၁၀. ဒသမဝဂ္ဂေါ

၁. ပရိပုဏ္ဏကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

န တထာ မတံ သတရသန္တိ အာယသ္မတော ပရိပုဏ္ဏကတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ဓမ္မဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ သတ္ထု စေတိယေ ပုပ္ဖါဒီဟိ ဥဠာရံ ပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ပရိပုဏ္ဏဝိဘဝတာယ ပရိပုဏ္ဏကောတိ ပညာယိတ္ထ. သော ဝိဘဝသမ္ပန္နတာယ သဗ္ဗကာလံ သတရသံ နာမ အာဟာရံ ပရိဘုဉ္ဇန္တော သတ္ထု မိဿကာဟာရပရိဘောဂံ သုတွာ ‘‘တာဝ သုခုမာလောပိ ဘဂဝါ နိဗ္ဗာနသုခံ အပေက္ခိတွာ ယထာ တထာ ယာပေတိ၊ ကသ္မာ မယံ အာဟာရဂိဒ္ဓါ ဟုတွာ အာဟာရသုဒ္ဓိကာ ဘဝိဿာမ၊ နိဗ္ဗာနသုခမေဝ ပန အမှေဟိ ပရိယေသိတဗ္ဗ’’န္တိ သံသာရေ ဇာတသံဝေဂေါ ဃရာဝါသံ ပဟာယ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဘဂဝတာ ကာယဂတာသတိကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇိတော တတ္ထ ပတိဋ္ဌာယ ပဋိလဒ္ဓဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၅-၉) –

‘‘နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ၊ ဓမ္မဒဿီနရာသဘေ၊

အာရောပေသိံ ဓဇတ္ထမ္ဘံ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ စေတိယေ.

‘‘နိဿေဏိံ မာပယိတွာန၊ ထူပသေဋ္ဌံ သမာရုဟိံ၊

ဇာတိပုပ္ဖံ ဂဟေတွာန၊ ထူပမှိ အဘိရောပယိံ.

‘‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ အဟော ဓမ္မော၊ အဟော နော သတ္ထု သမ္ပဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ထူပပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ထူပသီခသနာမကာ၊

သောဠသာသိံသု ရာဇာနော၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဓမ္မေ ဂါရဝဗဟုမာနေန ပီတိဝေဂဝိဿဋ္ဌံ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော ‘‘န တထာ မတံ သတရသ’’န္တိ ဂါထံ အဘာသိ.

၉၁. တတ္ထ န တထာ မတံ သတရသံ၊ သုဓန္နံ ယံ မယဇ္ဇ ပရိဘုတ္တန္တိ တထာတိ တေန ပကာရေန. မတန္တိ အဘိမတံ. သတရသန္တိ သတရသဘောဇနံ ‘‘သတရသဘောဇနံ နာမ သတပါကသပ္ပိအာဒီဟိ အဘိသင်္ခတံ ဘောဇန’’န္တိ ဝဒန္တိ. အထ ဝါ အနေကတ္ထော သတသဒ္ဒေါ ‘‘သတသော သဟဿသော’’တိအာဒီသု ဝိယ. တသ္မာ ယံ ဘောဇနံ အနေကသူပံ အနေကဗျဉ္ဇနံ၊ တံ အနေကရသတာယ ‘‘သတရသ’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ နာနာရသဘောဇနန္တိ အတ္ထော. သုဓာ ဧဝ အန္နံ သုဓာဘောဇနံ ဒေဝါနံ အာဟာရော. ယံ မယဇ္ဇ ပရိဘုတ္တန္တိ ယံ မယာ အဇ္ဇ အနုဘုတ္တံ. ‘‘ယံ မယာ ပရိဘုတ္တ’’န္တိ စ ဣဒံ ‘‘သတရသံ သုဓန္န’’န္တိ ဧတ္ထာပိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယံ မယာ အဇ္ဇ ဧတရဟိ နိရောဓသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနဝသေန ဖလသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနဝသေန စ အစ္စန္တမေဝ သန္တံ ပဏီတံ နိဗ္ဗာနသုခံ ပရိဘုဉ္ဇိယမာနံ၊ တံ ယထာ မတံ အဘိမတံ သမ္ဘာဝိတံ တထာ ရာဇကာလေ မယာ ပရိဘုတ္တံ သတရသဘောဇနံ ဒေဝတ္တဘာဝေ ပရိဘုတ္တံ သုဓန္နဉ္စ န မတံ နာဘိမတံ. ကသ္မာ? ဣဒဉှိ အရိယနိသေဝိတံ နိရာမိသံ ကိလေသာနံ အဝတ္ထုဘူတံ၊ တံ ပန ပုထုဇ္ဇနသေဝိတံ သာမိသံ ကိလေသာနံ ဝတ္ထုဘူတံ၊ တံ ဣမဿ သင်္ခမ္ပိ ကလမ္ပိ ကလဘာဂမ္ပိ န ဥပေတီတိ. ဣဒါနိ ‘‘ယံ မယဇ္ဇ ပရိဘုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တဓမ္မံ ဒေသေန္တော အပရိမိတဒဿိနာ ဂေါတမေန၊ ဗုဒ္ဓေန သုဒေသိတော ဓမ္မော’’တိ အာဟ. တဿတ္ထော – အပရိမိတံ အပရိစ္ဆိန္နံ ဥပ္ပါဒဝယာဘာဝတော သန္တံ အသင်္ခတဓာတုံ သယမ္ဘူဉာဏေန ပဿီ၊ အပရိမိတဿ အနန္တာပရိမေယျဿ ဉေယျဿ ဒဿာဝီတိ တေန အပရိမိတဒဿိနာ ဂေါတမဂေါတ္တေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ‘‘ခယံ ဝိရာဂံ အမတံ ပဏီတ’’န္တိ (ခု. ပါ. ၆.၄၊ သု. နိ. ၂၂၇) စ ‘‘မဒနိမ္မဒနော ပိပါသဝိနယော’’ (အ. နိ. ၄.၃၄၊ ဣတိဝု. ၉၀) ‘‘သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော’’တိ (အ. နိ. ၅.၁၄၀၊ ၁၀.၆) စ အာဒိနာ သုဋ္ဌု ဒေသိတော ဓမ္မော၊ နိဗ္ဗာနံ မယာ အဇ္ဇ ပရိဘုတ္တန္တိ ယောဇနာ.

