၇. တိဿတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဟိတွာ သတပလံ ကံသန္တိ အာယသ္မတော တိဿတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ယာနကာရကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော စန္ဒနခဏ္ဍေန ဖလကံ ကတွာ ဘဂဝတော ဥပနာမေသိ၊ တဉ္စ ဘဂဝါ ပရိဘုဉ္ဇိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ရောရုဝနဂရေ ရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ဝယပ္ပတ္တော ပိတရိ ကာလင်္ကတေ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌိတော ဗိမ္ဗိသာရရညော အဒိဋ္ဌသဟာယော ဟုတွာ တဿ မဏိမုတ္တာဝတ္ထာဒီနိ ပဏ္ဏာကာရာနိ ပေသေသိ. တဿ ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော ပုညဝန္တတံ သုတွာ ပဋိပါဘတံ ပေသေန္တော စိတ္တပဋေ ဗုဒ္ဓစရိတံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ လိခါပေတွာ ပေသေသိ. သော တံ ဒိသွာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရတာယ ပစ္ဆိမဘဝိကတာယ စ စိတ္တပဋေ ဒဿေန္တံ ဗုဒ္ဓစရိတံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋကေ လိခိတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒက္ကမဉ္စ ဩလောကေတွာ ပဝတ္တိနိဝတ္တိယော သလ္လက္ခေတွာ သာသနက္ကမံ ဟဒယေ ဌပေတွာ သဉ္ဇာတသံဝေဂေါ ‘‘ဒိဋ္ဌော မယာ ဘဂဝတော ဝေသော၊ သာသနက္ကမော စ ဧကပဒေသေန ဉာတော၊ ဗဟုဒုက္ခာ ကာမာ ဗဟုပါယာသာ၊ ကိံ ဒါနိ မယှံ ဃရာဝါသေနာ’’တိ ရဇ္ဇံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေန္တော ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတွာ မတ္တိကာပတ္တံ ဂဟေတွာ ရာဇာ ပုက္ကုသာတိ ဝိယ မဟာဇနဿ ပရိဒေဝန္တဿေဝ နဂရတော နိက္ခမိတွာ အနုက္ကမေန ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ တတ္ထ သပ္ပသောဏ္ဍိကပဗ္ဘာရေ ဝိဟရန္တံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ယုတ္တပ္ပယုတ္တော ဝိဟရန္တော ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၃၇-၄၂) –

‘‘ယာနကာရော ပုရေ အာသိံ၊ ဒါရုကမ္မေ သုသိက္ခိတော၊

စန္ဒနံ ဖလကံ ကတွာ၊ အဒါသိံ လောကဗန္ဓုနော.

‘‘ပဘာသတိ ဣဒံ ဗျမှံ၊ သုဝဏ္ဏဿ သုနိမ္မိတံ၊

ဟတ္ထိယာနံ အဿယာနံ၊ ဒိဗ္ဗယာနံ ဥပဋ္ဌိတံ.

‘‘ပါသာဒါ သိဝိကာ စေဝ၊ နိဗ္ဗတ္တန္တိ ယဒိစ္ဆကံ၊

အက္ခုဗ္ဘံ ရတနံ မယှံ၊ ဖလကဿ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ဖလကံ ယမဟံ ဒဒိံ၊

ဒုဂ္ဂတိ နာဘိဇာနာမိ၊ ဖလကဿ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘သတ္တပညာသကပ္ပမှိ၊ စတုရော နိမ္မိတာဝှယာ၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နာ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဥဒါနဝသေန အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ကထေန္တော –

၉၇. ‘‘ဟိတွာ သတပလံ ကံသံ၊ သောဝဏ္ဏံ သတရာဇိကံ၊

အဂ္ဂဟိံ မတ္တိကာပတ္တံ၊ ဣဒံ ဒုတိယာဘိသေစန’’န္တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ ဟိတွာတိ ပရိစ္စဇိတွာ. သတပလန္တိ သတံ ပလာနိ ယဿ၊ တံ သတပလပရိမာဏံ. ကံသန္တိ ထာလံ. သောဝဏ္ဏန္တိ သုဝဏ္ဏမယံ. သတရာဇိကန္တိ ဘိတ္တိဝိစိတ္တတာယ စ အနေကရူပရာဇိစိတ္တတာယ စ အနေကလေခါယုတ္တံ. အဂ္ဂဟိံ မတ္တိကာပတ္တန္တိ ဧဝရူပေ မဟာရဟေ ဘာဇနေ ပုဗ္ဗေ ဘုဉ္ဇိတွာ ဗုဒ္ဓါနံ ဩဝါဒံ ကရောန္တော ‘‘ဣဒါနာဟံ တံ ဆဍ္ဍေတွာ မတ္တိကာမယပတ္တံ အဂ္ဂဟေသိံ၊ အဟော၊ သာဓု၊ မယာ ကတံ အရိယဝတံ အနုဌိတ’’န္တိ ဘာဇနကိတ္တနာပဒေသေန ရဇ္ဇပရိစ္စာဂံ ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂမနဉ္စ အနုမောဒန္တော ဝဒတိ. တေနာဟ ‘‘ဣဒံ ဒုတိယာဘိသေစန’’န္တိ. ပဌမံ ရဇ္ဇာဘိသေစနံ ဥပါဒါယ ဣဒံ ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂမနံ မမ ဒုတိယံ အဘိသေစနံ. တဉှိ ရာဂါဒီဟိ သံကိလိဋ္ဌံ သာသင်္ကံ သပရိသင်္ကံ ကမ္မံ အနတ္ထသဉှိတံ ဒုက္ခပဋိဗဒ္ဓံ နိဟီနံ၊ ဣဒံ ပန တံဝိပရိယာယတော ဥတ္တမံ ပဏီတန္တိ အဓိပ္ပါယော.

တိဿတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.