၆. စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

၂၅. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရောတိ စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂေါ. တတ္ထ ဗျဉ္ဇနေန သုတ္တဿ နေရုတ္တဉ္စ အဓိပ္ပါယော စ နိဒါနဉ္စ ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ စ ဂဝေသိတဗ္ဗောတိ သင်္ခေပေန တာဝ စတုဗျူဟံ ဒဿေတိ. ‘‘ဗျဉ္ဇနေနာ’’တိ ဣမိနာ ဟာရာနံ သုတ္တဿ ဗျဉ္ဇနဝိစယဘာဝတော ဗျဉ္ဇနမုခေနေဝ ဧတေ စတုဗျူဟဟာရပဒတ္ထာ နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတိ. နေရုတ္တန္တိ နိရုတ္တံ နိဗ္ဗစနန္တိ အတ္ထော. နိရုတ္တမေဝ နေရုတ္တံ. တေနေဝါဟ – ‘‘ယာ နိရုတ္တိပဒသံဟိတာ’’တိ. တဿတ္ထော – ယာ နိရုတ္တိ၊ ဣဒံ နေရုတ္တံ. ကာ ပန သာ နိရုတ္တိ? ပဒသံဟိတာတိ ပဒေသု သံဟိတာ ယုတ္တာ၊ လိင်္ဂဝစနကာလသာဓနပုရိသာဒိဝိသေသယောဂေန ယော ယော အတ္ထော ယထာ ယထာ ဝတ္တဗ္ဗော၊ တထာ တထာ ပဝတ္တသဘာဝနိရုတ္တီတိ အတ္ထော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ယံ ဓမ္မာနံ နာမသော ဉာဏ’’န္တိ.

တတ္ထ ယန္တိ ဟေတုအတ္ထေ နိပါတော၊ ယာယ ကာရဏဘူတာယာတိ အတ္ထော. ဓမ္မာနန္တိ ဉေယျဓမ္မာနံ. နာမသောတိ ပထဝီ ဖဿော ခန္ဓာ ဓာတု တိဿော ဖုဿောတိ ဧဝမာဒိနာမဝိသေသေန ဉာဏံ ပဝတ္တတိ၊ အယံ သဘာဝနိရုတ္တိ နာမ. ပထဝီတိ ဟိ ဧဝမာဒိကံ သဒ္ဒံ ဂဟေတွာ တတော ပရံ သင်္ကေတဒွါရေန တဒတ္ထပဋိပတ္တိ တံတံအနိယတနာမပညတ္တိဂ္ဂဟဏဝသေနေဝ ဟောတီတိ. အထ ဝါ ပဒသံဟိတာတိ ပဒေန သံဟိတာ. ပဒတော ဟိ ပဒတ္ထာဝဗောဓော. သော ပနဿ အတ္ထေ ပဝတ္တိနိမိတ္တဘူတာယ ပညတ္တိယာ ဂဟိတာယ ဧဝ ဟောတီတိ သာ ပန ပညတ္တိ နိရုတ္တိသင်္ခါတပဒေန သံဟိတာ ပဒတ္ထံ ဗောဓေတီတိ ပဒသံဟိတာတိ ဝုတ္တာ. ‘‘ယဒါ ဟိ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိနာ ‘‘ဓမ္မာနံ နာမသော ဉာဏ’’န္တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝိဝရတိ.

တတ္ထ အတ္ထဿာတိ သဒ္ဒါဘိဓေယျဿ အတ္ထဿ. နာမံ ဇာနာတီတိ နာမပညတ္တိဝသေန အယံ နာမာတိ နာမံ ဇာနာတိ. ဓမ္မဿာတိ သဘာဝဓမ္မဿ. တထာ တထာ နံ အဘိနိရောပေတီတိ ယော ယော အတ္ထော ဓမ္မော စ ယထာ ယထာ စ ဝေါဟရိတဗ္ဗော၊ တထာ တထာ နံ နာမံ ဝေါဟာရံ အဘိနိရောပေတိ ဒေသေတီတိ အတ္ထော. ဧတ္တာဝတာ စ အယံ ဘိက္ခု အတ္ထကုသလော ယာဝ အနေကာဓိဝစနကုသလောတိ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

တတ္ထ အတ္ထကုသလောတိ ပါဠိအတ္ထေ ကုသလော. ဓမ္မကုသလောတိ ပါဠိယံ ကုသလော. ဗျဉ္ဇနကုသလောတိ အက္ခရေသု စ ဝါကျေသု စ ကုသလော. နိရုတ္တိကုသလောတိ နိဗ္ဗစနေ ကုသလော. ပုဗ္ဗာပရကုသလောတိ ဒေသနာယ ပုဗ္ဗာပရကုသလော. ဒေသနာကုသလောတိ ဓမ္မဿ ဒေသနာယ ကုသလော. အတီတာဓိဝစနကုသလောတိ အတီတပညတ္တိကုသလော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ဧဝံ သဗ္ဗာနိ ကာတဗ္ဗာနိ၊ ဇနပဒနိရုတ္တာနီတိ ယတ္တကာနိ သတ္တဝေါဟာရပဒါနိ၊ တာနိ သဗ္ဗာနိ ယထာသမ္ဘဝံ သုတ္တေ နိဗ္ဗစနဝသေန ကာတဗ္ဗာနိ ဝတ္တဗ္ဗာနီတိ အတ္ထော. သဗ္ဗာ စ ဇနပဒနိရုတ္တိယောတိ သဗ္ဗာ စ လောကသမညာယော ယထာရဟံ ကာတဗ္ဗာ. ‘‘သမညံ နာတိဓာဝေယျာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ သမ္မုတိသစ္စမုခေနေဝ ပရမတ္ထသစ္စာဓိဂမော ဟောတီတိ.

