၉. နဝမဝဂ္ဂေါ

၁. သမိတိဂုတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ယံ မယာ ပကတံ ပါပန္တိ အာယသ္မတော သမိတိဂုတ္တတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သောပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝန္တံ ပဿိတွာ ပသန္နစိတ္တော ဇာတိသုမနပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ယတ္ထ ယတ္ထ ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ကုလရူပပရိဝါရသမ္ပဒါယ အညေ သတ္တေ အဘိဘဝိတွာ အဋ္ဌာသိ. ဧကသ္မိံ ပန အတ္တဘာဝေ အညတရံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ မုဏ္ဍကော ကုဋ္ဌီ မညေ၊ တေနာယံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဝိစရတီ’’တိ နိဋ္ဌုဘိတွာ ပက္ကာမိ. သော တေန ကမ္မေန ဗဟုံ ကာလံ နိရယေ ပစ္စိတွာ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ မနုဿလောကေ နိဗ္ဗတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပဂတော ဧကံ သီလာစာရသမ္ပန္နံ ဥပါသကံ ဒိသွာ ဒေါသန္တရော ဟုတွာ၊ ‘‘ကုဋ္ဌရောဂီ ဘဝေယျာသီ’’တိ အက္ကောသိ၊ နှာနတိတ္ထေ စ မနုဿေဟိ ဌပိတာနိ နှာနစုဏ္ဏာနိ ဒူသေသိ. သော တေန ကမ္မေန ပုန နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဗဟူနိ ဝဿာနိ ဒုက္ခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ သမိတိဂုတ္တောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ သုဝိသုဒ္ဓသီလော ဟုတွာ ဝိဟရတိ. တဿ ပုရိမကမ္မနိဿန္ဒေန ကုဋ္ဌရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ တေန တဿ သရီရာဝယဝါ ယေဘုယျေန ဆိန္နဘိန္နာ ဟုတွာ ပဂ္ဃရန္တိ. သော ဂိလာနသာလာယံ ဝသတိ. အထေကဒိဝသံ ဓမ္မသေနာပတိ ဂိလာနပုစ္ဆံ ဂန္တွာ တတ္ထ တတ္ထ ဂိလာနေ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆန္တော တံ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ ‘‘အာဝုသော၊ ယာဝတာ ခန္ဓပ္ပဝတ္တိ နာမ၊ သဗ္ဗံ ဒုက္ခမေဝ ဝေဒနာ. ခန္ဓေသု ပန အသန္တေသုယေဝ နတ္ထိ ဒုက္ခ’’န္တိ ဝေဒနာနုပဿနာကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေတွာ အဂမာသိ. သော ထေရဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဆဠဘိညာ သစ္ဆာကာသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၂.၈၂-၉၀) –

‘‘ဇာယန္တဿ ဝိပဿိဿ၊ အာလောကော ဝိပုလော အဟု၊

ပထဝီ စ ပကမ္ပိတ္ထ၊ သသာဂရာ သပဗ္ဗတာ.

‘‘နေမိတ္တာ စ ဝိယာကံသု၊ ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဘဝိဿတိ၊

အဂ္ဂေါ စ သဗ္ဗသတ္တာနံ၊ ဇနတံ ဥဒ္ဓရိဿတိ.

‘‘နေမိတ္တာနံ သုဏိတွာန၊ ဇာတိပူဇမကာသဟံ၊

ဧဒိသာ ပူဇနာ နတ္ထိ၊ ယာဒိသာ ဇာတိပူဇနာ.

‘‘သင်္ခရိတွာန ကုသလံ၊ သကံ စိတ္တံ ပသာဒယိံ၊

ဇာတိပူဇံ ကရိတွာန၊ တတ္ထ ကာလင်္ကတော အဟံ.

‘‘ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမိ၊ ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ၊

သဗ္ဗေ သတ္တေ အဘိဘောမိ၊ ဇာတိပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ဓာတိယော မံ ဥပဋ္ဌေန္တိ၊ မမ စိတ္တဝသာနုဂါ၊

န တာ သက္ကောန္တိ ကောပေတုံ၊ ဇာတိပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ယံ ပူဇမကရိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဇာတိပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘သုပါရိစရိယာ နာမ၊ စတုတ္တိံသ ဇနာဓိပါ၊

