၁. ကာဠုဒါယိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဒသကနိပါတေ အင်္ဂါရိနောတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ကာဠုဒါယိတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ကုလပ္ပသာဒကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ တဇ္ဇံ အဘိနီဟာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ.

သော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အမှာကံ ဗောဓိသတ္တဿ မာတုကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံယေဝ အမစ္စဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ ဧကဒိဝသံယေဝ ဇာတောတိ တံဒိဝသံယေဝ နံ ဒုကူလစုမ္ဗဋေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဥပဋ္ဌာနံ နယိံသု. ဗောဓိသတ္တေန ဟိ သဒ္ဓိံ ဗောဓိရုက္ခော၊ ရာဟုလမာတာ၊ စတ္တာရော နိဓီ၊ အာရောဟနိယဟတ္ထီ၊ အဿကဏ္ဍကော၊ ဆန္နော ကာဠုဒါယီတိ ဣမေ သတ္တ ဧကဒိဝသံယေဝ ဇာတတ္တာ သဟဇာတာ နာမ အဟေသုံ. အထဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ သကလနဂရဿ ဥဒဂ္ဂစိတ္တဒိဝသေ ဇာတတ္တာ ဥဒါယီတွေဝ နာမံ အကံသု၊ ထောကံ ကာဠဓာတုကတ္တာ ပန ကာဠုဒါယီတိ ပညာယိတ္ထ. သော ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ ကုမာရကီဠံ ကီဠန္တော ဝုဒ္ဓိံ အဂမာသိ.

အပရဘာဂေ လောကနာထေ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ အနုက္ကမေန သဗ္ဗညုတံ ပတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ ရာဇဂဟံ ဥပနိဿာယ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ပုရိသသဟဿပရိဝါရံ ဧကံ အမစ္စံ ‘‘ပုတ္တံ မေ ဣဓာနေဟီ’’တိ ပေသေသိ. သော ဓမ္မဒေသနာဝေလာယ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ပရိသပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုတွာ သပရိသော အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အထ နေ သတ္ထာ ‘‘ဧထ၊ ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေတိ. သဗ္ဗေ တင်္ခဏံယေဝ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရာ ဝိယ အဟေသုံ. အရဟတ္တံ ပတ္တတော ပဋ္ဌာယ ပန အရိယာ မဇ္ဈတ္တာဝ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ရညာ ပဟိတသာသနံ ဒသဗလဿ န ကထေသိ. ရာဇာ ‘‘နေဝ ဂတဗလကောဋ္ဌကော အာဂစ္ဆတိ၊ န သာသနံ သုယျတီ’’တိ အပရမ္ပိ အမစ္စံ ပုရိသသဟဿေန ပေသေသိ. တသ္မိမ္ပိ တထာ ပဋိပန္နေ အပရန္တိ ဧဝံ နဝဟိ အမစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ နဝ ပုရိသသဟဿာနိ ပေသေသိ သဗ္ဗေ အရဟတ္တံ ပတွာ တုဏှီ အဟေသုံ.

အထ ရာဇာ စိန္တေသိ – ‘‘ဧတ္တကာ ဇနာ မယိ သိနေဟာဘာဝေန ဒသဗလဿ ဣဓာဂမနတ္ထာယ န ကိဉ္စိ ကထယိံသု၊ အယံ ခေါ ပန ဥဒါယီ ဒသဗလေန သမဝယော သဟပံသုကီဠိကော၊ မယိ စ သိနေဟဝါ၊ ဣမံ ပေသေဿာမီ’’တိ တံ ပက္ကောသာပေတွာ၊ ‘‘တာတ၊ တွံ ပုရိသသဟဿပရိဝါရော ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ ဒသဗလံ အာနေဟီ’’တိ ဝတွာ ပေသေသိ. သော ပန ဂစ္ဆန္တော ‘‘သစာဟံ၊ ဒေဝ၊ ပဗ္ဗဇိတုံ လဘိဿာမိ၊ ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ဣဓာနေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ကတွာ မမ ပုတ္တံ ဒဿေဟီ’’တိ ဝုတ္တော ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနာဝေလာယ ပရိသပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုတွာ သပရိဝါရော အရဟတ္တံ ပတွာ ဧဟိဘိက္ခုဘာဝေ ပတိဋ္ဌာသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၄.၄၈-၆၃) –

‘‘ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ၊ လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊

အဒ္ဓါနံ ပဋိပန္နဿ၊ စရတော စာရိကံ တဒါ.