၂၆. အဓိပ္ပါယကဏ္ဍေ အနုတ္တာနံ နာမ နတ္ထိ.

၂၇. နိဒါနကဏ္ဍေ ဣမိနာ ဝတ္ထုနာတိ ဣမိနာ ပုတ္တဂဝါဒိကိတ္တနသင်္ခါတေန ကာရဏေန. ကာရဏဉှေတ္ထ ဝတ္ထု နိဒါနန္တိ စ ဝုတ္တံ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ နိဒါနနိဒ္ဓါရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ကာမန္ဓာတိ ကိလေသကာမေန အန္ဓာ. ဇာလသဉ္ဆန္နာတိ တဏှာဇာလပလိဂုဏ္ဌိတာ. တဏှာဆဒနဆာဒိတာတိ တဏှာသင်္ခါတေန အန္ဓကာရေန ပိဟိတာ. ဗန္ဓနာဗဒ္ဓါတိ ကာမဂုဏသင်္ခါတေန ဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓါ. ‘‘ပမတ္တဗန္ဓနာ’’တိပိ ပါဌော၊ ပမာဒေနာတိ အတ္ထော. ပုဗ္ဗာပရေနာတိ ပုဗ္ဗေန ဝါ အပရေန ဝါ ဒေသနန္တရေနာတိ အဓိပ္ပါယော. ယုဇ္ဇတီတိ ယောဂံ ဥပေတိ၊ သမေတီတိ အတ္ထော. ဣမေဟိ ပဒေဟိ ပရိယုဋ္ဌာနေဟီတိ ဣမေဟိ ယထာဝုတ္တေဟိ ဂါထာပဒေဟိ တဏှာပရိယုဋ္ဌာနဒီပကေဟိ. သာယေဝ တဏှာတိ ယာ ပုရိမဂါထာယ ဝုတ္တာ၊ သာယေဝ တဏှာ. ‘‘ယဉ္စာဟာ’’တိအာဒိနာ ဒွိန္နမ္ပိ ဂါထာနံ အတ္ထသံသန္ဒနေန ပုဗ္ဗာပရံ ဝိဘာဝေတိ. ပယောဂေနာတိ သမုဒါစာရေန. တသ္မာတိ ယတ္ထ သယံ ဥပ္ပန္နာ၊ တံ သန္တာနံ နိဿရိတုံ အဒေန္တီ နာနာရမ္မဏေဟိ ပလောဘယမာနာ ကိလေသေဟိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. တသ္မာ ကိလေသဝသေန စ ပရိယုဋ္ဌာနဝသေန စ တဏှာဗန္ဓနံ ဝုတ္တာ.

ပပဉ္စေန္တိ သံသာရေ စိရံ ဌပေန္တီတိ ပပဉ္စာ. တိဋ္ဌန္တိ ဧတာဟီတိ ဌိတီ. ဗန္ဓနဋ္ဌေန သန္ဒာနံ ဝိယာတိ သန္ဒာနံ. နိဗ္ဗာနနဂရပ္ပဝေသဿ ပဋိသေဓနတော ပလိဃံ ဝိယာတိ ပလိဃံ. အနဝသေသတဏှာပဟာနေန နိတ္တဏှော. အတ္တဟိတပရဟိတာနံ ဣဓလောကပရလောကာနဉ္စ မုနနတော မုနီတိ ဧဝံ ဂါထာယ ပဒတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပပဉ္စာဒိအတ္ထာ ပန ပါဠိယံ ဝိဘတ္တာ ဧဝါတိ. တတ္ထ ယဿေတေ ပပဉ္စာဒယော အဗ္ဘတ္ထံ ဂတာ၊ တဿ တဏှာယ လေသောပိ န ဘဝတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ယော ဧတံ သဗ္ဗံ သမတိက္ကန္တော၊ အယံ ဝုစ္စတိ နိတ္တဏှော’’တိ.

