၁၈. ဘူမိနာနတ္တဉာဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၇၂. ဘူမိနာနတ္တဉာဏနိဒ္ဒေသေ ဘူမိယောတိ ဘာဂါ ပရိစ္ဆေဒါ ဝါ. ကာမာဝစရာတိ ဧတ္ထ ဒုဝိဓော ကာမော ကိလေသကာမော ဝတ္ထုကာမော စ. ကိလေသကာမော ဆန္ဒရာဂေါ၊ ဝတ္ထုကာမော တေဘူမကဝဋ္ဋံ. ကိလေသကာမော ကာမေတီတိ ကာမော၊ ဝတ္ထုကာမော ကာမီယတီတိ ကာမော. သော ဒုဝိဓော ကာမော ပဝတ္တိဝသေန ယသ္မိံ ပဒေသေ အဝစရတိ၊ သော ပဒေသော ကာမော ဧတ္ထ အဝစရတီတိ ကာမာဝစရော. သော ပန ပဒေသော စတုန္နံ အပါယာနံ၊ မနုဿလောကဿ၊ ဆန္နဉ္စ ဒေဝလောကာနံ ဝသေန ဧကာဒသဝိဓော. ယထာ ဟိ ယသ္မိံ ပဒေသေ သသတ္ထာ ပုရိသာ အဝစရန္တိ၊ သော ဝိဇ္ဇမာနေသုပိ အညေသု ဒွိပဒစတုပ္ပဒေသု အဝစရန္တေသု တေသံ အဘိလက္ခိတတ္တာ ‘‘သသတ္ထာဝစရော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ ဝိဇ္ဇမာနေသုပိ အညေသု ရူပါဝစရာဒီသု တတ္ထ အဝစရန္တေသု တေသံ အဘိလက္ခိတတ္တာ အယံ ပဒေသော ‘‘ကာမာဝစရော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. သွာယံ ယထာ ရူပဘဝေါ ရူပံ၊ ဧဝံ ဥတ္တရပဒလောပံ ကတွာ ‘‘ကာမော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. တပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဧကေကော ဓမ္မော ဣမသ္မိံ ဧကာဒသဝိဓပဒေသသင်္ခါတေ ကာမေ အဝစရတီတိ ကာမာဝစရော. ကိဉ္စာပိ ဟိ ဧတ္ထ ကေစိ ဓမ္မာ ရူပါရူပဘဝေသုပိ အဝစရန္တိ၊ ယထာ ပန သင်္ဂါမေ အဝစရဏတော ‘‘သင်္ဂါမာဝစရော’’တိ လဒ္ဓနာမော နာဂေါ နဂရေ စရန္တောပိ ‘‘သင်္ဂါမာဝစရော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ၊ ထလဇလစရာ စ ပါဏိနော အထလေ အဇလေ စ ဌိတာပိ ‘‘ထလစရာ ဇလစရာ’’တွေဝ ဝုစ္စန္တိ၊ ဧဝံ တေ အညတ္ထ အဝစရန္တာပိ ကာမာဝစရာယေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အာရမ္မဏကရဏဝသေန ဝါ ဧတေသု ဝုတ္တပ္ပကာရေသု ဓမ္မေသု ကာမော အဝစရတီတိ ကာမာဝစရာ. ကာမဉ္စေသ ရူပါရူပါဝစရဓမ္မေသုပိ အဝစရတိ၊ ယထာ ပန ‘‘ဝဒတီတိ ဝစ္ဆော၊ မဟိယံ သေတီတိ မဟိံသော’’တိ ဝုတ္တေ န ယတ္တကာ ဝဒန္တိ၊ မဟိယံ ဝါ သေန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ တံ နာမံ ဟောတိ. ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မေ ဧကရာသိံ ကတွာ ဝုတ္တဘူမိသဒ္ဒမပေက္ခိတွာ ကာမာဝစရာတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝစနံ ကတံ. ရူပါဝစရာတိအာဒီသု ရူပဘဝေါ ရူပံ၊ တသ္မိံ ရူပေ အဝစရန္တီတိ ရူပါဝစရာ. အရူပဘဝေါ အရူပံ၊ တသ္မိံ အရူပေ အဝစရန္တီတိ အရူပါဝစရာ. တေဘူမကဝဋ္ဋေ ပရိယာပန္နာ အန္တောဂဓာတိ ပရိယာပန္နာ၊ တသ္မိံ န ပရိယာပန္နာတိ အပရိယာပန္နာ.