ဣတော တတိယကပ္ပမှိ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

ဆဠဘိညော ပန ဟုတွာ ပဟီနကိလေသပစ္စဝေက္ခဏေန ဧတရဟိ အနုဘုယျမာနရောဂဝသေန ပုရိမဇာတီသု အတ္တနာ ကတံ ပါပကမ္မံ အနုဿရိတွာ တဿ ဣဒါနိ သဗ္ဗသော ပဟီနဘာဝံ ဝိဘာဝေန္တော –

၈၁. ‘‘ယံ မယာ ပကတံ ပါပံ၊ ပုဗ္ဗေ အညာသု ဇာတိသု၊

ဣဓေဝ တံ ဝေဒနီယံ၊ ဝတ္ထု အညံ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ ပါပန္တိ အကုသလံ ကမ္မံ. တဉှိ လာမကဋ္ဌေန ပါပန္တိ ဝုစ္စတိ. ပုဗ္ဗေတိ ပုရာ. အညာသု ဇာတိသူတိ ဣတော အညာသု ဇာတီသု၊ အညေသု အတ္တဘာဝေသု. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ယဒိပိ မယာ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ န တာဒိသံ ပါပံ ကတံ အတ္ထိ၊ ဣဒါနိ ပန တဿ သမ္ဘဝေါယေဝ နတ္ထိ. ယံ ပန ဣတော အညာသု ဇာတီသု ကတံ အတ္ထိ၊ ဣဓေဝ တံ ဝေဒနီယံ၊ တဉှိ ဣဓေဝ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ ဝေဒယိတဗ္ဗံ အနုဘဝိတဗ္ဗံ ဖလံ၊ ကသ္မာ? ဝတ္ထု အညံ န ဝိဇ္ဇတီတိ တဿ ကမ္မဿ ဝိပစ္စနောကာသော အညော ခန္ဓပ္ပဗန္ဓော နတ္ထိ၊ ဣမေ ပန ခန္ဓာ သဗ္ဗသော ဥပါဒါနာနံ ပဟီနတ္တာ အနုပါဒါနော ဝိယ ဇာတဝေဒေါ စရိမကစိတ္တနိရောဓေန အပ္ပဋိသန္ဓိကာ နိရုဇ္ဈန္တီတိ အညံ ဗျာကာသိ.

သမိတိဂုတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ကဿပတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ယေန ယေန သုဘိက္ခာနီတိ အာယသ္မတော ကဿပတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တီသု ဝေဒေသု အညေသု စ ဗြာဟ္မဏသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော၊ သော ဧကဒိဝသံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သုမနပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ အကာသိ. ကရောန္တော စ သတ္ထု သမန္တတော ဥပရိ စ ပုပ္ဖမုဋ္ဌိယော ခိပိ. ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ပုပ္ဖါနိ ပုပ္ဖါသနာကာရေန သတ္တာဟံ အဋ္ဌံသု. သော တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပသန္နမာနသော အဟောသိ. အပရာပရံ ပုညာနိ ကရောန္တော ကပ္ပသတသဟဿံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ အညတရဿ ဥဒိစ္စဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ကဿပေါတိဿ နာမံ အဟောသိ. တဿ ဒဟရကာလေယေဝ ပိတာ ကာလမကာသိ. မာတာ တံ ပဋိဇဂ္ဂတိ. သော ဧကဒိဝသံ ဇေတဝနံ ဂတော ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဟေတုသမ္ပန္နတာယ တသ္မိံယေဝ အာသနေ သောတာပန္နော ဟုတွာ မာတု သန္တိကံ ဂန္တွာ အနုဇာနာပေတွာ ပဗ္ဗဇိတော သတ္ထရိ ဝုဋ္ဌဝဿေ ပဝါရေတွာ ဇနပဒစာရိကံ ပက္ကန္တေ သယမ္ပိ သတ္ထာရာ သဒ္ဓိံ ဂန္တုကာမော အာပုစ္ဆိတုံ မာတု သန္တိကံ အဂမာသိ. မာတာ ဝိဿဇ္ဇေန္တီ ဩဝါဒဝသေန –