ပရိပုဏ္ဏကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဝိဇယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ယဿာသဝါ ပရိက္ခီဏာတိ အာယသ္မတော ဝိဇယတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ပိယဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ တဿ ထူပဿ ရတနခစိတံ ဝေဒိကံ ကာရေတွာ တတ္ထ ဥဠာရံ ဝေဒိကာမဟံ ကာရေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန အနေကသတေ အတ္တဘာဝေ မဏိဩဘာသေန ဝိစရိ. ဧဝံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဝိဇယောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော ဗြာဟ္မဏဝိဇ္ဇာသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အရညာယတနေ ဈာနလာဘီ ဟုတွာ ဝိဟရန္တော ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒံ သုတွာ ဥပ္ပန္နပ္ပသာဒေါ သတ္ထု သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. တဿ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သော ဓမ္မံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၁၀-၁၄) –

‘‘နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ၊ ပိယဒဿီနရုတ္တမေ၊

ပသန္နစိတ္တော သုမနော၊ မုတ္တာဝေဒိမကာသဟံ.

‘‘မဏီဟိ ပရိဝါရေတွာ၊ အကာသိံ ဝေဒိမုတ္တမံ၊

ဝေဒိကာယ မဟံ ကတွာ၊ တတ္ထ ကာလင်္ကတော အဟံ.

‘‘ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမိ၊ ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ၊

မဏီ ဓာရေန္တိ အာကာသေ၊ ပုညကမ္မဿိဒံ ဖလံ.

‘‘သောဠသိတော ကပ္ပသတေ၊ မဏိပ္ပဘာသနာမကာ၊

ဆတ္တိံသာသိံသု ရာဇာနော၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အညံ ဗျာကရောန္တော ‘‘ယဿာသဝါ ပရိက္ခီဏာ’’တိ ဂါထံ အဘာသိ.

၉၂. တတ္ထ ယဿာသဝါ ပရိက္ခီဏာတိ ယဿ ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿ ကာမာသဝါဒယော စတ္တာရော အာသဝါ သဗ္ဗသော ခီဏာ အရိယမဂ္ဂေန ခေပိတာ. အာဟာရေ စ အနိဿိတောတိ ယော စ အာဟာရေ တဏှာဒိဋ္ဌိနိဿယေဟိ အနိဿိတော အဂဓိတော အနဇ္ဈာပန္နော၊ နိဒဿနမတ္တံ၊ အာဟာရသီသေနေတ္ထ စတ္တာရောပိ ပစ္စယာ ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပစ္စယပရိယာယော ဝါ ဣဓ အာဟာရ-သဒ္ဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘သုညတော အနိမိတ္တော စာ’’တိ ဧတ္ထ အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခောပိ ဂဟိတောယေဝ၊ တီဏိပိ စေတာနိ နိဗ္ဗာနဿေဝ နာမာနိ. နိဗ္ဗာနဉှိ ရာဂါဒီနံ အဘာဝေန သုညံ၊ တေဟိ ဝိမုတ္တဉ္စာတိ သုညတဝိမောက္ခော၊ တထာ ရာဂါဒိနိမိတ္တာဘာဝေန သင်္ခါရနိမိတ္တာဘာဝေန စ အနိမိတ္တံ၊ တေဟိ ဝိမုတ္တဉ္စာတိ အနိမိတ္တဝိမောက္ခော၊ ရာဂါဒိပဏိဓီနံ အဘာဝေန အပ္ပဏိဟိတံ၊ တေဟိ ဝိမုတ္တဉ္စာတိ အပ္ပဏိဟိတော ဝိမောက္ခောတိ ဝုစ္စတိ. ဖလသမာပတ္တိဝသေန တံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဝိဟရန္တဿ အယမ္ပိ တိဝိဓော ဝိမောက္ခော ယဿ ဂေါစရော၊ အာကာသေဝ သကုန္တာနံ၊ ပဒံ တဿ ဒုရန္နယန္တိ ယထာ အာကာသေ ဂစ္ဆန္တာနံ သကုဏာနံ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပါဒေဟိ အက္ကမိတွာ ဂတာ၊ ဣဒံ ဌာနံ ဥရေန ပဟရိတွာ ဂတာ၊ ဣဒံ သီသေန၊ ဣဒံ ပက္ခေဟီ’’တိ န သက္ကာ ဉာတုံ၊ ဧဝမေဝ ဧဝရူပဿ ဘိက္ခုနော ‘‘နိရယပဒါဒီသု ဣမိနာ နာမ ပဒေန ဂတော’’တိ ဉာပေတုဉ္စ န သက္ကာတိ.

ဝိဇယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ဧရကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဒုက္ခာ ကာမာ ဧရကာတိ အာယသ္မတော ဧရကတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သတ္ထု ကိဉ္စိ ဒါတဗ္ဗယုတ္တကံ အလဘန္တော ‘‘ဟန္ဒာဟံ ကာယသာရံ ပုညံ ကရိဿာမီ’’တိ သတ္ထု ဂမနမဂ္ဂံ သောဓေတွာ သမံ အကာသိ. သတ္ထာ တေန တထာကတံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. သော တတ္ထ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ပသန္နစိတ္တော ယာဝ ဒဿနုပစာရသမတိက္ကမာ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ ပီတိံ အဝိဇဟန္တော အဋ္ဌာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ သမ္ဘာဝနီယဿ ကုဋုမ္ဗိယဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဧရကောတိဿ နာမံ အဟောသိ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ဣတိကတ္တဗ္ဗတာသု ပရမေန ဝေယျတ္တိယေန သမန္နာဂတော. တဿ မာတာပိတရော ကုလေန ရူပေန အာစာရေန ဝယေန ကောသလ္လေန စ အနုစ္ဆဝိကံ ဒါရိကံ အာနေတွာ ဝိဝါဟကမ္မံ အကံသု. သော တာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသေန ဂေဟေ ဝသန္တော ပစ္ဆိမဘဝိကတ္တာ ကေနစိဒေဝ သံဝေဂဝတ္ထုနာ သံသာရေ သံဝိဂ္ဂမာနသော သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိ၊ တဿ သတ္ထာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဒါသိ. သော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ကတိပယဒိဝသာတိက္ကမေန ဥက္ကဏ္ဌာဘိဘူတော ဝိဟာသိ. အထ သတ္ထာ တဿ စိတ္တပ္ပဝတ္တိံ ဉတွာ ဩဝါဒဝသေန ‘‘ဒုက္ခာ ကာမာ ဧရကာ’’တိ ဂါထံ အဘာသိ. သော တံ သုတွာ ‘‘အယုတ္တံ မယာ ကတံ၊ ယောဟံ ဧဝရူပဿ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ တံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော မိစ္ဆာဝိတက္ကဗဟုလော ဝိဟာသိ’’န္တိ သံဝေဂဇာတော ဝိပဿနာယ ယုတ္တပ္ပယုတ္တော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၃၂-၃၆) –

‘‘ဥတ္တရိတွာန နဒိကံ၊ ဝနံ ဂစ္ဆတိ စက္ခုမာ၊

တမဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ သိဒ္ဓတ္ထံ ဝရလက္ခဏံ.

