၆. ခဏ္ဍသုမနတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဧကပုပ္ဖံ စဇိတွာနာတိ အာယသ္မတော ခဏ္ဍသုမနတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သော ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ တဿ ထူပဿ သမန္တတော စန္ဒနဝေဒိကာယ ပရိက္ခိပိတွာ မဟန္တံ ပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု ဥဠာရံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုဋုမ္ဗိကကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ကနကထူပံ ဥဒ္ဒိဿ ရညာ ပုပ္ဖပူဇာယ ကယိရမာနာယ ပုပ္ဖါနိ အလဘန္တော ဧကံ ခဏ္ဍသုမနပုပ္ဖံ ဒိသွာ မဟတာ မူလေန တံ ကိဏိတွာ ဂဏှန္တော စေတိယေ ပူဇံ ကရောန္တော ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ဥပ္ပါဒေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အသီတိ ဝဿကောဋိယော သဂ္ဂသုခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ပါဝါယံ မလ္လရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ဇာတကာလေ ဂေဟေ ခဏ္ဍသက္ခရာ သုမနပုပ္ဖါနိ စ ဥပ္ပန္နာနိ အဟေသုံ. တေနဿ ခဏ္ဍသုမနောတိ နာမမကံသု. သော ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတိ ပါဝါယံ စုန္ဒဿ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၁၅-၂၀) –

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော၊ လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊

ဇလိတွာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓောဝ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပရိနိဗ္ဗုတော.

‘‘နိဗ္ဗုတေ စ မဟာဝီရေ၊ ထူပေါ ဝိတ္ထာရိကော အဟု၊

ဒူရတောဝ ဥပဋ္ဌေန္တိ၊ ဓာတုဂေဟဝရုတ္တမေ.

‘‘ပသန္နစိတ္တော၊ သုမနော၊ အကံ စန္ဒနဝေဒိကံ၊

ဒိဿတိ ထူပခန္ဓော စ၊ ထူပါနုစ္ဆဝိကော တဒါ.

‘‘ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တမာနမှိ၊ ဒေဝတ္တေ အထ မာနုသေ၊

ဩမတ္တံ မေ န ပဿာမိ၊ ပုဗ္ဗကမ္မဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ပဉ္စဒသကပ္ပသတေ၊ ဣတော အဋ္ဌ ဇနာ အဟုံ၊

သဗ္ဗေ သမတ္တနာမာ တေ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပုရိမဇာတိံ အနုဿရန္တော တတ္ထ အတ္တနော သုမနပုပ္ဖပရိစ္စာဂဿ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိနိမိတ္တကံ နိဗ္ဗာနူပနိဿယတဉ္စ ဒိသွာ ဥဒါနဝသေန တမတ္ထံ ပကာသေန္တော –

၉၆. ‘‘ဧကပုပ္ဖံ စဇိတွာန၊ အသီတိ ဝဿကောဋိယော၊

သဂ္ဂေသု ပရိစာရေတွာ၊ သေသကေနမှိ နိဗ္ဗုတော’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ ဧကပုပ္ဖန္တိ ဧကံ ကုသုမံ၊ တံ ပန ဣဓ သုမနပုပ္ဖံ အဓိပ္ပေတံ. စဇိတွာနာတိ သတ္ထု ထူပပူဇာကရဏဝသေန ပရိစ္စဇိတွာ ပရိစ္စာဂဟေတု. အသီတိ ဝဿကောဋိယောတိ မနုဿဂဏနာယ ဝဿာနံ အသီတိ ကောဋိယော၊ အစ္စန္တသံယောဂေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ၊ ဣဒဉ္စ ဆသု ကာမသဂ္ဂေသု ဒုတိယေ အပရာပရုပ္ပတ္တိဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မာ သဂ္ဂေသူတိ တာဝတိံသသင်္ခါတေ သဂ္ဂလောကေ၊ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနဝသေန ဟေတ္ထ ဗဟုဝစနံ. ပရိစာရေတွာတိ ရူပါဒီသု အာရမ္မဏေသု ဣန္ဒြိယာနိ ပရိစာရေတွာ သုခံ အနုဘဝိတွာ၊ ဒေဝစ္ဆရာဟိ ဝါ အတ္တာနံ ပရိစာရေတွာ ဥပဋ္ဌာပေတွာ. သေသကေနမှိ နိဗ္ဗုတောတိ ပုပ္ဖပူဇာယ ဝသေန ပဝတ္တကုသလစေတနာသု ဘဝသမ္ပတ္တိ ဒါယကကမ္မတော သေသေန ယံ တတ္ထ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယဘူတံ၊ တံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဗဟူ ဟိ တတ္ထ ပုဗ္ဗာပရဝသေန ပဝတ္တာ စေတနာ. သေသကေနာတိ ဝါ တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန အပရိက္ခီဏေယေဝ တသ္မိံ ကမ္မဝိပါကေ နိဗ္ဗုတော အမှိ၊ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတောသ္မိ. ဧတေန ယသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဌတွာ အတ္တနာ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကတံ၊ သောပိ စရိမတ္တဘာဝေါ တဿ ကမ္မဝိပါကောတိ ဒဿေတိ. ယာဒိသံ သန္ဓာယ အညတ္ထာပိ ‘‘တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေနာ’’တိ (ပါရာ. ၂၂၈၊ သံ. နိ. ၁.၁၃၁) ဝုတ္တံ.

ခဏ္ဍသုမနတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.