၄. သာနုတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

မတံ ဝါ အမ္မ ရောဒန္တီတိ အာယသ္မတော သာနုတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သောပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တော ဣတော စတုနဝုတေ ကပ္ပေ သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ဟတ္ထပါဒဓောဝနမုခဝိက္ခာလနာနံ အတ္ထာယ ဥဒကံ ဥပနေသိ. သတ္ထာ ဟိ ဘောဇနကာလေ ဟတ္ထပါဒေ ဓောဝိတုကာမော အဟောသိ. သော သတ္ထု အာကာရံ သလ္လက္ခေတွာ ဥဒကံ ဥပနေသိ. ဘဂဝါ ဟတ္ထပါဒေ ဓောဝိတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ မုခံ ဝိက္ခာလေတုကာမော အဟောသိ. သော တမ္ပိ ဉတွာ မုခေါဒကံ ဥပနေသိ. သတ္ထာ မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ မုခဓောဝနကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေသိ. ဧဝံ ဘဂဝါ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ တေန ကရီယမာနံ ဝေယျာဝစ္စံ သာဒိယိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ အညတရဿ ဥပါသကဿ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. တသ္မိံ ဂဗ္ဘဂတေယေဝ ပိတာ ပဝါသံ ဂတော၊ ဥပါသိကာ ဒသမာသစ္စယေန ပုတ္တံ ဝိဇာယိတွာ သာနူတိဿ နာမံ အကာသိ. တသ္မိံ အနုက္ကမေန ဝဍ္ဎန္တေ သတ္တဝဿိကံယေဝ နံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗာဇေသိ၊ ‘‘ဧဝမယံ အနန္တရာယော ဝဍ္ဎိတွာ အစ္စန္တသုခဘာဂီ ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘သော သာနုသာမဏေရော’’တိ ပညာတော ပညဝါ ဝတ္တသမ္ပန္နော ဗဟုဿုတော ဓမ္မကထိကော သတ္တေသု မေတ္တဇ္ဈာသယော ဟုတွာ ဒေဝမနုဿာနံ ပိယော အဟောသိ မနာပေါတိ သဗ္ဗံ သာနုသုတ္တေ အာဂတနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တဿ အတီတဇာတိယံ မာတာ ယက္ခယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ ယက္ခာ ‘‘သာနုတ္ထေရဿ အယံ မာတာ’’တိ ဂရုစိတ္တိကာရဗဟုလာ ဟုတွာ မာနေန္တိ. ဧဝံ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ပုထုဇ္ဇနဘာဝဿ အာဒီနဝံ ဝိဘာဝေန္တံ ဝိယ ဧကဒိဝသံ သာနုဿ ယောနိသော မနသိကာရာဘာဝါ အယောနိသော ဥမ္မုဇ္ဇန္တဿ ဝိဗ္ဘမိတုကာမတာစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တံ တဿ ယက္ခိနိမာတာ ဉတွာ မနုဿမာတုယာ အာရောစေသိ – ‘‘တဝ ပုတ္တော၊ သာနု၊ ‘ဝိဗ္ဘမိဿာမီ’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေသိ၊ တသ္မာ တွံ –

‘‘သာနုံ ပဗုဒ္ဓံ ဝဇ္ဇာသိ၊ ယက္ခာနံ ဝစနံ ဣဒံ၊

မာကာသိ ပါပကံ ကမ္မံ၊ အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော.

‘‘သစေ တွံ ပါပကံ ကမ္မံ၊ ကရိဿသိ ကရောသိ ဝါ၊

န တေ ဒုက္ခာ ပမုတျတ္ထိ၊ ဥပ္ပစ္စာပိ ပလာယတော’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၂၃၉၊ ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၂.၃၂၅ သာနုသာမဏေရဝတ္ထု) –

ဧဝံ ဘဏာဟီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ယက္ခိနိမာတာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ. မနုဿမာတာ ပန တံ သုတွာ ပရိဒေဝသောကသမာပန္နာ စေတောဒုက္ခသမပ္ပိတာ အဟောသိ. အထ သာနုသာမဏေရော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ မာတု သန္တိကံ ဥပဂတော မာတရံ ရောဒမာနံ ဒိသွာ ‘‘အမ္မ၊ ကိံ နိဿာယ ရောဒသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘တံ နိဿာယာ’’တိ စ ဝုတ္တော မာတု ‘‘မတံ ဝါ၊ အမ္မ၊ ရောဒန္တိ၊ ယော ဝါ ဇီဝံ န ဒိဿတီ’’တိ ဂါထံ အဘာသိ.