‘‘သုဖုလ္လံ ပဒုမံ ဂယှ၊ ဥပ္ပလံ မလ္လိကဉ္စဟံ၊

ပရမန္နံ ဂဟေတွာန၊ အဒါသိံ သတ္ထုနော အဟံ.

‘‘ပရိဘုဉ္ဇိ မဟာဝီရော၊ ပရမန္နံ သုဘောဇနံ၊

တဉ္စ ပုပ္ဖံ ဂဟေတွာန၊ ဇနဿ သမ္ပဒဿယိ.

‘‘ဣဋ္ဌံ ကန္တံ ပိယံ လောကေ၊ ဇလဇံ ပုပ္ဖမုတ္တမံ၊

သုဒုက္ကရံ ကတံ တေန၊ ယော မေ ပုပ္ဖံ အဒါသိဒံ.

‘‘ယော ပုပ္ဖမဘိရောပေသိ၊ ပရမန္နဉ္စဒါသိ မေ၊

တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊ သုဏာထ မမ ဘာသတော.

‘‘ဒသ အဋ္ဌ စက္ခတ္တုံ သော၊ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊

ဥပ္ပလံ ပဒုမဉ္စာပိ၊ မလ္လိကဉ္စ တဒုတ္တရိ.

‘‘အဿ ပုညဝိပါကေန၊ ဒိဗ္ဗဂန္ဓသမာယုတံ၊

အာကာသေ ဆဒနံ ကတွာ၊ ဓာရယိဿတိ တာဝဒေ.

‘‘ပဉ္စဝီသတိက္ခတ္တုဉ္စ၊ စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ၊

ပထဗျာ ရဇ္ဇံ ပဉ္စသတံ၊ ဝသုဓံ အာဝသိဿတိ.

‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘သကကမ္မာဘိရဒ္ဓေါ သော၊ သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊

သကျာနံ နန္ဒိဇနနော၊ ဉာတိဗန္ဓု ဘဝိဿတိ.

‘‘သော ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိတွာန၊ သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ.

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒမနုပ္ပတ္တံ၊ ကတကိစ္စမနာသဝံ၊

ဂေါတမော လောကဗန္ဓု တံ၊ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေဿတိ.

‘‘ပဓာနပဟိတတ္တော သော၊ ဥပသန္တော နိရူပဓိ၊

ဥဒါယီ နာမ နာမေန၊ ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော.

‘‘ရာဂေါ ဒေါသော စ မောဟော စ၊ မာနော မက္ခော စ ဓံသိတော၊

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ.

‘‘တောသယိဉ္စာပိ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ အာတာပီ နိပကော အဟံ၊

ပသာဒိတော စ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ.

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ‘‘န တာဝါယံ ဒသဗလဿ ကုလနဂရံ ဂန္တုံ ကာလော၊ ဝသန္တေ ပန ဥပဂတေ ပုပ္ဖိတေသု ဝနသဏ္ဍေသု ဟရိတတိဏသဉ္ဆန္နာယ ဘူမိယာ ဂမနကာလော ဘဝိဿတီ’’တိ ကာလံ ပဋိမာနေန္တော ဝသန္တေ သမ္ပတ္တေ သတ္ထု ကုလနဂရံ ဂန္တုံ ဂမနမဂ္ဂဝဏ္ဏံ သံဝဏ္ဏေန္တော –

၅၂၇. ‘‘အင်္ဂါရိနော ဒါနိ ဒုမာ ဘဒန္တေ၊ ဖလေသိနော ဆဒနံ ဝိပ္ပဟာယ၊

တေ အစ္စိမန္တောဝ ပဘာသယန္တိ၊ သမယော မဟာဝီရ ဘာဂီရသာနံ.

