၄. ပူရဠာသသုတ္တ-(သုန္ဒရိကဘာရဒွါဇသုတ္တ)-ဝဏ္ဏနာ

ဧဝံ မေ သုတန္တိ ပူရဠာသသုတ္တံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ပစ္ဆာဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော သုန္ဒရိကဘာရဒွါဇဗြာဟ္မဏံ အရဟတ္တဿ ဥပနိဿယသမ္ပန္နံ ဒိသွာ ‘‘တတ္ထ မယိ ဂတေ ကထာ ပဝတ္တိဿတိ၊ တတော ကထာဝသာနေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဧသ ဗြာဟ္မဏော ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ စ ဉတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ကထံ သမုဋ္ဌာပေတွာ ဣမံ သုတ္တမဘာသိ.

တတ္ထ ဧဝံ မေ သုတန္တိအာဒိ သင်္ဂီတိကာရကာနံ ဝစနံ. ကိံဇစ္စော ဘဝန္တိအာဒိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ၊ န ဗြာဟ္မဏော နောမှီတိအာဒိ ဘဂဝတော. တံ သဗ္ဗမ္ပိ သမောဓာနေတွာ ‘‘ပူရဠာသသုတ္တ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ဝုတ္တသဒိသံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ အဝုတ္တံ ဝဏ္ဏယိဿာမ၊ တဉ္စ ခေါ ဥတ္တာနတ္ထာနိ ပဒါနိ အနာမသန္တာ. ကောသလေသူတိ ကောသလာ နာမ ဇာနပဒိနော ရာဇကုမာရာ. တေသံ နိဝါသော ဧကောပိ ဇနပဒေါ ရုဠှိသဒ္ဒေန ‘‘ကောသလာ’’တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံ ကောသလေသု ဇနပဒေ. ကေစိ ပန ‘‘ယသ္မာ ပုဗ္ဗေ မဟာပနာဒံ ရာဇကုမာရံ နာနာနာဋကာဒီနိ ဒိသွာ သိတမတ္တမ္ပိ အကရောန္တံ သုတွာ ရာဇာ အာဏာပေသိ ‘ယော မမ ပုတ္တံ ဟသာပေတိ၊ သဗ္ဗာဘရဏေဟိ နံ အလင်္ကရောမီ’တိ. တတော နင်္ဂလာနိ ဆဍ္ဍေတွာ မဟာဇနကာယော သန္နိပတိ. တေ စ မနုဿာ အတိရေကသတ္တဝဿာနိ နာနာကီဠိကာဒယော ဒဿေန္တာပိ တံ နာသက္ခိံသု ဟသာပေတုံ. တတော သက္ကော ဒေဝနဋံ ပေသေသိ၊ သော ဒိဗ္ဗနာဋကံ ဒဿေတွာ ဟသာပေသိ. အထ တေ မနုဿာ အတ္တနော အတ္တနော ဝသနောကာသာဘိမုခါ ပက္ကမိံသု. တေ ပဋိပထေ မိတ္တသုဟဇ္ဇာဒယော ဒိသွာ ပဋိသန္ထာရမကံသု ‘ကစ္စိ ဘော ကုသလံ၊ ကစ္စိ ဘော ကုသလ’န္တိ. တသ္မာ တံ ‘ကုသလ’န္တိ သဒ္ဒံ ဥပါဒါယ သော ပဒေသော ‘ကောသလော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝဏ္ဏယန္တိ. သုန္ဒရိကာယ နဒိယာ တီရေတိ သုန္ဒရိကာတိ ဧဝံနာမိကာယ နဒိယာ တီရေ.

တေန ခေါ ပနာတိ ယေန သမယေန ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဝိနေတုကာမော ဂန္တွာ တဿာ နဒိယာ တီရေ သသီသံ ပါရုပိတွာ ရုက္ခမူလေ နိသဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဣရိယာပထဝိဟာရေန ဝိဟရတိ. သုန္ဒရိကဘာရဒွါဇောတိ သော ဗြာဟ္မဏော တဿာ နဒိယာ တီရေ ဝသတိ အဂ္ဂိဉ္စ ဇုဟတိ၊ ဘာရဒွါဇောတိ စဿ ဂေါတ္တံ၊ တသ္မာ ဧဝံ ဝုစ္စတိ. အဂ္ဂိံ ဇုဟတီတိ အာဟုတိပက္ခိပနေန ဇာလေတိ. အဂ္ဂိဟုတ္တံ ပရိစရတီတိ အဂျာယတနံ သမ္မဇ္ဇနူပလေပနဗလိကမ္မာဒိနာ ပယိရုပါသတိ. ကော နု ခေါ ဣမံ ဟဗျသေသံ ဘုဉ္ဇေယျာတိ သော ကိရ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂိမှိ ဇုဟိတွာ အဝသေသံ ပါယာသံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘အဂ္ဂိမှိ တာဝ ပက္ခိတ္တပါယာသော မဟာဗြဟ္မုနာ ဘုတ္တော၊ အယံ ပန အဝသေသော အတ္ထိ. တံ ယဒိ ဗြဟ္မုနော မုခတော ဇာတဿ ဗြာဟ္မဏဿေဝ ဒဒေယျံ၊ ဧဝံ မေ ပိတရာ သဟ ပုတ္တောပိ သန္တပ္ပိတော ဘဝေယျ၊ သုဝိသောဓိတော စ ဗြဟ္မလောကဂါမိမဂ္ဂေါ အဿ၊ ဟန္ဒာဟံ ဗြာဟ္မဏံ ဂဝေသာမီ’’တိ. တတော ဗြာဟ္မဏဒဿနတ္ထံ ဥဋ္ဌာယာသနာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေသိ – ‘‘ကော နု ခေါ ဣမံ ဟဗျသေသံ ဘုဉ္ဇေယျာ’’တိ.

အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေတိ တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ သေဋ္ဌရုက္ခမူလေ. သသီသံ ပါရုတန္တိ သဟ သီသေန ပါရုတကာယံ. ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ ဧဝမကာသိ၊ ကိံ နာရာယနသင်္ခါတဗလောပိ ဟုတွာ နာသက္ခိ ဟိမပါတံ သီတဝါတဉ္စ ပဋိဗာဟိတုန္တိ? အတ္ထေတံ ကာရဏံ. န ဟိ ဗုဒ္ဓါ သဗ္ဗသော ကာယပဋိဇဂ္ဂနံ ကရောန္တိ ဧဝ၊ အပိစ ဘဂဝါ ‘‘အာဂတေ ဗြာဟ္မဏေ သီသံ ဝိဝရိဿာမိ၊ မံ ဒိသွာ ဗြာဟ္မဏော ကထံ ပဝတ္တေဿတိ၊ အထဿ ကထာနုသာရေန ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီ’’တိ ကထာပဝတ္တနတ္ထံ ဧဝမကာသိ. ဒိသွာန ဝါမေန။ပေ။ တေနုပသင်္ကမီတိ သော ကိရ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဗြာဟ္မဏော ‘‘အယံ သသီသံ ပါရုပိတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ ပဓာနမနုယုတ္တော၊ ဣမဿ ဒက္ခိဏောဒကံ ဒတွာ ဣမံ ဟဗျသေသံ ဒဿာမီ’’တိ ဗြာဟ္မဏသညီ ဟုတွာ ဧဝ ဥပသင်္ကမိ. မုဏ္ဍော အယံ ဘဝံ၊ မုဏ္ဍကော အယံ ဘဝန္တိ သီသေ ဝိဝရိတမတ္တေဝ ကေသန္တံ ဒိသွာ ‘‘မုဏ္ဍော’’တိ အာဟ. တတော သုဋ္ဌုတရံ ဩလောကေန္တော ပရိတ္တမ္ပိ သိခံ အဒိသွာ ဟီဠေန္တော ‘‘မုဏ္ဍကော’’တိ အာဟ. ဧဝရူပါ ဟိ နေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဒိဋ္ဌိ. တတော ဝါတိ ယတ္ထ ဌိတော အဒ္ဒသ၊ တမှာ ပဒေသာ မုဏ္ဍာပီတိ ကေနစိ ကာရဏေန မုဏ္ဍိတသီသာပိ ဟောန္တိ.

၄၅၈. န ဗြာဟ္မဏော နောမှီတိ ဧတ္ထ နကာရော ပဋိသေဓေ၊ နောကာရော အဝဓာရဏေ ‘‘န နော သမ’’န္တိအာဒီသု (ခု. ပါ. ၆.၃၊ သု. နိ. ၂၂၆) ဝိယ. တေန နေဝမှိ ဗြာဟ္မဏောတိ ဒဿေတိ. န ရာဇပုတ္တောတိ ခတ္တိယော နမှိ. န ဝေဿာယနောတိ ဝေဿောပိ နမှိ. ဥဒကောစိ နောမှီတိ အညောပိ သုဒ္ဒေါ ဝါ စဏ္ဍာလော ဝါ ကောစိ န ဟောမီတိ ဧဝံ ဧကံသေနေဝ ဇာတိဝါဒသမုဒါစာရံ ပဋိက္ခိပတိ. ကသ္မာ? မဟာသမုဒ္ဒံ ပတ္တာ ဝိယ ဟိ နဒိယော ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂတာ ကုလပုတ္တာ ဇဟန္တိ ပုရိမာနိ နာမဂေါတ္တာနိ. ပဟာရာဒသုတ္တဉ္စေတ္ထ (အ. နိ. ၈.၁၉) သာဓကံ. ဧဝံ ဇာတိဝါဒံ ပဋိက္ခိပိတွာ ယထာဘူတမတ္တာနံ အာဝိကရောန္တော အာဟ – ‘‘ဂေါတ္တံ ပရိညာယ ပုထုဇ္ဇနာနံ၊ အကိဉ္စနော မန္တ စရာမိ လောကေ’’တိ. ကထံ ဂေါတ္တံ ပရိညာသီတိ စေ? ဘဂဝါ ဟိ တီဟိ ပရိညာဟိ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ပရိညာသိ၊ တေသု စ ပရိညာတေသု ဂေါတ္တံ ပရိညာတမေဝ ဟောတိ. ရာဂါဒိကိဉ္စနာနံ ပန အဘာဝေန သော အကိဉ္စနော မန္တာ ဇာနိတွာ ဉာဏာနုပရိဝတ္တီဟိ ကာယကမ္မာဒီဟိ စရတိ. တေနာဟ – ‘‘ဂေါတ္တံ။ပေ။ လောကေ’’တိ. မန္တာ ဝုစ္စတိ ပညာ၊ တာယ စေသ စရတိ. တေနေဝါဟ – ‘‘မန္တံ စရာမိ လောကေ’’တိ ဆန္ဒဝသေန ရဿံ ကတွာ.

၄၅၉-၆၀. ဧဝံ အတ္တာနံ အာဝိကတွာ ဣဒါနိ ‘‘ဧဝံ ဩဠာရိကံ လိင်္ဂမ္ပိ ဒိသွာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာပုစ္ဆိတဗ္ဗံ န ဇာနာသီ’’တိ ဗြာဟ္မဏဿ ဥပါရမ္ဘံ အာရောပေန္တော အာဟ – ‘‘သင်္ဃာဋိဝါသီ။ပေ။ ဂေါတ္တပဉှ’’န္တိ. ဧတ္ထ စ ဆိန္နသင်္ဃဋိတဋ္ဌေန တီဏိပိ စီဝရာနိ ‘‘သင်္ဃာဋီ’’တိ အဓိပ္ပေတာနိ၊ တာနိ နိဝါသေတိ ပရိဒဟတီတိ သင်္ဃာဋိဝါသီ. အဂဟောတိ အဂေဟော၊ နိတ္တဏှောတိ အဓိပ္ပါယော. နိဝါသာဂါရံ ပန ဘဂဝတော ဇေတဝနေ မဟာဂန္ဓကုဋိကရေရိမဏ္ဍလမာဠကောသမ္ဗကုဋိစန္ဒနမာလာဒိအနေကပ္ပကာရံ၊ တံ သန္ဓာယ န ယုဇ္ဇတိ. နိဝုတ္တကေသောတိ အပနီတကေသော၊ ဩဟာရိတကေသမဿူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဘိနိဗ္ဗုတတ္တောတိ အတီဝ ဝူပသန္တပရိဠာဟစိတ္တော၊ ဂုတ္တစိတ္တော ဝါ. အလိပ္ပမာနော ဣဓ မာဏဝေဟီတိ ဥပကရဏသိနေဟဿ ပဟီနတ္တာ မနုဿေဟိ အလိတ္တော အသံသဋ္ဌော ဧကန္တဝိဝိတ္တော. အကလ္လံ မံ ဗြာဟ္မဏာတိ ယွာဟံ ဧဝံ သင်္ဃာဋိဝါသီ။ပေ။ အလိပ္ပမာနော ဣဓ မာဏဝေဟိ၊ တံ မံ တွံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ပါကတိကာနိ နာမဂေါတ္တာနိ အတီတံ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ အပ္ပတိရူပံ ဂေါတ္တပဉှံ ပုစ္ဆသီတိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ ဥပါရမ္ဘံ မောစေန္တော ဗြာဟ္မဏော အာဟ – ပုစ္ဆန္တိ ဝေ၊ ဘော ဗြာဟ္မဏာ၊ ဗြာဟ္မဏေဘိ သဟ ‘‘ဗြာဟ္မဏော နော ဘဝ’’န္တိ. တတ္ထ ဗြာဟ္မဏော နောတိ ဗြာဟ္မဏော နူတိ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – နာဟံ ဘော အကလ္လံ ပုစ္ဆာမိ. အမှာကဉှိ ဗြာဟ္မဏသမယေ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏေဟိ သဟ သမာဂန္တွာ ‘‘ဗြာဟ္မဏော နု ဘဝံ၊ ဘာရဒွါဇော နု ဘဝ’’န္တိ ဧဝံ ဇာတိမ္ပိ ဂေါတ္တမ္ပိ ပုစ္ဆန္တိ ဧဝါတိ.

