၁၁. ဝိဇယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

စရံ ဝါ ယဒိ ဝါ တိဋ္ဌန္တိ နန္ဒသုတ္တံ. ‘‘ဝိဇယသုတ္တံ ကာယဝိစ္ဆန္ဒနိကသုတ္တ’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဣဒံ ကိရ သုတ္တံ ဒွီသု ဌာနေသု ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ အဿ ဒုဝိဓာ ဥပ္ပတ္တိ. တတ္ထ ဘဂဝတာ အနုပုဗ္ဗေန ကပိလဝတ္ထုံ အနုပ္ပတွာ၊ သာကိယေ ဝိနေတွာ နန္ဒာဒယော ပဗ္ဗာဇေတွာ၊ အနုညာတာယ မာတုဂါမဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ အာနန္ဒတ္ထေရဿ ဘဂိနီ နန္ဒာ၊ ခေမကသက္ကရညော ဓီတာ အဘိရူပနန္ဒာ၊ ဇနပဒကလျာဏီ နန္ဒာတိ တိဿော နန္ဒာယော ပဗ္ဗဇိံသု. တေန စ သမယေန ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ. အဘိရူပနန္ဒာ အဘိရူပါ ဧဝ အဟောသိ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ၊ တေနေဝဿာ အဘိရူပနန္ဒာတိ နာမမကံသု. ဇနပဒကလျာဏီ နန္ဒာပိ ရူပေန အတ္တနာ သဒိသံ န ပဿတိ. တာ ဥဘောပိ ရူပမဒမတ္တာ ‘‘ဘဂဝါ ရူပံ ဝိဝဏ္ဏေတိ၊ ဂရဟတိ၊ အနေကပရိယာယေန ရူပေ အာဒီနဝံ ဒဿေတီ’’တိ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာနံ န ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒဋ္ဌုမ္ပိ န ဣစ္ဆန္တိ. ဧဝံ အပ္ပသန္နာ ကသ္မာ ပဗ္ဗဇိတာတိ စေ? အဂတိယာ. အဘိရူပနန္ဒာယ ဟိ ဝါရေယျဒိဝသေယေဝ သာမိကော သကျကုမာရော ကာလမကာသိ. အထ နံ မာတာပိတရော အကာမကံ ပဗ္ဗာဇေသုံ. ဇနပဒကလျာဏီ နန္ဒာပိ အာယသ္မန္တေ နန္ဒေ အရဟတ္တံ ပတ္တေ နိရာသာ ဟုတွာ ‘‘မယှံ သာမိကော စ မာတာ စ မဟာပဇာပတိ အညေ စ ဉာတကာ ပဗ္ဗဇိတာ၊ ဉာတီဟိ ဝိနာ ဒုက္ခော ဃရာဝါသော’’တိ ဃရာဝါသေ အဿာဒမလဘန္တီ ပဗ္ဗဇိတာ၊ န သဒ္ဓါယ.

အထ ဘဂဝါ တာသံ ဉာဏပရိပါကံ ဝိဒိတွာ မဟာပဇာပတိံ အာဏာပေသိ ‘‘သဗ္ဗာပိ ဘိက္ခုနိယော ပဋိပါဋိယာ ဩဝါဒံ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ. တာ အတ္တနော ဝါရေ သမ္ပတ္တေ အညံ ပေသေန္တိ. တတော ဘဂဝါ ‘‘သမ္ပတ္တေ ဝါရေ အတ္တနာဝ အာဂန္တဗ္ဗံ၊ န အညာ ပေသေတဗ္ဗာ’’တိ အာဟ. အထေကဒိဝသံ အဘိရူပနန္ဒာ အဂမာသိ. တံ ဘဂဝါ နိမ္မိတရူပေန သံဝေဇေတွာ ‘‘အဋ္ဌီနံ နဂရံ ကတ’’န္တိ ဣမာယ ဓမ္မပဒဂါထာယ –

‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ၊ ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ၊

ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ၊ ဗာလာနံ အဘိပတ္ထိတံ. (ထေရီဂါ. ၁၉)၊

‘‘အနိမိတ္တဉ္စ ဘာဝေဟိ၊ မာနာနုသယမုဇ္ဇဟ၊

တတော မာနာဘိသမယာ၊ ဥပသန္တာ စရိဿသီ’’တိ. (သု. နိ. ၃၄၄၊ ထေရီဂါ. ၂၀) –

ဣမာဟိ ထေရီဂါထာဟိ စ အနုပုဗ္ဗေန အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာပေသိ. အထေကဒိဝသံ သာဝတ္ထိဝါသိနော ပုရေဘတ္တံ ဒါနံ ဒတွာ သမာဒိန္နုပေါသထာ သုနိဝတ္ထာ သုပါရုတာ ဂန္ဓပုပ္ဖါဒီနိ အာဒါယ ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ ဇေတဝနံ ဂန္တွာ ဓမ္မဿဝနပရိယောသာနေ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ နဂရံ ပဝိသန္တိ. ဘိက္ခုနိသံဃောပိ ဓမ္မကထံ သုတွာ ဘိက္ခုနိဥပဿယံ ဂစ္ဆတိ. တတ္ထ မနုဿာ စ ဘိက္ခုနိယော စ ဘဂဝတော ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ. စတုပ္ပမာဏိကေ ဟိ လောကသန္နိဝါသေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ အပ္ပသီဒန္တော နာမ နတ္ထိ. ရူပပ္ပမာဏိကာ ဟိ ပုဂ္ဂလာ ဘဂဝတော လက္ခဏခစိတမနုဗျဉ္ဇနဝိစိတြံ သမုဇ္ဇလိတကေတုမာလာဗျာမပ္ပဘာဝိနဒ္ဓမလင်္ကာရတ္ထမိဝ လောကဿ သမုပ္ပန္နံ ရူပံ ဒိသွာ ပသီဒန္တိ၊ ဃောသပ္ပမာဏိကာ အနေကသတေသု ဇာတကေသု ကိတ္တိဃောသံ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ကရဝီကမဓုရနိဂ္ဃေါသံ ဗြဟ္မဿရဉ္စ သုတွာ၊ လူခပ္ပမာဏိကာ ပတ္တစီဝရာဒိလူခတံ ဒုက္ကရကာရိကလူခတံ ဝါ ဒိသွာ၊ ဓမ္မပ္ပမာဏိကာ သီလက္ခန္ဓာဒီသု ယံကိဉ္စိ ဓမ္မက္ခန္ဓံ ဥပပရိက္ခိတွာ. တသ္မာ သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု ဘဂဝတော ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ. ဇနပဒကလျာဏီ နန္ဒာ ဘိက္ခုနိပဿယံ ပတွာပိ အနေကပရိယာယေန ဘဂဝတော ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တာနံ တေသံ သုတွာ ဘဂဝန္တံ ဥပဂန္တုကာမာ ဟုတွာ ဘိက္ခုနီနံ အာရောစေသိ. ဘိက္ခုနိယော တံ ဂဟေတွာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိံသု.

