၁၇. စရိယာနာနတ္တဉာဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၆၈. စရိယာနာနတ္တဉာဏနိဒ္ဒေသေ ဝိညာဏစရိယာတိအာဒီသု အာရမ္မဏေ စရတီတိ စရိယာ၊ ဝိညာဏမေဝ စရိယာ ဝိညာဏစရိယာ. အညာဏေန စရဏံ၊ အညာဏေန ဝါ စရတိ၊ အညာတေ ဝါ စရတိ၊ အညာဏဿ ဝါ စရဏန္တိ အညာဏစရိယာ. ဉာဏမေဝ စရိယာ၊ ဉာဏေန ဝါ စရိယာ၊ ဉာဏေန ဝါ စရတိ၊ ဉာတေ ဝါ စရတိ၊ ဉာဏဿ ဝါ စရဏန္တိ ဉာဏစရိယာ. ဒဿနတ္ထာယာတိ ရူပဒဿနတ္ထာယ ပဝတ္တာ. အာဝဇ္ဇနကိရိယာဗျာကတာတိ ဘဝင်္ဂသန္တာနတော အပနေတွာ ရူပါရမ္မဏေ စိတ္တသန္တာနံ အာဝဇ္ဇေတိ နာမေတီတိ အာဝဇ္ဇနံ၊ ဝိပါကာဘာဝတော ကရဏမတ္တန္တိ ကိရိယာ၊ ကုသလာကုသလဝသေန န ဗျာကတာတိ အဗျာကတာ. ဒဿနဋ္ဌောတိ ပဿန္တိ တေန၊ သယံ ဝါ ပဿတိ၊ ဒဿနမတ္တမေဝ ဝါ တန္တိ ဒဿနံ၊ ဒဿနမေဝ အတ္ထော ဒဿနဋ္ဌော. စက္ခုဝိညာဏန္တိ ကုသလဝိပါကံ ဝါ အကုသလဝိပါကံ ဝါ. ဒိဋ္ဌတ္တာတိ အဒိဋ္ဌေ သမ္ပဋိစ္ဆနဿ အဘာဝတော စက္ခုဝိညာဏေန ရူပါရမ္မဏဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ. အဘိနိရောပနာ ဝိပါကမနောဓာတူတိ ဒိဋ္ဌာရမ္မဏမေဝ အာရောဟတီတိ အတိနိရောပနာ၊ ဥဘယဝိပါကာ သမ္ပဋိစ္ဆနမနောဓာတု. အဘိနိရောပိတတ္တာတိ ရူပါရမ္မဏံ အဘိရုဠှတ္တာ. ဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတူတိ ဥဘယဝိပါကာ သန္တီရဏမနောဝိညာဏဓာတု. ဧသ နယော သောတဒွါရာဒီသုပိ. သန္တီရဏာနန္တရံ ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနေ အဝုတ္တေပိ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ဝုတ္တတ္တာ လဗ္ဘတီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဝိဇာနနတ္ထာယာတိ ဓမ္မာရမ္မဏဿ စေဝ ရူပါဒိအာရမ္မဏဿ စ ဝိဇာနနတ္ထာယ. အာဝဇ္ဇနကိရိယာဗျာကတာတိ မနောဒွါရာဝဇ္ဇနစိတ္တံ. ဝိဇာနနဋ္ဌောတိ တဒနန္တရဇဝနဝသေန အာရမ္မဏဿ ဝိဇာနနမေဝ အတ္ထော၊ န အညော. ဥပရိ အကုသလဇဝနာနံ ဝိပဿနာမဂ္ဂဖလဇဝနာနဉ္စ ဝိသုံ ဝုတ္တတ္တာ သေသဇဝနာနိ ဣဓ ဂဟေတဗ္ဗာနိ သိယုံ. ‘‘ကုသလေဟိ ကမ္မေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာ စရတီတိ ဝိညာဏစရိယာ’’တိအာဒိဝစနတော (ပဋိ. မ. ၁.၇၀) ပန ဟသိတုပ္ပါဒစိတ္တဇဝနမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဆသု ဒွါရေသု အဟေတုကာနံယေဝ စိတ္တာနံ ဝုတ္တတ္တာ ဒွေ အာဝဇ္ဇနာနိ ဒွေ ပဉ္စဝိညာဏာနိ ဒွေ သမ္ပဋိစ္ဆနာနိ တီဏိ သန္တီရဏာနိ ဧကံ ဟသိတုပ္ပါဒစိတ္တန္တိ အဋ္ဌာရသ အဟေတုကစိတ္တာနိယေဝ ဝိညာဏစရိယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