၄၆၁-၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘဂဝါ ဗြာဟ္မဏဿ စိတ္တမုဒုဘာဝကရဏတ္ထံ မန္တေသု အတ္တနော ပကတညုတံ ပကာသေန္တော အာဟ – ‘‘ဗြာဟ္မဏော ဟိ စေ တွံ ဗြူသိ။ပေ။ စတုဝီသတက္ခရ’’န္တိ. တဿတ္ထော – သစေ တွံ ‘‘ဗြာဟ္မဏော အဟံ’’တိ ဗြူသိ၊ မဉ္စ အဗြာဟ္မဏံ ဗြူသိ၊ တသ္မာ ဘဝန္တံ သာဝိတ္တိံ ပုစ္ဆာမိ တိပဒံ စတုဝီသတက္ခရံ၊ တံ မေ ဗြူဟီတိ. ဧတ္ထ စ ဘဂဝါ ပရမတ္ထဝေဒါနံ တိဏ္ဏံ ပိဋကာနံ အာဒိဘူတံ ပရမတ္ထဗြာဟ္မဏေဟိ သဗ္ဗဗုဒ္ဓေဟိ ပကာသိတံ အတ္ထသမ္ပန္နံ ဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နဉ္စ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဣမံ အရိယသာဝိတ္တိံ သန္ဓာယ ပုစ္ဆတိ. ယဒိပိ ဟိ ဗြာဟ္မဏော အညံ ဝဒေယျ၊ အဒ္ဓါ နံ ဘဂဝါ ‘‘နာယံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အရိယဿ ဝိနယေ သာဝိတ္တီတိ ဝုစ္စတီ’’တိ တဿ အသာရကတ္တံ ဒဿေတွာ ဣဓေဝ ပတိဋ္ဌာပေယျ. ဗြာဟ္မဏော ပန ‘‘သာဝိတ္တိံ ပုစ္ဆာမိ တိပဒံ စတုဝီသတက္ခရ’’န္တိ ဣဒံ အတ္တနော သမယသိဒ္ဓံ သာဝိတ္တိလက္ခဏဗျဉ္ဇနကံ ဗြဟ္မဿရေန နိစ္ဆာရိတဝစနံ သုတွာဝ ‘‘အဒ္ဓါယံ သမဏော ဗြာဟ္မဏသမယေ နိဋ္ဌံ ဂတော၊ အဟံ ပန အညာဏေန ‘အဗြာဟ္မဏော အယ’န္တိ ပရိဘဝိံ၊ သာဓုရူပေါ မန္တပါရဂူ ဗြာဟ္မဏောဝ ဧသော’’တိ နိဋ္ဌံ ဂန္တွာ ‘‘ဟန္ဒ နံ ယညဝိဓိံ ဒက္ခိဏေယျဝိဓိဉ္စ ပုစ္ဆာမီ’’တိ တမတ္ထံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ကိံနိဿိတာ။ပေ။ လောကေ’’တိ ဣမံ ဝိသမဂါထာပဒတ္တယမာဟ. တဿတ္ထော – ကိံနိဿိတာ ကိမဓိပ္ပါယာ ကိံ ပတ္ထေန္တာ ဣသယော စ ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ အညေ စ မနုဇာ ဒေဝတာနံ အတ္ထာယ ယညံ အကပ္ပယိံသု. ယညမကပ္ပယိံသူတိ မကာရော ပဒသန္ဓိကရော. အကပ္ပယိံသူတိ သံဝိဒဟိံသု အကံသု. ပုထူတိ ဗဟူ အန္နပါနဒါနာဒိနာ ဘေဒေန အနေကပ္ပကာရေ ပုထူ ဝါ ဣသယော မနုဇာ ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ စ ကိံနိဿိတာ ယညမကပ္ပယိံသု. ကထံ နေသံ တံ ကမ္မံ သမိဇ္ဈတီတိ ဣမိနာဓိပ္ပါယေန ပုစ္ဆတိ.

၄၆၃. အထဿ ဘဂဝါ တမတ္ထံ ဗျာကရောန္တော ‘‘ယဒန္တဂူ ဝေဒဂူ ယညကာလေ. ယဿာဟုတိံ လဘေ တဿိဇ္ဈေတိ ဗြူမီ’’တိ ဣဒံ သေသပဒဒွယမာဟ. တတ္ထ ယဒန္တဂူတိ ယော အန္တဂူ၊ ဩကာရဿ အကာရော၊ ဒကာရော စ ပဒသန္ဓိကရော ‘‘အသာဓာရဏမညေသ’’န္တိအာဒီသု (ခု. ပါ. ၈.၉) မကာရော ဝိယ. အယံ ပန အတ္ထော – ယော ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ တီဟိ ပရိညာဟိ အန္တဂတတ္တာ အန္တဂူ၊ စတူဟိ စ မဂ္ဂဉာဏဝေဒေဟိ ကိလေသေ ဝိဇ္ဈိတွာ ဂတတ္တာ ဝေဒဂူ၊ သော ယဿ ဣသိမနုဇခတ္တိယဗြာဟ္မဏာနံ အညတရဿ ယညကာလေ ယသ္မိံ ကိသ္မိဉ္စိ အာဟာရေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ အန္တမသော ဝနပဏ္ဏမူလဖလာဒိမှိပိ အာဟုတိံ လဘေ၊ တတော ကိဉ္စိ ဒေယျဓမ္မံ လဘေယျ၊ တဿ တံ ယညကမ္မံ ဣဇ္ဈေ သမိဇ္ဈေယျ၊ မဟပ္ဖလံ ဘဝေယျာတိ ဗြူမီတိ.