၂၈. ပရိယုဋ္ဌာနန္တိ ‘‘တဏှာယ ပရိယုဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တာနိ တဏှာဝိစရိတာနိ. သင်္ခါရာတိ ‘‘တဒဘိသင်္ခတာ သင်္ခါရာ’’တိ ဝုတ္တာ တဏှာဒိဋ္ဌိမာနဟေတုကာ သင်္ခါရာ. တေ ပန ယသ္မာ သတ္တသု ဇဝနစေတနာသု ပဌမစေတနာ သတိ ပစ္စယသမဝါယေ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ ဖလံ ဒေတိ. ပစ္ဆိမစေတနာ အနန္တရေ အတ္တဘာဝေ. ဥဘိန္နံ ဝေမဇ္ဈစေတနာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဖလံ ဒေတိ၊ တသ္မာ ဝိပစ္စနောကာသဝသေန ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ပန တံတံစေတနာသမ္ပယုတ္တာ တဏှာပိ စေတနာ ဝိယ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာဒိဝသေန တိဓာ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ – ‘‘ဧဝံ တဏှာ တိဝိဓံ ဖလံ ဒေတီ’’တိ. ပုဗ္ဗာပရေန ယုဇ္ဇတီတိ ယံ ပုဗ္ဗံ ပုရိမံ သင်္ခါရာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယတာဒိဝစနံ ဝုတ္တံ၊ တံ ဣမိနာ အပရေန ကမ္မဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယတာဒိဝစနေန ယုဇ္ဇတိ ဂင်္ဂေါဒကံ ဝိယ ယမုနောဒကေန သံသန္ဒတိ သမေတီတိ အတ္ထော.

သင်္ခါရာ ဒဿနဗလေနာတိ စတူသု ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ္တေသု ဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ္တေ စာတိ ပဉ္စသု စိတ္တုပ္ပါဒေသု သင်္ခါရာ ပဌမမဂ္ဂပညာဗလေန. ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဘာဝနာဗလေနာတိ ပဌမမဂ္ဂေန ပဟီနာဝသေသဝသေန ဝုတ္တံ၊ န သဗ္ဗေသံ ဝသေန.

အနုဗန္ဓောတိ တဏှာဒီနံ အနုပ္ပဗန္ဓေန ပဝတ္တိ. ယော စာပိ ပပဉ္စောတိအာဒိနာ ‘‘ပပဉ္စေတီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ ရာဓသုတ္တဉ္စသံသန္ဒတိ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဣဒံ ဧကတ္ထ’’န္တိ. ယဒိပိ အတ္ထတော ဧကံ၊ ဒေသနာယ ပန ဝိသေသော ဝိဇ္ဇတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အပိ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧဝန္တိ ဣမိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. သုတ္တေနာတိ သံဝဏ္ဏိယမာနေန သုတ္တေန. သုတ္တန္တိ သုတ္တန္တရံ. သံသန္ဒယိတွာတိ ဝိမိဿိတွာ အတ္ထတော အဘိန္နံ ကတွာ. ပုဗ္ဗာပရေန သဒ္ဓိံ ယောဇယိတွာတိ ပုဗ္ဗေန ဝါ အပရေန ဝါ သုတ္တေန သဒ္ဓိံ အတ္ထတော သမ္ဗန္ဓံ ယောဇေတွာ. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋံ ကရောတိ တေန သုတ္တဿ အတ္ထော နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဟောတိ ဝိတ္ထာရိတော သုတ္တန္တရဒဿနေန.

န ကေဝလံ သုတ္တန္တရသံသန္ဒနမေဝ ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ၊ အထ ခေါ အညောပိ အတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ‘‘သော စာယ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အတ္ထသန္ဓီတိ ကိရိယာကာရကာဒိဝသေန အတ္ထဿ သမ္ဗန္ဓော. သော ပန ယသ္မာ သင်္ကာသနာဒီနံ ဆန္နံ အတ္ထပဒါနံယေဝ ဟောတိ၊ သဗ္ဗဿာပိ ပဒတ္ထဿ တဒဝရောဓတော.