‘‘ကုဒါလပိဋကမာဒါယ၊ သမံ ကတွာန တံ ပထံ၊

သတ္ထာရံ အဘိဝါဒေတွာ၊ သကံ စိတ္တံ ပသာဒယိံ.

‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ယံ ကမ္မမကရိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ မဂ္ဂဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘သတ္တပညာသကပ္ပမှိ၊ ဧကော အာသိံ ဇနာဓိပေါ၊

နာမေန သုပ္ပဗုဒ္ဓေါတိ၊ နာယကော သော နရိဿရော.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟာ ပန ဟုတွာ အညံ ဗျာကရောန္တော –

၉၃. ‘‘ဒုက္ခာ ကာမာ ဧရက၊ န သုခါ ကာမာ ဧရက၊

ယော ကာမေ ကာမယတိ၊ ဒုက္ခံ သော ကာမယတိ ဧရက၊

ယော ကာမေ န ကာမယတိ၊ ဒုက္ခံ သော န ကာမယတိ ဧရကာ’’တိ. –

တမေဝ ဘဂဝတာ ဝုတ္တဂါထံ ပစ္စုဒါဟာသိ.

တတ္ထ ဒုက္ခာ ကာမာတိ ဣမေ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမာ ဒုက္ခဝတ္ထုတာယ ဝိပရိဏာမဒုက္ခသံသာရဒုက္ခသဘာဝတော စ၊ ဒုက္ခာ ဒုက္ခမာ ဒုက္ခနိဗ္ဗတ္တိကာ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘အပ္ပဿာဒါ ကာမာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ၊ အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’’တိအာဒိ (ပါစိ. ၄၁၇၊ မ. နိ. ၁.၂၃၄). ဧရကာတိ ပဌမံ တာဝ ဘဂဝါ တံ အာလပတိ၊ ပစ္ဆာ ပန ထေရော အတ္တာနံ နာမေန ကထေသိ. န သုခါ ကာမာတိ ကာမာ နာမေတေ ဇာနန္တဿ သုခါ န ဟောန္တိ၊ အဇာနန္တဿ ပန သုခတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ. ယထာဟ – ‘‘ယော သုခံ ဒုက္ခတော အဒ္ဒ၊ ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ သလ္လတော’’တိအာဒိ (သံ. နိ. ၄.၂၅၃၊ ဣတိဝု. ၅၃၊ ထေရဂါ. ၉၈၆). ယော ကာမေ ကာမယတိ၊ ဒုက္ခံ သော ကာမယတီတိ ယော သတ္တော ကိလေသကာမေန ဝတ္ထုကာမေ ကာမယတိ၊ တဿ တံ ကာမနံ သမ္ပတိ သပရိဠာဟတာယ၊ အာယတိံ အပါယဒုက္ခဟေတုတာယ စ ဝဋ္ဋဒုက္ခဟေတုတာယ စ ဒုက္ခံ. ဝတ္ထုကာမာ ပန ဒုက္ခဿ ဝတ္ထုဘူတာ. ဣတိ သော ဒုက္ခသဘာဝံ ဒုက္ခနိမိတ္တံ ဒုက္ခဝတ္ထုဉ္စ ကာမယတီတိ ဝုတ္တော. ဣတရံ ပဋိပက္ခဝသေန တမေဝတ္ထံ ဉာပေတုံ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ တဿတ္ထော ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧရကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. မေတ္တဇိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

နမော ဟိ တဿ ဘဂဝတောတိ အာယသ္မတော မေတ္တဇိတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သော ကိရ အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သာသနေ အဘိပ္ပသန္နော ဟုတွာ ဗောဓိရုက္ခဿ ဣဋ္ဌကာဟိ ဝေဒိကံ စိနိတွာ သုဓာပရိကမ္မံ ကာရေသိ. သတ္ထာ တဿ အနုမောဒနံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ မဂဓရဋ္ဌေ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ မေတ္တဇီတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အရညေ ဝိဟရန္တော ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒံ သုတွာ ပုဗ္ဗဟေတုနာ စောဒိယမာနော သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ပဝတ္တိနိဝတ္တိယော အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ သတ္ထာရာ ပဉှေ ဝိဿဇ္ဇိတေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၂၆-၃၁) –

‘‘အနောမဒဿီမုနိနော၊ ဗောဓိဝေဒိမကာသဟံ၊

သုဓာယ ပိဏ္ဍံ ဒတွာန၊ ပါဏိကမ္မံ အကာသဟံ.

‘‘ဒိသွာ တံ သုကတံ ကမ္မံ၊ အနောမဒဿီ နရုတ္တမော၊

ဘိက္ခုသံဃေ ဌိတော သတ္ထာ၊ ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ.

‘‘ဣမိနာ သုဓကမ္မေန၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊

သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာန၊ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတိ.

‘‘ပသန္နမုခဝဏ္ဏောမှိ၊ ဧကဂ္ဂေါ သုသမာဟိတော၊

ဓာရေမိ အန္တိမံ ဒေဟံ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ.