ဘဂဝါ ပဋိကစ္စေဝ တဿာဂမနံ ဝိဒိတွာ ကဏ္ဋကေန ကဏ္ဋကံ၊ အာဏိယာ စ အာဏိံ နီဟရိတုကာမော ပုရိသော ဝိယ ရူပေနေဝ ရူပမဒံ ဝိနေတုံ အတ္တနော ဣဒ္ဓိဗလေန ပန္နရသသောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကံ အတိဒဿနီယံ ဣတ္ထိံ ပဿေ ဌတွာ ဗီဇမာနံ အဘိနိမ္မိနိ. နန္ဒာ ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ၊ ဘိက္ခုနိသံဃဿ အန္တရေ နိသီဒိတွာ၊ ပါဒတလာ ပဘုတိ ယာဝ ကေသဂ္ဂါ ဘဂဝတော ရူပသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ပုန တံ ဘဂဝတော ပဿေ ဌိတံ နိမ္မတရူပဉ္စ ဒိသွာ ‘‘အဟော အယံ ဣတ္ထီ ရူပဝတီ’’တိ အတ္တနော ရူပမဒံ ဇဟိတွာ တဿာ ရူပေ အဘိရတ္တဘာဝါ အဟောသိ. တတော ဘဂဝါ တံ ဣတ္ထိံ ဝီသတိဝဿပ္ပမာဏံ ကတွာ ဒဿေသိ. မာတုဂါမော ဟိ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကောယေဝ သောဘတိ၊ န တတော ဥဒ္ဓံ. အထ တဿာ ရူပပရိဟာနိံ ဒိသွာ နန္ဒာယ တသ္မိံ ရူပေ ဆန္ဒရာဂေါ တနုကော အဟောသိ. တတော ဘဂဝါ အဝိဇာတဝဏ္ဏံ၊ သကိံဝိဇာတဝဏ္ဏံ၊ မဇ္ဈိမိတ္ထိဝဏ္ဏံ၊ မဟိတ္ထိဝဏ္ဏန္တိ ဧဝံ ယာဝ ဝဿသတိကံ ဩဘဂ္ဂံ ဒဏ္ဍပရာယဏံ တိလကာဟတဂတ္တံ ကတွာ၊ ဒဿေတွာ ပဿမာနာယေဝ နန္ဒာယ တဿာ မရဏံ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဘေဒံ ကာကာဒီဟိ သမ္ပရိဝါရေတွာ ခဇ္ဇမာနံ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဇေဂုစ္ဆပဋိကူလဘာဝဉ္စ ဒဿေသိ. နန္ဒာယ တံ ကမံ ဒိသွာ ‘‘ဧဝမေဝံ မမပိ အညေသမ္ပိ သဗ္ဗသာဓာရဏော အယံ ကမော’’တိ အနိစ္စသညာ သဏ္ဌာသိ၊ တဒနုသာရေန စ ဒုက္ခနတ္တသညာပိ၊ တယော ဘဝါ အာဒိတ္တမိဝ အဂါရံ အပ္ပဋိသရဏာ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟိံသု. အထ ဘဂဝါ ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနေ ပက္ခန္တံ နန္ဒာယ စိတ္တ’’န္တိ ဉတွာ တဿာ သပ္ပါယဝသေန ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ၊ ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ၊

ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ၊ ဗာလာနံ အဘိပတ္ထိတံ. (ထေရီဂါ. ၁၉)၊

‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတံ၊ ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒံ၊

ဓာတုသော သုညတော ပဿ၊ မာ လောကံ ပုနရာဂမိ၊

ဘဝေ ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာ၊ ဥပသန္တာ စရိဿသီ’’တိ. (သု. နိ. ၂၀၅)၊

ဂါထာပရိယောသာနေ နန္ဒာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ. အထဿာ ဘဂဝါ ဥပရိမဂ္ဂါဓိဂမတ္ထံ သုညတပရိဝါရံ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေန္တော ဣမံ သုတ္တမဘာသိ. အယံ တာဝဿ ဧကာ ဥပ္ပတ္တိ.