၄၆၄. အထ ဗြာဟ္မဏော တံ ဘဂဝတော ပရမတ္ထယောဂဂမ္ဘီရံ အတိမဓုရဂိရနိဗ္ဗိကာရသရသမ္ပန္နံ ဒေသနံ သုတွာ သရီရသမ္ပတ္တိသူစိတဉ္စဿ သဗ္ဗဂုဏသမ္ပတ္တိံ သမ္ဘာဝယမာနော ပီတိသောမနဿဇာတော ‘‘အဒ္ဓါ ဟိ တဿာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဣတိ ဗြာဟ္မဏောတိ သင်္ဂီတိကာရာနံ ဝစနံ၊ သေသံ ဗြာဟ္မဏဿ. တဿတ္ထော – အဒ္ဓါ ဟိ တဿ မယှံ ဟုတမိဇ္ဈေ၊ အယံ အဇ္ဇ ဒေယျဓမ္မော ဣဇ္ဈိဿတိ သမိဇ္ဈိဿတိ မဟပ္ဖလော ဘဝိဿတိ ယံ တာဒိသံ ဝေဒဂုမဒ္ဒသာမ၊ ယသ္မာ တာဒိသံ ဘဝန္တရူပံ ဝေဒဂုံ အဒ္ဒသာမ. တွညေဝ ဟိ သော ဝေဒဂူ၊ န အညော. ဣတော ပုဗ္ဗေ ပန တုမှာဒိသာနံ ဝေဒဂူနံ အန္တဂူနဉ္စ အဒဿနေန အမှာဒိသာနံ ယညေ ပဋိယတ္တံ အညော ဇနော ဘုဉ္ဇတိ ပူရဠာသံ စရုကဉ္စ ပူဝဉ္စာတိ.

၄၆၅. တတော ဘဂဝါ အတ္တနိ ပသန္နံ ဝစနပဋိဂ္ဂဟဏသဇ္ဇံ ဗြာဟ္မဏံ ဝိဒိတွာ ယထာဿ သုဋ္ဌု ပါကဋာ ဟောန္တိ၊ ဧဝံ နာနပ္ပကာရေဟိ ဒက္ခိဏေယျေ ပကာသေတုကာမော ‘‘တသ္မာတိဟ တွ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ယသ္မာ မယိ ပသန္နောသိ၊ တသ္မာ ပန ဣဟ တွံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဥပသင်္ကမ္မ ပုစ္ဆာတိ အတ္တာနံ ဒဿေန္တော အာဟ. ဣဒါနိ ဣတော ပုဗ္ဗံ အတ္ထေနအတ္ထိကပဒံ ပရပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ – အတ္ထေန အတ္ထိကော တဿ အတ္ထတ္ထိကဘာဝဿ အနုရူပံ ကိလေသဂ္ဂိဝူပသမေန သန္တံ၊ ကောဓဓူမဝိဂမေန ဝိဓူမံ၊ ဒုက္ခာဘာဝေန အနီဃံ၊ အနေကဝိဓအာသာဘာဝေန နိရာသံ အပ္ပေဝိဓ ဧကံသေန ဣဓ ဌိတောဝ ဣဓ ဝါ သာသနေ အဘိဝိန္ဒေ လစ္ဆသိ အဓိဂစ္ဆိဿသိ သုမေဓံ ဝရပညံ ခီဏာသဝဒက္ခိဏေယျန္တိ. အထ ဝါ ယသ္မာ မယိ ပသန္နောသိ၊ တသ္မာတိဟ၊ တွံ ဗြာဟ္မဏ၊ အတ္ထေန အတ္ထိကော သမာနော ဥပသင်္ကမ္မ ပုစ္ဆ သန္တံ ဝိဓူမံ အနီဃံ နိရာသန္တိ အတ္တာနံ ဒဿေန္တော အာဟ. ဧဝံ ပုစ္ဆန္တော အပ္ပေဝိဓ အဘိဝိန္ဒေ သုမေဓံ ခီဏာသဝဒက္ခိဏေယျန္တိ ဧဝမ္ပေတ္ထ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၄၆၆. အထ ဗြာဟ္မဏော ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇမာနော ဘဂဝန္တံ အာဟ – ‘‘ယညေ ရတောဟံ။ပေ။ ဗြူဟိ မေတ’’န္တိ. တတ္ထ ယညော ယာဂေါ ဒါနန္တိ အတ္ထတော ဧကံ. တသ္မာ ဒါနရတော အဟံ၊ တာယ ဧဝ ဒါနာရာမတာယ ဒါနံ ဒါတုကာမော၊ န ပန ဇာနာမိ၊ ဧဝံ အဇာနန္တံ အနုသာသတု မံ ဘဝံ. အနုသာသန္တော စ ဥတ္တာနေနေဝ နယေန ယတ္ထ ဟုတံ ဣဇ္ဈတေ ဗြူဟိ မေတန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘ယထာဟုတ’’န္တိပိ ပါဌော.

၄၆၇. အထဿ ဘဂဝါ ဝတ္တုကာမော အာဟ – ‘‘တေန ဟိ။ပေ။ ဒေသေဿာမီ’’တိ. ဩဟိတသောတဿ စဿ အနုသာသနတ္ထံ တာဝ ‘‘မာ ဇာတိံ ပုစ္ဆီ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ မာ ဇာတိံ ပုစ္ဆီတိ ယဒိ ဟုတသမိဒ္ဓိံ ဒါနမဟပ္ဖလတံ ပစ္စာသီသသိ၊ ဇာတိံ မာ ပုစ္ဆ. အကာရဏဉှိ ဒက္ခိဏေယျဝိစာရဏာယ ဇာတိ. စရဏဉ္စ ပုစ္ဆာတိ အပိစ ခေါ သီလာဒိဂုဏဘေဒံ စရဏံ ပုစ္ဆ. ဧတဉှိ ဒက္ခိဏေယျဝိစာရဏာယ ကာရဏံ.