၆၉. ဣဒါနိ ဝိသယဝိဇာနနမတ္တဋ္ဌေန ဝိညာဏစရိယာတိ ဒဿေတုံ နီရာဂါ စရတီတိအာဒိမာဟ၊ ဝိညာဏဉှိ ရာဂါဒိသမ္ပယောဂေ သဒ္ဓါဒိသမ္ပယောဂေ စ အဝတ္ထန္တရံ ပါပုဏာတိ၊ တေသု အသတိ သကာဝတ္ထာယမေဝ တိဋ္ဌတိ. တသ္မာ နီရာဂါဒိဝစနေန တေသံ ဝုတ္တဝိညာဏာနံ ဝိညာဏကိစ္စမတ္တံ ဒဿေတိ. နတ္ထိ ဧတိဿာ ရာဂေါတိ နီရာဂါ. နိရာဂါတိ ရဿံ ကတွာပိ ပဌန္တိ. သော ပန ရဇ္ဇနဝသေန ရာဂေါ. ဣတရေသု ဒုဿနဝသေန ဒေါသော. မုယှနဝသေန မောဟော. မညနဝသေန မာနော. ဝိပရီတဒဿနဝသေန ဒိဋ္ဌိ. ဥဒ္ဓတဘာဝေါ၊ အဝူပသန္တဘာဝေါ ဝါ ဥဒ္ဓစ္စံ. ဝိစိကိစ္ဆာ ဝုတ္တတ္ထာ. အနုသေန္တီတိ အနုသယာ. ‘‘နိရနုသယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ နာနုသယာတိ ဝုတ္တံ၊ သောယေဝတ္ထော. ပရိယုဋ္ဌာနပ္ပတ္တာနမေဝေတ္ထ အဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. န ဟိ ဝိညာဏစရိယာ ပဟီနာနုသယာနံယေဝ ဝုတ္တာ. ယာ စ နီရာဂါဒိနာမာ၊ သာ ရာဂါဒီဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာဝ နာမ ဟောတီတိ ပရိယာယန္တရဒဿနတ္ထံ ရာဂဝိပ္ပယုတ္တာတိအာဒိမာဟ. ပုန အညေဟိ စ ဝိပ္ပယုတ္တတံ ဒဿေတုံ ကုသလေဟိ ကမ္မေဟီတိအာဒိမာဟ. ကုသလာနိယေဝ ရာဂါဒိဝဇ္ဇာဘာဝါ အနဝဇ္ဇာနိ. ပရိသုဒ္ဓဘာဝကရေဟိ ဟိရိဩတ္တပ္ပေဟိ ယုတ္တတ္တာ သုက္ကာနိ. ပဝတ္တိသုခတ္တာ သုခေါ ဥဒယော ဥပ္ပတ္တိ ဧတေသန္တိ သုခုဒြယာနိ၊ သုခဝိပါကတ္တာ ဝါ သုခေါ ဥဒယော ဝဍ္ဎိ ဧတေသန္တိ သုခုဒြယာနိ. ဝုတ္တဝိပက္ခေန အကုသလာနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဝိညာတေ စရတီတိ ဝိညာဏေန ဝိညာယမာနံ အာရမ္မဏံ ဝိညာတံ နာမ၊ တသ္မိံ ဝိညာတေ အာရမ္မဏေ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? နီလဝဏ္ဏယောဂတော နီလဝတ္ထံ ဝိယ ဝိညာဏယောဂတော ဝိညာတံ ဝိညာဏံ နာမ ဟောတိ၊ တသ္မိံ ဝိညာဏေ စရတီတိ ဝိညာဏစရိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝိညာဏဿ ဧဝရူပါ စရိယာ ဟောတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရဿ ဝိညာဏဿ ဝုတ္တပ္ပကာရာ စရိယာ ဟောတီတိ အတ္ထော. ‘‘ဝိညာဏဿ စရိယာ’’တိ စ ဝေါဟာရဝသေန ဝုစ္စတိ၊ ဝိညာဏတော ပန ဝိသုံ စရိယာ နတ္ထိ. ပကတိပရိသုဒ္ဓမိဒံ စိတ္တံ နိက္ကိလေသဋ္ဌေနာတိ ဣဒံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ စိတ္တံ ရာဂါဒိကိလေသာဘာဝေန ပကတိယာ ဧဝ ပရိသုဒ္ဓံ. တသ္မာ ဝိဇာနနမတ္တမေဝ စရိယာတိ ဝိညာဏစရိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. နိက္လေသဋ္ဌေနာတိပိ ပါဌော.