၅၂၈. ‘‘ဒုမာနိ ဖုလ္လာနိ မနောရမာနိ၊ သမန္တတော သဗ္ဗဒိသာ ပဝန္တိ၊

ပတ္တံ ပဟာယ ဖလမာသသာနာ၊ ကာလော ဣတော ပက္ကမနာယ ဝီရ.

၅၂၉. ‘‘နေဝါတိသီတံ န ပနာတိဥဏှံ၊ သုခါ ဥတု အဒ္ဓနိယာ ဘဒန္တေ၊

ပဿန္တု တံ သာကိယာ ကောဠိယာ စ၊ ပစ္ဆာမုခံ ရောဟိနိယံ တရန္တံ.

၅၃၀. ‘‘အာသာယ ကသတေ ခေတ္တံ၊ ဗီဇံ အာသာယ ဝပ္ပတိ၊

အာသာယ ဝါဏိဇာ ယန္တိ၊ သမုဒ္ဒံ ဓနဟာရကာ၊

ယာယ အာသာယ တိဋ္ဌာမိ၊ သာ မေ အာသာ သမိဇ္ဈတု.

၅၃၁. ‘‘ပုနပ္ပုနဉ္စေဝ ဝပန္တိ ဗီဇံ၊ ပုနပ္ပုနံ ဝဿတိ ဒေဝရာဇာ၊

ပုနပ္ပုနံ ခေတ္တံ ကသန္တိ ကဿကာ၊ ပုနပ္ပုနံ ဓညမုပေတိ ရဋ္ဌံ.

၅၃၂. ‘‘ပုနပ္ပုနံ ယာစနကာ စရန္တိ၊ ပုနပ္ပုနံ ဒါနပတီ ဒဒန္တိ၊

ပုနပ္ပုနံ ဒါနပတီ ဒဒိတွာ၊ ပုနပ္ပုနံ သဂ္ဂမုပေန္တိ ဌာနံ.

၅၃၃. ‘‘ဝီရော ဟဝေ သတ္တယုဂံ ပုနေတိ၊ ယသ္မိံ ကုလေ ဇာယတိ ဘူရိပညော၊

မညာမဟံ သက္ကတိ ဒေဝဒေဝေါ၊ တယာ ဟိ ဇာတော မုနိ သစ္စနာမော.

၅၃၄. ‘‘သုဒ္ဓေါဒနော နာမ ပိတာ မဟေသိနော၊ ဗုဒ္ဓဿ မာတာ ပန မာယနာမာ၊

ယာ ဗောဓိသတ္တံ ပရိဟရိယ ကုစ္ဆိနာ၊ ကာယဿ ဘေဒါ တိဒိဝမှိ မောဒတိ.

၅၃၅. ‘‘သာ ဂေါတမီ ကာလကတာ ဣတော စုတာ၊ ဒိဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂိဘူတာ၊

သာ မောဒတိ ကာမဂုဏေဟိ ပဉ္စဟိ၊ ပရိဝါရိတာ ဒေဝဂဏေဟိ တေဟိ.

၅၃၆. ‘‘ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှိ အသယှသာဟိနော၊ အင်္ဂီရသဿပ္ပဋိမဿ တာဒိနော၊