ဘဂဝတိ ပန ရာဇဂဟေ ဝိဟရန္တေ ယာ သာ စီဝရက္ခန္ဓကေ (မဟာဝ. ၃၂၆) ဝိတ္ထာရတော ဝုတ္တသမုဋ္ဌာနာယ သာလဝတိယာ ဂဏိကာယ ဓီတာ ဇီဝကဿ ကနိဋ္ဌာ သိရိမာ နာမ မာတု အစ္စယေန တံ ဌာနံ လဘိတွာ ‘‘အက္ကောဓေန ဇိနေ ကောဓ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၂၂၃၊ ဇာ. ၁.၂.၁) ဣမိဿာ ဂါထာယ ဝတ္ထုမှိ ပုဏ္ဏကသေဋ္ဌိဓီတရံ အဝမညိတွာ၊ ဘဂဝန္တံ ခမာပေန္တီ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ၊ သောတာပန္နာ ဟုတွာ အဋ္ဌ နိစ္စဘတ္တာနိ ပဝတ္တေသိ. တံ အာရဗ္ဘ အညတရော နိစ္စဘတ္တိကော ဘိက္ခု ရာဂံ ဥပ္ပါဒေသိ. အာဟာရကိစ္စမ္ပိ စ ကာတုံ အသက္ကောန္တော နိရာဟာရော နိပဇ္ဇီတိ ဓမ္မပဒဂါထာဝတ္ထုမှိ ဝုတ္တံ. တသ္မိံ တထာနိပန္နေယေဝ သိရိမာ ကာလံ ကတွာ ယာမဘဝနေ သုယာမဿ ဒေဝီ အဟောသိ. အထ တဿာ သရီရဿ အဂ္ဂိကိစ္စံ နိဝါရေတွာ အာမကသုသာနေ ရညာ နိက္ခိပါပိတံ သရီရံ ဒဿနာယ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အဂမာသိ၊ တမ္ပိ ဘိက္ခုံ အာဒါယ၊ တထာ နာဂရာ စ ရာဇာ စ. တတ္ထ မနုဿာ ဘဏန္တိ ‘‘ပုဗ္ဗေ သိရိမာယ အဋ္ဌုတ္တရသဟဿေနာပိ ဒဿနံ ဒုလ္လဘံ၊ တံ ဒါနဇ္ဇ ကာကဏိကာယာပိ ဒဋ္ဌုကာမော နတ္ထီ’’တိ. သိရိမာပိ ဒေဝကညာ ပဉ္စဟိ ရထသတေဟိ ပရိဝုတာ တတြာဂမာသိ. တတြာပိ ဘဂဝါ သန္နိပတိတာနံ ဓမ္မဒေသနတ္ထံ ဣမံ သုတ္တံ တဿ ဘိက္ခုနော ဩဝါဒတ္ထံ ‘‘ပဿ စိတ္တကတံ ဗိမ္ဗ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၁၄၇) ဣမဉ္စ ဓမ္မပဒဂါထံ အဘာသိ. အယမဿ ဒုတိယာ ဥပ္ပတ္တိ.

၁၉၅. တတ္ထ စရံ ဝါတိ သကလရူပကာယဿ ဂန္တဗ္ဗဒိသာဘိမုခေနာဘိနီဟာရေန ဂစ္ဆန္တော ဝါ. ယဒိ ဝါ တိဋ္ဌန္တိ တဿေဝ ဥဿာပနဘာဝေန တိဋ္ဌန္တော ဝါ. နိသိန္နော ဥဒ ဝါ သယန္တိ တဿေဝ ဟေဋ္ဌိမဘာဂသမိဉ္ဇနဥပရိမဘာဂသမုဿာပနဘာဝေန နိသိန္နော ဝါ၊ တိရိယံ ပသာရဏဘာဝေန သယန္တော ဝါ. သမိဉ္ဇေတိ ပသာရေတီတိ တာနိ တာနိ ပဗ္ဗာနိ သမိဉ္ဇေတိ စ ပသာရေတိ စ.

ဧသာ ကာယဿ ဣဉ္ဇနာတိ သဗ္ဗာပေသာ ဣမဿေဝ သဝိညာဏကဿ ကာယဿ ဣဉ္ဇနာ စလနာ ဖန္ဒနာ၊ နတ္ထေတ္ထ အညော ကောစိ စရန္တော ဝါ ပသာရေန္တော ဝါ၊ အပိစ ခေါ ပန ‘‘စရာမီ’’တိ စိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေ တံသမုဋ္ဌာနာ ဝါယောဓာတု ကာယံ ဖရတိ၊ တေနဿ ဂန္တဗ္ဗဒိသာဘိမုခေါ အဘိနီဟာရော ဟောတိ၊ ဒေသန္တရေ ရူပန္တရပါတုဘာဝေါတိ အတ္ထော. တေန ‘‘စရ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တထာ ‘‘တိဋ္ဌာမီ’’တိ စိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေ တံသမုဋ္ဌာနာ ဝါယောဓာတု ကာယံ ဖရတိ၊ တေနဿ သမုဿာပနံ ဟောတိ၊ ဥပရူပရိဋ္ဌာနေန ရူပပါတုဘာဝေါတိ အတ္ထော. တေန ‘‘တိဋ္ဌ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တထာ ‘‘နိသီဒါမီ’’တိ စိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေ တံသမုဋ္ဌာနာ ဝါယောဓာတု ကာယံ ဖရတိ၊ တေနဿ ဟေဋ္ဌိမဘာဂသမိဉ္ဇနဉ္စ ဥပရိမဘာဂသမုဿာပနဉ္စ ဟောတိ၊ တထာဘာဝေန ရူပပါတုဘာဝေါတိ အတ္ထော. တေန ‘‘နိသိန္နော’’တိ ဝုစ္စတိ. တထာ ‘‘သယာမီ’’တိ စိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေ တံသမုဋ္ဌာနာ ဝါယောဓာတု ကာယံ ဖရတိ၊ တေနဿ တိရိယံ ပသာရဏံ ဟောတိ၊ တထာဘာဝေန ရူပပါတုဘာဝေါတိ အတ္ထော. တေန ‘‘သယ’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

ဧဝံ စာယမာယသ္မာ ယော ကောစိ ဣတ္ထန္နာမော စရံ ဝါ ယဒိ ဝါ တိဋ္ဌံ၊ နိသိန္နော ဥဒ ဝါ သယံ ယမေတံ တတ္ထ တတ္ထ ဣရိယာပထေ တေသံ တေသံ ပဗ္ဗာနံ သမိဉ္ဇနပ္ပသာရဏဝသေန သမိဉ္ဇေတိ ပသာရေတီတိ ဝုစ္စတိ. တမ္ပိ ယသ္မာ သမိဉ္ဇနပ္ပသာရဏစိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေ ယထာဝုတ္တေနေဝ နယေန ဟောတိ၊ တသ္မာ ဧသာ ကာယဿ ဣဉ္ဇနာ၊ နတ္ထေတ္ထ အညော ကောစိ၊ သုညမိဒံ ကေနစိ စရန္တေန ဝါ ပသာရေန္တေန ဝါ သတ္တေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ. ကေဝလံ ပန –

‘‘စိတ္တနာနတ္တမာဂမ္မ၊ နာနတ္တံ ဟောတိ ဝါယုနော၊

ဝါယုနာနတ္တတော နာနာ၊ ဟောတိ ကာယဿ ဣဉ္ဇနာ’’တိ. –

အယမေတ္ထ ပရမတ္ထော.

