၉. အင်္ကုရပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ယဿ အတ္ထာယ ဂစ္ဆာမာတိ ဣဒံ သတ္ထာ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရန္တော အင်္ကုရပေတံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ကာမဉ္စေတ္ထ အင်္ကုရော ပေတော န ဟောတိ၊ တဿ ပန စရိတံ ယသ္မာ ပေတသမ္ဗန္ဓံ၊ တသ္မာ တံ ‘‘အင်္ကုရပေတဝတ္ထူ’’တိ ဝုတ္တံ.

တတြာယံ သင်္ခေပကထာ – ယေ တေ ဥတ္တရမဓုရာဓိပတိနော ရညော မဟာသာဂရဿ ပုတ္တံ ဥပသာဂရံ ပဋိစ္စ ဥတ္တရာပထေ ကံသဘောဂေ အသိတဉ္ဇနနဂရေ မဟာကံသဿ ဓီတုယာ ဒေဝဂဗ္ဘာယ ကုစ္ဆိယံ ဥပ္ပန္နာ အဉ္ဇနဒေဝီ ဝါသုဒေဝေါ ဗလဒေဝေါ စန္ဒဒေဝေါ သူရိယဒေဝေါ အဂ္ဂိဒေဝေါ ဝရုဏဒေဝေါ အဇ္ဇုနော ပဇ္ဇုနော ဃဋပဏ္ဍိတော အင်္ကုရော စာတိ ဝါသုဒေဝါဒယော ဒသ ဘာတိကာတိ ဧကာဒသ ခတ္တိယာ အဟေသုံ၊ တေသု ဝါသုဒေဝါဒယော ဘာတရော အသိတဉ္ဇနနဂရံ အာဒိံ ကတွာ ဒွါရဝတီပရိယောသာနေသု သကလဇမ္ဗုဒီပေ တေသဋ္ဌိယာ နဂရသဟဿေသု သဗ္ဗေ ရာဇာနော စက္ကေန ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ ဒွါရဝတိယံ ဝသမာနာ ရဇ္ဇံ ဒသ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဝိဘဇိံသု. ဘဂိနိံ ပန အဉ္ဇနဒေဝိံ န သရိံသု. ပုန သရိတွာ ‘‘ဧကာဒသ ကောဋ္ဌာသေ ကရောမာ’’တိ ဝုတ္တေ တေသံ သဗ္ဗကနိဋ္ဌော အင်္ကုရော ‘‘မမ ကောဋ္ဌာသံ တဿာ ဒေထ၊ အဟံ ဝေါဟာရံ ကတွာ ဇီဝိဿာမိ၊ တုမှေ အတ္တနော အတ္တနော ဇနပဒေသု သုင်္ကံ မယှံ ဝိဿဇ္ဇေထာ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တဿ ကောဋ္ဌာယံ ဘဂိနိယာ ဒတွာ နဝ ရာဇာနော ဒွါရဝတိယံ ဝသိံသု.

အင်္ကုရော ပန ဝဏိဇ္ဇံ ကရောန္တော နိစ္စကာလံ မဟာဒါနံ ဒေတိ. တဿ ပနေကော ဒါသော ဘဏ္ဍာဂါရိကော အတ္ထကာမော အဟောသိ. အင်္ကုရော ပသန္နမာနသော တဿ ဧကံ ကုလဓီတရံ ဂဟေတွာ အဒါသိ. သော ပုတ္တေ ဂဗ္ဘဂတေယေဝ ကာလမကာသိ. အင်္ကုရော တသ္မိံ ဇာတေ တဿ ပိတုနော ဒိန္နံ ဘတ္တဝေတနံ တဿ အဒါသိ. အထ တသ္မိံ ဒါရကေ ဝယပ္ပတ္တေ ‘‘ဒါသော န ဒါသော’’တိ ရာဇကုလေ ဝိနိစ္ဆယော ဥပ္ပဇ္ဇိ. တံ သုတွာ အဉ္ဇနဒေဝီ ဓေနူပမံ ဝတွာ ‘‘မာတု ဘုဇိဿာယ ပုတ္တောပိ ဘုဇိဿော ဧဝါ’’တိ ဒါသဗျတော မောစေသိ.

ဒါရကော ပန လဇ္ဇာယ တတ္ထ ဝသိတုံ အဝိသဟန္တော ရောရုဝနဂရံ ဂန္တွာ တတ္ထ အညတရဿ တုန္နဝါယဿ ဓီတရံ ဂဟေတွာ တုန္နဝါယသိပ္ပေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. တေန သမယေန ရောရုဝနဂရေ အသယှမဟာသေဋ္ဌိ နာမ အဟောသိ. သော သမဏဗြာဟ္မဏကပဏဒ္ဓိကဝနိဗ္ဗကယာစကာနံ မဟာဒါနံ ဒေတိ. သော တုန္နဝါယော သေဋ္ဌိနော ဃရံ အဇာနန္တာနံ ပီတိသောမနဿဇာတော ဟုတွာ အသယှသေဋ္ဌိနော နိဝေသနံ ဒက္ခိဏဗာဟုံ ပသာရေတွာ ဒဿေသိ ‘‘ဧတ္ထ ဂန္တွာ လဒ္ဓဗ္ဗံ လဘန္တူ’’တိ. တဿ ကမ္မံ ပါဠိယံယေဝ အာဂတံ.

သော အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ မရုဘူမိယံ အညတရသ္မိံ နိဂြောဓရုက္ခေ ဘုမ္မဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တဿ ဒက္ခိဏဟတ္ထော သဗ္ဗကာမဒဒေါ အဟောသိ. တသ္မိံယေဝ စ ရောရုဝေ အညတရော ပုရိသော အသယှသေဋ္ဌိနော ဒါနေ ဗျာဝဋော အဿဒ္ဓေါ အပ္ပသန္နော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ပုညကိရိယာယ အနာဒရော ကာလံ ကတွာ တဿ ဒေဝပုတ္တဿ ဝသနဋ္ဌာနဿ အဝိဒူရေ ပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တေန စ ကတကမ္မံ ပါဠိယံယေဝ အာဂတံ. အသယှမဟာသေဋ္ဌိ ပန ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ သက္ကဿ ဒေဝရညော သဟဗျတံ ဥပဂတော.

အထ အပရေန သမယေန အင်္ကုရော ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟိ၊ အညတရော စ ဗြာဟ္မဏော ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟီတိ ဒွေပိ ဇနာ သကဋသဟဿေန ဘဏ္ဍံ အာဒါယ မရုကန္တာရမဂ္ဂံ ပဋိပန္နာ မဂ္ဂမူဠှာ ဟုတွာ ဗဟုံ ဒိဝသံ တတ္ထေဝ ဝိစရန္တာ ပရိက္ခီဏတိဏောဒကာဟာရာ အဟေသုံ. အင်္ကုရော အဿဒူတေဟိ စတူသု ဒိသာသု ပါနိယံ မဂ္ဂါပေသိ. အထ သော ကာမဒဒဟတ္ထော ယက္ခော တံ တေသံ ဗျသနပ္ပတ္တိံ ဒိသွာ အင်္ကုရေန ပုဗ္ဗေ အတ္တနော ကတံ ဥပကာရံ စိန္တေတွာ ‘‘ဟန္ဒ ဒါနိ ဣမဿ မယာ အဝဿယေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ အတ္တနော ဝသနဝဋရုက္ခံ ဒဿေသိ. သော ကိရ ဝဋရုက္ခော သာခါဝိဋပသမ္ပန္နော ဃနပလာသော သန္ဒစ္ဆာယော အနေကသဟဿပါရောဟော အာယာမေန ဝိတ္ထာရေန ဥဗ္ဗေဓေန စ ယောဇနပရိမာဏော အဟောသိ. တံ ဒိသွာ အင်္ကုရော ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော တဿ ဟေဋ္ဌာ ခန္ဓာဝါရံ ဗန္ဓာပေသိ. ယက္ခော အတ္တနော ဒက္ခိဏဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ပဌမံ တာဝ ပါနီယေန သဗ္ဗံ ဇနံ သန္တပ္ပေသိ. တတော ယော ယော ယံ ယံ ဣစ္ဆတိ၊ တဿ တဿ တံ တံ အဒါသိ.

