၃. သုမင်္ဂလတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

သုမုတ္တိကောတိ အာယသ္မတော သုမင်္ဂလတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သောပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တော သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ကာလေ ရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ နှာယိတွာ ဧကစီဝရံ ဌိတံ ဒိသွာ သောမနဿပ္ပတ္တော ဟုတွာ အပ္ဖေါဋေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယာ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ဂါမကေ တာဒိသေန ကမ္မနိဿန္ဒေန ဒလိဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ သုမင်္ဂလောတိ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော ခုဇ္ဇကာသိတနင်္ဂလကုဒ္ဒါလပရိက္ခာရော ဟုတွာ ကသိယာ ဇီဝတိ. သော ဧကဒိဝသံ ရညာ ပသေနဒိကောသလေန ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ မဟာဒါနေ ပဝတ္တိယမာနေ ဒါနောပကရဏာနိ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆန္တေဟိ မနုဿေဟိ သဒ္ဓိံ ဒဓိဃဋံ ဂဟေတွာ အာဂတော ဘိက္ခူနံ သက္ကာရသမ္မာနံ ဒိသွာ ‘‘ဣမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ သုခုမဝတ္ထသုနိဝတ္ထာ သုဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ နိဝါတေသု သေနာသနေသု ဝိဟရန္တိ၊ ယံနူနာဟမ္ပိ ပဗ္ဗဇေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ၊ အညတရံ မဟာထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အတ္တနော ပဗ္ဗဇ္ဇာဓိပ္ပါယံ နိဝေဒေသိ. သော တံ ကရုဏာယန္တော ပဗ္ဗာဇေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိ. သော အရညေ ဝိဟရန္တော ဧကဝိဟာရေ နိဗ္ဗိန္နော ဥက္ကဏ္ဌိတော ဟုတွာ၊ ဝိဗ္ဘမိတုကာမော ဉာတိဂါမံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတွာ ခေတ္တံ ကသန္တေ ကိလိဋ္ဌဝတ္ထနိဝတ္ထေ သမန္တတော ရဇောကိဏ္ဏသရီရေ ဝါတာတပေန ဖုဿန္တေ ကဿကေ ဒိသွာ၊ ‘‘မဟန္တံ ဝတိမေ သတ္တာ ဇီဝိကနိမိတ္တံ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘောန္တီ’’တိ သံဝေဂံ ပဋိလဘိ. ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ ယထာဂဟိတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥပဋ္ဌာသိ. သော အညတရံ ရုက္ခမူလံ ဥပဂန္တွာ ဝိဝေကံ လဘိတွာ ယောနိသော မနသိကရောန္တော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၂.၁၁-၁၉) –

‘‘အတ္ထဒဿီ ဇိနဝရော၊ လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊

ဝိဟာရာ အဘိနိက္ခမ္မ၊ တဠာကံ ဥပသင်္ကမိ.

‘‘နှာတွာ ပိတွာ စ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဥတ္တရိတွေကစီဝရော၊

အဋ္ဌာသိ ဘဂဝါ တတ္ထ၊ ဝိလောကေန္တော ဒိသောဒိသံ.

‘‘ဘဝနေ ဥပဝိဋ္ဌောဟံ၊ အဒ္ဒသံ လောကနာယကံ၊

ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန၊ အပ္ဖေါဋေသိံ အဟံ တဒါ.

‘‘သတရံသိံဝ ဇောတန္တံ၊ ပဘာသန္တံဝ ကဉ္စနံ၊

နစ္စဂီတေ ပယုတ္တောဟံ၊ ပဉ္စင်္ဂတူရိယမှိ စ.

‘‘ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမိ၊ ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ၊

သဗ္ဗေ သတ္တေ အဘိဘောမိ၊ ဝိပုလော ဟောတိ မေ ယသော.

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည၊ နမော တေ ပုရိသုတ္တမ၊

အတ္တာနံ တောသယိတွာန၊ ပရေ တောသေသိ တွံ မုနိ.

‘‘ပရိဂ္ဂဟေ နိသီဒိတွာ၊ ဟာသံ ကတွာန သုဗ္ဗတေ၊

ဥပဋ္ဌဟိတွာ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ တုသိတံ ဥပပဇ္ဇဟံ.

‘‘သောဠသေတော ကပ္ပသတေ၊ ဒွိနဝဧကစိန္တိတာ၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နာ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သမ္ပတ္တိံ အတ္တနော ဒုက္ခဝိမုတ္တိဉ္စ ကိတ္တနဝသေန ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော ‘‘သုမုတ္တိကော’’တိအာဒိမာဟ.