ဧဝမေတာယ ဂါထာယ ဘဂဝါ ယသ္မာ ဧကသ္မိံ ဣရိယာပထေ စိရဝိနိယောဂေန ကာယပီဠနံ ဟောတိ၊ တဿ စ ဝိနောဒနတ္ထံ ဣရိယာပထပရိဝတ္တနံ ကရီယတိ၊ တသ္မာ ‘‘စရံ ဝါ’’တိအာဒီဟိ ဣရိယာပထပဋိစ္ဆန္နံ ဒုက္ခလက္ခဏံ ဒီပေတိ၊ တထာ စရဏကာလေ ဌာနာဒီနမဘာဝတော သဗ္ဗမေတံ စရဏာဒိဘေဒံ ‘‘ဧသာ ကာယဿ ဣဉ္ဇနာ’’တိ ဘဏန္တော သန္တတိပဋိစ္ဆန္နံ အနိစ္စလက္ခဏံ. တာယ တာယ သာမဂ္ဂိယာ ပဝတ္တာယ ‘‘ဧသာ ကာယဿ ဣဉ္ဇနာ’’တိ စ အတ္တပဋိက္ခေပေန ဘဏန္တော အတ္တသညာဃနပဋိစ္ဆန္နံ အနတ္တလက္ခဏံ ဒီပေတိ.

၁၉၆. ဧဝံ လက္ခဏတ္တယဒီပနေန သုညတကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေတွာ ပုန သဝိညာဏကာဝိညာဏကအသုဘဒဿနတ္ထံ ‘‘အဋ္ဌိနဟာရုသံယုတ္တော’’တိ အာရဘိ. တဿတ္ထော – ယဿ စေသာ ကာယဿ ဣဉ္ဇနာ၊ သွာယံ ကာယော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဒွတ္တိံသာကာရဝဏ္ဏနာယံ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဒိသောကာသပရိစ္ဆေဒဘေဒေန အဗျာပါရနယေန စ ပကာသိတေဟိ သဋ္ဌာဓိကေဟိ တီဟိ အဋ္ဌိသတေဟိ နဝဟိ နှာရုသတေဟိ စ သံယုတ္တတ္တာ အဋ္ဌိနဟာရုသံယုတ္တော. တတ္ထေဝ ပကာသိတေန အဂ္ဂပါဒင်္ဂုလိတစာဒိနာ တစေန စ နဝပေသိသတပ္ပဘေဒေန စ မံသေန အဝလိတ္တတ္တာ တစမံသာဝလေပနော ပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆပဋိကူလောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကိဉ္စေတ္ထ ဝေဒိတဗ္ဗံ သိယာ၊ ယဒိ ဧသ ယာ သာ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သကလသရီရတော သံကဍ္ဎိတာ ဗဒရဋ္ဌိပ္ပမာဏာ ဘဝေယျ၊ တာယ မက္ခိကာပတ္တသုခုမစ္ဆဝိယာ နီလာဒိရင်္ဂဇာတေန ဂေဟဘိတ္တိ ဝိယ ပဋိစ္ဆန္နော န ဘဝေယျ၊ အယံ ပန ဧဝံ သုခုမာယပိ ဆဝိယာ ကာယော ပဋိစ္ဆန္နော ပညာစက္ခုဝိရဟိတေဟိ ဗာလပုထုဇ္ဇနေဟိ ယထာဘူတံ န ဒိဿတိ. ဆဝိရာဂရဉ္ဇိတော ဟိဿ ပရမဇေဂုစ္ဆပဋိကူလဓမ္မသင်္ခါတော တစောပိ တစပလိဝေဌိတံ ယံ တံ ပဘေဒတော –

‘‘နဝပေသိသတာ မံသာ၊ အဝလိတ္တာ ကဠေဝရေ၊

နာနာကိမိကုလာကိဏ္ဏံ၊ မိဠှဋ္ဌာနံဝ ပူတိကာ’’တိ. –

ဧဝံ ဝုတ္တံ နဝမံသသတမ္ပိ၊ မံသာဝလိတ္တာ ယေ တေ –

‘‘နဝနှာရုသတာ ဟောန္တိ၊ ဗျာမမတ္တေ ကဠေဝရေ၊

ဗန္ဓန္တိ အဋ္ဌိသင်္ဃာတံ၊ အဂါရမိဝ ဝလ္လိယာ’’တိ. –

တေပိ၊ နှာရုသမုဋ္ဌိတာနိ ပဋိပါဋိယာ အဝဋ္ဌိတာနိ ပူတီနိ ဒုဂ္ဂန္ဓာနိ တီဏိ သဋ္ဌာဓိကာနိ အဋ္ဌိသတာနိပိ ယထာဘူတံ န ဒိဿန္တိ ယတော အနာဒိယိတွာ တံ မက္ခိကာပတ္တသုခုမစ္ဆဝိံ. ယာနိ ပနဿ ဆဝိရာဂရတ္တေန တစေန ပလိဝေဌိတတ္တာ သဗ္ဗလောကဿ အပါကဋာနိ နာနပ္ပကာရာနိ အဗ္ဘန္တရကုဏပါနိ ပရမာသုစိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆနီယပဋိကူလာနိ၊ တာနိပိ ပညာစက္ခုနာ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဧဝံ ပဿိတဗ္ဗော ‘‘အန္တပူရော ဥဒရပူရော။ပေ။ ပိတ္တဿ စ ဝသာယ စာ’’တိ.