ဧဝံ တသ္မိံ မဟာဇနေ နာနာဝိဓေန အန္နပါနာဒိနာ ယထာကာမံ သန္တပ္ပိတေ ပစ္ဆာ ဝူပသန္တေ မဂ္ဂပရိဿမေ သော ဗြာဟ္မဏဝါဏိဇော အယောနိသော မနသိကရောန္တော ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ဓနလာဘာယ ဣတော ကမ္ဗောဇံ ဂန္တွာ မယံ ကိံ ကရိဿာမ၊ ဣမမေဝ ပန ယက္ခံ ယေန ကေနစိ ဥပါယေန ဂဟေတွာ ယာနံ အာရောပေတွာ အမှာကံ နဂရမေဝ ဂမိဿာမာ’’တိ. ဧဝံ စိန္တေတွာ တမတ္ထံ အင်္ကုရဿ ကထေန္တော –

၂၅၇. ‘‘ယဿ အတ္ထာယ ဂစ္ဆာမ၊ ကမ္ဗောဇံ ဓနဟာရကာ၊

အယံ ကာမဒဒေါ ယက္ခော၊ ဣမံ ယက္ခံ နယာမသေ.

၂၅၈. ‘‘ဣမံ ယက္ခံ ဂဟေတွာန၊ သာဓုကေန ပသယှ ဝါ၊

ယာနံ အာရောပယိတွာန၊ ခိပ္ပံ ဂစ္ဆာမ ဒွါရက’’န္တိ. –

ဂါထာဒွယမာဟ. တတ္ထ ယဿ အတ္ထာယာတိ ယဿ ကာရဏာ. ကမ္ဗောဇန္တိ ကမ္ဗောဇရဋ္ဌံ. ဓနဟာရကာတိ ဘဏ္ဍဝိက္ကယေန လဒ္ဓဓနဟာရိနော. ကာမဒဒေါတိ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဒါယကော. ယက္ခောတိ ဒေဝပုတ္တော. နယာမသေတိ နယိဿာမ. သာဓုကေနာတိ ယာစနေန. ပသယှာတိ အဘိဘဝိတွာ ဗလက္ကာရေန၊ ယာနန္တိ သုခယာနံ. ဒွါရကန္တိ ဒွါရဝတီနဂရံ. အယံ ဟေတ္ထာဓိပ္ပါယော – ယဒတ္ထံ မယံ ဣတော ကမ္ဗောဇံ ဂန္တုကာမာ၊ တေန ဂမနေန သာဓေတဗ္ဗော အတ္ထော ဣဓေဝ သိဇ္ဈတိ. အယဉှိ ယက္ခော ကာမဒဒေါ၊ တသ္မာ ဣမံ ယက္ခံ ယာစိတွာ တဿ အနုမတိယာ ဝါ၊ သစေ သညတ္တိံ န ဂစ္ဆတိ၊ ဗလက္ကာရေန ဝါ ယာနံ အာရောပေတွာ ယာနေ ပစ္ဆာဗာဟံ ဗန္ဓိတွာ တံ ဂဟေတွာ ဣတောယေဝ ခိပ္ပံ ဒွါရဝတီနဂရံ ဂစ္ဆာမာတိ.

ဧဝံ ပန ဗြာဟ္မဏေန ဝုတ္တော အင်္ကုရော သပ္ပုရိသဓမ္မေ ဌတွာ တဿ ဝစနံ ပဋိက္ခိပန္တော –

၂၅၉. ‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ၊ နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ၊

န တဿ သာခံ ဘဉ္ဇေယျ၊ မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ န ဘဉ္ဇေယျာတိ န ဆိန္ဒေယျ. မိတ္တဒုဗ္ဘောတိ မိတ္တေသု ဒုဗ္ဘနံ တေသံ အနတ္ထုပ္ပါဒနံ. ပါပကောတိ အဘဒ္ဒကော မိတ္တဒုဗ္ဘော. ယော ဟိ သီတစ္ဆာယော ရုက္ခော ဃမ္မာဘိတတ္တဿ ပုရိသဿ ပရိဿမဝိနောဒကော၊ တဿာပိ နာမ ပါပကံ န စိန္တေတဗ္ဗံ၊ ကိမင်္ကံ ပန သတ္တဘူတေသု. အယံ ဒေဝပုတ္တော သပ္ပုရိသော ပုဗ္ဗကာရီ အမှာကံ ဒုက္ခပနူဒကော ဗဟူပကာရော၊ န တဿ ကိဉ္စိ အနတ္ထံ စိန္တေတဗ္ဗံ၊ အညဒတ္ထု သော ပူဇေတဗ္ဗော ဧဝါတိ ဒဿေတိ.

တံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏာ ‘‘အတ္ထဿ မူလံ နိကတိဝိနယော’’တိ နီတိမဂ္ဂံ နိဿာယ အင်္ကုရဿ ပဋိလောမပက္ခေ ဌတွာ –

၂၆၀. ‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ၊ နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ၊

ခန္ဓမ္ပိ တဿ ဆိန္ဒေယျ၊ အတ္ထော စေ တာဒိသော သိယာ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ အတ္ထော စေ တာဒိသော သိယာတိ တာဒိသေန ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေန သစေ အတ္ထော ဘဝေယျ၊ တဿ ရုက္ခဿ ခန္ဓမ္ပိ ဆိန္ဒေယျ၊ ကိမင်္ဂံ ပန သာခါဒယောတိ အဓိပ္ပါယော.

ဧဝံ ဗြာဟ္မဏေန ဝုတ္တေ အင်္ကုရော သပ္ပုရိသဓမ္မံယေဝ ပဂ္ဂဏှန္တော –

၂၆၁. ‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ၊ နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ၊

န တဿ ပတ္တံ ဘိန္ဒေယျ၊ မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော’’တိ. –

ဣမံ ဂါထမာဟ. တတ္ထ န တဿ ပတ္တံ ဘိန္ဒေယျာတိ တဿ ရုက္ခဿ ဧကပဏ္ဏမတ္တမ္ပိ န ပါတေယျ၊ ပဂေဝ သာခါဒိကေတိ အဓိပ္ပါယော.

ပုနပိ ဗြာဟ္မဏော အတ္တနော ဝါဒံ ပဂ္ဂဏှန္တော –

၂၆၂. ‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ၊ နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ၊

သမူလမ္ပိ တံ အဗ္ဗုဟေ၊ အတ္ထော စေ တာဒိသော သိယာ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ သမူလမ္ပိ တံ အဗ္ဗုဟေတိ တံ တတ္ထ သမူလမ္ပိ သဟ မူလေနပိ အဗ္ဗုဟေယျ၊ ဥဒ္ဓရေယျာတိ အတ္ထော.