၈၂. ‘‘ယေန ယေန သုဘိက္ခာနိ၊ သိဝါနိ အဘယာနိ စ၊

တေန ပုတ္တက ဂစ္ဆဿု၊ မာ သောကာပဟတော ဘဝါ’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ ယေန ယေနာတိ ယတ္ထ ယတ္ထ. ဘုမ္မတ္ထေ ဟိ ဧတံ ကရဏဝစနံ၊ ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဒိသာဘာဂေတိ အတ္ထော. သုဘိက္ခာနီတိ သုလဘပိဏ္ဍာနိ၊ ရဋ္ဌာနီတိ အဓိပ္ပါယော. သိဝါနီတိ ခေမာနိ အရောဂါနိ. အဘယာနီတိ စောရဘယာဒီဟိ နိဗ္ဘယာနိ၊ ရောဂဒုဗ္ဘိက္ခဘယာနိ ပန ‘‘သုဘိက္ခာနိ၊ သိဝါနီ’’တိ ပဒဒွယေနေဝ ဂဟိတာနိ. တေနာတိ တတ္ထ၊ တသ္မိံ တသ္မိံ ဒိသာဘာဂေတိ အတ္ထော. ပုတ္တကာတိ အနုကမ္ပန္တီ တံ အာလပတိ. မာတိ ပဋိသေဓတ္ထေ နိပါတော သောကာပဟတောတိ ဝုတ္တဂုဏရဟိတာနိ ရဋ္ဌာနိ ဂန္တွာ ဒုဗ္ဘိက္ခဘယာဒိဇနိတေန သောကေန ဥပဟတော မာ ဘဝ မာဟောသီတိ အတ္ထော. တံ သုတွာ ထေရော၊ ‘‘မမ မာတာ မယှံ သောကရဟိတဋ္ဌာနဂမနံ အာသီသတိ၊ ဟန္ဒ မယံ သဗ္ဗသော အစ္စန္တမေဝ သောကရဟိတံ ဌာနံ ပတ္တုံ ယုတ္တ’’န္တိ ဥဿာဟဇာတော ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၃.၁-၉) –

‘‘အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော၊ တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူ၊

အဗ္ဘောကာသေ ဌိတော သန္တော၊ အဒ္ဒသံ လောကနာယကံ.

‘‘သီဟံ ယထာ ဝနစရံ၊ ဗျဂ္ဃရာဇံဝ နိတ္တသံ၊

တိဓာပဘိန္နမာတင်္ဂံ၊ ကုဉ္ဇရံဝ မဟေသိနံ.

‘‘သေရေယကံ ဂဟေတွာန၊ အာကာသေ ဥက္ခိပိံ အဟံ၊

ဗုဒ္ဓဿ အာနုဘာဝေန၊ ပရိဝါရေန္တိ သဗ္ဗသော.

‘‘အဓိဋ္ဌဟိ မဟာဝီရော၊ သဗ္ဗညူ လောကနာယကော၊

သမန္တာ ပုပ္ဖစ္ဆဒနာ၊ ဩကိရိံသု နရာသဘံ.

‘‘တတော သာ ပုပ္ဖကဉ္စုကာ၊ အန္တောဝဏ္ဋာ ဗဟိမုခါ၊

သတ္တာဟံ ဆဒနံ ကတွာ၊ တတော အန္တရဓာယထ.

‘‘တဉ္စ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ၊ အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ၊

ဗုဒ္ဓေ စိတ္တံ ပသာဒေသိံ၊ သုဂတေ လောကနာယကေ.

‘‘တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန၊ သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊

ကပ္ပါနံ သတသဟဿံ၊ ဒုဂ္ဂတိံ နုပပဇ္ဇဟံ.

‘‘ပန္နရသသဟဿမှိ၊ ကပ္ပါနံ ပဉ္စဝီသတိ၊

ဝီတမလာသနာမာ စ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ‘‘ဣဒမေဝ မာတု ဝစနံ အရဟတ္တပ္ပတ္တိယာ အင်္ကုသံ ဇာတ’’န္တိ တမေဝ ဂါထံ ပစ္စုဒါဟာသိ.

ကဿပတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. သီဟတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

သီဟပ္ပမတ္တော ဝိဟရာတိ အာယသ္မတော သီဟတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သော ကိရ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ဣတော အဋ္ဌာရသကပ္ပသတမတ္ထကေ အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ စန္ဒဘာဂါယ နဒိယာ တီရေ ကိန္နရယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပုပ္ဖဘက္ခော ပုပ္ဖနိဝသနော ဟုတွာ ဝိဟရန္တော အာကာသေန ဂစ္ဆန္တံ အတ္ထဒဿိံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ပူဇေတုကာမော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ. ဘဂဝါ တဿ အဇ္ဈာသယံ ဉတွာ အာကာသတော ဩရုယှ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ. ကိန္နရော စန္ဒနသာရံ ဃံသိတွာ စန္ဒနဂန္ဓေန ပုပ္ဖေဟိ စ ပူဇံ ကတွာ ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ မလ္လရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တဿ သီဟောတိ နာမံ အဟောသိ. သော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. သတ္ထာ တဿ အဇ္ဈာသယံ ဩလောကေတွာ ဓမ္မံ ကထေသိ. သော ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ အရညေ ဝိဟရတိ. တဿ စိတ္တံ နာနာရမ္မဏေ ဝိဓာဝတိ၊ ဧကဂ္ဂံ န ဟောတိ၊ သကတ္ထံ နိပ္ဖါဒေတုံ န သက္ကောတိ. သတ္ထာ တံ ဒိသွာ အာကာသေ ဌတွာ –

