၆. ကုဋိဝိဟာရိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ကော ကုဋိကာယန္တိ အာယသ္မတော ကုဋိဝိဟာရိတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သော ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော အာကာသေန ဂစ္ဆန္တဿ ‘‘ဥဒကဒါနံ ဒဿာမီ’’တိ သီတလံ ဥဒကံ ဂဟေတွာ ပီတိသောမနဿဇာတော ဥဒ္ဓမ္မုခေါ ဟုတွာ ဥက္ခိပိ. သတ္ထာ တဿ အဇ္ဈာသယံ ဉတွာ ပသာဒသံဝဍ္ဎနတ္ထံ အာကာသေ ဌိတောဝ သမ္ပဋိစ္ဆိ. သော တေန အနပ္ပကံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေသိ. သေသံ အဉ္ဇနဝနိယတ္ထေရဿ ဝတ္ထုမှိ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. အယံ ပန ဝိသေသော – အယံ ကိရ ဝုတ္တနယေန ပဗ္ဗဇိတွာ ကတပုဗ္ဗကိစ္စော ဝိပဿနံ အနုယုဉ္ဇန္တော သာယံ ခေတ္တသမီပေန ဂစ္ဆန္တော ဒေဝေ ဖုသာယန္တေ ခေတ္တပါလကဿ ပုညံ တိဏကုဋိံ ဒိသွာ ပဝိသိတွာ တတ္ထ တိဏသန္ထာရကေ နိသီဒိ. နိသိန္နမတ္တောဝ ဥတုသပ္ပါယံ လဘိတွာ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၁.၂၉-၃၅) –

‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဂစ္ဆန္တံ အနိလဉ္ဇသေ၊

ဃတာသနံဝ ဇလိတံ၊ အာဒိတ္တံဝ ဟုတာသနံ.

‘‘ပါဏိနာ ဥဒကံ ဂယှ၊ အာကာသေ ဥက္ခိပိံ အဟံ၊

သမ္ပဋိစ္ဆိ မဟာဝီရော၊ ဗုဒ္ဓေါ ကာရုဏိကော ဣသိ.

‘‘အန္တလိက္ခေ ဌိတော သတ္ထာ၊ ပဒုမုတ္တရနာမကော၊

မမ သင်္ကပ္ပမညာယ၊ ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ.

‘‘ဣမိနာ ဒကဒါနေန၊ ပီတိဥပ္ပါဒနေန စ၊

ကပ္ပသတသဟဿမ္ပိ၊ ဒုဂ္ဂတိံ နုပပဇ္ဇတိ.

‘‘တေန ကမ္မေန ဒွိပဒိန္ဒ၊ လောကဇေဋ္ဌ နရာသဘ၊

ပတ္တောမှိ အစလံ ဌာနံ၊ ဟိတွာ ဇယပရာဇယံ.

‘‘သဟဿရာဇနာမေန၊ တယော တေ စက္ကဝတ္တိနော၊

ပဉ္စသဋ္ဌိကပ္ပသတေ၊ စာတုရန္တာ ဇနာဓိပါ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ထေရေ တတ္ထ နိသိန္နေ ခေတ္တပါလကော အာဂန္တွာ ‘‘ကော ကုဋိကာယ’’န္တိ အာဟ. တံ သုတွာ ထေရော ‘‘ဘိက္ခု ကုဋိကာယ’’န္တိအာဒိမာဟ. တယိဒံ ခေတ္တပါလဿ ထေရဿ စ ဝစနံ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ –

၅၆. ‘‘ကော ကုဋိကာယံ ဘိက္ခု ကုဋိကာယံ၊ ဝီတရာဂေါ သုသမာဟိတစိတ္တော၊

ဧဝံ ဇာနာဟိ အာဝုသော၊ အမောဃာ တေ ကုဋိကာ ကတာ’’တိ. –

တထာရူပေန သင်္ဂီတိံ အာရောပိတံ.

တတ္ထ ကော ကုဋိကာယန္တိ၊ ‘‘ဣမိဿံ ကုဋိကာယံ ကော နိသိန္နော’’တိ ခေတ္တပါလဿ ပုစ္ဆာဝစနံ. တဿ ဘိက္ခု ကုဋိကာယန္တိ ထေရဿ ပဋိဝစနဒါနံ. အထ နံ အတ္တနော အနုတ္တရဒက္ခိဏေယျဘာဝတော တံ ကုဋိပရိဘောဂံ အနုမောဒါပေတွာ ဥဠာရံ တမေဝ ပုညံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ ‘‘ဝီတရာဂေါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ဧကော ဘိန္နကိလေသော ဘိက္ခု တေ ကုဋိကာယံ နိသိန္နော၊ တတော ဧဝ သော အဂ္ဂမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော သမုစ္ဆိန္နရာဂတာယ ဝီတရာဂေါ အနုတ္တရသမာဓိနာ နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏံ ကတွာ သုဋ္ဌု သမာဟိတစိတ္တတာယ သုသမာဟိတစိတ္တော၊ ဣမဉ္စ အတ္ထံ၊ အာဝုသော ခေတ္တပါလ၊ ယထာဟံ ဝဒါမိ၊ ဧဝံ ဇာနာဟိ သဒ္ဒဟ အဓိမုစ္စဿု. အမောဃာ တေ ကုဋိကာ ကတာ တယာ ကတာ ကုဋိကာ အမောဃာ အဝဉ္ဈာ သဖလာ သဥဒြယာ၊ ယသ္မာ အရဟတာ ခီဏာသဝေန ပရိဘုတ္တာ. သစေ တွံ အနုမောဒသိ၊ တံ တေ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာတိ.

တံ သုတွာ ခေတ္တပါလော ‘‘လာဘာ ဝတ မေ၊ သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ၊ ယဿ မေ ကုဋိကာယံ ဧဒိသော အယျော ပဝိသိတွာ နိသီဒတီ’’တိ ပသန္နစိတ္တော အနုမောဒန္တော အဋ္ဌာသိ. ဣမံ ပန တေသံ ကထာသလ္လာပံ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ သုတွာ အနုမောဒနဉ္စဿ ဉတွာ တမ္ဘာဝိနိံ သမ္ပတ္တိံ ဝိဘာဝေန္တော ခေတ္တပါလံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ဝိဟာသိ ကုဋိယံ ဘိက္ခု၊ သန္တစိတ္တော အနာသဝေါ၊

တေန ကမ္မဝိပါကေန၊ ဒေဝိန္ဒော တွံ ဘဝိဿသိ.

‘‘ဆတ္တိံသက္ခတ္တုံ ဒေဝိန္ဒော၊ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿသိ၊

စတုတ္တိံသက္ခတ္တုံ စက္ကဝတ္တီ၊ ရာဇာ ရဋ္ဌေ ဘဝိဿသိ၊

ရတနကုဋိ နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ၊ ဝီတရာဂေါ ဘဝိဿသီ’’တိ.

ကုဋိကာယံ လဒ္ဓဝိသေသတ္တာ ပန ထေရဿ တတော ပဘုတိ ကုဋိဝိဟာရီတွေဝ သမညာ ဥဒပါဒိ. အယမေဝ စ ထေရဿ အညာဗျာကရဏဂါထာပိ အဟောသီတိ.

ကုဋိဝိဟာရိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.