ဧဝံ ဗြာဟ္မဏေန ဝုတ္တေ ပုန အင်္ကုရော တံ နီတိံ နိရတ္ထကံ ကာတုကာမော –

၂၆၃. ‘‘ယဿေကရတ္တိမ္ပိ ဃရေ ဝသေယျ၊ ယတ္ထန္နပါနံ ပုရိသော လဘေထ၊

န တဿ ပါပံ မနသာပိ စိန္တယေ၊ ကတညုတာ သပ္ပုရိသေဟိ ဝဏ္ဏိတာ.

၂၆၄. ‘‘ယဿေကရတ္တိမ္ပိ ဃရေ ဝသေယျ၊ အန္နေန ပါနေန ဥပဋ္ဌိတော သိယာ၊

န တဿ ပါပံ မနသာပိ စိန္တယေ၊ အဒုဗ္ဘပါဏီ ဒဟတေ မိတ္တဒုဗ္ဘိံ.

၂၆၅. ‘‘ယော ပုဗ္ဗေ ကတကလျာဏော၊ ပစ္ဆာ ပါပေန ဟိံသတိ၊

အလ္လပါဏိဟတော ပေါသော၊ န သော ဘဒြာနိ ပဿတီ’’တိ. –

ဣမာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ.

၂၆၃. တတ္ထ ယဿာတိ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ. ဧကရတ္တိမ္ပီတိ ဧကရတ္တိမတ္တမ္ပိ ကေဝလံ ဂေဟေ ဝသေယျ. ယတ္ထန္နပါနံ ပုရိသော လဘေထာတိ ယဿ သန္တိကေ ကောစိ ပုရိသော အန္နပါနံ ဝါ ယံကိဉ္စိ ဘောဇနံ ဝါ လဘေယျ. န တဿ ပါပံ မနသာပိ စိန္တယေတိ တဿ ပုဂ္ဂလဿ အဘဒ္ဒကံ အနတ္ထံ မနသာပိ န စိန္တေယျ န ပိဟေယျ၊ ပဂေဝ ကာယဝါစာဟိ. ကသ္မာတိ စေ? ကတညုတာ သပ္ပုရိသေဟိ ဝဏ္ဏိတာတိ ကတညုတာ နာမ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဥတ္တမပုရိသေဟိ ပသံသိတာ.

၂၆၄. ဥပဋ္ဌိတောတိ ပယိရုပါသိတော ‘‘ဣဒံ ဂဏှ ဣဒံ ဘုဉ္ဇာ’’တိ အန္နပါနာဒိနာ ဥပဋ္ဌိတော. အဒုဗ္ဘပါဏီတိ အဟိံသကဟတ္ထော ဟတ္ထသံယတော. ဒဟတေ မိတ္တဒုဗ္ဘိန္တိ တံ မိတ္တဒုဗ္ဘိံ ပုဂ္ဂလံ ဒဟတိ ဝိနာသေတိ၊ အပ္ပဒုဋ္ဌေ ဟိတဇ္ဈာသယသမ္ပန္နေ ပုဂ္ဂလေ ပရေန ကတော အပရာဓော အဝိသေသေန တဿေဝ အနတ္ထာဝဟော၊ အပ္ပဒုဋ္ဌော ပုဂ္ဂလော အတ္ထတော တံ ဒဟတိ နာမ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယော အပ္ပဒုဋ္ဌဿ နရဿ ဒုဿတိ၊ သုဒ္ဓဿ ပေါသဿ အနင်္ဂဏဿ၊

တမေဝ ဗာလံ ပစ္စေတိ ပါပံ၊ သုခုမော ရဇော ပဋိဝါတံဝ ခိတ္တော’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၂၅၊ ဇာ. ၁.၅.၉၄၊ သံ. နိ. ၁.၂၂)၊

၂၆၅. ယော ပုဗ္ဗေ ကတကလျာဏောတိ ယော ပုဂ္ဂလော ကေနစိ သာဓုနာ ကတဘဒ္ဒကော ကတူပကာရော. ပစ္ဆာ ပါပေန ဟိံသတီတိ တံ ပုဗ္ဗကာရိနံ အပရဘာဂေ ပါပေန အဘဒ္ဒကေန အနတ္ထကေန ဗာဓတိ. အလ္လပါဏိဟတော ပေါသောတိ အလ္လပါဏိနာ ဥပကာရကိရိယာယ အလ္လပါဏိနာ ဓောတဟတ္ထေန ပုဗ္ဗကာရိနာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဟတော ဗာဓိတော၊ တဿ ဝါ ပုဗ္ဗကာရိနော ဗာဓနေန ဟတော အလ္လပါဏိဟတော နာမ၊ အကတညုပုဂ္ဂလော. န သော ဘဒြာနိ ပဿတီတိ သော ယထာဝုတ္တပုဂ္ဂလော ဣဓလောကေ စ ပရလောကေ စ ဣဋ္ဌာနိ န ပဿတိ၊ န ဝိန္ဒတိ၊ န လဘတီတိ အတ္ထော.

ဧဝံ သပ္ပုရိသဓမ္မံ ပဂ္ဂဏှန္တေန အင်္ကုရေန အဘိဘဝိတွာ ဝုတ္တော သော ဗြာဟ္မဏော နိရုတ္တရော တုဏှီ အဟောသိ. ယက္ခော ပန တေသံ ဒွိန္နံ ဝစနပဋိဝစနာနိ သုတွာ ဗြာဟ္မဏဿ ကုဇ္ဈိတွာပိ ‘‘ဟောတု ဣမဿ ဒုဋ္ဌဗြာဟ္မဏဿ ကတ္တဗ္ဗံ ပစ္ဆာ ဇာနိဿာမီ’’တိ အတ္တနော ကေနစိ အနဘိဘဝနီယတမေဝ တာဝ ဒဿေန္တော –