၈၃. ‘‘သီဟပ္ပမတ္တော ဝိဟရ၊ ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတော၊

ဘာဝေဟိ ကုသလံ ဓမ္မံ၊ ဇဟ သီဃံ သမုဿယ’’န္တိ. –

ဂါထာယ ဩဝဒိ. သော ဂါထာဝသာနေ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၄.၁၇-၂၅) –

‘‘စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ၊ အဟောသိံ ကိန္နရော တဒါ၊

ပုပ္ဖဘက္ခော စဟံ အာသိံ၊ ပုပ္ဖနိဝသနော တထာ.

‘‘အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါ၊ လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊

ဝိပိနဂ္ဂေန နိယျာသိ၊ ဟံသရာဇာဝ အမ္ဗရေ.

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည၊ စိတ္တံ တေ သုဝိသောဓိတံ၊

ပသန္နမုခဝဏ္ဏောသိ၊ ဝိပ္ပသန္နမုခိန္ဒြိယော.

‘‘ဩရောဟိတွာန အာကာသာ၊ ဘူရိပညော သုမေဓသော၊

သင်္ဃာဋိံ ပတ္ထရိတွာန၊ ပလ္လင်္ကေန ဥပါဝိသိ.

‘‘ဝိလီနံ စန္ဒနာဒါယ၊ အဂမာသိံ ဇိနန္တိကံ၊

ပသန္နစိတ္တော သုမနော၊ ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိံ.

‘‘အဘိဝါဒေတွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ၊

ပါမောဇ္ဇံ ဇနယိတွာန၊ ပက္ကာမိံ ဥတ္တရာမုခေါ.

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ၊ စန္ဒနံ ယံ အပူဇယိံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘စတုဒ္ဒသေ ကပ္ပသတေ၊ ဣတော အာသိံသု တေ တယော၊

ရောဟဏီ နာမ နာမေန၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

ယာ ပန ဘဂဝတာ ဩဝါဒဝသေန ဝုတ္တာ ‘‘သီဟပ္ပမတ္တော’’တိ ဂါထာ၊ တတ္ထ သီဟာတိ တဿ ထေရဿ အာလပနံ. အပ္ပမတ္တော ဝိဟရာတိ သတိယာ အဝိပ္ပဝါသေန ပမာဒဝိရဟိတော သဗ္ဗိရိယာပထေသု သတိသမ္ပဇညယုတ္တော ဟုတွာ ဝိဟရာဟိ. ဣဒါနိ တံ အပ္ပမာဒဝိဟာရံ သဟ ဖလေန သင်္ခေပတော ဒဿေတုံ ‘‘ရတ္တိန္ဒိဝ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ရတ္တိဘာဂံ ဒိဝသဘာဂဉ္စ ‘‘စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတီ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၂၃၉၊ အ. နိ. ၃.၁၆၊ ဝိဘ. ၅၁၉) ဝုတ္တနယေန စတုသမ္မပ္ပဓာနဝသေန အတန္ဒိတော အကုသီတော အာရဒ္ဓဝီရိယော ကုသလံ သမထဝိပဿနာဓမ္မဉ္စ လောကုတ္တရဓမ္မဉ္စ ဘာဝေဟိ ဥပ္ပါဒေဟိ ဝဍ္ဎေဟိ စ၊ ဧဝံ ဘာဝေတွာ စ ဇဟ သီဃံ သမုဿယန္တိ တဝ သမုဿယံ အတ္တဘာဝံ ပဌမံ တာဝ တပ္ပဋိဗဒ္ဓဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန သီဃံ နစိရဿေဝ ပဇဟ၊ ဧဝံဘူတော စ ပစ္ဆာ စရိမကစိတ္တနိရောဓေန အနဝသေသတော စ ပဇဟိဿတီတိ. အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ထေရော အညံ ဗျာကရောန္တော တမေဝ ဂါထံ ပစ္စုဒါဟာသီတိ.

သီဟတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. နီတတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

သဗ္ဗရတ္တိံ သုပိတွာနာတိ အာယသ္မတော နီတတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ သုနန္ဒော နာမ ဗြာဟ္မဏော ဟုတွာ အနေကသတေ ဗြာဟ္မဏေ မန္တေ ဝါစေန္တော ဝါဇပေယျံ နာမ ယညံ ယဇိ၊ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ အနုကမ္ပန္တော ယညဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အာကာသေ စင်္ကမိ. ဗြာဟ္မဏော သတ္ထာရံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သိဿေဟိ ပုပ္ဖါနိ အာဟရာပေတွာ အာကာသေ ခိပိတွာ ပူဇံ အကာသိ. ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန တံ ဌာနံ သကလဉ္စ နဂရံ ပုပ္ဖပဋဝိတာနိကံ ဝိယ ဆာဒိတံ အဟောသိ. မဟာဇနော သတ္ထရိ ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေသိ. သုနန္ဒဗြာဟ္မဏော တေန ကုသလမူလေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ နီတောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝိညုတံ ပတ္တော ‘‘ဣမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ သုခသီလာ သုခသမာစာရာ သုဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ နိဝါတေသု သေနာသနေသု ဝိဟရန္တိ၊ ဣမေသု ပဗ္ဗဇိတွာ သုခေန ဝိဟရိတုံ သက္ကာ’’တိ သုခါဘိလာသာယ ပဗ္ဗဇိတွာဝ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ကတိပါဟမေဝ မနသိကရိတွာ တံ ဆဍ္ဍေတွာ ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဒိဝသဘာဂံ သင်္ဂဏိကာရာမော တိရစ္ဆာနကထာယ ဝီတိနာမေတိ၊ ရတ္တိဘာဂေပိ ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူတော သဗ္ဗရတ္တိံ သုပတိ. သတ္ထာ တဿ ဟေတုပရိပါကံ ဩလောကေတွာ ဩဝါဒံ ဒေန္တော –

၈၄. ‘‘သဗ္ဗရတ္တိံ သုပိတွာန၊ ဒိဝါ သင်္ဂဏိကေ ရတော၊

ကုဒါဿု နာမ ဒုမ္မေဓော၊ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ သဗ္ဗရတ္တိန္တိ သကလံ ရတ္တိံ. သုပိတွာနာတိ နိဒ္ဒါယိတွာ၊ ‘‘ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ ဇာဂရိယံ အနနုယုဉ္ဇိတွာ ကေဝလံ ရတ္တိယာ တီသုပိ ယာမေသု နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိတွာတိ အတ္ထော. ဒိဝါတိ ဒိဝသံ၊ သကလံ ဒိဝသဘာဂန္တိ အတ္ထော. သင်္ဂဏိကေတိ တိရစ္ဆာနကထိကေဟိ ကာယဒဠှိဗဟုလပုဂ္ဂလေဟိ သန္နိသဇ္ဇာ သင်္ဂဏိကော၊ တသ္မိံ ရတော အဘိရတော တတ္ထ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော ‘‘သင်္ဂဏိကေ ရတော’’တိ ဝုတ္တော ‘‘သင်္ဂဏိကာရတော’’တိပိ ပါဠိ. ကုဒါဿု နာမာတိ ကုဒါ နာမ. အဿူတိ နိပါတမတ္တံ၊ ကသ္မိံ နာမ ကာလေတိ အတ္ထော. ဒုမ္မေဓောတိ နိပ္ပညော. ဒုက္ခဿာတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ. အန္တန္တိ ပရိယောသာနံ. အစ္စန္တမေဝ အနုပ္ပါဒံ ကဒါ နာမ ကရိဿတိ၊ ဧဒိသဿ ဒုက္ခဿန္တကရဏံ နတ္ထီတိ အတ္ထော. ‘‘ဒုမ္မေဓ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿသီ’’တိပိ ပါဠိ.

ဧဝံ ပန သတ္ထာရာ ဂါထာယ ကထိတာယ ထေရော သံဝေဂဇာတော ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၄.၂၆-၃၃) –

‘‘သုနန္ဒော နာမ နာမေန၊ ဗြာဟ္မဏော မန္တပါရဂူ၊

အဇ္ဈာယကော ယာစယောဂေါ၊ ဝါဇပေယျံ အယာဇယိ.

‘‘ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ၊ အဂ္ဂေါ ကာရုဏိကော ဣသိ၊

ဇနတံ အနုကမ္ပန္တော၊ အမ္ဗရေ စင်္ကမီ တဒါ.