ကာမာဝစရာဒိဘူမိနိဒ္ဒေသေသု ဟေဋ္ဌတောတိ ဟေဋ္ဌာဘာဂေန. အဝီစိနိရယန္တိ ဇာလာနံ ဝါ သတ္တာနံ ဝါ ဝေဒနာနံ ဝါ ဝီစိ အန္တရံ ဆိဒ္ဒံ ဧတ္ထ နတ္ထီတိ အဝီစိ. သုခသင်္ခါတော အယော ဧတ္ထ နတ္ထီတိ နိရယော၊ နိရတိအတ္ထေနပိ နိရယော. ပရိယန္တံ ကရိတွာတိ တံ အဝီစိသင်္ခါတံ နိရယံ အန္တံ ကတွာ. ဥပရိတောတိ ဥပရိဘာဂေန. ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝေတိ ပရနိမ္မိတေသု ကာမေသု ဝသံ ဝတ္တနတော ဧဝံလဒ္ဓဝေါဟာရေ ဒေဝေ. အန္တော ကရိတွာတိ အန္တော ပက္ခိပိတွာ. ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေတိ ယေ ဧတသ္မိံ ဩကာသေ. ယန္တိ စ လိင်္ဂဝစနဝိပလ္လာသော ကတော. ဧတ္ထာဝစရာတိ ဣမိနာ ယသ္မာ တသ္မိံ အန္တရေ အညေပိ စရန္တိ ကဒါစိ ကတ္ထစိ သမ္ဘဝတော၊ တသ္မာ တေသံ အသင်္ဂဏှနတ္ထံ အဝစရာတိ ဝုတ္တံ. တေန ယေ ဧကသ္မိံ အန္တရေ ဩဂါဠှာ ဟုတွာ စရန္တိ၊ သဗ္ဗတ္ထ သဒါ စ သမ္ဘဝတော၊ အဓောဘာဂေ စ စရန္တိ အဝီစိနိရယဿ ဟေဋ္ဌာ ဘူတူပါဒါယ ပဝတ္တိဘာဝေန၊ တေသံ သင်္ဂဟော ကတော ဟောတိ. တေ ဟိ ဩဂါဠှာ စရန္တိ၊ အဓောဘာဂေ စ စရန္တီတိ အဝစရာ. ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာတိ ဣမိနာ ပန ယသ္မာ ဧတေ ဧတ္ထာဝစရာ အညတ္ထာပိ အဝစရန္တိ၊ န ပန တတ္ထ ပရိယာပန္နာ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တေသံ အညတ္ထာပိ အဝစရန္တာနံ ပရိဂ္ဂဟော ကတော ဟောတိ.

ဣဒါနိ တေ ဧတ္ထ ပရိယာပန္နေ ဓမ္မေ ရာသိသုညတာပစ္စယဘာဝတော စေဝ သဘာဝတော စ ဒဿေန္တော ခန္ဓဓာတုအာယတနာတိအာဒိမာဟ. ဗြဟ္မလောကန္တိ ပဌမဇ္ဈာနဘူမိသင်္ခါတံ ဗြဟ္မဋ္ဌာနံ. အကနိဋ္ဌေတိ ဥတ္တမဋ္ဌေန န ကနိဋ္ဌေ. သမာပန္နဿာတိ သမာပတ္တိံ သမာပန္နဿ. ဧတေန ကုသလဇ္ဈာနံ ဝုတ္တံ. ဥပပန္နဿာတိ ဝိပါကဝသေန ဗြဟ္မလောကေ ဥပပန္နဿ. ဧတေန ဝိပါကဇ္ဈာနံ ဝုတ္တံ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရိဿာတိ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပစ္စက္ခေ အတ္တဘာဝေ သုခေါ ဝိဟာရော ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော၊ သော အဿ အတ္ထီတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရီ၊ အရဟာ. တဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရိဿ. ဧတေန ကိရိယဇ္ဈာနံ ဝုတ္တံ. စေတသိကာတိ စေတသိ ဘဝါ စေတသိကာ၊ စိတ္တသမ္ပယုတ္တာတိ အတ္ထော. အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂေတိ အာကာသာနဉ္စာယတနသင်္ခါတံ ဘဝံ ဥပဂတေ. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. မဂ္ဂါတိ စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂါ. မဂ္ဂဖလာနီတိ စတ္တာရိ အရိယမဂ္ဂဖလာနိ. အသင်္ခတာ စ ဓာတူတိ ပစ္စယေဟိ အကတာ နိဗ္ဗာနဓာတု.