၂၆၆. ‘‘နာဟံ ဒေဝေန ဝါ မနုဿေန ဝါ၊ ဣဿရိယေန ဝါ ဟံ သုပ္ပသယှော၊

ယက္ခောဟမသ္မိ ပရမိဒ္ဓိပတ္တော၊ ဒူရင်္ဂမော ဝဏ္ဏဗလူပပန္နော’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဒေဝေန ဝါတိ ယေန ကေနစိ ဒေဝေန ဝါ. မနုဿေန ဝါတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဣဿရိယေန ဝါတိ ဒေဝိဿရိယေန ဝါ မနုဿိဿရိယေန ဝါ. တတ္ထ ဒေဝိဿရိယံ နာမ စတုမဟာရာဇိကသက္ကသုယာမာဒီနံ ဒေဝိဒ္ဓိ၊ မနုဿိဿရိယံ နာမ စက္ကဝတ္တိအာဒီနံ ပုညိဒ္ဓိ. တသ္မာ ဣဿရိယဂ္ဂဟဏေန မဟာနုဘာဝေ ဒေဝမနုဿေ သင်္ဂဏှာတိ. မဟာနုဘာဝါပိ ဟိ ဒေဝါ အတ္တနော ပုညဖလူပတ္ထမ္ဘိတေ မနုဿေပိ အသတိ ပယောဂဝိပတ္တိယံ အဘိဘဝိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ ပဂေဝ ဣတရေ. ဟန္တိ အသဟနေ နိပါတော. န သုပ္ပသယှောတိ အပ္ပဓံသိယော. ယက္ခောဟမသ္မိ ပရမိဒ္ဓိပတ္တောတိ အတ္တနော ပုညဖလေန အဟံ ယက္ခတ္တံ ဥပဂတော အသ္မိ၊ ယက္ခောဝ သမာနော န ယော ဝါ သော ဝါ၊ အထ ခေါ ပရမိဒ္ဓိပတ္တော ပရမာယ ဥတ္တမာယ ယက္ခိဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော. ဒူရင်္ဂမောတိ ခဏေနေဝ ဒူရမ္ပိ ဌာနံ ဂန္တုံ သမတ္ထော. ဝဏ္ဏဗလူပပန္နောတိ ရူပသမ္ပတ္တိယာ သရီရဗလေန စ ဥပပန္နော သမန္နာဂတောတိ တီဟိပိ ပဒေဟိ မန္တပ္ပယောဂါဒီဟိ အတ္တနော အနဘိဘဝနီယတံယေဝ ဒဿေတိ. ရူပသမ္ပန္နော ဟိ ပရေသံ ဗဟုမာနိတော ဟောတိ၊ ရူပသမ္ပဒံ နိဿာယ ဝိသဘာဂဝတ္ထုနာပိ အနာကဍ္ဎနိယောဝါတိ ဝဏ္ဏသမ္ပဒါ အနဘိဘဝနီယကာရဏန္တိ ဝုတ္တာ.

ဣတော ပရံ အင်္ကုရဿ စ ဒေဝပုတ္တဿ စ ဝစနပဋိဝစနကထာ ဟောတိ –

၂၆၇. ‘‘ပါဏိ တေ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏော၊ ပဉ္စဓာရော မဓုဿဝေါ၊

နာနာရသာ ပဂ္ဃရန္တိ၊ မညေဟံ တံ ပုရိန္ဒဒံ.

၂၆၈. ‘‘နာမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော၊ နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

ပေတံ မံ အင်္ကုရ ဇာနာဟိ၊ ရောရုဝမှာ ဣဓာဂတံ.

၂၆၉. ‘‘ကိံသီလော ကိံသမာစာရော၊ ရောရုဝသ္မိံ ပုရေ တုဝံ၊

ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတိ.

၂၇၀. ‘‘တုန္နဝါယော ပုရေ အာသိံ၊ ရောရုဝသ္မိံ တဒါ အဟံ၊

သုကိစ္ဆဝုတ္တိ ကပဏော၊ န မေ ဝိဇ္ဇတိ ဒါတဝေ.

၂၇၁. ‘‘နိဝေသနဉ္စ မေ အာသိ၊ အသယှဿ ဥပန္တိကေ၊

သဒ္ဓဿ ဒါနပတိနော၊ ကတပုညဿ လဇ္ဇိနော.

၂၇၂. ‘‘တတ္ထ ယာစနကာယန္တိ၊ နာနာဂေါတ္တာ ဝနိဗ္ဗကာ၊

တေ စ မံ တတ္ထ ပုစ္ဆန္တိ၊ အသယှဿ နိဝေသနံ.

၂၇၃. ‘‘ကတ္ထ ဂစ္ဆာမ ဘဒ္ဒံ ဝေါ၊ ကတ္ထ ဒါနံ ပဒီယတိ၊

တေသာဟံ ပုဋ္ဌော အက္ခာမိ၊ အသယှဿ နိဝေသနံ.

၂၇၄. ‘‘ပဂ္ဂယှ ဒက္ခိဏံ ဗာဟုံ၊ ဧတ္ထ ဂစ္ဆထ ဘဒ္ဒံ ဝေါ၊

ဧတ္ထ ဒါနံ ပဒီယတိ၊ အသယှဿ နိဝေသနေ.

၂၇၅. ‘‘တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ၊ တေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ၊

တေန မေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတိ.

၂၇၆. ‘‘န ကိရ တွံ အဒါ ဒါနံ၊ သကပါဏီဟိ ကဿစိ၊

ပရဿ ဒါနံ အနုမောဒမာနော၊ ပါဏိံ ပဂ္ဂယှ ပါဝဒိ.

၂၇၇. ‘‘တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ၊ တေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ၊

တေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတိ.

၂၇၈. ‘‘ယော သော ဒါနမဒါ ဘန္တေ၊ ပသန္နော သကပါဏိဘိ၊

သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ ကိံ နု သော ဒိသတံ ဂတော.

၂၇၉. ‘‘နာဟံ ပဇာနာမိ အသယှသာဟိနော၊ အင်္ဂီရသဿ ဂတိံ အာဂတိံ ဝါ၊

သုတဉ္စ မေ ဝေဿဝဏဿ သန္တိကေ၊ သက္ကဿ သဟဗျတံ ဂတော အသယှော.

၂၈၀. ‘‘အလမေဝ ကာတုံ ကလျာဏံ၊ ဒါနံ ဒါတုံ ယထာရဟံ၊

ပါဏိံ ကာမဒဒံ ဒိသွာ၊ ကော ပုညံ န ကရိဿတိ.

၂၈၁. ‘‘သော ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ၊ အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ၊

ဒါနံ ပဋ္ဌပယိဿာမိ၊ ယံ မမဿ သုခါဝဟံ.

၂၈၂. ‘‘ဒဿာမန္နဉ္စ ပါနဉ္စ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ၊ ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စာ’’တိ. –

ပန္နရသ ဝစနပဋိဝစနဂါထာ ဟောန္တိ.

၂၆၇. တတ္ထ ပါဏိ တေတိ တဝ ဒက္ခိဏဟတ္ထော. သဗ္ဗသောဝဏ္ဏောတိ သဗ္ဗသော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော. ပဉ္စဓာရောတိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂုလီဟိ ပရေဟိ ကာမိတဝတ္ထူနံ ဓာရာ ဧတဿ သန္တီတိ ပဉ္စဓာရော. မဓုဿဝေါတိ မဓုရရသဝိဿန္ဒကော. တေနာဟ ‘‘နာနာရသာ ပဂ္ဃရန္တီ’’တိ၊ မဓုရကဋုကကသာဝါဒိဘေဒါ နာနာဝိဓာ ရသာ ဝိဿန္ဒန္တီတိ အတ္ထော. ယက္ခဿ ဟိ ကာမဒဒေ မဓုရာဒိရသသမ္ပန္နာနိ ဝိဝိဓာနိ ခါဒနီယဘောဇနီယာနိ ဟတ္ထေ ဝိဿဇ္ဇန္တေ မဓုရာဒိရသာ ပဂ္ဃရန္တီတိ ဝုတ္တံ. မညေဟံ တံ ပုရိန္ဒဒန္တိ မညေ အဟံ တံ ပုရိန္ဒဒံ သက္ကံ၊ ‘‘ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ သက္ကော ဒေဝရာဇာ’’တိ တံ အဟံ မညာမီတိ အတ္ထော.