‘‘စင်္ကမိတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သဗ္ဗညူ လောကနာယကော၊

မေတ္တာယ အဖရိ သတ္တေ၊ အပ္ပမာဏေ နိရူပဓိ.

‘‘ဝဏ္ဋေ ဆေတွာန ပုပ္ဖါနိ၊ ဗြာဟ္မဏော မန္တပါရဂူ၊

သဗ္ဗေ သိဿေ သမာနေတွာ၊ အာကာသေ ဥက္ခိပါပယိ.

‘‘ယာဝတာ နဂရံ အာသိ၊ ပုပ္ဖါနံ ဆဒနံ တဒါ၊

ဗုဒ္ဓဿ အာနုဘာဝေန၊ သတ္တာဟံ န ဝိဂစ္ဆထ.

‘‘တေနေဝ သုက္ကမူလေန၊ အနုဘောတွာန သမ္ပဒါ၊

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ တိဏ္ဏော လောကေ ဝိသတ္တိကံ.

‘‘ဧကာရသေ ကပ္ပသတေ၊ ပဉ္စတိံသာသု ခတ္တိယာ၊

အမ္ဗရံသသနာမာ တေ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ထေရော အညံ ဗျာကရောန္တော တမေဝ ဂါထံ ပစ္စုဒါဟာသိ.

နီတတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. သုနာဂတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

စိတ္တနိမိတ္တဿ ကောဝိဒေါတိ အာယသ္မတော သုနာဂတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တော ဣတော ဧကတ္တိံသေ ကပ္ပေ သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ ဟုတွာ အရညာယတနေ အဿမေ ဝသန္တော တီဏိ ဗြာဟ္မဏသဟဿာနိ မန္တေ ဝါစေသိ. အထေကဒိဝသံ တဿ သတ္ထာရံ ဒိသွာ လက္ခဏာနိ ဥပဓာရေတွာ လက္ခဏမန္တေ ပရိဝတ္တေန္တဿ၊ ‘‘ဤဒိသေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော အနန္တဇိနော အနန္တဉာဏော ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗုဒ္ဓဉာဏံ အာရဗ္ဘ ဥဠာရော ပသာဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော အပရာပရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ နာလကဂါမေ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ သုနာဂေါတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဓမ္မသေနာပတိဿ ဂိဟိသဟာယော ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ဒဿနဘူမိယံ ပတိဋ္ဌိတော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၄.၃၄-၄၀) –

‘‘ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ၊ ဝသဘော နာမ ပဗ္ဗတော၊

တသ္မိံ ပဗ္ဗတပါဒမှိ၊ အဿမော အာသိ မာပိတော.

‘‘တီဏိ သိဿသဟဿာနိ၊ ဝါစေသိံ ဗြာဟ္မဏော တဒါ၊

သံဟရိတွာန တေ သိဿေ၊ ဧကမန္တံ ဥပါဝိသိံ.

‘‘ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ၊ ဗြာဟ္မဏော မန္တပါရဂူ၊

ဗုဒ္ဓဝေဒံ ဂဝေသန္တော၊ ဉာဏေ စိတ္တံ ပသာဒယိံ.

‘‘တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ၊ နိသီဒိံ ပဏ္ဏသန္ထရေ၊

ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာန၊ တတ္ထ ကာလင်္ကတော အဟံ.

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ၊ ယံ သညမလဘိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဉာဏသညာယိဒံ ဖလံ.

‘‘သတ္တဝီသတိ ကပ္ပမှိ၊ ရာဇာ သိရိဓရော အဟု၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နော၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မဒေသနာပဒေသေန အညံ ဗျာကရောန္တော –

၈၅. ‘‘စိတ္တနိမိတ္တဿ ကောဝိဒေါ၊ ပဝိဝေကရသံ ဝိဇာနိယ၊

ဈာယံ နိပကော ပတိဿတော၊ အဓိဂစ္ဆေယျ သုခံ နိရာမိသ’’န္တိ. –

ဂါထံ အဘာသိ.

