၅. မဟာနာမတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဧသာဝဟိယျသေ ပဗ္ဗတေနာတိ အာယသ္မတော မဟာနာမတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဗြာဟ္မဏဝိဇ္ဇာသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော ဃရာဝါသံ ပဟာယ အညတရာယ နဒိယာ တီရေ အဿမံ ကာရေတွာ သမ္ဗဟုလေ ဗြာဟ္မဏေ မန္တေ ဝါစေန္တော ဝိဟရတိ. အထေကဒိဝသံ ဘဂဝါ တံ အနုဂ္ဂဏှိတုံ တဿ အသမပဒံ ဥပဂစ္ဆိ. သော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော အာသနံ ပညာပေတွာ အဒါသိ. နိသိန္နေ ဘဂဝတိ သုမဓုရံ မဓုံ ဥပနာမေသိ. တံ ဘဂဝါ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဟေဋ္ဌာ အဓိမုတ္တတ္ထေရဝတ္ထုမှိ ဝုတ္တနယေန အနာဂတံ ဗျာကရိတွာ ပက္ကာမိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ ပရိဝတ္တေန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မဟာနာမောတိ လဒ္ဓနာမော ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ နေသာဒကေ နာမ ပဗ္ဗတေ ဝိဟရန္တော ကိလေသပရိယုဋ္ဌာနံ ဝိက္ခမ္ဘေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘ကိံ မေ ဣမိနာ သံကိလိဋ္ဌစိတ္တဿ ဇီဝိတေနာ’’တိ အတ္တဘာဝံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဥစ္စံ ပဗ္ဗတသိခရံ အဘိရုဟိတွာ ‘‘ဣတော ပါတေတွာ တံ မာရေဿာမီ’’တိ အတ္တာနံ ပရံ ဝိယ နိဒ္ဒိသန္တော –

၁၁၅. ‘‘ဧသာဝဟိယျသေ ပဗ္ဗတေန၊ ဗဟုကုဋဇသလ္လကိကေန၊

နေသာဒကေန ဂိရိနာ၊ ယသဿိနာ ပရိစ္ဆဒေနာ’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ ဧသာဝဟိယျသေတိ ဧသော တွံ မဟာနာမ အဝဟိယျသေ ပရိဟာယသိ. ပဗ္ဗတေနာတိ နိဝါသဋ္ဌာနဘူတေန ဣမိနာ ပဗ္ဗတေန. ဗဟုကုဋဇသလ္လကိကေနာတိ ဗဟူဟိ ကုဋဇေဟိ ဣန္ဒသာလရုက္ခေဟိ သလ္လကီဟိ ဣန္ဒသာလရုက္ခေဟိ ဝါ သမန္နာဂတေန. နေသာဒကေနာတိ ဧဝံနာမကေန. ဂိရိနာတိ သေလေန. သေလော ဟိ သန္ဓိသင်္ခါတေဟိ ပဗ္ဗေဟိ ဌိတတ္တာ ‘‘ပဗ္ဗတော’’တိ၊ ပသဝနာဒိဝသေန ဇလဿ၊ သာရဘူတာနံ ဘေသဇ္ဇာဒိဝတ္ထူနဉ္စ ဂိရဏတော ‘‘ဂိရီ’’တိ ဝုစ္စတိ. တဒုဘယတ္ထသမ္ဘဝတော ပနေတ္ထ ‘‘ပဗ္ဗတေနာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဂိရိနာ’’တိ စ ဝုတ္တံ. ယသဿိနာတိ သဗ္ဗဂုဏေဟိ ဝိဿုတေန ပကာသေန. ပရိစ္ဆဒေနာတိ နာနာဝိဓရုက္ခဂစ္ဆလတာဟိ သမန္တတော ဆန္နေန၊ ဝသနဋ္ဌာနတာယ ဝါ တုယှံ ပရိစ္ဆဒဘူတေန. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – မဟာနာမ၊ ယဒိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဝိတက္ကဗဟုလော ဟောသိ၊ ဧဝံ တွံ ဣမိနာ ဆာယူဒကသမ္ပန္နေန သပ္ပါယေန နိဝါသနဋ္ဌာနဘူတေန နေသာဒကဂိရိနာ ပရိဟာယသိ၊ ဣဒါနိဟံ တံ ဣတော ပါတေတွာ မာရေဿာမိ၊ တသ္မာ န လဗ္ဘာ ဝိတက္ကဝသိကေန ဘဝိတုန္တိ. ဧဝံ ထေရော အတ္တာနံ သန္တဇ္ဇေန္တောယေဝ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၄၀.၃၃၃-၃၅၂) –