၂၆၈. နာမှိ ဒေဝေါတိ ဝေဿဝဏာဒိကော ပါကဋဒေဝေါ န ဟောမိ. န ဂန္ဓဗ္ဗောတိ ဂန္ဓဗ္ဗကာယိကဒေဝေါပိ န ဟောမိ. နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါတိ ပုရိမတ္တဘာဝေ ပုရေ ဒါနဿ ပဋ္ဌပိတတ္တာ ‘‘ပုရိန္ဒဒေါ’’တိ လဒ္ဓနာမော သက္ကော ဒေဝရာဇာပိ န ဟောမိ. ကတရော ပန အဟောသီတိ အာဟ ‘‘ပေတံ မံ အင်္ကုရ ဇာနာဟီ’’တိအာဒိ. အင်္ကုရပေတူပပတ္တိကံ မံ ဇာနာဟိ၊ ‘‘အညတရော ပေတမဟိဒ္ဓိကော’’တိ မံ ဥပဓာရေဟိ. ရောရုဝမှာ ဣဓာဂတန္တိ ရောရုဝနဂရတော စဝိတွာ မရုကန္တာရေ ဣဓ ဣမသ္မိံ နိဂြောဓရုက္ခေ ဥပပဇ္ဇနဝသေန အာဂတံ၊ ဧတ္ထ နိဗ္ဗတ္တန္တိ အတ္ထော.

၂၆၉. ကိံသီလော ကိံသမာစာရော၊ ရောရုဝသ္မိံ ပုရေ တုဝန္တိ ပုဗ္ဗေ ပုရိမတ္တဘာဝေ ရောရုဝနဂရေ ဝသန္တော တွံ ကိံသီလော ကိံသမာစာရော အဟောသိ၊ ပါပတော နိဝတ္တနလက္ခဏံ ကီဒိသံ သီလံ သမာဒါယ သံဝတ္တိတပုညကိရိယာလက္ခဏေန သမာစာရေန ကိံသမာစာရော၊ ဒါနာဒီသု ကုသလသမာစာရေသု ကီဒိသော သမာစာရော အဟောသီတိ အတ္ထော. ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတီတိ ကီဒိသေန သေဋ္ဌစရိယေန ဣဒံ ဧဝရူပံ တဝ ဟတ္ထေသု ပုညဖလံ ဣဒါနိ သမိဇ္ဈတိ နိပ္ဖဇ္ဇတိ၊ တံ ကထေဟီတိ အတ္ထော. ပုညဖလဉှိ ဣဓ ဥတ္တရပဒလောပေန ‘‘ပုည’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ. တတ္ထာ ဟိ တံ ‘‘ကုသလာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု ဧဝမိဒံ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၈၀) ပုညန္တိ ဝုတ္တံ.

၂၇၀. တုန္နဝါယောတိ တုန္နကာရော. သုကိစ္ဆဝုတ္တီတိ သုဋ္ဌု ကိစ္ဆပုတ္တိကော အတိဝိယ ဒုက္ခဇီဝိကော. ကပဏောတိ ဝရာကော၊ ဒီနောတိ အတ္ထော. န မေ ဝိဇ္ဇတိ ဒါတဝေတိ အဒ္ဓိကာနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဒါတုံ ကိဉ္စိ ဒါတဗ္ဗယုတ္တကံ မယှံ နတ္ထိ၊ စိတ္တံ ပန မေ ဒါနံ ဒိန္နန္တိ အဓိပ္ပါယော.

၂၇၁. နိဝေသနန္တိ ဃရံ၊ ကမ္မကရဏသာလာ ဝါ. အသယှဿ ဥပန္တိကေတိ အသယှဿ မဟာသေဋ္ဌိနော ဂေဟဿ သမီပေ. သဒ္ဓဿာတိ ကမ္မဖလသဒ္ဓါယ သမန္နာဂတဿ. ဒါနပတိနောတိ ဒါနေ နိရန္တရပ္ပဝတ္တာယ ပရိစ္စာဂသမ္ပတ္တိယာ လောဘဿ စ အဘိဘဝေန ပတိဘူတဿ. ကတပုညဿာတိ ပုဗ္ဗေ ကတသုစရိတကမ္မဿ. လဇ္ဇိနောတိ ပါပဇိဂုစ္ဆနသဘာဝဿ.

၂၇၂. တတ္ထာတိ တသ္မိံ မမ နိဝေသနေ. ယာစနကာယန္တီတိ ယာစနကာ ဇနာ အသယှသေဋ္ဌိံ ကိဉ္စိ ယာစိတုကာမာ အာဂစ္ဆန္တိ. နာနာဂေါတ္တာတိ နာနာဝိဓဂေါတ္တာပဒေသာ. ဝနိဗ္ဗကာတိ ဝဏ္ဏဒီပကာ၊ ယေ ဒါယကဿ ပုညဖလာဒိဉ္စ ဂုဏကိတ္တနာဒိမုခေန အတ္တနော အတ္ထိကဘာဝံ ပဝေဒေန္တာ ဝိစရန္တိ. တေ စ မံ တတ္ထ ပုစ္ဆန္တီတိ တတ္ထာတိ နိပါတမတ္တံ၊ တေ ယာစကာဒယော မံ အသယှသေဋ္ဌိနော နိဝေသနံ ပုစ္ဆန္တိ. အက္ခရစိန္တကာ ဟိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု ကမ္မဒွယံ ဣစ္ဆန္တိ.

၂၇၃. ကတ္ထ ဂစ္ဆာမ ဘဒ္ဒံ ဝေါ၊ ကတ္ထ ဒါနံ ပဒီယတီတိ တေသံ ပုစ္ဆနာကာရဒဿနံ. အယံ ပေတ္ထ အတ္ထော – ဘဒ္ဒံ တုမှာကံ ဟောတု၊ မယံ ‘‘အသယှမဟာသေဋ္ဌိနာ ဒါနံ ပဒီယတီ’’တိ သုတွာ အာဂတာ၊ ကတ္ထ ဒါနံ ပဒီယတိ၊ ကတ္ထ ဝါ မယံ ဂစ္ဆာမ၊ ကတ္ထ ဂတေန ဒါနံ သက္ကာ လဒ္ဓုန္တိ. တေသာဟံ ပုဋ္ဌော အက္ခာမီတိ ဧဝံ တေဟိ အဒ္ဓိကဇနေဟိ လဘနဋ္ဌာနံ ပုဋ္ဌော ‘‘အဟံ ပုဗ္ဗေ အကတပုညတာယ ဣဒါနိ ဤဒိသာနံ ကိဉ္စိ ဒါတုံ အသမတ္ထော ဇာတော၊ ဒါနဂ္ဂံ ပန ဣမေသံ ဒဿေန္တော လာဘဿ ဥပါယာစိက္ခဏေန ပီတိံ ဥပ္ပါဒေန္တော ဧတ္တကေနပိ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝါမီ’’တိ ဂါရဝံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဒက္ခိဏံ ဗာဟုံ ပသာရေတွာ တေသံ အသယှသေဋ္ဌိဿ နိဝေသနံ အက္ခာမိ. တေနာဟ ‘‘ပဂ္ဂယှ ဒက္ခိဏံ ဗာဟု’’န္တိအာဒိ.

၂၇၄. တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါတိ တေန ပရဒါနပကာသနေန ပရေန ကတဿ ဒါနဿ သက္ကစ္စံ အနုမောဒနမတ္တေန ဟေတုနာ ဣဒါနိ မယှံ ဟတ္ထော ကပ္ပရုက္ခော ဝိယ သန္တာနကလတာ ဝိယ စ ကာမဒုဟော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဒါယီ ကာမဒဒေါ ဟောတိ. ကာမဒဒေါ စ ဟောန္တော တေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ ဣဋ္ဌဝတ္ထုဝိဿဇ္ဇနကော ဇာတော.