ဣဒါနိဿ တမတ္ထံ ဝိဘာဝေန္တော နိဒဿနမာဟ – ‘‘ကဋ္ဌာ ဟဝေ ဇာယတိ ဇာတဝေဒေါ’’တိအာဒိ. တတြာယမဓိပ္ပါယော – ဣဓ ကဋ္ဌာ အဂ္ဂိ ဇာယတိ၊ န စ သော သာလာဒိကဋ္ဌာ ဇာတော ဧဝ အဂ္ဂိကိစ္စံ ကရောတိ၊ သာပါနဒေါဏိအာဒိကဋ္ဌာ ဇာတော န ကရောတိ၊ အပိစ ခေါ အတ္တနော အစ္စိအာဒိဂုဏသမ္ပန္နတ္တာ ဧဝ ကရောတိ. ဧဝံ န ဗြာဟ္မဏကုလာဒီသု ဇာတော ဧဝ ဒက္ခိဏေယျော ဟောတိ၊ စဏ္ဍာလကုလာဒီသု ဇာတော န ဟောတိ၊ အပိစ ခေါ နီစာကုလီနောပိ ဥစ္စာကုလီနောပိ ခီဏာသဝမုနိ ဓိတိမာ ဟိရီနိသေဓော အာဇာနိယော ဟောတိ၊ ဣမာယ ဓိတိဟိရိပမုခါယ ဂုဏသမ္ပတ္တိယာ ဇာတိမာ ဥတ္တမဒက္ခိဏေယျော ဟောတိ. သော ဟိ ဓိတိယာ ဂုဏေ ဓာရယတိ၊ ဟိရိယာ ဒေါသေ နိသေဓေတိ. ဝုတ္တဉ္စေတံ ‘‘ဟိရိယာ ဟိ သန္တော န ကရောန္တိ ပါပ’’န္တိ. တေန တေ ဗြူမိ –

‘‘မာ ဇာတိံ ပုစ္ဆီ စရဏဉ္စ ပုစ္ဆ၊

ကဋ္ဌာ ဟဝေ ဇာယတိ ဇာတဝေဒေါ၊

နီစာကုလီနောပိ မုနီ ဓိတီမာ၊

အာဇာနိယော ဟောတိ ဟိရီနိသေဓော’’တိ. –

ဧသ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန အဿလာယနသုတ္တာနုသာရေန (မ. နိ. ၂.၄၀၁ အာဒယော) ဝေဒိတဗ္ဗော.

၄၆၈. ဧဝမေတံ ဘဂဝါ စာတုဝဏ္ဏိသုဒ္ဓိယာ အနုသာသိတွာ ဣဒါနိ ယတ္ထ ဟုတံ ဣဇ္ဈတေ၊ ယထာ စ ဟုတံ ဣဇ္ဈတေ၊ တမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘သစ္စေန ဒန္တော’’တိအာဒိဂါထမာဟ. တတ္ထ သစ္စေနာတိ ပရမတ္ထသစ္စေန. တဉှိ ပတ္တော ဒန္တော ဟောတိ. တေနာဟ – ‘‘သစ္စေန ဒန္တော’’တိ. ဒမသာ ဥပေတောတိ ဣန္ဒြိယဒမေန သမန္နာဂတော. ဝေဒန္တဂူတိ ဝေဒေဟိ ဝါ ကိလေသာနံ အန္တံ ဂတော၊ ဝေဒါနံ ဝါ အန္တံ စတုတ္ထမဂ္ဂဉာဏံ ဂတော. ဝူသိတဗြဟ္မစရိယောတိ ပုန ဝသိတဗ္ဗာဘာဝတော ဝုတ္ထမဂ္ဂဗြဟ္မစရိယော. ကာလေန တမှိ ဟဗျံ ပဝေစ္ဆေတိ အတ္တနော ဒေယျဓမ္မဋ္ဌိတကာလံ တဿ သမ္မုခီဘာဝကာလဉ္စ ဥပလက္ခေတွာ တေန ကာလေန တာဒိသေ ဒက္ခိဏေယျေ ဒေယျဓမ္မံ ပဝေစ္ဆေယျ၊ ပဝေသေယျ ပဋိပါဒေယျ.

၄၆၉-၇၁. ကာမေတိ ဝတ္ထုကာမေ စ ကိလေသကာမေ စ. သုသမာဟိတိန္ဒြိယာတိ သုဋ္ဌု သမာဟိတဣန္ဒြိယာ၊ အဝိက္ခိတ္တဣန္ဒြိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. စန္ဒောဝ ရာဟုဂ္ဂဟဏာ ပမုတ္တာတိ ယထာ စန္ဒော ရာဟုဂ္ဂဟဏာ၊ ဧဝံ ကိလေသဂ္ဂဟဏာ ပမုတ္တာ ယေ အတီဝ ဘာသန္တိ စေဝ တပန္တိ စ. သတာတိ သတိသမ္ပန္နာ. မမာယိတာနီတိ တဏှာဒိဋ္ဌိမမာယိတာနိ.

၄၇၂. ယော ကာမေ ဟိတွာတိ ဣတော ပဘုတိ အတ္တာနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. တတ္ထ ကာမေ ဟိတွာတိ ကိလေသကာမေ ပဟာယ. အဘိဘုယျစာရီတိ တေသံ ပဟီနတ္တာ ဝတ္ထုကာမေ အဘိဘုယျစာရီ. ဇာတိမရဏဿ အန္တံ နာမ နိဗ္ဗာနံ ဝုစ္စတိ၊ တဉ္စ ယော ဝေဒိ အတ္တနော ပညာဗလေန အညာသိ. ဥဒကရဟဒေါ ဝါတိ ယေ ဣမေ အနောတတ္တဒဟော ကဏ္ဏမုဏ္ဍဒဟော ရထကာရဒဟော ဆဒ္ဒန္တဒဟော ကုဏာလဒဟော မန္ဒာကိနိဒဟော သီဟပ္ပပါတဒဟောတိ ဟိမဝတိ သတ္တ မဟာရဟဒါ အဂ္ဂိသူရိယသန္တာပေဟိ အသမ္ဖုဋ္ဌတ္တာ နိစ္စံ သီတလာ၊ တေသံ အညတရော ဥဒကရဟဒေါဝ သီတော ပရိနိဗ္ဗုတကိလေသပရိဠာဟတ္တာ.