သမ္ဗန္ဓော စ နာမ န ကောစိ အတ္ထော. တသ္မာ ‘‘အတ္ထသန္ဓိ ဆပ္ပဒါနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဗျဉ္ဇနသန္ဓီတိ ပဒဿ ပဒန္တရေန သမ္ဗန္ဓော. ယသ္မာ ပန သဗ္ဗမ္ပိ နာမာဒိပဒံ ဆဟိ ဗျဉ္ဇနပဒေဟိ အသင်္ဂဟိတံ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ‘‘ဗျဉ္ဇနသန္ဓိ ဆပ္ပဒါနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ဒေသနာသန္ဓီတိ ယထာဝုတ္တဒေသနန္တရေန ဒေသနာယ သံသန္ဒနံ. န စ ပထဝိံ နိဿာယာတိ ပထဝိံ ဝိသယသင်္ခါတံ နိဿယံ ကတွာ၊ ပထဝိံ အာလမ္ဗိတွာတိ အတ္ထော. ဈာယီတိ ဖလသမာပတ္တိဈာနေန ဈာယီ. သော ဟိ သဗ္ဗသင်္ခါရနိဿဋံ နိဗ္ဗာနံ အာလမ္ဗိတွာ သမာပဇ္ဇနဝသေန ဈာယတိ၊ န ပထဝိံ နိဿာယ ဈာယတီတိ ဝုတ္တော. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ စ စတူဟိ မဟာဘူတေဟိ ရူပပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာယ သဗ္ဗော ကာမဘဝေါ ရူပဘဝေါ စ ဂဟိတာ. အရူပဘဝေါ ပန သရူပေနေဝ ဂဟိတောတိ သဗ္ဗံ လောကံ ပရိယာဒိယိတွာ ပုန အညေနပိ ပရိယာယေန တံ ဒဿေတုံ ‘‘န စ ဣမံ လောက’’န္တိအာဒိမာဟ. သဗ္ဗော ဟိ လောကော ဣဓလောကော ပရလောကော စာတိ ဒွေဝ ကောဋ္ဌာသာ ဟောန္တိ. ယသ္မာ ပန ‘‘ဣဓလောကော’’တိ ဝိသေသတော ဒိဋ္ဌဓမ္မဘူတော သတ္တသန္တာနော ဝုစ္စတိ. ‘‘ပရလောကော’’တိ ဘဝန္တရသင်္ခေပဂတော သတ္တသန္တာနော တဒုဘယဝိနိမုတ္တော အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓေါ ရူပသန္တာနော. တသ္မာ တံ သန္ဓာယ ‘‘ယမိဒံ ဥဘယမန္တရေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ယေ ပန ‘‘ဥဘယမန္တရေနာ’’တိ ဝစနံ ဂဟေတွာ အန္တရာဘဝံ ဣစ္ဆန္တိ၊ တေသံ တံ မိစ္ဆာ. အန္တရာဘဝေါ ဟိ အဘိဓမ္မေ ပဋိက္ခိတ္တောတိ. ဒိဋ္ဌန္တိ ရူပါယတနံ. သုတန္တိ သဒ္ဒါယတနံ. မုတန္တိ ပတွာ ဂဟေတဗ္ဗတော ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနဉ္စ. ဝိညာတန္တိ အဝသိဋ္ဌံ ဓမ္မာရမ္မဏပရိယာပန္နရူပံ. ပတ္တန္တိ ပရိယေသိတွာ ဝါ အပရိယေသိတွာ ဝါ ပတ္တံ. ပရိယေသိတန္တိ ပတ္တံ ဝါ အပ္ပတ္တံ ဝါ ပရိယေသိတံ. ဝိတက္ကိတံ ဝိစာရိတန္တိ ဝိတက္ကနဝသေန အနုမဇ္ဇနဝသေန စ အာလမ္ဗိတံ. မနသာနုစိန္တိတန္တိ စိတ္တေန အနု အနု စိန္တိတံ. အယံ သဒေဝကေ။ပေ။ အနိဿိတေန စိတ္တေန န ဉာယတိ ဈာယန္တောတိ အယံ ခီဏာသဝေါ ဖလသမာပတ္တိဈာနေန ဈာယန္တော ပုဗ္ဗေဝ တဏှာဒိဋ္ဌိနိဿယာနံ သုဋ္ဌု ပဟီနတ္တာ သဒေဝကေ လောကေ။ပေ။ မနုဿာယ ယတ္ထ ကတ္ထစိပိ အနိဿိတေန စိတ္တေန ဈာယတိ နာမ. တတော ဧဝ လောကေ ကေနစိပိ န ဉာယတိ ‘‘အယံ ဣဒံ နာမ နိဿာယ ဈာယတီ’’တိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည၊ နမော တေ ပုရိသုတ္တမ၊

ယဿ တေ နာဘိဇာနာမ၊ ကိံ တွံ နိဿာယ ဈာယသီ’’တိ. (နေတ္တိ. ၁၀၄)၊

ဣဒါနိ ခီဏာသဝစိတ္တဿ ကတ္ထစိပိ အနိဿိတဘာဝံ ဂေါဓိကသုတ္တေန (သံ. နိ. ၁.၁၅၉) ဝက္ကလိသုတ္တေန (သံ. နိ. ၃.၈၇) စ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ မာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဝိညာဏံ သမနွေသန္တောတိ ပရိနိဗ္ဗာနတော ဥဒ္ဓံ ဝိညာဏံ ပရိယေသန္တော. ‘‘ပပဉ္စာတီတော’’တိအာဒိနာ အဒဿနဿ ကာရဏမာဟ. အနိဿိတစိတ္တာ န ဉာယန္တိ ဈာယမာနာတိ န ကေဝလံ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ခီဏာသဝဿ စိတ္တဂတိံ မာရာဒယော န ဇာနန္တိ၊ အပိ စ ခေါ သဥပါဒိသေသာယပိ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ တဿ တံ န ဇာနန္တီတိ အတ္ထော. အယံ ဒေသနာသန္ဓီတိ ဂေါဓိကသုတ္တဝက္ကလိသုတ္တာနံ ဝိယ သုတ္တန္တာနံ အညမညအတ္ထသံသန္ဒနာ ဒေသနာသန္ဓိ နာမ.

နိဒ္ဒေသသန္ဓီတိ နိဒ္ဒေသဿ သန္ဓိ နိဒ္ဒေသသန္ဓိ၊ နိဒ္ဒေသေန ဝါ သန္ဓိ နိဒ္ဒေသသန္ဓိ. ပုရိမေန သုတ္တဿ နိဒ္ဒေသေန တဿေဝ ပစ္ဆိမဿ နိဒ္ဒေသဿ၊ ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမဿ သမ္ဗန္ဓနန္တိ အတ္ထော. တံ ဒဿေတုံ ယသ္မာ ဘဂဝါ ယေဘုယျေန ပဌမံ ဝဋ္ဋံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ ဝိဝဋ္ဋံ ဒဿေတိ၊ တသ္မာ ‘‘နိဿိတစိတ္တာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နိဿိတံ စိတ္တံ ဧတေသန္တိ နိဿိတစိတ္တာ၊ ပုဂ္ဂလာ၊ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယာတိ အဓိပ္ပါယော. ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနာယ ပန နိဿိတံ စိတ္တံ ဧတ္ထာတိ နိဿိတစိတ္တာ၊ နိဿိတစိတ္တဝန္တော တဏှာဒိဋ္ဌိနိဿယဝသေန ပဝတ္တာ သုတ္တပဒေသာ. သေသမေတ္ထ သဗ္ဗံ ပါကဋမေဝ.

စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

၂၉. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရောတိ အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂေါ. တတ္ထ အာရမ္ဘထာတိ အာရမ္ဘဓာတုသင်္ခါတံ ဝီရိယံ ကရောထ. နိက္ကမထာတိ ကောသဇ္ဇပက္ခတော နိက္ခန္တတ္တာ နိက္ကမဓာတုသင်္ခါတံ တဒုတ္တရိဝီရိယံ ကရောထ. ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေတိ ယသ္မာ သီလသံဝရော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ ဘောဇနေ မတ္တညုတာ သတိသမ္ပဇညန္တိ ဣမေသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌိတာနံ ဇာဂရိယာနုယောဂဝသေန အာရမ္ဘနိက္ကမဓာတုယော သမ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တသ္မာ တထာဘူတသမထဝိပဿနာသင်္ခါတေ ဘဂဝတော သာသနေ ယုတ္တပ္ပယုတ္တာ ဟောထ. ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ၊ နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရောတိ ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇန္တာ စ တေဓာတုဣဿရဿ မစ္စုရာဇဿ ဝသံ သတ္တေ နေတီတိ တဿ သေနာသင်္ခါတံ အဗလံ ဒုဗ္ဗလံ ယထာ နာမ ဗလူပပန္နော ကုဉ္ဇရော နဠေဟိ ကတံ အဂါရံ ခဏေနေဝ ဝိဒ္ဓံသေတိ၊ ဧဝမေဝ ကိလေသဂဏံ ဓုနာထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထာတိ အတ္ထော (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၁၈၅).

ဣဒါနိ ယဒတ္ထံ အယံ ဂါထာ နိက္ခိတ္တာ၊ တံ ယောဇေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာတိ ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာတိ ဣဒံ ဝစနံ ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ ဝီရိယပယောဂဿ ကာရဏံ ဝီရိယာရမ္ဘေ နိယောဇနတော၊ ‘‘ယောဂါ ဝေ ဇာယတီ ဘူရီ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၈၂) ဝစနတော ယောဂေါ ဘာဝနာ. တတ္ထ ဝိပဿနာဘာဝနာယ ဝက္ခမာနတ္တာ သမာဓိဘာဝနာ ဣဓာဓိပ္ပေတာတိ ဝုတ္တံ – ‘‘ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေတိ သမာဓိဿ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိ. ‘‘မစ္စုနော သေန’’န္တိ ဝုတ္တာယ ကိလေသသေနာယ သမ္မာ ဓုနနံ ဉာဏေနေဝ ဟောတီတိ အာဟ – ‘‘ဓုနာထ။ပေ။ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိ. ပုန ယထာဝုတ္တဝီရိယသမာဓိပညာသမ္ပယုတ္တေသု အာဓိပစ္စကိစ္စတာယ ပပဉ္စပ္ပဟာနသမတ္ထာ ဝဋ္ဋမူလံ ဆိန္ဒိတွာ ဝိဝဋ္ဋံ ပါပေန္တိ စာတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာတိ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣမာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဒေသနာတိ ‘‘ယာနိမာနိ ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိနာ ဝီရိယာဒီနံ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဝုတ္တာနိ၊ သာ အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာတိ အာဒိဒေသနာ၊ န ဝီရိယာရမ္ဘဝတ္ထုအာဒီနီတိ အတ္ထော. တထာ စေဝ သံဝဏ္ဏိတံ.

ဧဝံ ယထာနိက္ခိတ္တာယ ဒေသနာယ ပဒဋ္ဌာနဝသေန အတ္ထံ နိဒ္ဓါရေတွာ ဣဒါနိ တံ သဘာဂဝိသဘာဂဓမ္မဝသေန အာဝဋ္ဋေတုကာမော တဿ ဘူမိံ ဒဿေတုံ ‘‘အယုဉ္ဇန္တာနံ ဝါ သတ္တာနံ ယောဂေ ယုဉ္ဇန္တာနံ ဝါ အာရမ္ဘော’’တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော – ယောဂေ ဘာဝနာယံ တံ အယုဉ္ဇန္တာနံ ဝါ သတ္တာနံ အပရိပက္ကဉာဏာနံ ဝါသနာဘာဂေန အာယတိံ ဝိဇာနနတ္ထံ အယံ ဒေသနာရမ္ဘော ယုဉ္ဇန္တာနံ ဝါ ပရိပက္ကဉာဏာနန္တိ.