၂၇၆. န ကိရ တွံ အဒါ ဒါနန္တိ ကိရာတိ အနုဿဝနတ္ထေ နိပါတော၊ တွံ ကိရ အတ္တနော သန္တကံ န ပရိစ္စဇိ၊ သကပါဏီဟိ သဟတ္ထေဟိ ယဿ ကဿစိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ ကိဉ္စိ ဒါနံ န အဒါသိ. ပရဿ ဒါနံ အနုမောဒမာနောတိ ကေဝလံ ပန ပရေန ကတံ ပရဿ ဒါနံ ‘‘အဟော ဒါနံ ပဝတ္တေသီ’’တိ အနုမောဒမာနောယေဝ ဝိဟာသိ.

၂၇၇. တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါတိ တေန တုယှံ ပါဏိ ဧဝံ ကာမဒဒေါ၊ အဟော အစ္ဆရိယာ ဝတ ပုညာနံ ဂတီတိ အဓိပ္ပါယော.

၂၇၈. ယော သော ဒါနမဒါ၊ ဘန္တေ၊ ပသန္နော သကပါဏိဘီတိ ဒေဝပုတ္တံ ဂါရဝေန အာလပတိ. ဘန္တေ၊ ပရေန ကတဿ ဒါနာနုမောဒကဿ တာဝ တုယှံ ဤဒိသံ ဖလံ ဧဝရူပေါ အာနုဘာဝေါ၊ ယော ပန သော အသယှမဟာသေဋ္ဌိ မဟာဒါနံ အဒါသိ၊ ပသန္နစိတ္တော ဟုတွာ သဟတ္ထေဟိ တဒါ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ. သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟန္တိ သော ဣဓ မနုဿတ္တဘာဝံ ပဟာယ. ကိန္တိ ကတရံ. နု သောတိ နူတိ နိပါတမတ္တံ. ဒိသတံ ဂတောတိ ဒိသံ ဌာနံ ဂတော၊ ကီဒိသီ တဿ ဂတော နိပ္ဖတ္တီတိ အသယှသေဋ္ဌိနော အဘိသမ္ပရာယံ ပုစ္ဆိ.

၂၇၉. အသယှသာဟိနောတိ အညေဟိ မစ္ဆရီဟိ လောဘာဘိဘူတေဟိ သဟိတုံ ဝဟိတုံ အသက္ကုဏေယျဿ ပရိစ္စာဂါဒိဝိဘာဂဿ သပ္ပုရိသဓုရဿ သဟနတော အသယှသာဟိနော. အင်္ဂီရသဿာတိ အင်္ဂတော နိက္ခမနကဇုတိဿ. ရသောတိ ဟိ ဇုတိယာ အဓိဝစနံ. တဿ ကိရ ယာစကေ အာဂစ္ဆန္တေ ဒိသွာ ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မုခဝဏ္ဏော ဝိပ္ပသီဒတိ၊ တံ အတ္တနော ပစ္စက္ခံ ကတွာ ဧဝမာဟ. ဂတိံ အာဂတိံ ဝါတိ တဿ ‘‘အသုကံ နာမ ဂတိံ၊ ဣတော ဂတော’’တိ ဂတိံ ဝါ ‘‘တတော ဝါ ပန အသုကသ္မိံ ကာလေ ဣဓာဂမိဿတီ’’တိ အာဂတိံ ဝါ နာဟံ ဇာနာမိ၊ အဝိသယော ဧသ မယှံ. သုတဉ္စ မေ ဝေဿဝဏဿ သန္တိကေတိ အပိစ ခေါ ဥပဋ္ဌာနံ ဂတေန ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ သန္တိကေ သုတမေတံ မယာ. သက္ကဿ သဟဗျတံ ဂတော အသယှောတိ အသယှသေဋ္ဌိ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ သဟဗျတံ ဂတော အဟောသိ၊ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တောတိ အတ္ထော.

၂၈၀. အလမေဝ ကာတုံ ကလျာဏန္တိ ယံကိဉ္စိ ကလျာဏံ ကုသလံ ပုညံ ကာတုံ ယုတ္တမေဝ ပတိရူပမေဝ. တတ္ထ ပန ယံ သဗ္ဗသာဓာရဏံ သုကတတရံ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒါနံ ဒါတုံ ယထာရဟ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ အတ္တနော ဝိဘဝဗလာနုရူပံ ဒါနံ ဒါတုံ အလမေဝ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ပါဏိံ ကာမဒဒံ ဒိသွာ’’တိ. ယတြ ဟိ နာမ ပရကတပုညာနုမောဒနပုဗ္ဗကေန ဒါနပတိနိဝေသနမဂ္ဂါစိက္ခဏမတ္တေန အယံ ဟတ္ထော ကာမဒဒေါ ဒိဋ္ဌော၊ ဣမံ ဒိသွာ. ကော ပုညံ န ကရိဿတီတိ မာဒိသော ကော နာမ အတ္တနော ပတိဋ္ဌာနဘူတံ ပုညံ န ကရိဿတီတိ.

၂၈၁. ဧဝံ အနိယမဝသေန ပုညကိရိယာယ အာဒရံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အတ္တနိ တံ နိယမေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘သော ဟိ နူနာ’’တိအာဒိဂါထာဒွယမာဟ. တတ္ထ သောတိ သော အဟံ. ဟီတိ အဝဓာရဏေ နိပါတော၊ နူနာတိ ပရိဝိတက္ကေ. ဣတော ဂန္တွာတိ ဣတော မရုဘူမိတော အပဂန္တွာ. အနုပ္ပတွာန ဒွါရကန္တိ ဒွါရဝတီနဂရံ အနုပါပုဏိတွာ. ပဋ္ဌပယိဿာမီတိ ပဝတ္တယိဿာမိ.

ဧဝံ အင်္ကုရေန ‘‘ဒါနံ ဒဿာမီ’’တိ ပဋိညာယ ကတာယ ယက္ခော တုဋ္ဌမာနသော ‘‘မာရိသ၊ တွံ ဝိဿတ္ထော ဒါနံ ဒေဟိ၊ အဟံ ပန တေ သဟာယကိစ္စံ ကရိဿာမိ၊ ယေန တေ ဒေယျဓမ္မော န ပရိက္ခယံ ဂမိဿတိ၊ တေန ပကာရေန ကရိဿာမီ’’တိ တံ ဒါနကိရိယာယ သမုတ္တေဇေတွာ ‘‘ဗြာဟ္မဏ ဝါဏိဇ၊ တွံ ကိရ မာဒိသေ ဗလက္ကာရေန နေတုကာမော အတ္တနော ပမာဏံ န ဇာနာသီ’’တိ တဿ ဘဏ္ဍမန္တရဓာပေတွာ တံ ယက္ခဝိဘိံသကာယ ဘိံသာပေန္တော သန္တဇ္ဇေသိ. အထ နံ အင်္ကုရော နာနပ္ပကာရံ ယာစိတွာ ဗြာဟ္မဏေန ခမာပေန္တော ပသာဒေတွာ သဗ္ဗဘဏ္ဍံ ပါကတိကံ ကာရာပေတွာ ရတ္တိယာ ဥပဂတာယ ယက္ခံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဂစ္ဆန္တော တဿ အဝိဒူရေ အညတရံ အတိဝိယ ဗီဘစ္ဆဒဿနံ ပေတံ ဒိသွာ တေန ကတကမ္မံ ပုစ္ဆန္တော –

၂၈၃. ‘‘ကေန တေ အင်္ဂုလီ ကုဏာ၊ မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ၊

အက္ခီနိ စ ပဂ္ဃရန္တိ၊ ကိံ ပါပံ ပကတံ တယာ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ ကုဏာတိ ကုဏိကာ ပဋိကုဏိကာ အနုဇုဘူတာ. ကုဏလီကတန္တိ မုခဝိကာရေန ဝိကုဏိတံ သံကုဏိတံ. ပဂ္ဃရန္တီတိ အသုစိံ ဝိဿန္ဒန္တိ.