၄၇၃. သမောတိ တုလျော. သမေဟီတိ ဝိပဿိအာဒီဟိ ဗုဒ္ဓေဟိ. တေ ဟိ ပဋိဝေဓသမတ္တာ ‘‘သမာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. နတ္ထိ တေသံ ပဋိဝေဓေနာဓိဂန္တဗ္ဗေသု ဂုဏေသု၊ ပဟာတဗ္ဗေသု ဝါ ဒေါသေသု ဝေမတ္တတာ၊ အဒ္ဓါနအာယုကုလပ္ပမာဏာဘိနိက္ခမနပဓာနဗောဓိရသ္မီဟိ ပန နေသံ ဝေမတ္တတာ ဟောတိ. တထာ ဟိ တေ ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန စတူဟိ အသင်္ချေယျေဟိ ကပ္ပသတသဟဿေန စ ပါရမိယော ပူရေန္တိ၊ ဥပရိမပရိစ္ဆေဒေန သောဠသဟိ အသင်္ချေယျေဟိ ကပ္ပသတသဟဿေန စ. အယံ နေသံ အဒ္ဓါနဝေမတ္တတာ. ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန စ ဝဿသတာယုကကာလေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပရိမပရိစ္ဆေဒေန ဝဿသတသဟဿာယုကကာလေ. အယံ နေသံ အာယုဝေမတ္တတာ. ခတ္တိယကုလေ ဝါ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. အယံ ကုလဝေမတ္တတာ. ဥစ္စာ ဝါ ဟောန္တိ အဋ္ဌာသီတိဟတ္ထပ္ပမာဏာ၊ နီစာ ဝါ ပန္နရသအဋ္ဌာရသဟတ္ထပ္ပမာဏာ. အယံ ပမာဏဝေမတ္တတာ. ဟတ္ထိအဿရထသိဝိကာဒီဟိ နိက္ခမန္တိ ဝေဟာသေန ဝါ. တထာ ဟိ ဝိပဿိကကုသန္ဓာ အဿရထေန နိက္ခမိံသု၊ သိခီကောဏာဂမနာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓေန၊ ဝေဿဘူ သိဝိကာယ၊ ကဿပေါ ဝေဟာသေန၊ သကျမုနိ အဿပိဋ္ဌိယာ. အယံ နေက္ခမ္မဝေမတ္တတာ. သတ္တာဟံ ဝါ ပဓာနမနုယုဉ္ဇန္တိ၊ အဍ္ဎမာသံ၊ မာသံ၊ ဒွေမာသံ၊ တေမာသံ၊ စတုမာသံ၊ ပဉ္စမာသံ၊ ဆမာသံ၊ ဧကဝဿံ ဒွိတိစတုပဉ္စဆဝဿာနိ ဝါ. အယံ ပဓာနဝေမတ္တတာ. အဿတ္ထော ဝါ ဗောဓိရုက္ခော ဟောတိ နိဂြောဓာဒီနံ ဝါ အညတရော. အယံ ဗောဓိဝေမတ္တတာ. ဗျာမာသီတိအနန္တပဘာယုတ္တာ ဟောန္တိ. တတ္ထ ဗျာမပ္ပဘာ ဝါ အသီတိပ္ပဘာ ဝါ သဗ္ဗေသံ သမာနာ၊ အနန္တပ္ပဘာ ပန ဒူရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ အာသန္နမ္ပိ၊ ဧကဂါဝုတံ ဒွိဂါဝုတံ ယောဇနံ အနေကယောဇနံ စက္ကဝါဠပရိယန္တမ္ပိ၊ မင်္ဂလဿ ဗုဒ္ဓဿ သရီရပ္ပဘာ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠံ အဂမာသိ. ဧဝံ သန္တေပိ မနသာ စိန္တာယတ္တာဝ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ၊ ယော ယတ္တကမိစ္ဆတိ၊ တဿ တတ္တကံ ဂစ္ဆတိ. အယံ ရသ္မိဝေမတ္တတာ. ဣမာ အဋ္ဌ ဝေမတ္တတာ ဌပေတွာ အဝသေသေသု ပဋိဝေဓေနာဓိဂန္တဗ္ဗေသု ဂုဏေသု၊ ပဟာတဗ္ဗေသု ဝါ ဒေါသေသု နတ္ထိ နေသံ ဝိသေသော၊ တသ္မာ ‘‘သမာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဧဝမေတေဟိ သမော သမေဟိ.

ဝိသမေဟိ ဒူရေတိ န သမာ ဝိသမာ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါဒယော အဝသေသသဗ္ဗသတ္တာ. တေဟိ ဝိသမေဟိ အသဒိသတာယ ဒူရေ. သကလဇမ္ဗုဒီပံ ပူရေတွာ ပလ္လင်္ကေန ပလ္လင်္ကံ သင်္ဃဋ္ဋေတွာ နိသိန္နာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါပိ ဟိ ဂုဏေဟိ ဧကဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိံ၊ ကော ပန ဝါဒေါ သာဝကာဒီသု. တေနာဟ – ‘‘ဝိသမေဟိ ဒူရေ’’တိ. တထာဂတော ဟောတီတိ ဥဘယပဒေဟိ ဒူရေတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. အနန္တပညောတိ အပရိမိတပညော. လောကိယမနုဿာနဉှိ ပညံ ဥပနိဓာယ အဋ္ဌမကဿ ပညာ အဓိကာ၊ တဿ ပညံ ဥပနိဓာယ သောတာပန္နဿ. ဧဝံ ယာဝ အရဟတော ပညံ ဥပနိဓာယ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပညာ အဓိကာ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပညံ ပန ဥပနိဓာယ တထာဂတဿ ပညာ အဓိကာတိ န ဝတ္တဗ္ဗာ၊ အနန္တာ ဣစ္စေဝ ပန ဝတ္တဗ္ဗာ. တေနာဟ – ‘‘အနန္တပညော’’တိ. အနူပလိတ္တောတိ တဏှာဒိဋ္ဌိလေပေဟိ အလိတ္တော. ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါတိ ဣဓလောကေ ဝါ ပရလောကေ ဝါ. ယောဇနာ ပနေတ္ထ – သမော သမေဟိ ဝိသမေဟိ ဒူရေ တထာဂတော ဟောတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အနန္တပညော အနုပလိတ္တော ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ တေန တထာဂတော အရဟတိ ပူရဠာသန္တိ.

၄၇၄. ယမှိ န မာယာတိ အယံ ပန ဂါထာ အညာ စ ဤဒိသာ မာယာဒိဒေါသယုတ္တေသု ဗြာဟ္မဏေသု ဒက္ခိဏေယျသညာပဟာနတ္ထံ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ အမမောတိ သတ္တသင်္ခါရေသု ‘‘ဣဒံ မမာ’’တိ ပဟီနမမာယိတဘာဝေါ.

၄၇၅. နိဝေသနန္တိ တဏှာဒိဋ္ဌိနိဝေသနံ. တေန ဟိ မနော တီသု ဘဝေသု နိဝိသတိ၊ တေန တံ ‘‘နိဝေသနံ မနသော’’တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထေဝ ဝါ နိဝိသတိ တံ ဟိတွာ ဂန္တုံ အသမတ္ထတာယ. တေနပိ ‘‘နိဝေသန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ပရိဂ္ဂဟာတိ တဏှာဒိဋ္ဌိယော ဧဝ၊ တာဟိ ပရိဂ္ဂဟိတဓမ္မာ ဝါ. ကေစီတိ အပ္ပမတ္တကာပိ. အနုပါဒိယာနောတိ တေသံ နိဝေသနပရိဂ္ဂဟာနံ အဘာဝါ ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနုပါဒိယမာနော.

၄၇၆. သမာဟိတော မဂ္ဂသမာဓိနာ. ဥဒတာရီတိ ဥတ္တိဏ္ဏော. ဓမ္မံ စညာသီတိ သဗ္ဗဉ္စ ဉေယျဓမ္မံ အညာသိ. ပရမာယ ဒိဋ္ဌိယာတိ သဗ္ဗညုတညာဏေန.