အပရာပိ စတဿော ဘူမိယောတိ ဧကေကစတုက္ကဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာတိ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ. တဿတ္ထော – ပတိဋ္ဌာတီတိ ပဋ္ဌာနံ၊ ဥပဋ္ဌာတိ ဩက္ကန္ဒိတွာ ပက္ခန္ဒိတွာ ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော. သတိယေဝ ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ. အထ ဝါ သရဏဋ္ဌေန သတိ၊ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန ပဋ္ဌာနံ၊ သတိ စ သာ ပဋ္ဌာနဉ္စာတိပိ သတိပဋ္ဌာနံ. အာရမ္မဏဝသေန ဗဟုကာ တာ သတိယောတိ သတိပဋ္ဌာနာ. စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာတိ အနုပ္ပန္နာနံ အကုသလာနံ အနုပ္ပါဒါယ သမ္မပ္ပဓာနံ၊ ဥပ္ပန္နာနံ အကုသလာနံ ပဟာနာယ သမ္မပ္ပဓာနံ၊ အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဥပ္ပါဒါယ သမ္မပ္ပဓာနံ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဌိတိယာ သမ္မပ္ပဓာနံ. ပဒဟန္တိ ဝါယမန္တိ ဧတေနာတိ ပဓာနံ၊ ဝီရိယဿေတံ နာမံ. သမ္မပ္ပဓာနန္တိ အဝိပရီတပ္ပဓာနံ ကာရဏပ္ပဓာနံ ဥပါယပ္ပဓာနံ ယောနိသောပဓာနံ. ဧကမေဝ ဝီရိယံ ကိစ္စဝသေန စတုဓာ ကတွာ သမ္မပ္ပဓာနာတိ ဝုတ္တံ. စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါတိ ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒေါ၊ စိတ္တိဒ္ဓိပါဒေါ၊ ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒေါ၊ ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒေါ. တဿတ္ထော ဝုတ္တောယေဝ. စတ္တာရိ ဈာနာနီတိ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိသုခစိတ္တေကဂ္ဂတာဝသေန ပဉ္စင်္ဂိကံ ပဌမဇ္ဈာနံ. ပီတိသုခစိတ္တေကဂ္ဂတာဝသေန တိဝင်္ဂိကံ ဒုတိယဇ္ဈာနံ၊ သုခစိတ္တကဂ္ဂတာဝသေန ဒုဝင်္ဂိကံ တတိယဇ္ဈာနံ၊ ဥပေက္ခာစိတ္တေကဂ္ဂတာဝသေန ဒုဝင်္ဂိကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ. ဣမာနိ ဟိ အင်္ဂါနိ အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနဋ္ဌေန ဈာနန္တိ ဝုစ္စန္တိ. စတဿော အပ္ပမညာယောတိ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာ. ဖရဏအပ္ပမာဏဝသေန အပ္ပမညာယော. ဧတာယော ဟိ အာရမ္မဏဝသေန အပ္ပမာဏေ ဝါ သတ္တေ ဖရန္တိ၊ ဧကံ သတ္တမ္ပိ ဝါ အနဝသေသဖရဏဝသေန ဖရန္တီတိ ဖရဏအပ္ပမာဏဝသေန အပ္ပမညာယောတိ ဝုစ္စန္တိ. စတဿော အရူပသမာပတ္တိယောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိ၊ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ၊ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိ. စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ ဝုတ္တတ္ထာ ဧဝ.