‘‘ဣတော ကပ္ပသတေ အာသိံ၊ ပရိပုဏ္ဏေ အနူနကေ၊

ရာဇာ သဗ္ဗဃနော နာမ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သတ္ထာရံ ထောမေန္တော –

၉၄. ‘‘နမော ဟိ တဿ ဘဂဝတော၊ သကျပုတ္တဿ သိရီမတော၊

တေနာယံ အဂ္ဂပ္ပတ္တေန၊ အဂ္ဂဓမ္မော သုဒေသိတော’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ နမောတိ နမက္ကာရော. ဟီတိ နိပါတမတ္တံ. တဿာတိ ယော သော ဘဂဝါ သမတ္တိံသပါရမိယော ပူရေတွာ သဗ္ဗကိလေသေ ဘဉ္ဇိတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သကျရာဇဿ ပုတ္တောတိ သကျပုတ္တော. အနညသာဓာရဏာယ ပုညသမ္ပတ္တိယာ စ သမ္ဘာဝိတော ဥတ္တမာယ ရူပကာယသိရိယာ ဓမ္မကာယသိရိယာ စ သမန္နာဂတတ္တာ သိရီမာ၊ တဿ ဘဂဝတော သကျပုတ္တဿ သိရီမတော နမော အတ္ထု၊ တံ နမာမီတိ အတ္ထော. တေနာတိ တေန ဘဂဝတာ. အယန္တိ တဿ ဓမ္မဿ အတ္တနော ပစ္စက္ခတာယ ဝဒတိ. အဂ္ဂပ္ပတ္တေနာတိ အဂ္ဂံ သဗ္ဗညုတံ၊ သဗ္ဗေဟိ ဝါ ဂုဏေဟိ အဂ္ဂဘာဝံ သေဋ္ဌဘာဝံ ပတ္တေန. အဂ္ဂဓမ္မောတိ အဂ္ဂေါ ဥတ္တမော နဝဝိဓလောကုတ္တရော ဓမ္မော သုဋ္ဌု အဝိပရီတံ ဒေသိတော ပဝေဒိတောတိ.

မေတ္တဇိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. စက္ခုပါလတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

အန္ဓောဟံ ဟတနေတ္တောသ္မီတိ အာယသ္မတော စက္ခုပါလတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သောပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ကရောန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ထူပမဟေ ကယိရမာနေ ဥမာပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ထူပံ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ မဟာသုဝဏ္ဏဿ နာမ ကုဋုမ္ဗိကဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တဿ ပါလောတိ နာမမကံသု. မာတာ တဿ အာဓာဝိတွာ ပရိဓာဝိတွာ ဝိစရဏကာလေ အညံ ပုတ္တံ လဘိ. တဿ မာတာပိတရော စူဠပါလောတိ နာမံ ကတွာ ဣတရံ မဟာပါလောတိ ဝေါဟရိံသု. အထ တေ ဝယပ္ပတ္တေ ဃရဗန္ဓနေန ဗန္ဓိံသု. တသ္မိံ သမယေ သတ္ထာ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ. တတ္ထ မဟာပါလော ဇေတဝနံ ဂစ္ဆန္တေဟိ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ကုဋုမ္ဗဘာရံ ကနိဋ္ဌဘာတိကဿေဝ ဘာရံ ကတွာ သယံ ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ သန္တိကေ ပဉ္စဝဿာနိ ဝသိတွာ ဝုဋ္ဌဝဿော ပဝါရေတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ သဋ္ဌိမတ္တေ သဟာယဘိက္ခူ လဘိတွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဘာဝနာနုကူလံ ဝသနဋ္ဌာနံ ပရိယေသန္တော အညတရံ ပစ္စန္တဂါမံ နိဿာယ ဂါမဝါသိကေဟိ ဥပါသကေဟိ ကာရေတွာ ဒိန္နာယ အရညာယတနေ ပဏ္ဏသာလာယ ဝသန္တော သမဏဓမ္မံ ကရောတိ. တဿ အက္ခိရောဂေါ ဥပ္ပန္နော. ဝေဇ္ဇော ဘေသဇ္ဇံ သမ္ပာဒေတွာ အဒါသိ. သော ဝေဇ္ဇေန ဝုတ္တဝိဓာနံ န ပဋိပဇ္ဇိ. တေနဿ ရောဂေါ ဝဍ္ဎိ. သော ‘‘အက္ခိရောဂဝူပသမနတော ကိလေသရောဂဝူပသမနမေဝ မယှံ ဝရ’’န္တိ အက္ခိရောဂံ အဇ္ဈုပေက္ခိတွာ ဝိပဿနာယယေဝ ယုတ္တပ္ပယုတ္တော အဟောသိ. တဿ ဘာဝနံ ဥဿုက္ကာပေန္တဿ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ အက္ခီနိ စေဝ ကိလေသာ စ ဘိဇ္ဇိံသု. သော သုက္ခဝိပဿကော အရဟာ အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၂၁-၂၅) –

‘‘နိဗ္ဗုတေ လောကမဟိတေ၊ အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟေ၊

သိဒ္ဓတ္ထမှိ ဘဂဝတိ၊ မဟာထူပမဟော အဟု.

‘‘မဟေ ပဝတ္တမာနမှိ၊ သိဒ္ဓတ္ထဿ မဟေသိနော၊

ဥမာပုပ္ဖံ ဂဟေတွာန၊ ထူပမှိ အဘိရောပယိံ.

‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ယံ ပုပ္ဖမဘိရောပယိံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ထူပပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ဣတော စ နဝမေ ကပ္ပေ၊ သောမဒေဝသနာမကာ၊