၄၄. တဿတ္ထော – ‘‘အမ္မ၊ ရောဒန္တာ နာမ ဉာတကာ မိတ္တာ ဝါ အတ္တနော ဉာတကံ မိတ္တံ ဝါ မတံ ဥဒ္ဒိဿ ရောဒန္တိ ပရလောကံ ဂတတ္တာ၊ ယော ဝါ ဉာတကော မိတ္တော ဝါ ဇီဝံ ဇီဝန္တော ဒေသန္တရံ ပက္ကန္တတာယ စ န ဒိဿတိ၊ တံ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ရောဒန္တိ၊ ဥဘယမ္ပေတံ မယိ န ဝိဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ သန္တေ ဇီဝန္တံ ဓရမာနံ မံ ပုရတော ဌိတံ ပဿန္တီ၊ ကသ္မာ၊ အမ္မ၊ ရောဒသိ?မံ ဥဒ္ဒိဿ တဝ ရောဒနဿ ကာရဏမေဝ နတ္ထီ’’တိ.

တံ သုတွာ တဿ မာတာ ‘‘မရဏဉှေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၆၃) သုတ္တပဒါနုသာရေန ဥပ္ပဗ္ဗဇနံ အရိယဿ ဝိနယေ မရဏန္တိ ဒဿေန္တီ –

‘‘မတံ ဝါ ပုတ္တ ရောဒန္တိ၊ ယော ဝါ ဇီဝံ န ဒိဿတိ၊

ယော စ ကာမေ စဇိတွာန၊ ပုနရာဂစ္ဆတေ ဣဓ.

‘‘တံ ဝါပိ ပုတ္တ ရောဒန္တိ၊ ပုန ဇီဝံ မတော ဟိ သော၊

ကုက္ကုဠာ ဥဗ္ဘတော တာတ၊ ကုက္ကုဠံ ပတိတုမိစ္ဆသီ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၂၃၉၊ ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၂.သာနုသာမဏေရဝတ္ထု) –

ဂါထာဒွယံ အဘာသိ.

တတ္ထ ကာမေ စဇိတွာနာတိ နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယေန ဝတ္ထုကာမေ ပဟာယ၊ တဉ္စ ကိလေသကာမဿ တဒင်္ဂပ္ပဟာနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဟေတ္ထ ကာမပရိစ္စာဂေါ အဓိပ္ပေတော. ပုနရာဂစ္ဆတေ ဣဓာတိ ဣဓ ဂေဟေ ပုနဒေဝ အာဂစ္ဆတိ၊ ဟီနာယာဝတ္တနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. တံ ဝါပီတိ ယော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိဗ္ဘမတိ၊ တံ ဝါပိ ပုဂ္ဂလံ မတံ ဝိယမာဒိသိယော ရောဒန္တိ. ကသ္မာတိ စေ? ပုန ဇီဝံ မတော ဟိ သောတိ ဝိဗ္ဘမနတော ပစ္ဆာ ယော ဇီဝန္တော၊ သော ဂုဏမရဏေန အတ္ထတော မတောယေဝ. ဣဒါနိဿ သဝိသေသသံဝေဂံ ဇနေတုံ ‘‘ကုက္ကုဠာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ‘‘အဟောရတ္တံ အာဒိတ္တံ ဝိယ ဟုတွာ ဍဟနဋ္ဌေန ကုက္ကုဠနိရယသဒိသတ္တာ ကုက္ကုဠာ ဂိဟိဘာဝါ အနုကမ္ပန္တိယာ မယာ ဥဗ္ဘတော ဥဒ္ဓတော၊ တာတ သာနု၊ ကုက္ကုဠံ ပတိတုံ ဣစ္ဆသိ ပတိတုကာမောသီ’’တိ.

တံ သုတွာ သာနုသာမဏေရော သံဝေဂဇာတော ဟုတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၂၁.၂၅-၂၉) –

‘‘ဘုဉ္ဇန္တံ သမဏံ ဒိသွာ၊ ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလံ၊

ဃဋေနောဒကမာဒါယ၊ သိဒ္ဓတ္ထဿ အဒါသဟံ.

‘‘နိမ္မလော ဟောမဟံ အဇ္ဇ၊ ဝိမလော ခီဏသံသယော၊

ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တမာနဿ၊ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တတေ သုဘံ.

‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ဥဒကံ ယမဒါသဟံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဒကဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ဧကသဋ္ဌိမှိတော ကပ္ပေ၊ ဧကောဝ ဝိမလော အဟု၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နော၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ထေရော ဣမိဿာ ဂါထာယ ဝသေန ‘‘မယှံ ဝိပဿနာရမ္ဘော အရဟတ္တပ္ပတ္တိ စ ဇာတာ’’တိ ဥဒါနဝသေန တမေဝ ဂါထံ ပစ္စုဒါဟာသိ.

သာနုတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.