အထဿ ပေတော –

၂၈၄. ‘‘အင်္ဂီရသဿ ဂဟပတိနော၊ သဒ္ဓဿ ဃရမေသိနော၊

တဿာဟံ ဒါနဝိဿဂ္ဂေ၊ ဒါနေ အဓိကတော အဟုံ.

၂၈၅. ‘‘တတ္ထ ယာစနကေ ဒိသွာ၊ အာဂတေ ဘောဇနတ္ထိကေ၊

ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မ၊ အကာသိံ ကုဏလိံ မုခံ.

၂၈၆. ‘‘တေန မေ အင်္ဂုလီ ကုဏာ၊ မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ၊

အက္ခီနိ မေ ပဂ္ဃရန္တိ၊ တံ ပါပံ ပကတံ မယာ’’တိ. –

တိဿော ဂါထာ အဘာသိ.

၂၈၄. တတ္ထ ‘‘အင်္ဂီရသဿာ’’တိအာဒိနာ အသယှသေဋ္ဌိံ ကိတ္တေတိ. ဃရမေသိနောတိ ဃရမာဝသန္တဿ ဂဟဋ္ဌဿ. ဒါနဝိဿဂ္ဂေတိ ဒါနဂ္ဂေ ပရိစ္စာဂဋ္ဌာနေ. ဒါနေ အဓိကတော အဟုန္တိ ဒေယျဓမ္မဿ ပရိစ္စဇနေ ဒါနာဓိကာရေ အဓိကတော ဌပိတော အဟောသိံ.

၂၈၅. ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မာတိ ယာစနကေ ဘောဇနတ္ထိကေ အာဂတေ ဒိသွာ ဒါနဗျာဝဋေန ဒါနဂ္ဂတော အနပက္ကမ္မ ယထာဌာနေယေဝ ဌတွာ သဉ္ဇာတပီတိသောမနဿေန ဝိပ္ပသန္နမုခဝဏ္ဏေန သဟတ္ထေန ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ၊ ပရေဟိ ဝါ ပတိရူပေဟိ ဒါပေတဗ္ဗံ၊ အဟံ ပန တထာ အကတွာ ယာစနကေ အာဂစ္ဆန္တေ ဒူရတောဝ ဒိသွာ အတ္တာနံ အဒဿေန္တော ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မ အပက္ကမိတွာ. အကာသိံ ကုဏလိံ မုခန္တိ ဝိကုဏိတံ သင်္ကုစိတံ မုခံ အကာသိံ.

၂၈၆. တေနာတိ ယသ္မာ တဒါဟံ သာမိနာ ဒါနာဓိကာရေ နိယုတ္တော သမာနော ဒါနကာလေ ဥပဋ္ဌိတေ မစ္ဆရိယာပကတော ဒါနဂ္ဂတော အပက္ကမန္တော ပါဒေဟိ သင်္ကောစံ အာပဇ္ဇိံ၊ သဟတ္ထေဟိ ဒါတဗ္ဗေ တထာ အကတွာ ဟတ္ထသင်္ကောစံ အာပဇ္ဇိံ၊ ပသန္နမုခေန ဘဝိတဗ္ဗေ မုခသင်္ကောစံ အာပဇ္ဇိံ၊ ပိယစက္ခူဟိ ဩလောကေတဗ္ဗေ စက္ခုကာလုသိယံ ဥပ္ပါဒေသိံ၊ တသ္မာ ဟတ္ထင်္ဂုလိယော စ ပါဒင်္ဂုလိယော စ ကုဏိတာ ဇာတာ၊ မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ ဝိရူပရူပံ သင်္ကုစိတံ၊ အက္ခီနိ အသုစီဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆာနိ အဿူနိ ပဂ္ဃရန္တီတိ အတ္ထော. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘တေန မေ အင်္ဂုလီ ကုဏာ၊ မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ၊

အက္ခီနိ မေ ပဂ္ဃရန္တိ၊ တံ ပါပံ ပကတံ မယာ’’တိ.

တံ သုတွာ အင်္ကုရော ပေတံ ဂရဟန္တော –

၂၈၇. ‘‘ဓမ္မေန တေ ကာပုရိသ၊ မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ၊

အက္ခီနိ စ ပဂ္ဃရန္တိ၊ ယံ တံ ပရဿ ဒါနဿ၊

အကာသိ ကုဏလိံ မုခ’’န္တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဓမ္မေနာတိ ယုတ္တေနေဝ ကာရဏေန. တေတိ တဝ. ကာပုရိသာတိ လာမကပုရိသ. ယန္တိ ယသ္မာ. ပရဿ ဒါနဿာတိ ပရဿ ဒါနသ္မိံ. အယမေဝ ဝါ ပါဌော.

ပုန အင်္ကုရော တံ ဒါနပတိံ သေဋ္ဌိံ ဂရဟန္တော –

၂၈၈. ‘‘ကထဉှိ ဒါနံ ဒဒမာနော၊ ကရေယျ ပရပတ္တိယံ၊

အန္နပါနံ ခါဒနီယံ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စာ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ဒါနံ ဒဒန္တော ပုရိသော ကထဉှိ နာမ တံ ပရပတ္တိယံ ပရေန ပါပေတဗ္ဗံ သာဓေတဗ္ဗံ ကရေယျ၊ အတ္တပစ္စက္ခမေဝ ကတွာ သဟတ္ထေနေဝ ဒဒေယျ၊ သယံ ဝါ တတ္ထ ဗျာဝဋော ဘဝေယျ၊ အညထာ အတ္တနော ဒေယျဓမ္မော အဋ္ဌာနေ ဝိဒ္ဓံသိယေထ၊ ဒက္ခိဏေယျာ စ ဒါနေန ပရိဟာယေယျုန္တိ.

ဧဝံ တံ ဂရဟိတွာ ဣဒါနိ အတ္တနာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗဝိဓိံ ဒဿေန္တော –

၂၈၉. ‘‘သော ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ၊ အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ၊

ဒါနံ ပဋ္ဌပယိဿာမိ၊ ယံ မမဿ သုခါဝဟံ.

၂၉၀. ‘‘ဒဿာမန္နဉ္စ ပါနဉ္စ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ၊ ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စာ’’တိ. –

ဂါထာဒွယမာဟ၊ တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

၂၉၁. ‘‘တတော ဟိ သော နိဝတ္တိတွာ၊ အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ၊

ဒါနံ ပဋ္ဌပယိ အင်္ကုရော၊ ယံတုမဿ သုခါဝဟံ.

၂၉၂. ‘‘အဒါ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

၂၉၃. ‘‘ကော ဆာတော ကော စ တသိတော၊ ကော ဝတ္ထံ ပရိဒဟိဿတိ၊

ကဿ သန္တာနိ ယောဂ္ဂါနိ၊ ဣတော ယောဇေန္တု ဝါဟနံ.