ပဉ္စာသီတိသု ရာဇာနော၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အထ ထေရေ အက္ခိရောဂေန ဝိဟာရေ ဩဟီနေ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ဂတေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ဥပါသကာ ‘‘ကသ္မာ ထေရော နာဂတော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တမတ္ထံ သုတွာ သောကာဘိဘူတာ ပိဏ္ဍပါတံ ဥပနေတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ကိဉ္စိ မာ စိန္တယိတ္ထ၊ ဣဒါနိ မယမေဝ ပိဏ္ဍပါတံ အာနေတွာ ဥပဋ္ဌဟိဿာမာ’’တိ တထာ ကရောန္တိ. ဘိက္ခူ ထေရဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ဝုဋ္ဌဝဿာ ပဝါရေတွာ၊ ‘‘သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတုံ သာဝတ္ထိံ ဂမိဿာမ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟံသု. ထေရော၊ ‘‘အဟံ ဒုဗ္ဗလော အစက္ခုကော၊ မဂ္ဂေါ စ သဥပဒ္ဒဝေါ၊ မယာ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တာနံ တုမှာကံ ပရိဿယော ဘဝိဿတိ၊ တုမှေ ပဌမံ ဂစ္ဆထ၊ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ မဟာထေရေ စ မမ ဝန္ဒနာယ ဝန္ဒထ၊ စူဠပါလဿ မမ ပဝတ္တိံ ကထေတွာ ကဉ္စိ ပုရိသံ ပေသေယျာထာ’’တိ အာဟ. တေ ပုနပိ ယာစိတွာ ဂမနံ အလဘန္တာ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ဥပါသကေ အာပုစ္ဆိတွာ အနုက္ကမေန ဇေတဝနံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ မဟာထေရေ စ တဿ ဝန္ဒနာယ ဝန္ဒိတွာ ဒုတိယဒိဝသေ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ စူဠပါလဿ တံ ပဝတ္တိံ ဝတွာ တေန ‘‘အယံ၊ ဘန္တေ၊ မယှံ ဘာဂိနေယျော ပါလိတော နာမ၊ ဣမံ ပေသိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘မဂ္ဂေါ သပရိဿယော၊ န သက္ကာ ဧကေန ဂဟဋ္ဌေန ဂန္တုံ၊ တသ္မာ ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော’’တိ တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ပေသေသုံ. သော အနုက္ကမေန ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အတ္တာနံ တဿ ဩရောစေတွာ တံ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ အညတရဿ ဂါမဿ သာမန္တာ အရညဋ္ဌာနေ ဧကိဿာ ကဋ္ဌဟာရိယာ ဂါယန္တိယာ သဒ္ဒံ သုတွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟုတွာ ယဋ္ဌိကောဋိံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ‘‘တိဋ္ဌထ၊ ဘန္တေ၊ မုဟုတ္တံ ယာဝါဟံ အာဂစ္ဆာမီ’’တိ ဝတွာ တဿာ သန္တိကံ ဂန္တွာ တတ္ထ သီလဝိပတ္တိံ ပါပုဏိ. ထေရော ဣဒါနိမေဝ ဣတ္ထိယာ ဂီတသဒ္ဒေါ သုတော၊ သာမဏေရော စ စိရာယတိ၊ နူန သီလဝိပတ္တိံ ပတ္တော ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေသိ. သောပိ အာဂန္တွာ ‘‘ဂစ္ဆာမ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. ထေရော ‘‘ကိံ ပါပေါ ဇာတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သာမဏေရော တုဏှီ ဟုတွာ ပုန ပုစ္ဆိတောပိ န ကထေသိ. ထေရော ‘‘တာဒိသေန ပါပေန မယှံ ယဋ္ဌိဂဟဏကိစ္စံ နတ္ထိ၊ ဂစ္ဆ တွ’’န္တိ ဝတွာ ပုန တေန ‘‘ဗဟုပရိဿယော မဂ္ဂေါ၊ တုမှေ စ အန္ဓာ၊ ကထံ ဂမိဿထာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဗာလ ဣဓေဝ မေ နိပဇ္ဇိတွာ မရန္တဿာပိ အပရာပရံ ပရိဝတ္တေန္တဿာပိ တာဒိသေန ဂမနံ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော –

၉၅. ‘‘အန္ဓောဟံ ဟတနေတ္တောသ္မိ၊ ကန္တာရဒ္ဓါနပက္ခန္ဒော၊

သယမာနောပိ ဂစ္ဆိဿံ၊ န သဟာယေန ပါပေနာ’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိတ္ထ၊

တတ္ထ အန္ဓောတိ စက္ခုဝိကလော. ဟတနေတ္တောတိ ဝိနဋ္ဌစက္ခုကော၊ တေန ‘‘ပယောဂဝိပတ္တိဝသေနာဟံ ဥပဟတနေတ္တတာယ အန္ဓော၊ န ဇစ္စန္ဓဘာဝေနာ’’တိ ယထာဝုတ္တံ အန္ဓဘာဝံ ဝိသေသေတိ. အထ ဝါ ‘‘အန္ဓော’’တိ ဣဒံ ‘‘အန္ဓေ ဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ပေါသေတီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၂၈၈) ဝိယ မံသစက္ခုဝေကလ္လဒီပနံ၊ ‘‘သဗ္ဗေပိမေ ပရိဗ္ဗာဇကာ အန္ဓာ အစက္ခုကာ’’ (ဥဒါ. ၅၄) ‘‘အန္ဓော ဧကစက္ခု ဒွိစက္ခူ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၃.၂၉) ဝိယ န ပညာစက္ခုဝေကလ္လဒီပနန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ဟတနေတ္တောသ္မီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တေန မုချမေဝ အန္ဓဘာဝံ ဒဿေတိ. ကန္တာရဒ္ဓါနပက္ခန္ဒောတိ ကန္တာရေ ဝိဝနေ ဒီဃမဂ္ဂံ အနုပဝိဋ္ဌော၊ န ဇာတိကန္တာရာဒိဂဟနံ သံသာရဒ္ဓါနံ ပဋိပန္နောတိ အဓိပ္ပါယော. တာဒိသဉှိ ကန္တာရဒ္ဓါနံ အယံ ထေရော သမတိက္ကမိတွာ ဌိတော၊ သယမာနောပီတိ သယန္တောပိ၊ ပါဒေသု အဝဟန္တေသု ဥရေန ဇဏ္ဏုကာဟိ စ ဘူမိယံ သံသရန္တော ပရိဝတ္တေန္တောပိ ဂစ္ဆေယျံ. န သဟာယေန ပါပေနာတိ တာဒိသေန ပါပပုဂ္ဂလေန သဟာယဘူတေန သဒ္ဓိံ န ဂစ္ဆိဿန္တိ ယောဇနာ. တံ သုတွာ ဣတရော သံဝေဂဇာတော ‘‘ဘာရိယံ ဝတ မယာ သာဟသိကကမ္မံ ကတ’’န္တိ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တော ဝနသဏ္ဍံ ပက္ခန္ဒော စ အဟောသိ. အထ ထေရဿ သီလတေဇေန ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာသနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. တေန သက္ကော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ သာဝတ္ထိဂါမိပုရိသံ ဝိယ အတ္တာနံ ဉာပေတွာ ယဋ္ဌိကောဋိံ ဂဏှန္တော မဂ္ဂံ သင်္ခိပိတွာ တဒဟေဝ သာယနှေ သာဝတ္ထိယံ ထေရံ နေတွာ တတ္ထ ဇေတဝနေ စူဠပါလိတေန ကာရိတာယ ပဏ္ဏသာလာယ ဖလကေ နိသီဒါပေတွာ တဿ သဟာယဝဏ္ဏေန ထေရဿ အာဂတဘာဝံ ဇာနာပေတွာ ပက္ကာမိ၊ စူဠပါလိတောပိ တံ ယာဝဇီဝံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌာသီတိ.