သော ပမာဒေါ ဒုဝိဓောတိ ယေန ပမာဒေန ဘာဝနံ နာနုယုဉ္ဇန္တိ၊ သော ပမာဒေါ အတ္တနော ကာရဏဘေဒေန ဒုဝိဓော. အညာဏေနာတိ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ သလက္ခဏသာမညလက္ခဏပဋိစ္ဆာဒကေန သမ္မောဟေန. နိဝုတောတိ ဆာဒိတော. ဉေယျဋ္ဌာနန္တိ ဉေယျဉ္စ တံ ‘‘ဣတိ ရူပံ၊ ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော’’တိအာဒိနာ ဉာဏဿ ပဝတ္တနဋ္ဌာနဉ္စာတိ ဉေယျဋ္ဌာနံ. အနေကဘေဒတ္တာ ပါပဓမ္မာနံ တဗ္ဗသေန အနေကဘေဒေါပိ ပမာဒေါ မူလဘူတာယ အဝိဇ္ဇာယ ဝသေန ဧကော ဧဝါတိ အာဟ – ‘‘ဧကဝိဓော အဝိဇ္ဇာယာ’’တိ. လာဘဝိနိစ္ဆယပရိဂ္ဂဟမစ္ဆရိယာနိ ပရိယေသနာအာရက္ခာပရိဘောဂေသု အန္တောဂဓာနိ. ဆန္ဒရာဂဇ္ဈောသာနာ တဏှာ ဧဝါတိ တဏှာမူလကေပိ ဓမ္မေ ဧတ္ထေဝ ပက္ခိပိတွာ ‘‘တိဝိဓော တဏှာယာ’’တိ ဝုတ္တံ.

ရူပီသု ဘဝေသူတိ ရူပဓမ္မေသု. အဇ္ဈောသာနန္တိ တဏှာဘိနိဝေသော. ဧတေန ‘‘တဏှာယ ရူပကာယော ပဒဋ္ဌာန’’န္တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝိဝရတိ. အနာဒိမတိ ဟိ သံသာရေ ဣတ္ထိပုရိသာ အညမညရူပါဘိရာမာ၊ အယဉ္စတ္ထော စိတ္တပရိယာဒါနသုတ္တေန (အ. နိ. ၁.၁-၁၀) ဒီပေတဗ္ဗော. အရူပီသု သမ္မောဟောတိ ဖဿာဒီနံ အတိသုခုမသဘာဝတ္တာ သန္တတိသမူဟကိစ္စာရမ္မဏဃနဝိနိဗ္ဘောဂဿ ဒုက္ကရတ္တာ စ အရူပဓမ္မေသု သမ္မောဟော၊ သတ္တာနံ ပတိဋ္ဌိတောတိ ဝစနသေသော. ဧဝံ နိဒ္ဓါရိတေ ရူပကာယနာမကာယသင်္ခါတေ ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကေ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ပဝတ္တံ တဏှဉ္စ အဝိဇ္ဇဉ္စ အဝိသေသေန ဝုတ္တံ စတုပါဒါနာနံ ဝသေန ဝိဘဇိတွာ တေသံ ခန္ဓာနံ ဥပါဒါနာနဉ္စ ဒုက္ခသမုဒယဘာဝေန သဟပရိညေယျပဟာတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတိ ‘‘တတ္ထ ရူပကာယော’’တိအာဒိနာ.

၃၀. ဧဝံ ပမာဒမုခေန ပုရိမသစ္စဒွယံ နိဒ္ဓါရေတွာ ပမာဒမုခေနေဝ အပရမ္ပိ သစ္စဒွယံ နိဒ္ဓါရေတုံ ‘‘တတ္ထ ယော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တဿာတိ တဿ ပမာဒဿ. သမ္ပဋိဝေဓေနာတိ သမ္မာ ပရိဇာနနေန အဿာဒါဒီနံ ဇာနနေန. ရက္ခဏာ ပဋိသံဟရဏာတိ အတ္တနော စိတ္တဿ ရက္ခဏသင်္ခါတာ ပမာဒဿ ပဋိသံဟရဏာ၊ တပ္ပဋိပက္ခေန သင်္ကောစနာ အပ္ပမာဒါနုယောဂေန ယာ ခေပနာ. အယံ သမထောတိ ကိစ္စေန သမာဓိံ ဒဿေတိ. အယံ ဝေါဒါနပက္ခဝိသဘာဂဓမ္မဝသေန အာဝဋ္ဋနာ. ‘‘ယဒါ ဇာနာတိ ကာမာနံ။ပေ။ အာနိသံသ’’န္တိ ဣမိနာ သမထာဓိဂမဿ ဥပါယံ ဒဿေတိ.