စတဿော ပဋိပဒါတိ ‘‘ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ၊ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၁၁) ဝုတ္တာ စတဿော ပဋိပဒါ. စတ္တာရိ အာရမ္မဏာနီတိ ပရိတ္တံ ပရိတ္တာရမ္မဏံ၊ ပရိတ္တံ အပ္ပမာဏာရမ္မဏံ၊ အပ္ပမာဏံ ပရိတ္တာရမ္မဏံ၊ အပ္ပမာဏံ အပ္ပမာဏာရမ္မဏန္တိ (ဓ. သ. ၁၈၁ အာဒယော) ဝုတ္တာနိ စတ္တာရိ အာရမ္မဏာနိ. ကသိဏာဒိအာရမ္မဏာနံ အဝဝတ္ထာပေတဗ္ဗတော အာရမ္မဏဝန္တာနိ ဈာနာနိ ဝုတ္တာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. စတ္တာရော အရိယဝံသာတိ အရိယာ ဝုစ္စန္တိ ဗုဒ္ဓါ စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ တထာဂတသာဝကာ စ၊ တေသံ အရိယာနံ ဝံသာ တန္တိယော ပဝေဏိယောတိ အရိယဝံသာ. ကေ ပန တေ? စီဝရသန္တောသော ပိဏ္ဍပါတသန္တောသော သေနာသနသန္တောသော ဘာဝနာရာမတာတိ ဣမေ စတ္တာရော. ဂိလာနပစ္စယသန္တောသော ပိဏ္ဍပါတသန္တောသေ ဝုတ္တေ ဝုတ္တောယေဝ ဟောတိ. ယော ဟိ ပိဏ္ဍပါတေ သန္တုဋ္ဌော၊ သော ကထံ ဂိလာနပစ္စယေ အသန္တုဋ္ဌော ဘဝိဿတိ.

စတ္တာရိ သင်္ဂဟဝတ္ထူနီတိ စတ္တာရိ ဇနသင်္ဂဏှနကာရဏာနိ – ဒါနဉ္စ ပေယျဝဇ္ဇဉ္စ အတ္ထစရိယာ စ သမာနတ္တတာ စာတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ. ဒါနန္တိ ယထာရဟံ ဒါနံ. ပေယျဝဇ္ဇန္တိ ယထာရဟံ ပိယဝစနံ. အတ္ထစရိယာတိ တတ္ထ တတ္ထ ကတ္တဗ္ဗဿ ကရဏဝသေန ကတ္တဗ္ဗာကတ္တဗ္ဗာနုသာသနဝသေန စ ဝုဒ္ဓိကိရိယာ. သမာနတ္တတာတိ သဟ မာနေန သမာနော၊ သပရိမာဏော သပရိဂဏနောတိ အတ္ထော. သမာနော ပရဿ အတ္တာ ဧတေနာတိ သမာနတ္တော၊ သမာနတ္တဿ ဘာဝေါ သမာနတ္တတာ၊ ‘‘အယံ မယာ ဟီနော၊ အယံ မယာ သဒိသော၊ အယံ မယာ အဓိကော’’တိ ပရိဂဏေတွာ တဒနုရူပေန ဥပစရဏံ ကရဏန္တိ အတ္ထော. ‘‘သမာနသုခဒုက္ခတာ သမာနတ္တတာ’’တိ စ ဝဒန္တိ.