တတ္ထ စိတ္တနိမိတ္တဿ ကောဝိဒေါတိ ဘာဝနာစိတ္တဿ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏေ ကုသလော၊ ‘‘ဣမသ္မိံ သမယေ စိတ္တံ ပဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ဣမသ္မိံ သမ္ပဟံသိတဗ္ဗံ၊ ဣမသ္မိံ အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ ပဂ္ဂဟဏာဒိယောဂျဿ စိတ္တနိမိတ္တဿ ဂဟဏေ ဆေကော. ပဝိဝေကရသံ ဝိဇာနိယာတိ ကာယဝိဝေကသံဝဍ္ဎိတဿ စိတ္တဝိဝေကဿ ရသံ သဉ္ဇာနိတွာ၊ ဝိဝေကသုခံ အနုဘဝိတွာတိ အတ္ထော. ‘‘ပဝိဝေကရသံ ပိတွာ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၀၅) ဟိ ဝုတ္တံ. ဈာယန္တိ ပဌမံ အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနေန ပစ္ဆာ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနေန စ ဈာယန္တော. နိပကောတိ ကမ္မဋ္ဌာနပရိဟရဏေ ကုသလော. ပတိဿတောတိ ဥပဋ္ဌိတဿတိ. အဓိဂစ္ဆေယျ သုခံ နိရာမိသန္တိ ဧဝံ သမထနိမိတ္တာဒိကောသလ္လေန လဗ္ဘေ စိတ္တဝိဝေကသုခေ ပတိဋ္ဌာယ သတော သမ္ပဇာနော ဟုတွာ ဝိပဿနာဈာနေနေဝ ဈာယန္တော ကာမာမိသဝဋ္ဋာမိသေဟိ အသမ္မိဿတာယ နိရာမိသံ နိဗ္ဗာနသုခံ ဖလသုခဉ္စ အဓိဂစ္ဆေယျ သမုပဂစ္ဆေယျာတိ အတ္ထော.

သုနာဂတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. နာဂိတတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုအညဝါဒိနန္တိ အာယသ္မတော နာဂိတတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ နာရဒေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော ဟုတွာ ဧကဒိဝသံ မာဠကေ နိသိန္နော ဘဂဝန္တံ ဘိက္ခုသံဃေန ပုရက္ခတံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော တီဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကပိလဝတ္ထုနဂရေ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ နာဂိတောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဘဂဝတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ ဝိဟရန္တေ မဓုပိဏ္ဍိကသုတ္တံ (မ. နိ. ၁.၁၉၉ အာဒယော) သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၄.၄၇-၅၄) –

‘‘ဝိသာလမာဠေ အာသီနော၊ အဒ္ဒသံ လောကနာယကံ၊

ခီဏာသဝံ ဗလပ္ပတ္တံ၊ ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတံ.

‘‘သတသဟဿာ တေဝိဇ္ဇာ၊ ဆဠဘိညာ မဟိဒ္ဓိကာ၊

ပရိဝါရေန္တိ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ကော ဒိသွာ နပ္ပသီဒတိ.

‘‘ဉာဏေ ဥပနိဓာ ယဿ၊ န ဝိဇ္ဇတိ သဒေဝကေ၊

အနန္တဉာဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ကော ဒိသွာ နပ္ပသီဒတိ.

‘‘ဓမ္မကာယဉ္စ ဒီပေန္တံ၊ ကေဝလံ ရတနာကရံ၊

ဝိကပ္ပေတုံ န သက္ကောန္တိ၊ ကော ဒိသွာ နပ္ပသီဒတိ.

‘‘ဣမာဟိ တီဟိ ဂါထာဟိ၊ နာရဒေါဝှယဝစ္ဆလော၊

ပဒုမုတ္တရံ ထဝိတွာန၊ သမ္ဗုဒ္ဓံ အပရာဇိတံ.

‘‘တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန၊ ဗုဒ္ဓသန္ထဝနေန စ၊

ကပ္ပါနံ သတသဟဿံ၊ ဒုဂ္ဂတိံ နုပပဇ္ဇဟံ.

‘‘ဣတော တိံသကပ္ပသတေ၊ သုမိတ္တော နာမ ခတ္တိယော၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နော၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သတ္ထု အဝိတထဒေသနတံ ဓမ္မဿ စ နိယျာနိကတံ နိဿာယ သဉ္ဇာတပီတိသောမနဿော ပီတိဝေဂပ္ပဝိဿဋ္ဌံ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော –

၈၆. ‘‘ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုအညဝါဒိနံ၊ မဂ္ဂေါ န နိဗ္ဗာနဂမော ယထာ အယံ၊

ဣတိဿု သံဃံ ဘဂဝါနုသာသတိ၊ သတ္ထာ သယံ ပါဏိတလေဝ ဒဿယ’’န္တိ. –

ဂါထံ အဘာသိ.