စက္ခုပါလတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ခဏ္ဍသုမနတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဧကပုပ္ဖံ စဇိတွာနာတိ အာယသ္မတော ခဏ္ဍသုမနတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သော ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ တဿ ထူပဿ သမန္တတော စန္ဒနဝေဒိကာယ ပရိက္ခိပိတွာ မဟန္တံ ပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု ဥဠာရံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုဋုမ္ဗိကကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ကနကထူပံ ဥဒ္ဒိဿ ရညာ ပုပ္ဖပူဇာယ ကယိရမာနာယ ပုပ္ဖါနိ အလဘန္တော ဧကံ ခဏ္ဍသုမနပုပ္ဖံ ဒိသွာ မဟတာ မူလေန တံ ကိဏိတွာ ဂဏှန္တော စေတိယေ ပူဇံ ကရောန္တော ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ဥပ္ပါဒေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အသီတိ ဝဿကောဋိယော သဂ္ဂသုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ပါဝါယံ မလ္လရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ဇာတကာလေ ဂေဟေ ခဏ္ဍသက္ခရာ သုမနပုပ္ဖါနိ စ ဥပ္ပန္နာနိ အဟေသုံ. တေနဿ ခဏ္ဍသုမနောတိ နာမမကံသု. သော ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတိ ပါဝါယံ စုန္ဒဿ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၁၅-၂၀) –

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော၊ လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊

ဇလိတွာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓောဝ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပရိနိဗ္ဗုတော.

‘‘နိဗ္ဗုတေ စ မဟာဝီရေ၊ ထူပေါ ဝိတ္ထာရိကော အဟု၊

ဒူရတောဝ ဥပဋ္ဌေန္တိ၊ ဓာတုဂေဟဝရုတ္တမေ.

‘‘ပသန္နစိတ္တော၊ သုမနော၊ အကံ စန္ဒနဝေဒိကံ၊

ဒိဿတိ ထူပခန္ဓော စ၊ ထူပါနုစ္ဆဝိကော တဒါ.

‘‘ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တမာနမှိ၊ ဒေဝတ္တေ အထ မာနုသေ၊

ဩမတ္တံ မေ န ပဿာမိ၊ ပုဗ္ဗကမ္မဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ပဉ္စဒသကပ္ပသတေ၊ ဣတော အဋ္ဌ ဇနာ အဟုံ၊

သဗ္ဗေ သမတ္တနာမာ တေ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပုရိမဇာတိံ အနုဿရန္တော တတ္ထ အတ္တနော သုမနပုပ္ဖပရိစ္စာဂဿ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိနိမိတ္တကံ နိဗ္ဗာနူပနိဿယတဉ္စ ဒိသွာ ဥဒါနဝသေန တမတ္ထံ ပကာသေန္တော –

၉၆. ‘‘ဧကပုပ္ဖံ စဇိတွာန၊ အသီတိ ဝဿကောဋိယော၊

သဂ္ဂေသု ပရိစာရေတွာ၊ သေသကေနမှိ နိဗ္ဗုတော’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ ဧကပုပ္ဖန္တိ ဧကံ ကုသုမံ၊ တံ ပန ဣဓ သုမနပုပ္ဖံ အဓိပ္ပေတံ. စဇိတွာနာတိ သတ္ထု ထူပပူဇာကရဏဝသေန ပရိစ္စဇိတွာ ပရိစ္စာဂဟေတု. အသီတိ ဝဿကောဋိယောတိ မနုဿဂဏနာယ ဝဿာနံ အသီတိ ကောဋိယော၊ အစ္စန္တသံယောဂေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ၊ ဣဒဉ္စ ဆသု ကာမသဂ္ဂေသု ဒုတိယေ အပရာပရုပ္ပတ္တိဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မာ သဂ္ဂေသူတိ တာဝတိံသသင်္ခါတေ သဂ္ဂလောကေ၊ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနဝသေန ဟေတ္ထ ဗဟုဝစနံ. ပရိစာရေတွာတိ ရူပါဒီသု အာရမ္မဏေသု ဣန္ဒြိယာနိ ပရိစာရေတွာ သုခံ အနုဘဝိတွာ၊ ဒေဝစ္ဆရာဟိ ဝါ အတ္တာနံ ပရိစာရေတွာ ဥပဋ္ဌာပေတွာ. သေသကေနမှိ နိဗ္ဗုတောတိ ပုပ္ဖပူဇာယ ဝသေန ပဝတ္တကုသလစေတနာသု ဘဝသမ္ပတ္တိ ဒါယကကမ္မတော သေသေန ယံ တတ္ထ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယဘူတံ၊ တံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဗဟူ ဟိ တတ္ထ ပုဗ္ဗာပရဝသေန ပဝတ္တာ စေတနာ. သေသကေနာတိ ဝါ တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန အပရိက္ခီဏေယေဝ တသ္မိံ ကမ္မဝိပါကေ နိဗ္ဗုတော အမှိ၊ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတောသ္မိ. ဧတေန ယသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဌတွာ အတ္တနာ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကတံ၊ သောပိ စရိမတ္တဘာဝေါ တဿ ကမ္မဝိပါကောတိ ဒဿေတိ. ယာဒိသံ သန္ဓာယ အညတ္ထာပိ ‘‘တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေနာ’’တိ (ပါရာ. ၂၂၈၊ သံ. နိ. ၁.၁၃၁) ဝုတ္တံ.