၂၉၄. ‘‘ကော ဆတ္တိစ္ဆတိ ဂန္ဓဉ္စ၊ ကော မာလံ ကော ဥပါဟနံ၊

ဣတိဿု တတ္ထ ဃောသေန္တိ၊ ကပ္ပကာ သူဒမာဂဓာ၊

သဒါ သာယဉ္စ ပါတော စ၊ အင်္ဂုရဿ နိဝေသနေ’’တိ. –

စတဿော ဂါထာ အင်္ဂုရဿ ပဋိပတ္တိံ ဒဿေတုံ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဌပိတာ.

၂၉၁. တတ္ထ တတောတိ မရုကန္တာရတော. နိဝတ္တိတွာတိ ပဋိနိဝတ္တိတွာ. အနုပ္ပတွာန ဒွါရကန္တိ ဒွါရဝတီနဂရံ အနုပါပုဏိတွာ. ဒါနံ ပဋ္ဌပယိ အင်္ဂုရောတိ ယက္ခေန ပရိပူရိတသကလကောဋ္ဌာဂါရော သဗ္ဗပါထေယျကံ မဟာဒါနံ သော အင်္ဂုရော ပဋ္ဌပေသိ. ယံတုမဿ သုခါဝဟန္တိ ယံ အတ္တနော သမ္ပတိ အာယတိဉ္စ သုခနိဗ္ဗတ္တကံ.

၂၉၃. ကော ဆာတောတိ ကော ဇိဃစ္ဆိတော၊ သော အာဂန္တွာ ယထာရုစိ ဘုဉ္ဇတူတိ အဓိပ္ပါယော. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ. တသိတောတိ ပိပါသိတော. ပရိဒဟိဿတီတိ နိဝါသေဿတိ ပါရုပိဿတိ စာတိ အတ္ထော. သန္တာနီတိ ပရိဿမပ္ပတ္တာနိ. ယောဂ္ဂါနီတိ ရထဝါဟနာနိ. ဣတော ယောဇေန္တု ဝါဟနန္တိ ဣတော ယောဂ္ဂသမူဟတော ယထာရုစိတံ ဂဟေတွာ ဝါဟနံ ယောဇေန္တု.

၂၉၄. ကော ဆတ္တိစ္ဆတီတိ ကော ကိလဉ္ဇဆတ္တာဒိဘေဒံ ဆတ္တံ ဣစ္ဆတိ၊ သော ဂဏှာတူတိ အဓိပ္ပါယော. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဂန္ဓန္တိ စတုဇ္ဇာတိယဂန္ဓာဒိကံ ဂန္ဓံ. မာလန္တိ ဂန္ထိတာဂန္ထိတဘေဒံ ပုပ္ဖံ. ဥပါဟနန္တိ ခလ္လဗဒ္ဓါဒိဘေဒံ ဥပါဟနံ. ဣတိဿူတိ ဧတ္ထ သူတိ နိပါတမတ္တံ၊ ဣတိ ဧဝံ ‘‘ကော ဆာတော၊ ကော တသိတော’’တိအာဒိနာတိ အတ္ထော. ကပ္ပကာတိ နှာပိတကာ. သူဒါတိ ဘတ္တကာရကာ. မာဂဓာတိ ဂန္ဓိနော. သဒါတိ သဗ္ဗကာလံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ သာယဉ္စ ပါတော စ တတ္ထ အင်္ဂုရဿ နိဝေသနေ ဃောသေန္တိ ဥဂ္ဃေါသေန္တီတိ ယောဇနာ.

ဧဝံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေန္တဿ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ တိတ္တိဘာဝတော အတ္ထိကဇနေဟိ ပဝိဝိတ္တံ ဝိရဠံ ဒါနဂ္ဂံ အဟောသိ. တံ ဒိသွာ အင်္ကုရော ဒါနေ ဥဠာရဇ္ဈာသယတာယ အတုဋ္ဌမာနသော ဟုတွာ အတ္တနော ဒါနေ နိယုတ္တံ သိန္ဓကံ နာမ မာဏဝံ အာမန္တေတွာ –

၂၉၅. ‘‘သုခံ သုပတိ အင်္ကုရော၊ ဣတိ ဇာနာတိ မံ ဇနော၊

ဒုက္ခံ သုပါမိ သိန္ဓက၊ ယံ န ပဿာမိ ယာစကေ.

၂၉၆. ‘‘သုခံ သုပတိ အင်္ကုရော၊ ဣတိ ဇာနာတိ မံ ဇနော၊

ဒုက္ခံ သုပါမိ သိန္ဓက၊ အပ္ပကေ သု ဝနိဗ္ဗကေ’’တိ. –

ဂါထာဒွယမာဟ. တတ္ထ သုခံ သုပတိ အင်္ကုရော၊ ဣတိ ဇာနာတိ မံ ဇနောတိ ‘‘အင်္ကုရော ရာဇာ ယသဘောဂသမပ္ပိတော ဒါနပတိ အတ္တနော ဘောဂသမ္ပတ္တိယာ ဒါနသမ္ပတ္တိယာ စ သုခံ သုပတိ၊ သုခေနေဝ နိဒ္ဒံ ဥပဂစ္ဆတိ၊ သုခံ ပဋိဗုဇ္ဈတီ’’တိ ဧဝံ မံ ဇနော သမ္ဘာဝေတိ. ဒုက္ခံ သုပါမိ သိန္ဓကာတိ အဟံ ပန သိန္ဓက ဒုက္ခမေဝ သုပါမိ. ကသ္မာ? ယံ န ပဿာမိ ယာစကေတိ၊ ယသ္မာ မမ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဒေယျဓမ္မပဋိဂ္ဂါဟကေ ဗဟူ ယာစကေ န ပဿာမိ၊ တသ္မာတိ အတ္ထော. အပ္ပကေ သု ဝနိဗ္ဗကေတိ ဝနိဗ္ဗကဇနေ အပ္ပကေ ကတိပယေ ဇာတေ ဒုက္ခံ သုပါမီတိ ယောဇနာ. သူတိ စ နိပါတမတ္တံ၊ အပ္ပကေ ဝနိဗ္ဗကဇနေ သတီတိ အတ္ထော.

တံ သုတွာ သိန္ဓကော တဿ ဥဠာရံ ဒါနာဓိမုတ္တိံ ပါကဋတရံ ကာတုကာမော –

၂၉၇. ‘‘သက္ကော စေ တေ ဝရံ ဒဇ္ဇာ၊ တာဝတိံသာနမိဿရော၊

ကိဿ သဗ္ဗဿ လောကဿ၊ ဝရမာနော ဝရံ ဝရေ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ သဗ္ဗဿ စ လောကဿ ဣဿရော သက္ကော ‘‘ဝရံ ဝရဿု၊ အင်္ကုရ၊ ယံကိဉ္စိ မနသိစ္ဆိတ’’န္တိ တုယှံ ဝရံ ဒဇ္ဇာ ဒဒေယျ စေ၊ ဝရမာနော ပတ္ထယမာနော ကိဿ ကီဒိသံ ဝရံ ဝရေယျာသီတိ အတ္ထော.

အထ အင်္ကုရော အတ္တနော အဇ္ဈာသယံ ယာထာဝတော ပဝေဒေန္တော –