တတ္ထ ကာမာနန္တိ ဝတ္ထုကာမာနဉ္စ ကိလေသကာမာနဉ္စ. အဿာဒဉ္စ အဿာဒတောတိ ကာမေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ သုခသောမနဿသင်္ခါတံ အဿာဒံ အဿာဒတာယ အဿာဒမတ္တတော. အာဒီနဝန္တိ ‘‘အပ္ပဿာဒါ ကာမာ ဗဟုဒုက္ခာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃၆) ဝုတ္တံ အာဒီနဝံ ဒေါသံ. နိဿရဏန္တိ ပဌမဇ္ဈာနံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ကာမာနမေတံ နိဿရဏံ ယဒိဒံ နေက္ခမ္မ’’န္တိ (ဣတိဝု. ၇၂). ဩကာရန္တိ လာမကဘာဝံ. သံကိလေသန္တိ သံကိလိဿနံ. ကာမဟေတု ဟိ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. ဝေါဒါနန္တိ ဝိသုဇ္ဈနံ. နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသန္တိ နီဝရဏပ္ပဟာနာဒိဂုဏဝိသေသယောဂံ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ယထာဝုတ္တေ သမထေ သတိ. ယာ ဝီမံသာတိ ယာ ပညာ. ‘‘သမာဟိတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၇၁) ဟိ ဝုတ္တံ. ယထာ တဏှာသဟိတာဝ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော၊ ဧဝံ အဝိဇ္ဇာသဟိတာဝ တဏှာ ဥပါဒါနာနံ ပစ္စယော. တာသု နိရုဒ္ဓါသု ဥပါဒါနာဒီနံ အဘာဝေါ ဧဝါတိ တဏှာအဝိဇ္ဇာပဟာနေန သကလဝဋ္ဋဒုက္ခနိရောဓံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ပဟီနေသူ’’တိအာဒိမာဟ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဝိသဘာဂသဘာဂဓမ္မာဝဋ္ဋနဝသေန နိဒ္ဓါရိတာနီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဧဝံ ဝေါဒါနပက္ခံ နိက္ခိပိတွာ တဿ ဝိသဘာဂဓမ္မဝသေန သဘာဂဓမ္မဝသေန စ အာဝဋ္ဋနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သံကိလေသပက္ခံ နိက္ခိပိတွာ တဿ ဝိသဘာဂဓမ္မဝသေန သဘာဂဓမ္မဝသေန စ အာဝဋ္ဋနံ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာပိ မူလေ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ယထာ နာမ ပတိဋ္ဌာဟေတုဘာဝေန မူလန္တိ လဒ္ဓဝေါဟာရေ ဘူမိဂတေ ရုက္ခဿ အဝယဝေ ဖရသုဆေဒါဒိအန္တရာယာဘာဝေန အနုပဒ္ဒဝေ တတော ဧဝ ဒဠှေ ထိရေ သတိ ခန္ဓေ ဆိန္နေပိ အဿတ္ထာဒိရုက္ခော ရုဟတိ၊ ဧဝမေဝ တဏှာနုသယသင်္ခါတေ အတ္တဘာဝရုက္ခဿ မူလေ မဂ္ဂဉာဏဖရသုနာ အနုပစ္ဆိန္နေ တယိဒံ ဒုက္ခံ ပုနပ္ပုနံ အပရာပရဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တတိ န နိရုဇ္ဈတီတိ. ကာမတဏှာဒိနိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘ဘဝတဏှာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတဿ ဓမ္မဿ ပစ္စယောတိ ဧတဿ ဘဝတဏှာသင်္ခါတဿ ဓမ္မဿ ဘဝေသု အာဒီနဝပ္ပဋိစ္ဆာဒနာဒိဝသေန အဿာဒဂ္ဂဟဏဿ ပစ္စယော. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘သံယောဇနီယေသု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေသု အဿာဒါနုပဿိနော တဏှာ ပဝဍ္ဎတီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၅၇). တေနေဝါဟ – ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ဟိ ဘဝတဏှာ’’တိ. ဣဓ သမထော ဝိပဿနာ စ မဂ္ဂသမာဓိ မဂ္ဂပညာ စ အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ – ‘‘ယေန တဏှာနုသယံ သမူဟနတီ’’တိအာဒိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနီတိ ဝိသဘာဂသဘာဂဓမ္မာဝဋ္ဋနဝသေန နိဒ္ဓါရိတာနီတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

ဣဒါနိ န ကေဝလံ နိဒ္ဓါရိတေဟေဝ ဝိသဘာဂသဘာဂဓမ္မေဟိ အာဝဋ္ဋနံ၊ အထ ခေါ ပါဠိအာဂတေဟိပိ တေဟိ အာဝဋ္ဋနံ အာဝဋ္ဋဟာရောတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ သဗ္ဗပါပဿာတိ သဗ္ဗာကုသလဿ. အကရဏန္တိ အနုပ္ပါဒနံ. ကုသလဿာတိ စတုဘူမကကုသလဿ. ဥပသမ္ပဒါတိ ပဋိလာဘော. သစိတ္တပရိယောဒါပနန္တိ အတ္တနော စိတ္တဝေါဒါနံ၊ တံ ပန အရဟတ္တေန ဟောတိ. ဣတိ သီလသံဝရေန သဗ္ဗပါပံ ပဟာယ သမထဝိပဿနာဟိ ကုသလံ သမ္ပာဒေတွာ အရဟတ္တဖလေန စိတ္တံ ပရိယောဒပေတဗ္ဗန္တိ ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသနံ ဩဝါဒေါ အနုသိဋ္ဌီတိ အယံ သင်္ခေပတ္ထော၊ ဝိတ္ထာရတော ပန အတ္ထော ပါဠိတော ဧဝ ဝိညာယတိ.