တတ္ထ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါတိ ဣမသ္မာ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဗာဟိရကေ သမယေ၊ တေနာဟ ‘‘ပုထုအညဝါဒိန’’န္တိ၊ နာနာတိတ္ထိယာနန္တိ အတ္ထော. မဂ္ဂေါ န နိဗ္ဗာနဂမော ယထာ အယန္တိ ယထာ အယံ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဧကံသေန နိဗ္ဗာနံ ဂစ္ဆတီတိ နိဗ္ဗာနဂမော၊ နိဗ္ဗာနဂါမီ၊ ဧဝံ နိဗ္ဗာနဂမော မဂ္ဂေါ တိတ္ထိယသမယေ နတ္ထိ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတတ္တာ အညတိတ္ထိယဝါဒဿ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဣဓေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏော၊ ဣဓ ဒုတိယော သမဏော၊ ဣဓ တတိယော သမဏော၊ ဣဓ စတုတ္ထော သမဏော၊ သုညာ ပရပ္ပဝါဒါ သမဏေဘိ အညေဟီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၁၄၊ မ. နိ. ၁.၁၃၉၊ အ. နိ. ၄.၂၄၁).

ဣတီတိ ဧဝံ. အဿူတိ နိပါတမတ္တံ. သံဃန္တိ ဘိက္ခုသံဃံ၊ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသောယံ ယထာ ‘‘သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ. သံဃန္တိ ဝါ သမူဟံ၊ ဝေနေယျဇနန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဘဂဝါတိ ဘာဂျဝန္တတာဒီဟိ ကာရဏေဟိ ဘဂဝါ၊ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရော ပန ပရမတ္ထဒီပနိယံ ဣတိဝုတ္တကဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. သတ္ထာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ ယထာရဟံ အနုသာသတီတိ သတ္ထာ. သယန္တိ သယမေဝ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ‘‘သီလာဒိက္ခန္ဓတ္တယသင်္ဂဟော သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ အဋ္ဌန္နံ အင်္ဂါနံ ဝသေန အဋ္ဌင်္ဂိကော နိဗ္ဗာနဂါမီ အရိယမဂ္ဂေါ ယထာ မမ သာသနေ အတ္ထိ၊ ဧဝံ ဗာဟိရကသမယေ မဂ္ဂေါ နာမ နတ္ထီ’’တိ သီဟနာဒံ နဒန္တော အမှာကံ သတ္ထာ ဘဂဝါ သယမေဝ သယမ္ဘူဉာဏေန ဉာတံ၊ သယမေဝ ဝါ မဟာကရုဏာသဉ္စောဒိတော ဟုတွာ အတ္တနော ဒေသနာဝိလာသသမ္ပတ္တိယာ ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ ဒဿေန္တော ဘိက္ခုသံဃံ ဝေနေယျဇနတံ အနုသာသတိ ဩဝဒတီတိ.

နာဂိတတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. ပဝိဋ္ဌတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ခန္ဓာ ဒိဋ္ဌာ ယထာဘူတန္တိ အာယသ္မတော ပဝိဋ္ဌတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ကရောန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကေသဝေါ နာမ တာပသော ဟုတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပသန္နမာနသော အဘိဝါဒေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ မဂဓရဋ္ဌေ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အနုက္ကမေန ဝိညုတံ ပတ္တော နေက္ခမ္မနိန္နဇ္ဈာသယတာယ ပရိဗ္ဗာဇကပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ တတ္ထ သိက္ခိတဗ္ဗံ သိက္ခိတွာ ဝိစရန္တော ဥပတိဿကောလိတာနံ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ သုတွာ ‘‘တေပိ နာမ မဟာပညာ တတ္ထ ပဗ္ဗဇိတာ၊ တဒေဝ မညေ သေယျော’’တိ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိ. တဿ သတ္ထာ ဝိပဿနံ အာစိက္ခိ. သော ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၄.၅၅-၅၉) –

‘‘နာရဒေါ ဣတိ မေ နာမံ၊ ကေသဝေါ ဣတိ မံ ဝိဒူ၊

ကုသလာကုသလံ ဧသံ၊ အဂမံ ဗုဒ္ဓသန္တိကံ.

‘‘မေတ္တစိတ္တော ကာရုဏိကော၊ အတ္ထဒဿီ မဟာမုနိ၊

အဿာသယန္တော သတ္တေ သော၊ ဓမ္မံ ဒေသေတိ စက္ခုမာ.

‘‘သကံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ၊ သိရေ ကတွာန အဉ္ဇလိံ၊

သတ္ထာရံ အဘိဝါဒေတွာ၊ ပက္ကာမိံ ပါစိနာမုခေါ.