ပိတုပိတာ မယှံ တုဝံသိ သက္က၊ ဓမ္မေန မေ ဂေါတမ အယျကောသီ’’တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ အင်္ဂါရိနောတိ အင်္ဂါရာနိ ဝိယာတိ အင်္ဂါရာနိ၊ ရတ္တပဝါဠဝဏ္ဏာနိ ရုက္ခာနံ ပုပ္ဖပလ္လဝါနိ၊ တာနိ ဧတေသံ သန္တီတိ အင်္ဂါရိနော၊ အတိလောဟိတကုသုမကိသလယေဟိ အင်္ဂါရဝုဋ္ဌိသံပရိကိဏ္ဏာ ဝိယာတိ အတ္ထော. ဣဒါနီတိ ဣမသ္မိံ ကာလေ. ဒုမာတိ ရုက္ခာ. ဘဒန္တေတိ၊ ဘဒ္ဒံ အန္တေ ဧတဿာတိ ဘဒန္တေတိ ဧကဿ ဒကာရဿ လောပံ ကတွာ ဝုစ္စတိ၊ ဂုဏဝိသေသယုတ္တော၊ ဂုဏဝိသေသယုတ္တာနဉ္စ အဂ္ဂဘူတော သတ္ထာ. တသ္မာ ဘဒန္တေတိ သတ္ထု အာလပနံ. ပစ္စတ္တဝစနဉ္စေတံ ဧကာရန္တံ ‘‘သုကဋေ ပဋိကမ္မေ သုခေ ဒုက္ခေပိ စေ’’တိအာဒီသု ဝိယ. ဣဓ ပန သမ္ဗောဓနတ္ထေ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဘဒန္တေတိ အာလပန’’န္တိ. ‘‘ဘဒ္ဒသဒ္ဒသမာနတ္ထံ ပဒန္တရမေက’’န္တိ ကေစိ. ဖလာနိ ဧသန္တီတိ ဖလေသိနော. အစေတနေပိ ဟိ သစေတနကိရိယမာရောပေတွာ ဝေါဟရန္တိ၊ ယထာ ကုလံ ပတိတုကာမန္တိ၊ ဖလာနိ ဂဟေတုမာရဒ္ဓါ သမ္ပတ္တိဖလဂဟဏကာလာတိ အတ္ထော. ဆဒနံ ဝိပ္ပဟာယာတိ ပုရာဏပဏ္ဏာနိ ပဇဟိတွာ သမ္ပန္နပဏ္ဍုပလာသာတိ အတ္ထော. တေတိ ဒုမာ. အစ္စိမန္တောဝ ပဘာသယန္တီတိ ဒီပသိခါဝန္တော ဝိယ ဇလိတအဂ္ဂီ ဝိယ ဝါ ဩဘာသယန္တိ သဗ္ဗာ ဒိသာတိ အဓိပ္ပါယော. သမယောတိ ကာလော၊ ‘‘အနုဂ္ဂဟာယာ’’တိ ဝစနသေသော. မဟာဝီရာတိ မဟာဝိက္ကန္တ. ဘာဂီ ရသာနန္တိ အတ္ထရသာဒီနံ ဘာဂီ. ဝုတ္တဉှေတံ ဓမ္မသေနာပတိနာ – ‘‘ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အတ္ထရသဿ ဓမ္မရသဿာ’’တိအာဒိ (စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၂). မဟာဝီရ၊ ဘာဂီတိ စ ဣဒမ္ပိ ဒွယံ သမ္ဗောဓနဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဘာဂီရထာနန္တိ ပန ပါဌေ ဘဂီရထော နာမ အာဒိရာဇာ. တဗ္ဗံသဇာတတာယ သာကိယာ ဘာဂီရထာ၊ တေသံ ဘာဂီရထာနံ ဥပကာရတ္ထန္တိ အဓိပ္ပါယော.

ဒုမာနီတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ၊ ဒုမာ ရုက္ခာတိ အတ္ထော. သမန္တတော သဗ္ဗဒိသာ ပဝန္တီတိ၊ သမန္တတော သဗ္ဗဘာဂတော သဗ္ဗဒိသာသု စ ဖုလ္လာနိ၊ တထာ ဖုလ္လတ္တာ ဧဝ သဗ္ဗဒိသာ ပဝန္တိ ဂန္ဓံ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ. အာသမာနာတိ အာသီသန္တာ ဂဟိတုကာမာ. ဧဝံ ရုက္ခသောဘာယ ဂမနမဂ္ဂဿ ရာမဏေယျတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ‘‘နေဝါတိသီတ’’န္တိအာဒိနာ ဥတုသမ္ပတ္တိံ ဒဿေတိ. သုခါတိ နာတိသီတနာတိဥဏှဘာဝေနေဝ သုခါ ဣဋ္ဌာ. ဥတု အဒ္ဓနိယာတိ အဒ္ဓါနဂမနယောဂ္ဂါ ဥတု. ပဿန္တု တံ သာကိယာ ကောဠိယာ စ၊ ပစ္ဆာမုခံ ရောဟိနိယံ တရန္တန္တိ ရောဟိနီ နာမ နဒီ သာကိယကောဠိယဇနပဒါနံ အန္တရေ ဥတ္တရဒိသတော ဒက္ခိဏမုခါ သန္ဒတိ၊ ရာဇဂဟံ စဿာ ပုရတ္ထိမဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ၊ တသ္မာ ရာဇဂဟတော ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တုံ တံ နဒိံ တရန္တာ ပစ္ဆာမုခါ ဟုတွာ တရန္တိ. တေနာဟ ‘‘ပဿန္တု တံ။ပေ။ တရန္တ’’န္တိ. ‘‘ဘဂဝန္တံ ပစ္ဆာမုခံ ရောဟိနိံ နာမ နဒိံ အတိက္ကမန္တံ သာကိယကောဠိယဇနပဒဝါသိနော ပဿန္တူ’’တိ ကပိလဝတ္ထုဂမနာယ ဘဂဝန္တံ အာယာစန္တော ဥဿာဟေတိ.

ဣဒါနိ အတ္တနော ပတ္ထနံ ဥပမာဟိ ပကာသေန္တော ‘‘အာသာယ ကသတေ’’တိ ဂါထမာဟ. အာသာယ ကသတေ ခေတ္တန္တိ ကဿကော ကသန္တော ခေတ္တံ ဖလာသာယ ကသတိ. ဗီဇံ အာသာယ ဝပ္ပတီတိ ကသိတွာ စ ဝပန္တေန ဖလာသာယ ဧဝ ဗီဇံ ဝပ္ပတိ နိက္ခိပီယတိ. အာသာယ ဝါဏိဇာ ယန္တီတိ ဓနဟာရကာ ဝါဏိဇာ ဓနာသာယ သမုဒ္ဒံ တရိတုံ ဒေသံ ဥပဂန္တုံ သမုဒ္ဒံ နာဝါယ ယန္တိ ဂစ္ဆန္တိ. ယာယ အာသာယ တိဋ္ဌာမီတိ ဧဝံ အဟမ္ပိ ယာယ အာသာယ ပတ္ထနာယ ဘဂဝါ တုမှာကံ ကပိလပုရဂမနပတ္ထနာယ ဣဓ တိဋ္ဌာမိ. သာ မေ အာသာ သမိဇ္ဈတု၊ တုမှေဟိ ‘‘ကပိလဝတ္ထု ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒတိ၊ အာသာယ သဒိသတာယ စေတ္ထ ကတ္တုကမျတာဆန္ဒံ အာသာတိ အာဟ.

ဂမနမဂ္ဂသံဝဏ္ဏနာဒိနာ အနေကဝါရံ ယာစနာယ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘ပုနပ္ပုန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – သကိံ ဝုတ္တမတ္တေန ဝပ္ပေ အသမ္ပဇ္ဇမာနေ ကဿကာ ပုနပ္ပုနံ ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ဗီဇံ ဝပန္တိ. ပဇ္ဇုန္နော ဒေဝရာဇာပိ ဧကဝါရမေဝ အဝဿိတွာ ပုနပ္ပုနံ ကာလေန ကာလံ ဝဿတိ. ကဿကာပိ ဧကဝါရမေဝ အကသိတွာ သဿသမ္ပတ္တိအတ္ထံ ပံသုံ ကဒ္ဒမံ ဝါ မုဒုံ ကာတုံ ခေတ္တံ ပုနပ္ပုနံ ကသန္တိ. ဧကဝါရမေဝ ဓညံ သင်္ဂဟံ ကတွာ ‘‘အလမေတ္တာဝတာ’’တိ အပရိတုဿနတော ကောဋ္ဌာဂါရာဒီသု ပဋိသာမနဝသေန မနုဿေဟိ ဥပနီယမာနံ ပုနပ္ပုနံ သာလိအာဒိဓညံ ရဋ္ဌံ ဥပေတိ ဥပဂစ္ဆတိ.