စတ္တာရိ စက္ကာနီတိ ဧတ္ထ စက္ကံ နာမ ဒါရုစက္ကံ၊ ရတနစက္ကံ၊ ဓမ္မစက္ကံ၊ ဣရိယာပထစက္ကံ၊ သမ္ပတ္တိစက္ကန္တိ ပဉ္စဝိဓံ. တတ္ထ ‘‘ယံ ပန တံ၊ ဒေဝ၊ စက္ကံ ဆဟိ မာသေဟိ နိဋ္ဌိတံ ဆာရတ္တူနေဟီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၅) ဣဒံ ဒါရုစက္ကံ. ‘‘စက္ကံ ဝတ္တယတော ပရိဂ္ဂဟေတွာ’’တိ (ဇာ. ၁.၁၃.၆၈) ဣဒံ ရတနစက္ကံ. ‘‘မယာ ပဝတ္တိတံ စက္က’’န္တိ (သု. နိ. ၅၆၂) ဣဒံ ဓမ္မစက္ကံ. ‘‘စတုစက္ကံ နဝဒွါရ’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၂၉) ဣဒံ ဣရိယာပထစက္ကံ. ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စက္ကာနိ၊ ယေဟိ သမန္နာဂတာနံ ဒေဝမနုဿာနံ စတုစက္ကံ ဝတ္တတိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ပတိရူပဒေသဝါသော၊ သပ္ပုရိသာဝဿယော၊ အတ္တသမ္မာပဏိဓိ၊ ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ’’တိ (အ. နိ. ၄.၃၁) ဣဒံ သမ္ပတ္တိစက္ကံ. ဣဓာပိ ဧတဒေဝ အဓိပ္ပေတံ. တတ္ထ ပတိရူပဒေသဝါသောတိ ယတ္ထ စတဿော ပရိသာ သန္ဒိဿန္တိ၊ ဧဝရူပေ အနုစ္ဆဝိကေ ဒေသေ ဝါသော. သပ္ပုရိသာဝဿယောတိ ဗုဒ္ဓါဒီနံ သပ္ပုရိသာနံ အဝဿယနံ သေဝနံ ဘဇနံ. အတ္တသမ္မာပဏိဓီတိ အတ္တနော သမ္မာ ပတိဋ္ဌာပနံ. သစေ ပုဗ္ဗေ အဿဒ္ဓါဒီဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ တာနိ ပဟာယ သဒ္ဓါဒီသု ပတိဋ္ဌာပနံ. ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာတိ ပုဗ္ဗေ ဥပစိတကုသလတာ. ဣဒမေဝ စေတ္ထ ပမာဏံ. ယေန ဟိ ဉာဏသမ္ပယုတ္တစိတ္တေန ကုသလကမ္မံ ကတံ ဟောတိ၊ တဒေဝ ကုသလံ တံ ပုရိသံ ပတိရူပဒေသေ ဥပနေတိ၊ သပ္ပုရိသေ ဘဇာပေတိ၊ သော ဧဝ ပုဂ္ဂလော အတ္တာနံ သမ္မာ ဌပေတီတိ.

စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနီတိ စတ္တာရော ဓမ္မကောဋ္ဌာသာ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အနဘိဇ္ဈာ ဓမ္မပဒံ၊ အဗျာပါဒေါ ဓမ္မပဒံ၊ သမ္မာသတိ ဓမ္မပဒံ၊ သမ္မာသမာဓိ ဓမ္မပဒံ. အနဘိဇ္ဈာ ဓမ္မပဒံ နာမ အလောဘော ဝါ အနဘိဇ္ဈာဝသေန အဓိဂတဇ္ဈာနဝိပဿနာမဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနာနိ ဝါ. အဗျာပါဒေါ ဓမ္မပဒံ နာမ အကောပေါ ဝါ မေတ္တာသီသေန အဓိဂတဇ္ဈာနာဒီနိ ဝါ. သမ္မာသတိ ဓမ္မပဒံ နာမ သူပဋ္ဌိတဿတိ ဝါ သတိသီသေန အဓိဂတဇ္ဈာနာဒီနိ ဝါ. သမ္မာသမာဓိ ဓမ္မပဒံ နာမ အဋ္ဌသမာပတ္တိ ဝါ အဋ္ဌသမာပတ္တိသီသေန အဓိဂတဇ္ဈာနာဒီနိ ဝါ. ဒသအသုဘဝသေန ဝါ အဓိဂတဇ္ဈာနာဒီနိ အနဘိဇ္ဈာ ဓမ္မပဒံ၊ စတုဗြဟ္မဝိဟာရဝသေန အဓိဂတာနိ အဗျာပါဒေါ ဓမ္မပဒံ၊ ဒသာနုဿတိအာဟာရေပဋိကူလသညာဝသေန အဓိဂတာနိ သမ္မာသတိ ဓမ္မပဒံ၊ ဒသကသိဏအာနာပါနဝသေန အဓိဂတာနိ သမ္မာသမာဓိ ဓမ္မပဒန္တိ. ဣမာ စတဿော ဘူမိယောတိ ဧကေကံ စတုက္ကဝသေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ.

ဘူမိနာနတ္တဉာဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.