၁၉၇. တတ္ထ အန္တဿ ပူရော အန္တပူရော. ဥဒရဿ ပူရော ဥဒရပူရော. ဥဒရန္တိ စ ဥဒရိယဿေတံ အဓိဝစနံ. တဉှိ ဌာနနာမေန ‘‘ဥဒရ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယကနပေဠဿာတိ ယကနပိဏ္ဍဿ. ဝတ္ထိနောတိ မုတ္တဿ. ဌာနူပစာရေန ပနေတံ ‘‘ဝတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ. ပူရောတိ အဓိကာရော၊ တသ္မာ ယကနပေဠဿ ပူရော ဝတ္ထိနော ပူရောတိ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧသ နယော ဟဒယဿာတိအာဒီသု. သဗ္ဗာနေဝ စေတာနိ အန္တာဒီနိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဒိသောကာသပရိစ္ဆေဒဘေဒေန အဗျာပါရနယေန စ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တနယဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

၁၉၉-၂၀၀. ဧဝံ ဘဂဝါ ‘‘န ကိဉ္စေတ္ထ ဧကမ္ပိ ဂယှူပဂံ မုတ္တာမဏိသဒိသံ အတ္ထိ၊ အညဒတ္ထု အသုစိပရိပူရောဝါယံ ကာယော’’တိ အဗ္ဘန္တရကုဏပံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တမေဝ အဗ္ဘန္တရကုဏပံ ဗဟိနိက္ခမနကုဏပေန ပါကဋံ ကတွာ ဒဿေန္တော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဉ္စ သင်္ဂဏှိတွာ ‘‘အထဿ နဝဟိ သောတေဟီ’’တိ ဂါထာဒွယမာဟ.

တတ္ထ အထာတိ ပရိယာယန္တရနိဒဿနံ၊ အပရေနာပိ ပရိယာယေန အသုစိဘာဝံ ပဿာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဿာတိ ဣမဿ ကာယဿ. နဝဟိ သောတေဟီတိ ဥဘောအက္ခိစ္ဆိဒ္ဒကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒနာသာဆိဒ္ဒမုခဝစ္စမဂ္ဂပဿာဝမဂ္ဂေဟိ. အသုစိ သဝတီတိ သဗ္ဗလောကပါကဋနာနပ္ပကာရပရမဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆအသုစိယေဝ သဝတိ၊ သန္ဒတိ၊ ပဂ္ဃရတိ၊ န အညံ ကိဉ္စိ အဂရုစန္ဒနာဒိဂန္ဓဇာတံ ဝါ မဏိမုတ္တာဒိရတနဇာတံ ဝါ. သဗ္ဗဒါတိ တဉ္စ ခေါ သဗ္ဗဒါ ရတ္တိမ္ပိ ဒိဝါပိ ပုဗ္ဗဏှေပိ သာယနှေပိ တိဋ္ဌတောပိ ဂစ္ဆတောပီတိ. ကိံ တံ အသုစီတိ စေ? ‘‘အက္ခိမှာ အက္ခိဂူထကော’’တိအာဒိ. ဧတဿ ဟိ ဒွီဟိ အက္ခိစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အပနီတတစမံသသဒိသော အက္ခိဂူထကော၊ ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒေဟိ ရဇောဇလ္လသဒိသော ကဏ္ဏဂူထကော၊ နာသာဆိဒ္ဒေဟိ ပုဗ္ဗသဒိသာ သိင်္ဃာဏိကာ စ သဝတိ၊ မုခေန စ ဝမတိ. ကိံ ဝမတီတိ စေ? ဧကဒါ ပိတ္တံ၊ ယဒါ အဗဒ္ဓပိတ္တံ ကုပ္ပိတံ ဟောတိ၊ တဒါ တံ ဝမတီတိ အဓိပ္ပါယော. သေမှဉ္စာတိ န ကေဝလဉ္စ ပိတ္တံ၊ ယမ္ပိ ဥဒရပဋလေ ဧကပတ္ထပူရပ္ပမာဏံ သေမှံ တိဋ္ဌတိ၊ တမ္ပိ ဧကဒါ ဝမတိ. တံ ပနေတံ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၀၃-၂၀၄၊ ၂၁၀-၂၁၁) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘သေမှဉ္စာ’’တိ စ-သဒ္ဒေန သေမှဉ္စ အညဉ္စ ဧဝရူပံ ဥဒရိယလောဟိတာဒိအသုစိံ ဝမတီတိ ဒဿေတိ. ဧဝံ သတ္တဟိ ဒွါရေဟိ အသုစိဝမနံ ဒဿေတွာ ကာလညူ ပုဂ္ဂလညူ ပရိသညူ စ ဘဂဝါ တဒုတ္တရိ ဒွေ ဒွါရာနိ ဝိသေသဝစနေန အနာမသိတွာ အပရေန ပရိယာယေန သဗ္ဗသ္မာပိ ကာယာ အသုစိသဝနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကာယမှာ သေဒဇလ္လိကာ’’တိ. တတ္ထ သေဒဇလ္လိကာတိ သေဒေါ စ လောဏပဋလမလဘေဒါ ဇလ္လိကာ စ၊ တဿ ‘‘သဝတိ သဗ္ဗဒါ’’တိ ဣမိနာ သဒ္ဓိံ သမ္ဗန္ဓော.

၂၀၁. ဧဝံ ဘဂဝါ ယထာ နာမ ဘတ္တေ ပစ္စမာနေ တဏ္ဍုလမလဉ္စ ဥဒကမလဉ္စ ဖေဏေန သဒ္ဓိံ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဥက္ခလိမုခံ မက္ခေတွာ ဗဟိ ဂဠတိ၊ တထာ အသိတပီတာဒိဘေဒေ အာဟာရေ ကမ္မဇေန အဂ္ဂိနာ ပစ္စမာနေ ယံ အသိတပီတာဒိမလံ ဥဋ္ဌဟိတွာ ‘‘အက္ခိမှာ အက္ခိဂူထကော’’တိအာဒိနာ ဘေဒေန နိက္ခမန္တံ အက္ခိအာဒီနိ မက္ခေတွာ ဗဟိ ဂဠတိ၊ တဿာပိ ဝသေန ဣမဿ ကာယဿ အသုစိဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယံ လောကေ ဥတ္တမင်္ဂသမ္မတံ သီသံ အတိဝိသိဋ္ဌဘာဝတော ပစ္စေန္တာ ဝန္ဒနေယျာနမ္ပိ ဝန္ဒနံ န ကရောန္တိ၊ တဿာပိ နိဿာရတာယ အသုစိတာယ စဿ အသုစိဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘အထဿ သုသိရံ သီသ’’န္တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