ယာစနကာပိ ယာစန္တာ ပုနပ္ပုနံ ကုလာနိ စရန္တိ ဥပဂစ္ဆန္တိ၊ န ဧကဝါရမေဝ၊ ယာစိတာ ပန တေသံ ပုနပ္ပုနံ ဒါနပတီ ဒဒန္တိ၊ န သကိံယေဝ. တထာ ပန ဒေယျဓမ္မံ ပုနပ္ပုနံ ဒါနပတီ ဒဒိတွာ ဒါနမယံ ပုညံ ဥပစိနိတွာ ပုနပ္ပုနံ အပရာပရံ သဂ္ဂမုပေန္တိ ဌာနံ ပဋိသန္ဓိဝသေန ဒေဝလောကံ ဥပဂစ္ဆန္တိ. တသ္မာ အဟမ္ပိ ပုနပ္ပုနံ ယာစာမိ ဘဂဝါ မယှံ မနောရထံ မတ္ထကံ ပါပေဟီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဣဒါနိ ယဒတ္ထံ သတ္ထာရံ ကပိလဝတ္ထုဂမနံ ယာစတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝီရော ဟဝေ’’တိဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ဝီရော ဝီရိယဝါ မဟာဝိက္ကန္တော ဘူရိပညော မဟာပညော ပုရိသော ယသ္မိံ ကုလေ ဇာယတိ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ တတ္ထ ဟဝေ ဧကံသေန သတ္တယုဂံ သတ္တပုရိသယုဂံ ယာဝသတ္တမံ ပိတာမဟယုဂံ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ပုနေတိ သောဓေတီတိ လောကဝါဒေါ အတိဝါဒေါ အညေသု. ဘဂဝါ ပန သဗ္ဗေသံ ဒေဝါနံ ဥတ္တမဒေဝတာယ ဒေဝဒေဝေါ ပါပနိဝါရဏေန ကလျာဏပတိဋ္ဌာပနေန တတော ပရမ္ပိ သောဓေတုံ သက္ကတိ သက္ကောတီတိ မညာမိ အဟံ. ကသ္မာ? တယာ ဟိ ဇာတော မုနိ သစ္စနာမော ယသ္မာ တယာ သတ္ထာရာ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတော မုနိဘာဝေါ၊ မုနိ ဝါ သမာနော အတ္တဟိတပရဟိတာနံ ဣဓလောကပရလောကာနဉ္စ မုနနဋ္ဌေန ‘‘မုနီ’’တိ အဝိတထနာမော၊ မောနဝါ ဝါ မုနိ၊ ‘‘သမဏော ပဗ္ဗဇိတော ဣသီ’’တိ အဝိတထနာမော တယာ ဇာတော. တသ္မာ သတ္တာနံ ဧကန္တဟိတပဋိလာဘဟေတုဘာဝတော ဘဂဝါ တဝ တတ္ထ ဂမနံ ယာစာမာတိ အတ္ထော.

ဣဒါနိ ‘‘သတ္တယုဂ’’န္တိ ဝုတ္တေ ပိတုယုဂံ ဒဿေတုံ ‘‘သုဒ္ဓေါဒနော နာမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သုဒ္ဓံ ဩဒနံ ဇီဝနံ ဧတဿာတိ သုဒ္ဓေါဒနော. ဗုဒ္ဓပိတာ ဟိ ဧကံသတော သုဝိသုဒ္ဓကာယဝစီမနောသမာစာရော သုဝိသုဒ္ဓါဇီဝေါ ဟောတိ တထာ အဘိနီဟာရသမ္ပန္နတ္တာ. မာယနာမာတိ ကုလရူပသီလာစာရာဒိသမ္ပတ္တိယာ ဉာတိမိတ္တာဒီဟိ ‘‘မာ ယာဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗဂုဏတာယ ‘‘မာယာ’’တိ လဒ္ဓနာမာ. ပရိဟရိယာတိ ဓာရေတွာ. ကာယဿ ဘေဒါတိ သဒေဝကဿ လောကဿ စေတိယသဒိသဿ အတ္တနော ကာယဿ ဝိနာသတော ဥဒ္ဓံ. တိဒိဝမှီတိ တုသိတဒေဝလောကေ.