ခဏ္ဍသုမနတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. တိဿတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဟိတွာ သတပလံ ကံသန္တိ အာယသ္မတော တိဿတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ယာနကာရကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော စန္ဒနခဏ္ဍေန ဖလကံ ကတွာ ဘဂဝတော ဥပနာမေသိ၊ တဉ္စ ဘဂဝါ ပရိဘုဉ္ဇိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ရောရုဝနဂရေ ရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ဝယပ္ပတ္တော ပိတရိ ကာလင်္ကတေ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌိတော ဗိမ္ဗိသာရရညော အဒိဋ္ဌသဟာယော ဟုတွာ တဿ မဏိမုတ္တာဝတ္ထာဒီနိ ပဏ္ဏာကာရာနိ ပေသေသိ. တဿ ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော ပုညဝန္တတံ သုတွာ ပဋိပါဘတံ ပေသေန္တော စိတ္တပဋေ ဗုဒ္ဓစရိတံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ လိခါပေတွာ ပေသေသိ. သော တံ ဒိသွာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရတာယ ပစ္ဆိမဘဝိကတာယ စ စိတ္တပဋေ ဒဿေန္တံ ဗုဒ္ဓစရိတံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋကေ လိခိတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒက္ကမဉ္စ ဩလောကေတွာ ပဝတ္တိနိဝတ္တိယော သလ္လက္ခေတွာ သာသနက္ကမံ ဟဒယေ ဌပေတွာ သဉ္ဇာတသံဝေဂေါ ‘‘ဒိဋ္ဌော မယာ ဘဂဝတော ဝေသော၊ သာသနက္ကမော စ ဧကပဒေသေန ဉာတော၊ ဗဟုဒုက္ခာ ကာမာ ဗဟုပါယာသာ၊ ကိံ ဒါနိ မယှံ ဃရာဝါသေနာ’’တိ ရဇ္ဇံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေန္တော ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတွာ မတ္တိကာပတ္တံ ဂဟေတွာ ရာဇာ ပုက္ကုသာတိ ဝိယ မဟာဇနဿ ပရိဒေဝန္တဿေဝ နဂရတော နိက္ခမိတွာ အနုက္ကမေန ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ တတ္ထ သပ္ပသောဏ္ဍိကပဗ္ဘာရေ ဝိဟရန္တံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ယုတ္တပ္ပယုတ္တော ဝိဟရန္တော ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၃၇-၄၂) –

‘‘ယာနကာရော ပုရေ အာသိံ၊ ဒါရုကမ္မေ သုသိက္ခိတော၊

စန္ဒနံ ဖလကံ ကတွာ၊ အဒါသိံ လောကဗန္ဓုနော.

‘‘ပဘာသတိ ဣဒံ ဗျမှံ၊ သုဝဏ္ဏဿ သုနိမ္မိတံ၊

ဟတ္ထိယာနံ အဿယာနံ၊ ဒိဗ္ဗယာနံ ဥပဋ္ဌိတံ.

‘‘ပါသာဒါ သိဝိကာ စေဝ၊ နိဗ္ဗတ္တန္တိ ယဒိစ္ဆကံ၊

အက္ခုဗ္ဘံ ရတနံ မယှံ၊ ဖလကဿ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ဖလကံ ယမဟံ ဒဒိံ၊

ဒုဂ္ဂတိ နာဘိဇာနာမိ၊ ဖလကဿ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘သတ္တပညာသကပ္ပမှိ၊ စတုရော နိမ္မိတာဝှယာ၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နာ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဥဒါနဝသေန အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ကထေန္တော –

၉၇. ‘‘ဟိတွာ သတပလံ ကံသံ၊ သောဝဏ္ဏံ သတရာဇိကံ၊

အဂ္ဂဟိံ မတ္တိကာပတ္တံ၊ ဣဒံ ဒုတိယာဘိသေစန’’န္တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ ဟိတွာတိ ပရိစ္စဇိတွာ. သတပလန္တိ သတံ ပလာနိ ယဿ၊ တံ သတပလပရိမာဏံ. ကံသန္တိ ထာလံ. သောဝဏ္ဏန္တိ သုဝဏ္ဏမယံ. သတရာဇိကန္တိ ဘိတ္တိဝိစိတ္တတာယ စ အနေကရူပရာဇိစိတ္တတာယ စ အနေကလေခါယုတ္တံ. အဂ္ဂဟိံ မတ္တိကာပတ္တန္တိ ဧဝရူပေ မဟာရဟေ ဘာဇနေ ပုဗ္ဗေ ဘုဉ္ဇိတွာ ဗုဒ္ဓါနံ ဩဝါဒံ ကရောန္တော ‘‘ဣဒါနာဟံ တံ ဆဍ္ဍေတွာ မတ္တိကာမယပတ္တံ အဂ္ဂဟေသိံ၊ အဟော၊ သာဓု၊ မယာ ကတံ အရိယဝတံ အနုဌိတ’’န္တိ ဘာဇနကိတ္တနာပဒေသေန ရဇ္ဇပရိစ္စာဂံ ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂမနဉ္စ အနုမောဒန္တော ဝဒတိ. တေနာဟ ‘‘ဣဒံ ဒုတိယာဘိသေစန’’န္တိ. ပဌမံ ရဇ္ဇာဘိသေစနံ ဥပါဒါယ ဣဒံ ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂမနံ မမ ဒုတိယံ အဘိသေစနံ. တဉှိ ရာဂါဒီဟိ သံကိလိဋ္ဌံ သာသင်္ကံ သပရိသင်္ကံ ကမ္မံ အနတ္ထသဉှိတံ ဒုက္ခပဋိဗဒ္ဓံ နိဟီနံ၊ ဣဒံ ပန တံဝိပရိယာယတော ဥတ္တမံ ပဏီတန္တိ အဓိပ္ပါယော.

တိဿတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. အဘယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ရူပံ ဒိသွာ သတိ မုဋ္ဌာတိ အာယသ္မတော အဘယတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သောပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သုမေဓံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော သဠလပုပ္ဖေဟိ ပူဇမကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အဘယောတိ လဒ္ဓနာမော ဝိညုတံ ပတ္တော ဟေတုသမ္ပတ္တိယာ စောဒိယမာနော ဧကဒိဝသံ ဝိဟာရံ ဂတော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ကတပုဗ္ဗကိစ္စော ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော ဝိဟရတိ. အထဿ ဧကဒိဝသံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌဿ အလင်္ကတပဋိယတ္တံ မာတုဂါမံ ဒိသွာ အယောနိသောမနသိကာရဝသေန တဿ ရူပံ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ သော ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘‘သတိံ ဝိဿဇ္ဇိတွာ ဩလောကေန္တဿ ရူပါရမ္မဏေ မယှံ ကိလေသော ဥပ္ပန္နော၊ အယုတ္တံ မယာ ကတ’’န္တိ အတ္တနော စိတ္တံ နိဂ္ဂဏှန္တော တာဝဒေဝ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၄၃-၄၇) –

‘‘သုမေဓော နာမ နာမေန၊ သယမ္ဘူ အပရာဇိတော၊

ဝိဝေကမနုဗြူဟန္တော၊ အဇ္ဈောဂဟိ မဟာဝနံ.