တတ္ထ သုသိရန္တိ ဆိဒ္ဒံ. မတ္ထလုင်္ဂဿ ပူရိတန္တိ ဒဓိဘရိတအလာဗုကံ ဝိယ မတ္ထလုင်္ဂဘရိတံ. တဉ္စ ပနေတံ မတ္ထလုင်္ဂံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သုဘတော နံ မညတိ ဗာလောတိ တမေနံ ဧဝံ နာနာဝိဓကုဏပဘရိတမ္ပိ ကာယံ ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ ဗာလော သုဘတော မညတိ၊ သုဘံ သုစိံ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပန္တိ တီဟိပိ တဏှာဒိဋ္ဌိမာနမညနာဟိ မညတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အဝိဇ္ဇာယ ပုရက္ခတော စတုသစ္စပဋိစ္ဆာဒကေန မောဟေန ပုရက္ခတော၊ စောဒိတော၊ ပဝတ္တိတော၊ ‘‘ဧဝံ အာဒိယ၊ ဧဝံ အဘိနိဝိသ ဧဝံ မညာဟီ’’တိ ဂါဟိတောတိ အဓိပ္ပါယော. ပဿ ယာဝ အနတ္ထကရာ စာယံ အဝိဇ္ဇာတိ.

၂၀၂. ဧဝံ ဘဂဝါ သဝိညာဏကဝသေန အသုဘံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အဝိညာဏကဝသေန ဒဿေတုံ၊ ယသ္မာ ဝါ စက္ကဝတ္တိရညောပိ ကာယော ယထာဝုတ္တကုဏပဘရိတောယေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗပ္ပကာရေနပိ သမ္ပတ္တိဘဝေ အသုဘံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိပတ္တိဘဝေ ဒဿေတုံ ‘‘ယဒါ စ သော မတော သေတီ’’တိ ဂါထမာဟ.

တဿတ္ထော – သွာယမေဝံဝိဓော ကာယော ယဒါ အာယုဥသ္မာဝိညာဏာပဂမေန မတော ဝါတဘရိတဘသ္တာ ဝိယ ဥဒ္ဓုမာတကော ဝဏ္ဏပရိဘေဒေန ဝိနီလကော သုသာနသ္မိံ နိရတ္ထံဝ ကလိင်္ဂရံ ဆဍ္ဍိတတ္တာ အပဝိဒ္ဓေါ သေတိ၊ အထ ‘‘န ဒါနိဿ ပုန ဥဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧကံသတောယေဝ အနပေက္ခာ ဟောန္တိ ဉာတယော. တတ္ထ မတောတိ အနိစ္စတံ ဒဿေတိ၊ သေတီတိ နိရီဟကတ္တံ. တဒုဘယေန စ ဇီဝိတဗလမဒပ္ပဟာနေ နိယောဇေတိ. ဥဒ္ဓုမာတောတိ သဏ္ဌာနဝိပတ္တိံ ဒဿေတိ၊ ဝိနီလကောတိ ဆဝိရာဂဝိပတ္တိံ. တဒုဘယေန စ ရူပမဒပ္ပဟာနေ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတံ ပဋိစ္စ မာနပ္ပဟာနေ စ နိယောဇေတိ. အပဝိဒ္ဓေါတိ ဂဟေတဗ္ဗာဘာဝံ ဒဿေတိ၊ သုသာနသ္မိန္တိ အန္တော အဓိဝါသေတုမနရဟံ ဇိဂုစ္ဆနီယဘာဝံ. တဒုဘယေနပိ ‘‘မမ’’န္တိ ဂါဟဿ သုဘသညာယ စ ပဟာနေ နိယောဇေတိ. အနပေက္ခာ ဟောန္တိ ဉာတယောတိ ပဋိကိရိယာဘာဝံ ဒဿေတိ၊ တေန စ ပရိဝါရမဒပ္ပဟာနေ နိယောဇေတိ.

၂၀၃. ဧဝမိမာယ ဂါထာယ အပရိဘိန္နာဝိညာဏကဝသေန အသုဘံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပရိဘိန္နဝသေနာပိ ဒဿေတုံ ‘‘ခါဒန္တိ န’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ယေ စညေတိ ယေ စ အညေပိ ကာကကုလလာဒယော ကုဏပဘက္ခာ ပါဏိနော သန္တိ၊ တေပိ နံ ခါဒန္တီတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

၂၀၄. ဧဝံ ‘‘စရံ ဝါ’’တိအာဒိနာ နယေန သုညတကမ္မဋ္ဌာနဝသေန၊ ‘‘အဋ္ဌိနဟာရုသံယုတ္တော’’တိအာဒိနာ သဝိညာဏကာသုဘဝသေန ‘‘ယဒါ စ သော မတော သေတီ’’တိအာဒိနာ အဝိညာဏကာသုဘဝသေန ကာယံ ဒဿေတွာ ဧဝံ နိစ္စသုခတ္တဘာဝသုညေ ဧကန္တအသုဘေ စာပိ ကာယသ္မိံ ‘‘သုဘတော နံ မညတိ ဗာလော၊ အဝိဇ္ဇာယ ပုရက္ခတော’’တိ ဣမိနာ ဗာလဿ ဝုတ္တိံ ပကာသေတွာ အဝိဇ္ဇာမုခေန စ ဝဋ္ဋံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တတ္ထ ပဏ္ဍိတဿ ဝုတ္တိံ ပရိညာမုခေန စ ဝိဝဋ္ဋံ ဒဿေတုံ ‘‘သုတွာန ဗုဒ္ဓဝစန’’န္တိ အာရဘိ.