သာတိ မာယာဒေဝီ. ဂေါတမီတိ ဂေါတ္တေန တံ ကိတ္တေတိ. ဒိဗ္ဗေဟိ ကာမေဟီတိ၊ တုသိတဘဝနပရိယာပန္နေဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ ဝတ္ထုကာမေဟိ. သမင်္ဂိဘူတာတိ သမန္နာဂတာ. ကာမဂုဏေဟီတိ ကာမကောဋ္ဌာသေဟိ၊ ‘‘ကာမေဟီ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘ကာမဂုဏေဟီ’’တိ ဝစနေန အနေကဘာဂေဟိ ဝတ္ထုကာမေဟိ ပရိစာရိယတီတိ ဒီပေတိ. တေဟီတိ ယသ္မိံ ဒေဝနိကာယေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တေဟိ တုသိတဒေဝဂဏေဟိ၊ တေဟိ ဝါ ကာမဂုဏေဟိ. ‘‘သမင်္ဂိဘူတာ ပရိဝါရိတာ’’တိ စ ဣတ္ထိလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော ပုရိမတ္တဘာဝသိဒ္ဓံ ဣတ္ထိဘာဝံ၊ ဒေဝတာဘာဝံ ဝါ သန္ဓာယ ကတော၊ ဒေဝူပပတ္တိ ပန ပုရိသဘာဝေနေဝ ဇာတာ.

ဧဝံ ထေရေန ယာစိတော ဘဂဝါ တတ္ထ ဂမနေ ဗဟူနံ ဝိသေသာဓိဂမံ ဒိသွာ ဝီသတိသဟဿ ခီဏာသဝပရိဝုတော ရာဇဂဟတော အတုရိတစာရိကာဝသေန ကပိလဝတ္ထုဂါမိမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. ထေရော ဣဒ္ဓိယာ ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ ရညော ပုရတော အာကာသေ ဌိတော အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဝေသံ ဒိသွာ ရညာ ‘‘ကောသိ တွ’’န္တိ ပုစ္ဆိတော၊ ‘‘သစေ အမစ္စပုတ္တံ တယာ ဘဂဝတော သန္တိကံ ပေသိတံ မံ န ဇာနာသိ၊ ဧဝံ ပန ဇာနာဟီ’’တိ ဒဿေန္တော –

‘‘ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှိ အသယှသာဟိနော၊ အင်္ဂီရသဿပ္ပဋိမဿ တာဒိနော၊

ပိတုပိတာ မယှံ တုဝံသိ သက္က၊ ဓမ္မေန မေ ဂေါတမ အယျကောသီ’’တိ. –

ဩသာနဂါထမာဟ.

