝနေ ရမ္မေ၊ ဝသိံ သံသဂ္ဂပီဠိတော.

‘‘သက္ကာယဝူပကာသော မေ၊ ဟေတုဘူတော မမာဘဝီ၊

မနသော ဝူပကာသဿ၊ သံသဂ္ဂဘယဒဿိနော.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ထေရေ တတ္ထ ဝိဟရန္တေ ရာဇာ ကောဋိဓနပရိစ္စာဂေန ဘောဇကဂိရိဝိဟာရံ နာမ ကာရေတွာ ထေရံ တတ္ထ ဝါသေသိ. သော တတ္ထ ဝိဟရန္တော ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ –

၅၄၆. ‘‘သောဟံ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပေါ၊ စန္ဒော ပန္နရသော ယထာ၊

သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏော၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. –

ဩသာနဂါထမာဟ. သာ ဥတ္တာနတ္ထာဝ. တဒေဝ စ ထေရဿ အညာဗျာကရဏံ အဟောသီတိ.

ဧကဝိဟာရိယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.