တတ္ထ သုတွာနာတိ ယောနိသော နိသာမေတွာ. ဗုဒ္ဓဝစနန္တိ ကာယဝိစ္ဆန္ဒနကရံ ဗုဒ္ဓဝစနံ. ဘိက္ခူတိ သေက္ခော ဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဝါ. ပညာဏဝါတိ ပညာဏံ ဝုစ္စတိ ဝိပဿနာ အနိစ္စာဒိပ္ပကာရေသု ပဝတ္တတ္တာ၊ တာယ သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. ဣဓာတိ သာသနေ. သော ခေါ နံ ပရိဇာနာတီတိ သော ဣမံ ကာယံ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနာတိ. ကထံ? ယထာ နာမ ကုသလော ဝါဏိဇော ဣဒဉ္စိဒဉ္စာတိ ဘဏ္ဍံ ဩလောကေတွာ ‘‘ဧတ္တကေန ဂဟိတေ ဧတ္တကော နာမ ဥဒယော ဘဝိဿတီ’’တိ တုလယိတွာ တထာ ကတွာ ပုန သဥဒယံ မူလံ ဂဏှန္တော တံ ဘဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေတိ၊ ဧဝမေဝံ ‘‘အဋ္ဌိနှာရုအာဒယော ဣမေ ကေသလောမာဒယော စာ’’တိ ဉာဏစက္ခုနာ ဩလောကေန္တော ဉာတပရိညာယ ပရိဇာနာတိ၊ ‘‘အနိစ္စာ ဧတေ ဓမ္မာ ဒုက္ခာ အနတ္တာ’’တိ တုလယန္တော တီရဏပရိညာယ ပရိဇာနာတိ၊ ဧဝံ တီရယိတွာ အရိယမဂ္ဂံ ပါပုဏန္တော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ပဟာနပရိညာယ ပရိဇာနာတိ. သဝိညာဏကာဝိညာဏကအသုဘဝသေန ဝါ ပဿန္တော ဉာတပရိညာယ ပရိဇာနာတိ၊ အနိစ္စာဒိဝသေန ပဿန္တော တီရဏပရိညာယ၊ အရဟတ္တမဂ္ဂေန တတော ဆန္ဒရာဂံ အပကဍ္ဎိတွာ တံ ပဇဟန္တော ပဟာနပရိညာယ ပရိဇာနာတိ.

ကသ္မာ သော ဧဝံ ပရိဇာနာတီတိ စေ? ယထာဘူတဉှိ ပဿတိ၊ ယသ္မာ ယထာဘူတံ ပဿတီတိ အတ္ထော. ‘‘ပညာဏဝါ’’တိအာဒိနာ ဧဝ စ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ သိဒ္ဓေ ယသ္မာ ဗုဒ္ဓဝစနံ သုတွာ တဿ ပညာဏဝတ္တံ ဟောတိ၊ ယသ္မာ စ သဗ္ဗဇနဿ ပါကဋောပါယံ ကာယော အသုတွာ ဗုဒ္ဓဝစနံ န သက္ကာ ပရိဇာနိတုံ၊ တသ္မာ တဿ ဉာဏဟေတုံ ဣတော ဗာဟိရာနံ ဧဝံ ဒဋ္ဌုံ အသမတ္ထတဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘သုတွာန ဗုဒ္ဓဝစန’’န္တိ အာဟ. နန္ဒာဘိက္ခုနိံ တဉ္စ ဝိပလ္လတ္ထစိတ္တံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ဒေသနာပဝတ္တိတော အဂ္ဂပရိသတော တပ္ပဋိပတ္တိပ္ပတ္တာနံ ဘိက္ခုဘာဝဒဿနတော စ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ အာဟ.

၂၀၅. ဣဒါနိ ‘‘ယထာဘူတဉှိ ပဿတီ’’တိ ဧတ္ထ ယထာ ပဿန္တော ယထာဘူတံ ပဿတိ၊ တံ ဒဿေတုံ အာဟ ‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတံ၊ ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒ’’န္တိ. တဿတ္ထော – ယထာ ဣဒံ သဝိညာဏကာသုဘံ အာယုဥသ္မာဝိညာဏာနံ အနပဂမာ စရတိ၊ တိဋ္ဌတိ၊ နိသီဒတိ၊ သယတိ၊ တထာ ဧတံ ဧတရဟိ သုသာနေ သယိတံ အဝိညာဏကမ္ပိ ပုဗ္ဗေ တေသံ ဓမ္မာနံ အနပဂမာ အဟောသိ. ယထာ စ ဧတံ ဧတရဟိ မတသရီရံ တေသံ ဓမ္မာနံ အပဂမာ န စရတိ၊ န တိဋ္ဌတိ၊ န နိသီဒတိ၊ န သေယျံ ကပ္ပေတိ၊ တထာ ဣဒံ သဝိညာဏကမ္ပိ တေသံ ဓမ္မာနံ အပဂမာ ဘဝိဿတိ. ယထာ စ ဣဒံ သဝိညာဏကံ ဧတရဟိ န သုသာနေ မတံ သေတိ၊ န ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဘာဝမုပဂတံ၊ တထာ ဧတံ ဧတရဟိ မတသရီရမ္ပိ ပုဗ္ဗေ အဟောသိ. ယထာ ပနေတံ ဧတရဟိ အဝိညာဏကာသုဘံ မတံ သုသာနေ သေတိ၊ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဘာဝဉ္စ ဥပဂတံ၊ တထာ ဣဒံ သဝိညာဏကမ္ပိ ဘဝိဿတီတိ.

တတ္ထ ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတန္တိ အတ္တနာ မတဿ သရီရဿ သမာနဘာဝံ ကရောန္တော ဗာဟိရေ ဒေါသံ ပဇဟတိ. ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒန္တိ မတသရီရေန အတ္တနော သမာနဘာဝံ ကရောန္တော အဇ္ဈတ္တိကေ ရာဂံ ပဇဟတိ. ယေနာကာရေန ဥဘယံ သဘံ ကရောတိ၊ တံ ပဇာနန္တော ဥဘယတ္ထ မောဟံ ပဇဟတိ. ဧဝံ ယထာဘူတဒဿနေန ပုဗ္ဗဘာဂေယေဝ အကုသလမူလပ္ပဟာနံ သာဓေတွာ၊ ယသ္မာ ဧဝံ ပဋိပန္နော ဘိက္ခု အနုပုဗ္ဗေန အရဟတ္တမဂ္ဂံ ပတွာ သဗ္ဗံ ဆန္ဒရာဂံ ဝိရာဇေတုံ သမတ္ထော ဟောတိ၊ တသ္မာ အာဟ ‘‘အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ၊ ကာယေ ဆန္ဒံ ဝိရာဇယေ’’တိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ဘိက္ခု အနုပုဗ္ဗေနာတိ ပါဌသေသော.