၄၇၇. ဘဝါသဝါတိ ဘဝတဏှာဈာနနိကန္တိသဿတဒိဋ္ဌိသဟဂတာ ရာဂါ. ဝစီတိ ဝါစာ. ခရာတိ ကက္ခဠာ ဖရုသာ. ဝိဓူပိတာတိ ဒဍ္ဎာ. အတ္ထဂတာတိ အတ္ထင်္ဂတာ. န သန္တီတိ ဝိဓူပိတတ္တာ အတ္ထင်္ဂတတ္တာ စ. ဥဘယေဟိ ပန ဥဘယံ ယောဇေတဗ္ဗံ သဗ္ဗဓီတိ သဗ္ဗေသု ခန္ဓာယတနာဒီသု.

၄၇၈. မာနသတ္တေသူတိ မာနေန လဂ္ဂေသု. ဒုက္ခံ ပရိညာယာတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ. သခေတ္တဝတ္ထုန္တိ သဟေတုပစ္စယံ၊ သဒ္ဓိံ ကမ္မကိလေသေဟီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၄၇၉. အာသံ အနိဿာယာတိ တဏှံ အနလ္လီယိတွာ. ဝိဝေကဒဿီတိ နိဗ္ဗာနဒဿီ. ပရဝေဒိယန္တိ ပရေဟိ ဉာပေတဗ္ဗံ. ဒိဋ္ဌိမုပါတိဝတ္တောတိ ဒွါသဋ္ဌိဘေဒမ္ပိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ အတိက္ကန္တော. အာရမ္မဏာတိ ပစ္စယာ၊ ပုနဗ္ဘဝကာရဏာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၄၈၀. ပရောပရာတိ ဝရာဝရာ သုန္ဒရာသုန္ဒရာ. ပရာ ဝါ ဗာဟိရာ၊ အပရာ အဇ္ဈတ္တိကာ. သမေစ္စာတိ ဉာဏေန ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ. ဓမ္မာတိ ခန္ဓာယတနာဒယော ဓမ္မာ. ဥပါဒါနခယေ ဝိမုတ္တောတိ နိဗ္ဗာနေ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏတော ဝိမုတ္တော၊ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏဝိမုတ္တိလာဘီတိ အတ္ထော.

၄၈၁. သံယောဇနံဇာတိခယန္တဒဿီတိ သံယောဇနက္ခယန္တဒဿီ ဇာတိက္ခယန္တဒဿီ စ. သံယောဇနက္ခယန္တေန စေတ္ထ သဥပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု၊ ဇာတိက္ခယန္တေန အနုပါဒိသေသာ ဝုတ္တာ. ခယန္တောတိ ဟိ အစ္စန္တခယဿ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဿေတံ အဓိဝစနံ. အနုနာသိကလောပေါ စေတ္ထ ‘‘ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ န ကတော. ယောပါနုဒီတိ ယော အပနုဒိ. ရာဂပထန္တိ ရာဂါရမ္မဏံ၊ ရာဂမေဝ ဝါ. ရာဂေါပိ ဟိ ဒုဂ္ဂတီနံ ပထတ္တာ ‘‘ရာဂပထော’’တိ ဝုစ္စတိ ကမ္မပထော ဝိယ. သုဒ္ဓေါ နိဒေါသော ဝိမလော အကာစောတိ ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာဒိတာယ သုဒ္ဓေါ. ယေဟိ ‘‘ရာဂဒေါသာ အယံ ပဇာ၊ ဒေါသဒေါသာ၊ မောဟဒေါသာ’’တိ ဝုစ္စတိ. တေသံ အဘာဝါ နိဒေါသော. အဋ္ဌပုရိသမလဝိဂမာ ဝိမလော၊ ဥပက္ကိလေသာဘာဝတော အကာစော. ဥပက္ကိလိဋ္ဌော ဟိ ဥပက္ကိလေသေန ‘‘သကာစော’’တိ ဝုစ္စတိ. သုဒ္ဓေါ ဝါ ယသ္မာ နိဒ္ဒေါသော၊ နိဒ္ဒေါသတာယ ဝိမလော၊ ဗာဟိရမလာဘာဝေန ဝိမလတ္တာ အကာစော. သမလော ဟိ ‘‘သကာစော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဝိမလတ္တာ ဝါ အာဂုံ န ကရောတိ၊ တေန အကာစော. အာဂုကိရိယာ ဟိ ဥပဃာတကရဏတော ‘‘ကာစော’’တိ ဝုစ္စတိ.

၄၈၂. အတ္တနော အတ္တာနံ နာနုပဿတီတိ ဉာဏသမ္ပယုတ္တေန စိတ္တေန ဝိပဿန္တော အတ္တနော ခန္ဓေသု အညံ အတ္တာနံ နာမ န ပဿတိ၊ ခန္ဓမတ္တမေဝ ပဿတိ. ယာ စာယံ ‘‘အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သဉ္ဇာနာမီ’’တိ တဿ သစ္စတော ထေတတော ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿာ အဘာဝါ အတ္တနော အတ္တာနံ နာနုပဿတိ၊ အညဒတ္ထု ပညာယ ခန္ဓေ ပဿတိ. မဂ္ဂသမာဓိနာ သမာဟိတော၊ ကာယဝင်္ကာဒီနံ အဘာဝါ ဥဇ္ဇုဂတော၊ လောကဓမ္မေဟိ အကမ္ပနီယတော ဌိတတ္တော၊ တဏှာသင်္ခါတာယ ဧဇာယ ပဉ္စန္နံ စေတောခိလာနဉ္စ အဋ္ဌဋ္ဌာနာယ ကင်္ခါယ စ အဘာဝါ အနေဇော အခိလော အကင်္ခေါ.

၄၈၃. မောဟန္တရာတိ မောဟကာရဏာ မောဟပစ္စယာ၊ သဗ္ဗကိလေသာနမေတံ အဓိဝစနံ. သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု စ ဉာဏဒဿီတိ သစ္ဆိကတသဗ္ဗညုတညာဏော. တဉှိ သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ဉာဏံ၊ တဉ္စ ဘဂဝါ ပဿိ၊ ‘‘အဓိဂတံ မေ’’တိ သစ္ဆိကတွာ ဝိဟာသိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု စ ဉာဏဒဿီ’’တိ. သမ္ဗောဓိန္တိ အရဟတ္တံ. အနုတ္တရန္တိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသာဝကေဟိ အသာဓာရဏံ. သိဝန္တိ ခေမံ နိရုပဒ္ဒဝံ သဿိရိကံ ဝါ. ယက္ခဿာတိ ပုရိသဿ. သုဒ္ဓီတိ ဝေါဒါနတာ. ဧတ္ထ ဟိ မောဟန္တရာဘာဝေန သဗ္ဗဒေါသာဘာဝေါ၊ တေန သံသာရကာရဏသမုစ္ဆေဒေါ အန္တိမသရီရဓာရိတာ၊ ဉာဏဒဿိတာယ သဗ္ဗဂုဏသမ္ဘဝေါ. တေန အနုတ္တရာ သမ္ဗောဓိပတ္တိ၊ ဣတော ပရဉ္စ ပဟာတဗ္ဗမဓိဂန္တဗ္ဗံ ဝါ နတ္ထိ. တေနာဟ – ‘‘ဧတ္တာဝတာ ယက္ခဿ သုဒ္ဓီ’’တိ.

