၉. (ပဌမ) ဒေဝသဘတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ
ဥတ္တိဏ္ဏာ ပင်္ကပလိပါတိ အာယသ္မတော ဒေဝသဘတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သောပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ပါရာဝတယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပိယာလဖလံ ဥပနေသိ. သတ္ထာ တဿ ပသာဒသံဝဍ္ဎနတ္ထံ တံ ပရိဘုဉ္ဇိ. သော တေန အတိဝိယ ပသန္နစိတ္တော ဟုတွာ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ စိတ္တံ ပသာဒေတိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ အညတရဿ မဏ္ဍလိကရညော ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော တရုဏကာလေယေဝ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌိတော ရဇ္ဇသုခမနုဘဝန္တော ဝုဒ္ဓေါ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိ၊ တဿ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သော ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ သံဝေဂဇာတော ရဇ္ဇံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၄.၆၆-၇၂) –
‘‘ပါရာဝတော တဒါ အာသိံ၊ ပရံ အနုပရောဓကော၊
ပဗ္ဘာရေ သေယျံ ကပ္ပေမိ၊ အဝိဒူရေ သိခိသတ္ထုနော.
‘‘သာယံ ပါတဉ္စ ပဿာမိ၊ ဗုဒ္ဓံ လောကဂ္ဂနာယကံ၊
ဒေယျဓမ္မော စ မေ နတ္ထိ၊ ဒွိပဒိန္ဒဿ တာဒိနော.
‘‘ပိယာလဖလမာဒါယ၊ အဂမံ ဗုဒ္ဓသန္တိကံ၊
ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ၊ လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော.
‘‘တတော ပရံ ဥပါဒါယ၊ ပရိစာရိံ ဝိနာယကံ၊
တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန၊ တတ္ထ ကာလင်္ကတော အဟံ.
‘‘ဧကတ္တိံသေ ဣတော ကပ္ပေ၊ ယံ ဖလံ အဒဒိံ အဟံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဖလဒါနဿိဒံ ဖလံ.
‘‘ဣတော ပန္နရသေ ကပ္ပေ၊ တယော အာသုံ ပိယာလိနော၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နာ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.
‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.
အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ပဟီနကိလေသပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ဥပ္ပန္နသောမနဿော ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော –
၈၉. ‘‘ဥတ္တိဏ္ဏာ ပင်္ကပလိပါ၊ ပါတာလာ ပရိဝဇ္ဇိတာ၊
မုတ္တော ဩဃာ စ ဂန္ထာ စ၊ သဗ္ဗေ မာနာ ဝိသံဟတာ’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊
တတ္ထ ဥတ္တိဏ္ဏာတိ ဥတ္တရိတာ အတိက္ကန္တာ. ပင်္ကပလိပါတိ ပင်္ကာ စ ပလိပါ စ. ပင်္ကော ဝုစ္စတိ ပကတိကဒ္ဒမော. ‘‘ပလိပေါ’’တိ ဂမ္ဘီရပုထုလော မဟာကဒ္ဒမော. ဣဓ ပန ပင်္ကော ဝိယာတိ ပင်္ကော၊ ကာမရာဂေါ အသုစိဘာဝါပါဒနေန စိတ္တဿ မက္ခနတော. ပလိပေါ ဝိယာတိ ပလိပေါ၊ ပုတ္တဒါရာဒိဝိသယော ဗဟလော ဆန္ဒရာဂေါ ဝုတ္တနယေန သမ္မက္ခနတော ဒုရုတ္တရဏတော စ. တေ မယာ အနာဂါမိမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော အတိက္ကန္တာတိ အာဟ ‘‘ဥတ္တိဏ္ဏာ ပင်္ကပလိပါ’’တိ. ပါတာလာတိ ပါတာယာလန္တိ ပါတာလာ၊ မဟာသမုဒ္ဒေ နိန္နတရပဒေသာ. ကေစိ ပန နာဂဘဝနံ ‘‘ပါတာလ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဣဓ ပန အဂါဟဒုရဝဂ္ဂါဟဒုရုတ္တရဏဋ္ဌေန ပါတာလာ ဝိယာတိ ပါတာလာ၊ ဒိဋ္ဌိယော. တေ စ မယာ ပဌမမဂ္ဂါဓိဂမေနေဝ သဗ္ဗထာ ဝဇ္ဇိတာ သမုစ္ဆိန္နာတိ အာဟ ‘‘ပါတာလာ ပရိဝဇ္ဇိတာ’’တိ မုတ္တော ဩဃာ စ ဂန္ထာ စာတိ ကာမောဃာဒိဩဃတော အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထာဒိဂန္ထတော စ တေန တေန မဂ္ဂေန မုတ္တော ပရိမုတ္တော၊ ပုန အနဘိကိရဏအဂန္ထနဝသေန အတိက္ကန္တောတိ အတ္ထော. သဗ္ဗေ မာနာ ဝိသံဟတာတိ နဝဝိဓာပိ မာနာ အဂ္ဂမဂ္ဂါဓိဂမေန ဝိသေသတော သင်္ဃာတံ ဝိနာသံ အာပါဒိတာ သမုစ္ဆိန္နာ ‘‘မာနဝိဓာ ဟတာ’’တိ ကေစိ ပဌန္တိ၊ မာနကောဋ္ဌာသာတိ အတ္ထော. ‘‘မာနဝိသာ’’တိ အပရေ၊ တေသံ ပန မာနဝိသဿ ဒုက္ခဿ ဖလတော မာနဝိသာတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.
(ပဌမ) ဒေဝသဘတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.