၄၃. တတ္ထ သုမုတ္တိကောတိ သုန္ဒရာ အစ္စန္တိကတာယ အပုနဗ္ဘဝိကာ မုတ္တိ ဧတဿာတိ သုမုတ္တိကော. တဿ ပန ဝိမုတ္တိယာ ပါသံသိယတာယ အစ္ဆရိယတာယ စ အပ္ဖေါဋေန္တော အာဟ ‘‘သုမုတ္တိကော’’တိ. ပုန တတ္ထ ဝိမုတ္တိယံ အတ္တနော ပသာဒဿ ဒဠှဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘သာဟု သုမုတ္တိကောမှီ’’တိ အာဟ. ‘‘သာဓု သုဋ္ဌု မုတ္တိကော ဝတမှီ’’တိ အတ္ထော. ‘‘ကုတော ပနာယံ သုမုတ္တိကတာ’’တိ? ကာမဉ္စာယံ ထေရော သဗ္ဗသ္မာပိ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော သုဝိမုတ္တော၊ အတ္တနော ပန တာဝ ဥပဋ္ဌိတံ အတိဝိယ အနိဋ္ဌဘူတံ ဒုက္ခံ ဒဿေန္တော ‘‘တီဟိ ခုဇ္ဇကေဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ခုဇ္ဇကေဟီတိ ခုဇ္ဇသဘာဝေဟိ၊ ခုဇ္ဇာကာရေဟိ ဝါ. နိဿက္ကဝစနဉ္စေတံ မုတ္တသဒ္ဒါပေက္ခာယ. ကဿကော ဟိ အခုဇ္ဇောပိ သမာနော တီသု ဌာနေသု အတ္တာနံ ခုဇ္ဇံ ကတွာ ဒဿေတိ လာယနေ ကသနေ ကုဒ္ဒါလကမ္မေ စ. ယော ဟိ ပန ကဿကော လာယနာဒီနိ ကရောတိ၊ တာနိပိ အသိတာဒီနိ ကုဋိလာကာရတော ခုဇ္ဇကာနီတိ ဝုတ္တံ ‘‘တီဟိ ခုဇ္ဇကေဟီ’’တိ.

ဣဒါနိ တာနိ သရူပတော ဒဿေန္တော ‘‘အသိတာသု မယာ၊ နင်္ဂလာသု မယာ၊ ခုဒ္ဒကုဒ္ဒါလာသု မယာ’’တိ အာဟ. တတ္ထ အသိတာသု မယာတိ လဝိတ္တေဟိ မယာ မုတ္တန္တိ အတ္ထော. နိဿက္ကေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. အပရေ ပန ‘‘အသိတာသု မယာတိ လဝိတ္တေဟိ ကရဏဘူတေဟိ မယာ ခုဇ္ဇိတ’’န္တိ ဝဒန္တိ. တေသံ မတေန ကရဏတ္ထေ ဟေတုမှိ ဝါ ဘုမ္မဝစနံ. ‘‘နင်္ဂလာသူ’’တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသံ ကတွာ ဝုတ္တံ၊ နင်္ဂလေဟိ ကသိရေဟီတိ အတ္ထော. အတ္တနာ ဝဠဉ္ဇိတကုဒ္ဒါလဿ သဘာဝတော ဝဠဉ္ဇနေန ဝါ အပ္ပကတာယ ဝုတ္တံ ‘‘ခုဒ္ဒကုဒ္ဒါလာသူ’’တိ ‘‘ကုဏ္ဌကုဒ္ဒါလာသူ’’တိပိ ပါဠိ. ဝဠဉ္ဇနေနေဝ အတိခိဏခဏိတ္တေသူတိ အတ္ထော. ဣဓမေဝါတိ မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. အထ ဝါပီတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ နိပါတမတ္တံ. ဂါမကေ ဌိတတ္တာ တာနိ အသိတာဒီနိ ကိဉ္စာပိ ဣဓေဝ မမ သမီပေယေဝ၊ တထာပိ အလမေဝ ဟောတီတိ အတ္ထော. တုရိတဝသေန စေတံ အာမေဍိတဝစနံ. ဈာယာတိ ဖလသမာပတ္တိဇ္ဈာနဝသေန ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရတ္ထံ ဒိဗ္ဗဝိဟာရာဒိဝသေန စ ဈာယ. သုမင်္ဂလာတိ အတ္တာနံ အာလပတိ. ဈာနေ ပန အာဒရဒဿနတ္ထံ အာမေဍိတံ ကတံ. အပ္ပမတ္တော ဝိဟရာတိ သတိပညာဝေပုလ္လပ္ပတ္တိယာ သဗ္ဗတ္ထကမေဝ အပ္ပမတ္တောသိ တွံ၊ တသ္မာ ဣဒါနိ သုခံ ဝိဟရ၊ သုမင်္ဂလ. ကေစိ ပန ‘‘အရဟတ္တံ အပ္ပတွာ ဧဝ ဝိပဿနာယ ဝီထိပဋိပန္နာယ သာသနေ သဉ္ဇာတာဘိရတိယာ ယထာနုဘူတံ ဃရာဝါသဒုက္ခံ ဇိဂုစ္ဆန္တော ထေရော ဣမံ ဂါထံ ဝတွာ ပစ္ဆာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏီ’’တိ ဝဒန္တိ. တေသံ မတေန ‘‘ဈာယ အပ္ပမတ္တော ဝိဟရာ’’တိ ပဒါနံ အတ္ထော ဝိပဿနာမဂ္ဂဝသေနပိ ယုဇ္ဇတိ ဧဝ.

သုမင်္ဂလတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.