အညာဏစရိယာယ မနာပိယေသူတိ မနသိ အပ္ပေန္တိ ပသီဒန္တိ၊ မနံ ဝါ အပ္ပါယန္တိ ဝဍ္ဎေန္တီတိ မနာပါနိ၊ မနာပါနိယေဝ မနာပိယာနိ. တေသု မနာပိယေသု. တာနိ ပန ဣဋ္ဌာနိ ဝါ ဟောန္တု အနိဋ္ဌာနိ ဝါ၊ ဂဟဏဝသေန မနာပိယာနိ. န ဟိ ဣဋ္ဌသ္မိံယေဝ ရာဂေါ အနိဋ္ဌသ္မိံယေဝ ဒေါသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ရာဂဿ ဇဝနတ္ထာယာတိ သန္တတိဝသေန ရာဂဿ ဇဝနတ္ထာယ ပဝတ္တာ. အာဝဇ္ဇနကိရိယာဗျာကတာတိ စက္ခုဒွါရေ အယောနိသော မနသိကာရဘူတာ အာဝဇ္ဇနကိရိယာဗျာကတာ မနောဓာတု. ရာဂဿ ဇဝနာတိ ယေဘုယျေန သတ္တက္ခတ္တုံ ရာဂဿ ပဝတ္တိ၊ ပုနပ္ပုနံ ပဝတ္တော ရာဂေါယေဝ. အညာဏစရိယာတိ အညာဏေန ရာဂဿ သမ္ဘဝတော အညာဏေန ရာဂဿ စရိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. တဒုဘယေန အသမပေက္ခနသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ ရာဂဒေါသဝသေန သမပေက္ခနဝိရဟိတေ ရူပါရမ္မဏသင်္ခါတေ ဝတ္ထုသ္မိံ. မောဟဿ ဇဝနတ္ထာယာတိ ဝိစိကိစ္ဆာဥဒ္ဓစ္စဝသေန မောဟဿ ဇဝနတ္ထာယ. အညာဏစရိယာတိ အညာဏဿေဝ စရိယာ၊ န အညဿ. ဝိနိဗန္ဓဿာတိအာဒီနိ မာနာဒီနံ သဘာဝဝစနာနိ. တတ္ထ ဝိနိဗန္ဓဿာတိ ဥန္နတိဝသေန ဝိနိဗန္ဓိတွာ ဌိတဿ. ပရာမဋ္ဌာယာတိ ရူပဿ အနိစ္စဘာဝါဒိံ အတိက္ကမိတွာ ပရတော နိစ္စဘာဝါဒိံ အာမဋ္ဌာယ ဂဟိတာယ. ဝိက္ခေပဂတဿာတိ ရူပါရမ္မဏေ ဝိက္ခိတ္တဘာဝံ ဂတဿ. အနိဋ္ဌင်္ဂတာယာတိ အသန္နိဋ္ဌာနဘာဝံ ဂတာယ. ထာမဂတဿာတိ ဗလပ္ပတ္တဿ. ဓမ္မေသူတိ ရူပါဒီသု ဝါ ဓမ္မာရမ္မဏဘူတေသု ဝါ ဓမ္မေသု.