၄၈၄. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘိယျောသောမတ္တာယ ဘဂဝတိ ပသန္နော ပသန္နာကာရံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘ဟုတဉ္စ မယှ’’န္တိ. တဿတ္ထော – ယမဟံ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မာနံ အာရဗ္ဘ အဂ္ဂိမှိ အဇုဟံ၊ တံ မေ ဟုတံ သစ္စံ ဝါ ဟောတိ၊ အလိကံ ဝါတိ န ဇာနာမိ. အဇ္ဇ ပန ဣဒံ ဟုတဉ္စ မယှံ ဟုတမတ္ထု သစ္စံ၊ သစ္စဟုတမေဝ အတ္ထူတိ ယာစန္တော ဘဏတိ. ယံ တာဒိသံ ဝေဒဂုနံ အလတ္ထံ၊ ယသ္မာ ဣဓေဝ ဌိတော ဘဝန္တရူပံ ဝေဒဂုံ အလတ္ထံ. ဗြဟ္မာ ဟိ သက္ခိ၊ ပစ္စက္ခမေဝ ဟိ တွံ ဗြဟ္မာ၊ ယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု မေ ဘဂဝါ၊ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ စ ဘုဉ္ဇတု မေ ဘဂဝါ ပူရဠာသန္တိ တံ ဟဗျသေသံ ဥပနာမေန္တော အာဟ.

၄၈၇. အထ ဘဂဝါ ကသိဘာရဒွါဇသုတ္တေ ဝုတ္တနယေန ဂါထာဒွယမဘာသိ. တတော ဗြာဟ္မဏော ‘‘အယံ အတ္တနာ န ဣစ္ဆတိ၊ ကမ္ပိ စညံ သန္ဓာယ ‘ကေဝလိနံ မဟေသိံ ခီဏာသဝံ ကုက္ကုစ္စဝူပသန္တံ အန္နေန ပါနေန ဥပဋ္ဌဟဿူ’တိ ဘဏတီ’’တိ ဧဝံ ဂါထာယ အတ္ထံ အသလ္လက္ခေတွာ တံ ဉာတုကာမော အာဟ ‘‘သာဓာဟံ ဘဂဝါ’’တိ. တတ္ထ သာဓူတိ အာယာစနတ္ထေ နိပါတော. တထာတိ ယေန တွမာဟ၊ တေန ပကာရေန. ဝိဇညန္တိ ဇာနေယျံ. ယန္တိ ယံ ဒက္ခိဏေယျံ ယညကာလေ ပရိယေသမာနော ဥပဋ္ဌဟေယျန္တိ ပါဌသေသော. ပပ္ပုယျာတိ ပတွာ. တဝ သာသနန္တိ တဝ ဩဝါဒံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သာဓာဟံ ဘဂဝါ တဝ ဩဝါဒံ အာဂမ္မ တထာ ဝိဇညံ အာရောစေဟိ မေ တံ ကေဝလိနန္တိ အဓိပ္ပါယော. ယော ဒက္ခိဏံ ဘုဉ္ဇေယျ မာဒိသဿ၊ ယံ စာဟံ ယညကာလေ ပရိယေသမာနော ဥပဋ္ဌဟေယျံ၊ တထာရူပံ မေ ဒက္ခိဏေယျံ ဒဿေဟိ၊ သစေ တွံ န ဘုဉ္ဇသီတိ.

၄၈၈-၉၀. အထဿ ဘဂဝါ ပါကဋေန နယေန တထာရူပံ ဒက္ခိဏေယျံ ဒဿေန္တော ‘‘သာရမ္ဘာ ယဿာ’’တိ ဂါထာတ္တယမာဟ. တတ္ထ သီမန္တာနံ ဝိနေတာရန္တိ သီမာတိ မရိယာဒါ သာဓုဇနဝုတ္တိ၊ တဿာ အန္တာ ပရိယောသာနာ အပရဘာဂါတိ ကတွာ သီမန္တာ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ၊ တေသံ ဝိနေတာရန္တိ အတ္ထော. သီမန္တာတိ ဗုဒ္ဓဝေနေယျာ သေက္ခာ စ ပုထုဇ္ဇနာ စ၊ တေသံ ဝိနေတာရန္တိပိ ဧကေ. ဇာတိမရဏကောဝိဒန္တိ ‘‘ဧဝံ ဇာတိ ဧဝံ မရဏ’’န္တိ ဧတ္ထ ကုသလံ. မောနေယျသမ္ပန္နန္တိ ပညာသမ္ပန္နံ၊ ကာယမောနေယျာဒိသမ္ပန္နံ ဝါ. ဘကုဋိံ ဝိနယိတွာနာတိ ယံ ဧကစ္စေ ဒုဗ္ဗုဒ္ဓိနော ယာစကံ ဒိသွာ ဘကုဋိံ ကရောန္တိ၊ တံ ဝိနယိတွာ၊ ပသန္နမုခါ ဟုတွာတိ အတ္ထော. ပဉ္ဇလိကာတိ ပဂ္ဂဟိတအဉ္ဇလိနော ဟုတွာ.

၄၉၁. အထ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ထောမယမာနော ‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဘဝ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ အာယာဂေါတိ အာယဇိတဗ္ဗော၊ တတော တတော အာဂမ္မ ဝါ ယဇိတဗ္ဗမေတ္ထာတိပိ အာယာဂေါ၊ ဒေယျဓမ္မာနံ အဓိဋ္ဌာနဘူတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသမေတ္ထ ဣတော ပုရိမဂါထာသု စ ယံ န ဝဏ္ဏိတံ၊ တံ သက္ကာ အဝဏ္ဏိတမ္ပိ ဇာနိတုန္တိ ဥတ္တာနတ္ထတ္တာယေဝ န ဝဏ္ဏိတံ. ဣတော ပရံ ပန ကသိဘာရဒွါဇသုတ္တေ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ ပူရဠာသသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.