တတ္ထ ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှီတိ၊ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓဿ ဥရေ ဇာတတာယ ဩရသပုတ္တော အမှိ. အသယှသာဟိနောတိ၊ အဘိသမ္ဗောဓိတော ပုဗ္ဗေ ဌပေတွာ မဟာဗောဓိသတ္တံ အညေဟိ သဟိတုံ ဝဟိတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ အသယှဿ သကလဿ ဗောဓိသမ္ဘာရဿ မဟာကာရုဏိကာဓိကာရဿ စ သဟနတော ဝဟနတော၊ တတော ပရမ္ပိ အညေဟိ သဟိတုံ အဘိဘဝိတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ အသယှာနံ ပဉ္စန္နံ မာရာနံ သဟနတော အဘိဘဝနတော၊ အာသယာနုသယစရိတာဓိမုတ္တိအာဒိဝိဘာဂါဝဗောဓနေန ယထာရဟံ ဝေနေယျာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ အနုသာသနီသင်္ခါတဿ အညေဟိ အသယှဿ ဗုဒ္ဓကိစ္စဿ စ သဟနတော၊ တတ္ထ ဝါ သာဓုကာရီဘာဝတော အသယှသာဟိနော. အင်္ဂီရသဿာတိ အင်္ဂီကတသီလာဒိသမ္ပတ္တိကဿ. ‘‘အင်္ဂမင်္ဂေဟိ နိစ္ဆရဏကဩဘာသဿာ’’တိ အပရေ. ကေစိ ပန ‘‘အင်္ဂီရသော၊ သိဒ္ဓတ္ထောတိ ဒွေ နာမာနိ ပိတရာယေဝ ဂဟိတာနီ’’တိ ဝဒန္တိ. အပ္ပဋိမဿာတိ အနူပမဿ. ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု တာဒိလက္ခဏပ္ပတ္တိယာ တာဒိနော. ပိတုပိတာ မယှံ တုဝံသီတိ အရိယဇာတိဝသေန မယှံ ပိတု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ လောကဝေါဟာရေန တွံ ပိတာ အသိ. သက္ကာတိ ဇာတိဝသေန ရာဇာနံ အာလပတိ. ဓမ္မေနာတိ သဘာဝေန အရိယဇာတိ လောကိယဇာတီတိ ဒွိန္နံ ဇာတီနံ သဘာဝသမောဓာနေန ဂေါတမာတိ ရာဇာနံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ. အယျကောသီတိ ပိတာမဟော အသိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တောမှီ’’တိအာဒိံ ဝဒန္တော ထေရော အညံ ဗျာကာသိ.

ဧဝံ ပန အတ္တာနံ ဇာနာပေတွာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌေန ရညာ မဟာရဟေ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ အတ္တနော ပဋိယာဒိတဿ နာနဂ္ဂရသဿ ဘောဇနဿ ပတ္တံ ပူရေတွာ ဒိန္နေ ဂမနာကာရံ ဒဿေတိ. ‘‘ကသ္မာ ဂန္တုကာမတ္ထ၊ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ စ ဝုတ္တေ၊ ‘‘သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန သတ္ထာ’’တိ? ‘‘ဝီသတိသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရော တုမှာကံ ဒဿနတ္ထာယ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နော’’တိ. ‘‘တုမှေ ဣမံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ယာဝ မမ ပုတ္တော ဣမံ နဂရံ သမ္ပာပုဏာတိ၊ တာဝဿ ဣတောဝ ပိဏ္ဍပါတံ ဟရထာ’’တိ. ထေရော ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ရညော ပရိသာယ စ ဓမ္မံ ကထေတွာ သတ္ထု အာဂမနတော ပုရေတရမေဝ သကလံ ရာဇနိဝေသနံ ရတနတ္တယေ အဘိပ္ပသန္နံ ကရောန္တော သဗ္ဗေသံ ပဿန္တာနံယေဝ သတ္ထု အာဟရိတဗ္ဗဘတ္တပုဏ္ဏံ ပတ္တံ အာကာသေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ သယမ္ပိ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ပိဏ္ဍပါတံ ဥပနေတွာ သတ္ထု ဟတ္ထေ ဌပေသိ. သတ္ထာ တံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိ. ဧဝံ သဋ္ဌိယောဇနံ မဂ္ဂံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ယောဇနံ ဂစ္ဆန္တဿ သတ္ထု ရာဇဂေဟတောဝ ဘတ္တံ အာဟရိတွာ အဒါသိ. အထ နံ ဘဂဝါ ‘‘မယှံ ပိတု မဟာရာဇဿ သကလနိဝေသနံ ပသာဒေသီ’’တိ ကုလပ္ပသာဒကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသီတိ.

ကာဠုဒါယိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.