၇၀. ယသ္မာ ရာဂါဒယော အညာဏေန ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ရာဂါဒိသမ္ပယောဂေန အညာဏံ ဝိသေသေန္တော သရာဂါ စရတီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သရာဂါ စရတီတိ မောဟမာနဒိဋ္ဌိမာနာနုသယဒိဋ္ဌာနုသယအဝိဇ္ဇာနုသယဇဝနဝသေန စရိယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဒေါသာ စရတီတိ မောဟအဝိဇ္ဇာနုသယဇဝနဝသေန. သမောဟာ စရတီတိ ရာဂဒေါသမာနဒိဋ္ဌိဥဒ္ဓစ္စဝိစိကိစ္ဆာနုသယဇဝနဝသေန. သမာနာ စရတီတိ ရာဂမောဟကာမရာဂဘဝရာဂါဝိဇ္ဇာနုသယဇဝနဝသေန. သဒိဋ္ဌိ စရတီတိ ရာဂမောဟကာမရာဂါဝိဇ္ဇာနုသယဇဝနဝသေန. သဥဒ္ဓစ္စာ စရတိ သဝိစိကိစ္ဆာ စရတီတိ မောဟအဝိဇ္ဇာနုသယဇဝနဝသေန. သာနုသယာ စရတီတိ ဧတ္ထာပိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဧကေကံ အနုသယံ မူလံ ကတွာ တသ္မိံ စိတ္တေ လဗ္ဘမာနကသေသာနုသယဝသေန သာနုသယတာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ရာဂသမ္ပယုတ္တာတိအာဒိ သရာဂါဒိဝေဝစနမေဝ. သာ ဧဝ ဟိ စရိယာ သမ္ပယောဂဝသေန သဟ ရာဂါဒီဟိ ဝတ္တတီတိ သရာဂါဒိအာဒီနိ နာမာနိ လဘတိ. ရာဂါဒီဟိ သမံ ဧကုပ္ပါဒေကနိရောဓေကဝတ္ထေကာရမ္မဏာဒီဟိ ပကာရေဟိ ယုတ္တာတိ ရာဂသမ္ပယုတ္တာနီတိအာဒီနိ နာမာနိ လဘတိ. သာယေဝ စ ယသ္မာ ကုသလာဒီဟိ ကမ္မေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာ၊ အကုသလာဒီဟိ ကမ္မေဟိ သမ္ပယုတ္တာ၊ တသ္မာပိ အညာဏစရိယာတိ ဒဿေတုံ ကုသလေဟိ ကမ္မေဟီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အညာတေတိ မောဟဿ အညာဏလက္ခဏတ္တာ ယထာသဘာဝေန အညာတေ အာရမ္မဏေ. သေသံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

၇၁. ဉာဏစရိယာယံ ယသ္မာ ဝိဝဋ္ဋနာနုပဿနာဒီနံ အနန္တရပစ္စယဘူတာ အာဝဇ္ဇနကိရိယာဗျာကတာ နတ္ထိ၊ တသ္မာ တေသံ အတ္ထာယ အာဝဇ္ဇနကိရိယာဗျာကတံ အဝတွာ ဝိဝဋ္ဋနာနုပဿနာဒယောဝ ဝုတ္တာ. အနုလောမဉာဏတ္ထာယ ဧဝ ဟိ အာဝဇ္ဇနာ ဟောတိ၊ တတော ဝိဝဋ္ဋနာနုပဿနာမဂ္ဂဖလာနိ. ဖလသမာပတ္တီတိ စေတ္ထ မဂ္ဂါနန္တရဇာ ဝါ ဟောတု ကာလန္တရဇာ ဝါ၊ ဥဘောပိ အဓိပ္ပေတာ. နီရာဂါ စရတီတိအာဒီသု ရာဂါဒီနံ ပဋိပက္ခဝသေန နီရာဂါဒိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ဝိညာဏစရိယာယံ ရာဂါဒီနံ အဘာဝမတ္တဋ္ဌေန. ဉာတေတိ ယထာသဘာဝတော ဉာတေ. အညာ ဝိညာဏစရိယာတိအာဒီဟိ တိဿန္နံ စရိယာနံ အညမညမသမ္မိဿတံ ဒဿေတိ. ဝိညာဏကိစ္စမတ္တဝသေန ဟိ အဟေတုကစိတ္တုပ္ပါဒါ ဝိညာဏစရိယာ၊ အညာဏကိစ္စဝတံ ဒွါဒသန္နံ အကုသလစိတ္တုပ္ပါဒါနံ ဝသေနေဝ အညာဏစရိယာ၊ ဝိသေသေန ဉာဏကိစ္စကာရီနံ ဝိပဿနာမဂ္ဂဖလာနံ ဝသေန ဉာဏစရိယာ. ဧဝမိမာ အညမညမသမ္မိဿာ စ၊ ဝိပဿနံ ဌပေတွာ သဟေတုကကာမာဝစရကိရိယာကုသလာ စ၊ သဟေတုကကာမာဝစရဝိပါကာ စ၊ ရူပါဝစရာရူပါဝစရကုသလာဗျာကတာ စ တီဟိ စရိယာဟိ ဝိနိမုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. နိဗ္ဗာနာရမ္မဏာယ ဝိဝဋ္ဋနာနုပဿနာယ ဉာဏစရိယာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ နိဗ္ဗာနမဂ္ဂဖလပစ္စဝေက္ခဏဘူတာနိ သေက္ခာသေက္ခာနံ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏာနိ ဉာဏစရိယာယ သင်္ဂဟိတာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တာနိပိ ဟိ ဝိသေသေန ဉာဏကိစ္စကရာနေဝါတိ.

စရိယာနာနတ္တဉာဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.