၂၀၆. ဧဝံ သေက္ခဘူမိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အသေက္ခဘူမိံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဆန္ဒရာဂဝိရတ္တော သော’’တိ. တဿတ္ထော – သော ဘိက္ခု အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန ပညာဏဝါ မဂ္ဂါနန္တရံ ဖလံ ပါပုဏာတိ၊ အထ သဗ္ဗသော ဆန္ဒရာဂဿ ပဟီနတ္တာ ‘‘ဆန္ဒရာဂဝိရတ္တော’’တိ စ၊ မရဏာဘာဝေန ပဏီတဋ္ဌေန ဝါ အမတံ သဗ္ဗသင်္ခါရဝူပသမနတော သန္တိံ တဏှာသင်္ခါတဝါနာဘာဝတော နိဗ္ဗာနံ၊ စဝနာဘာဝတော အစ္စုတန္တိ သံဝဏ္ဏိတံ ပဒမဇ္ဈဂါတိ စ ဝုစ္စတိ. အထ ဝါ သော ဘိက္ခု အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန ပညာဏဝါ မဂ္ဂါနန္တရဖလေ ဌိတော ဆန္ဒရာဂဝိရတ္တော နာမ ဟောတိ၊ ဝုတ္တပ္ပကာရဉ္စ ပဒမဇ္ဈဂါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တေန ‘‘ဣဒမဿ ပဟီနံ၊ ဣဒဉ္စာနေန လဒ္ဓ’’န္တိ ဒီပေတိ.

၂၀၇-၂၀၈. ဧဝံ သဝိညာဏကာဝိညာဏကဝသေန အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ သဟ နိပ္ဖတ္တိယာ ကထေတွာ ပုန သင်္ခေပဒေသနာယ ဧဝံ မဟတော အာနိသံသဿ အန္တရာယကရံ ပမာဒဝိဟာရံ ဂရဟန္တော ‘‘ဒွိပါဒကောယ’’န္တိ ဂါထာဒွယမာဟ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အပါဒကာဒယောပိ ကာယာ အသုစီယေဝ၊ ဣဓာဓိကာရဝသေန ပန ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒဝသေန ဝါ၊ ယသ္မာ ဝါ အညေ အသုစိဘူတာပိ ကာယာ လောဏမ္ဗိလာဒီဟိ အဘိသင်္ခရိတွာ မနုဿာနံ ဘောဇနေပိ ဥပနီယန္တိ၊ န တွေဝ မနုဿကာယော၊ တသ္မာ အသုစိတရဘာဝမဿ ဒဿေန္တောပိ ‘‘ဒွိပါဒကော’’တိ အာဟ.

အယန္တိ မနုဿကာယံ ဒဿေတိ. ဒုဂ္ဂန္ဓော ပရိဟီရတီတိ ဒုဂ္ဂန္ဓော သမာနော ပုပ္ဖဂန္ဓာဒီဟိ အဘိသင်္ခရိတွာ ပရိဟီရတိ. နာနာကုဏပပရိပူရောတိ ကေသာဒိအနေကပ္ပကာရကုဏပဘရိတော. ဝိဿဝန္တော တတော တတောတိ ပုပ္ဖဂန္ဓာဒီဟိ ပဋိစ္ဆာဒေတုံ ဃဋေန္တာနမ္ပိ တံ ဝါယာမံ နိပ္ဖလံ ကတွာ နဝဟိ ဒွါရေဟိ ခေဠသိင်္ဃာဏိကာဒီနိ၊ လောမကူပေဟိ စ သေဒဇလ္လိကံ ဝိဿဝန္တောယေဝ. တတ္ထ ဒါနိ ပဿထ – ဧတာဒိသေန ကာယေန ယော ပုရိသော ဝါ ဣတ္ထီ ဝါ ကောစိ ဗာလော မညေ ဥဏ္ဏမေတဝေ တဏှာဒိဋ္ဌိမာနမညနာဟိ ‘‘အဟ’’န္တိ ဝါ ‘‘မမ’’န္တိ ဝါ ‘‘နိစ္စော’’တိ ဝါတိအာဒိနာ နယေန ယော ဥဏ္ဏမိတုံ မညေယျ၊ ပရံ ဝါ ဇာတိအာဒီဟိ အဝဇာနေယျ အတ္တာနံ ဥစ္စေ ဌာနေ ဌပေန္တော၊ ကိမညတြ အဒဿနာ ဌပေတွာ အရိယမဂ္ဂေန အရိယသစ္စဒဿနာဘာဝံ ကိမညံ တဿ ဧဝံ ဥဏ္ဏမာဝဇာနနကာရဏံ သိယာတိ.

ဒေသနာပရိယောသာနေ နန္ဒာ ဘိက္ခုနီ သံဝေဂမာပါဒိ – ‘‘အဟော ဝတ ရေ၊ အဟံ ဗာလာ၊ ယာ မံယေဝ အာရဗ္ဘ ဧဝံ ဝိဝိဓဓမ္မဒေသနာပဝတ္တကဿ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာနံ နာဂမာသိ’’န္တိ. ဧဝံ သံဝိဂ္ဂါ စ တမေဝ ဓမ္မဒေသနံ သမန္နာဟရိတွာ တေနေဝ ကမ္မဋ္ဌာနေန ကတိပယဒိဝသဗ္ဘန္တရေ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ. ဒုတိယဋ္ဌာနေပိ ကိရ ဒေသနာပရိယောသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ၊ သိရိမာ ဒေဝကညာ အနာဂါမိဖလံ ပတ္တာ၊ သော စ ဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟီတိ.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ ဝိဇယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.