‘‘သိန္ဓုယာ နဒိယာ တီရေ၊ သုကတော အဿမော မမ၊

တတ္ထ ဝါစေမဟံ သိဿေ၊ ဣတိဟာသံ သလက္ခဏံ.

‘‘ဓမ္မကာမာ ဝိနီတာ တေ၊ သောတုကာမာ သုသာသနံ၊

ဆဠင်္ဂေ ပါရမိပ္ပတ္တာ၊ သိန္ဓုကူလေ ဝသန္တိ တေ.

‘‘ဥပ္ပါတဂမနေ စေဝ၊ လက္ခဏေသု စ ကောဝိဒါ၊

ဥတ္တမတ္ထံ ဂဝေသန္တာ၊ ဝသန္တိ ဝိပိနေ တဒါ.

‘‘သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ တာဝဒေ၊

အမှာကံ အနုကမ္ပန္တော၊ ဥပါဂစ္ဆိ ဝိနာယကော.

‘‘ဥပါဂတံ မဟာဝီရံ၊ သုမေဓံ လောကနာယကံ၊

တိဏသန္ထာရကံ ကတွာ၊ လောကဇေဋ္ဌဿဒါသဟံ.

‘‘ဝိပိနာတော မဓုံ ဂယှ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿဒါသဟံ၊

သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ၊ ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ.

‘‘ယော တံ အဒါသိ မဓုံ မေ၊ ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ၊

တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊ သုဏာထ မမ ဘာသတော.

‘‘ဣမိနာ မဓုဒါနေန၊ တိဏသန္ထာရကေန စ၊

တိံသ ကပ္ပသဟဿာနိ၊ ဒေဝလောကေ ရမိဿတိ.

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿမှိ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ၊ ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော၊

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ.

‘‘ဒေဝလောကာ ဣဓာဂန္တွာ၊ မာတုကုစ္ဆိံ ဥပါဂတေ၊

မဓုဝဿံ ပဝဿိတ္ထ၊ ဆာဒယံ မဓုနာ မဟိံ.

‘‘မယိ နိက္ခန္တမတ္တမှိ၊ ကုစ္ဆိယာ စ သုဒုတ္တရာ၊

တတြာပိ မဓုဝဿံ မေ၊ ဝဿတေ နိစ္စကာလိကံ.

‘‘အဂါရာ အဘိနိက္ခမ္မ၊ ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ၊

လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ၊ မဓုဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓေါဟံ၊ ဘဝိတွာ ဒေဝမာနုသေ၊

တေနေဝ မဓုဒါနေန၊ ပတ္တောမှိ အာသဝက္ခယံ.

‘‘ဝုဋ္ဌမှိ ဒေဝေ စတုရင်္ဂုလေ တိဏေ၊ သမ္ပုပ္ဖိတေ ဓရဏီရုဟေ သဉ္ဆန္နေ၊

သုညေ ဃရေ မဏ္ဍပရုက္ခမူလကေ၊ ဝသာမိ နိစ္စံ သုခိတော အနာသဝေါ.

‘‘မဇ္ဈေ မဟန္တေ ဟီနေ စ၊ ဘဝေ သဗ္ဗေ အတိက္ကမိံ၊

အဇ္ဇ မေ အာသဝါ ခီဏာ၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿမှိ၊ ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ မဓုဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အယမေဝ စ ထေရဿ အညာဗျာကရဏဂါထာ အဟောသီတိ.

မဟာနာမတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.