‘‘သဠလံ ပုပ္ဖိတံ ဒိသွာ၊ ဂန္ထိတွာန ဝဋံသကံ၊

ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပေသိံ၊ သမ္မုခါ လောကနာယကံ.

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿမှိ၊ ယံ ပုပ္ဖမဘိရောပယိံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ဦနဝီသေ ကပ္ပသတေ၊ သောဠသာသုံ သုနိမ္မိတာ၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နာ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ကိလေသုပ္ပတ္တိနိဒဿနေန ‘‘ကိလေသေ အနုဝတ္တေန္တဿ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော နတ္ထေဝ သီသုက္ခိပနံ. အဟံ ပန တေ နာနုဝတ္တိ’’န္တိ ဒဿေန္တော –

၉၈. ‘‘ရူပံ ဒိသွာ သတိ မုဋ္ဌာ၊ ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိကရောတော၊

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ၊ တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ၊

တဿ ဝဍ္ဎန္တိ အာသဝါ၊ ဘဝမူလောပဂါမိနော’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ ရူပန္တိ ရဇ္ဇနီယံ ရူပါယတနံ၊ တံ ပနေတ္ထ ဣတ္ထိရူပံ အဓိပ္ပေတံ. ဒိသွာတိ စက္ခုနာ ဒိသွာ၊ စက္ခုဒွါရာနုသာရေန နိမိတ္တာနုဗျဉ္ဇနသလ္လက္ခဏဝသေန တံ ဂဟေတွာ၊ တဿ တထာဂဟဏဟေတူတိ အတ္ထော. သတိ မုဋ္ဌာတိ အသုဘသဘာဝေ ကာယေ ‘‘အသုဘ’’န္တွေဝ ပဝတ္တနသတိ နဋ္ဌာ. ယထာ ပန ရူပံ ဒိသွာ သတိ နဋ္ဌာ၊ တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိကရောတော’’တိ. ယထာဥပဋ္ဌိတံ အာရမ္မဏံ ‘‘သုဘံ သုခ’’န္တိအာဒိနာ ပိယနိမိတ္တံ ကတွာ အယောနိသောမနသိကာရေန မနသိကရောတော သတိ မုဋ္ဌာတိ ယောဇနာ. တထာ ဘူတောဝ သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတီတိ သုဋ္ဌု ရတ္တစိတ္တော ဟုတွာ တံ ရူပါရမ္မဏံ အနုဘဝတိ အဘိနန္ဒတိ၊ အဘိနန္ဒန္တော ပန တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ အဇ္ဈောသာယ တံ အာရမ္မဏံ ဂိလိတွာ ပရိနိဋ္ဌပေတွာ ဝတ္တတိ စေဝ၊ ဧဝံဘူတဿ စ တဿ ဝဍ္ဎန္တိ အာသဝါ ဘဝမူလောပဂါမိနောတိ ဘဝဿ သံသာရဿ မူလဘာဝံ ကာရဏဘာဝံ ဥပဂမနသဘာဝါ ကာမာသဝါဒယော စတ္တာရောပိ အာသဝါ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပရူပရိ ဝဍ္ဎန္တိယေဝ၊ န ဟာယန္တိ. မယှံ ပန ပဋိသင်္ခါနေ ဌတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တဿ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ တေ စတ္တာရောပိ အာသဝါ အနဝသေသတော ပဟီနာ ပရိက္ခီဏာတိ အဓိပ္ပါယော.

အဘယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ဥတ္တိယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

သဒ္ဒံ သုတွာ သတိ မုဋ္ဌာတိ အာယသ္မတော ဥတ္တိယတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ဂေါနကာဒိအတ္ထတံ သဥတ္တရစ္ဆဒံ ဗုဒ္ဓါရဟံ ပလ္လင်္ကံ ဂန္ဓကုဋိယံ ပညာပေတွာ အဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တဿ ဥတ္တိယောတိ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော သတ္ထု ဉာတိသမာဂမေ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒိသွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ဧကဒိဝသံ နာမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌော အန္တရာမဂ္ဂေ မာတုဂါမဿ ဂီတသဒ္ဒံ သုတွာ အယောနိသောမနသိကာရဝသေန တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေ ဥပ္ပန္နေ ပဋိသင်္ခါနဗလေန တံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ သဉ္ဇာတသံဝေဂေါ ဒိဝါဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ တာဝဒေဝ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၄၈-၅၂) –

‘‘သုမေဓဿ ဘဂဝတော၊ လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊

ပလ္လင်္ကော ဟိ မယာ ဒိန္နော၊ သဥတ္တရသပစ္ဆဒေါ.

‘‘သတ္တရတနသမ္ပန္နော၊ ပလ္လင်္ကော အာသိ သော တဒါ၊

မမ သင်္ကပ္ပမညာယ၊ နိဗ္ဗတ္တတိ သဒါ မမ.

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿမှိ၊ ပလ္လင်္ကမဒဒိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ပလ္လင်္ကဿ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘ဝီသကပ္ပသဟဿမှိ၊ သုဝဏ္ဏာဘာ တယော ဇနာ၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နာ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ကိလေသုပ္ပတ္တိနိဒဿနေန ‘‘ကိလေသေ အဇိဂုစ္ဆန္တဿ နတ္ထိ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော သီသုက္ခိပနံ၊ အဟံ ပန တေ ဇိဂုစ္ဆိမေဝါ’’တိ ဒဿေန္တော –

၉၉. ‘‘သဒ္ဒံ သုတွာ သတိ မုဋ္ဌာ၊ ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိကရောတော၊

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ၊ တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ၊

တဿ ဝဍ္ဎန္တိ အာသဝါ၊ သံသာရ ဥပဂါမိနော’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ သဒ္ဒန္တိ ရဇ္ဇနီယံ သဒ္ဒါရမ္မဏံ၊ သံသာရဥပဂါမိနောတိ –