တတ္ထ ‘‘သဗ္ဗပါပံ နာမာ’’တိအာဒီသု ဒေါသသမုဋ္ဌာနန္တိ ဒေါသော သမုဋ္ဌာနမေဝ ဧတဿာတိ ဒေါသသမုဋ္ဌာနံ၊ န ဒေါသော ဧဝ သမုဋ္ဌာနန္တိ. လောဘသမုဋ္ဌာနာယပိ ပိသုဏဝါစာယ သမ္ဘဝတော. ကာယဒုစ္စရိတန္တိ ပဒံ အပေက္ခိတွာ ‘‘ဒေါသသမုဋ္ဌာန’’န္တိ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. လောဘသမုဋ္ဌာနံ မောဟသမုဋ္ဌာနန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သမ္ဖပ္ပလာပေါ ဥဒ္ဓစ္စစိတ္တေန ပဝတ္တယတီတိ အဓိပ္ပါယေန တဿ မောဟသမုဋ္ဌာနတာ ဝုတ္တာ.

ဧဝံ ဒုစ္စရိတအကုသလကမ္မပထကမ္မဝိဘာဂေန ‘‘သဗ္ဗပါပ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တပါပံ ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိဿ အကုသလမူလဝသေန အဂတိဂမနဝိဘာဂမ္ပိ ဒဿေတုံ ‘‘အကုသလမူလ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အကုသလမူလံ ပယောဂံ ဂစ္ဆန္တန္တိ လောဘာဒိအကုသလာနိ ကာယဝစီပယောဂံ ဂစ္ဆန္တာနိ၊ ကာယဝစီပယောဂံ သမုဋ္ဌာပေန္တာနီတိ အတ္ထော. ဆန္ဒာတိ ဆန္ဒဟေတု. ယံ ဆန္ဒာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ ဣဒံ လောဘသမုဋ္ဌာနန္တိ ဆန္ဒာ အဂတိံ ဂစ္ဆတီတိ ယဒေတံ အဂတိဂမနံ၊ ဣဒံ လောဘသမုဋ္ဌာနန္တိ. ဧဝံ သေသေသုပိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧတ္တာဝတာ ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ ဧတ္ထ ပါပံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဿ အကရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘လောဘော။ပေ။ ပညာယာ’’တိ တီဟိ ကုသလမူလေဟိ တိဏ္ဏံ အကုသလမူလာနံ ပဟာနဝသေန သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ အနုပ္ပါဒနမာဟ. တထာ လောဘော ဥပေက္ခာယာတိအာဒိနာ ဗြဟ္မဝိဟာရေဟိ. တတ္ထ အရတိံ ဝူပသမေန္တီ မုဒိတာ တဿာ မူလဘူတံ မောဟံ ပဇဟတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ – ‘‘မောဟော မုဒိတာယ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

၃၁. ဣဒါနိ အညေနပိ ပရိယာယေန ပါပံ တဿ အကရဏဉ္စ ဒဿေတွာ သေသပဒါနဉ္စ အတ္ထဝိဘာဝနမုခေန သဘာဂဝိသဘာဂဓမ္မာဝဋ္ဋနံ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗပါပံ နာမ အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အကိရိယာ အကရဏံ အနဇ္ဈာစာရောတိ တီဟိပိ ပဒေဟိ မိစ္ဆတ္တာနံ အနုပ္ပါဒနမေဝ ဝဒတိ. တထာ ကိရိယာ ကရဏံ အဇ္ဈာစာရောတိ တီဟိပိ ပဒေဟိ ဥပ္ပါဒနမေဝ ဝဒတိ. အဇ္ဈာစာရောတိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ အာစရဏံ. အတီတဿာတိ စိရကာလပ္ပဝတ္တိဝသေန ပုရာဏဿ. မဂ္ဂဿာတိ အရိယမဂ္ဂဿ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ပုရာဏမဂ္ဂံ ပုရာဏံ အဉ္ဇသန္တိ ခေါ အရိယဿေတံ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ အဓိဝစန’’န္တိ (သံ. နိ. ၂.၆၅ အတ္ထတော သမာနံ). အတီတေန ဝါ ဝိပဿိနာ ဘဂဝတာ ယထာဓိဂတံ ဒေသိတဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘အတီတဿ မဂ္ဂဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိပဿိနော ဟိ အယံ ဘဂဝတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသဂါထာတိ.

ယံ ပဋိဝေဓေနာတိ ယဿ ပရိညာဘိသမယေန. ယံ ပရိယောဒါပိတံ၊ အယံ နိရောဓောတိ ယဒိပိ အသင်္ခတာ ဓာတု ကေနစိ သံကိလေသေန န သံကိလိဿတိ၊ အဓိဂစ္ဆန္တဿ ပန ပုဂ္ဂလဿ ဝသေန ဧဝံ ဝုတ္တံ. တဿ ဟိ ယာဝ သံကိလေသာ န ဝိဂစ္ဆန္တိ၊ တာဝ အသင်္ခတာ ဓာတု အပရိယောဒပိတာတိ ဝုစ္စတိ. ယထာ နိဗ္ဗာနာဓိဂမေန ယေ ခန္ဓာ ဝူပသမေတဗ္ဗာ၊ တေသံ သေသဘာဝေန အသေသဘာဝေန စ ‘‘သဥပါဒိသေသာ’’တိ စ၊ ‘‘အနုပါဒိသေသာ’’တိ စ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဣမာနိ ပါဠိအာဂတဓမ္မာနံ သဘာဂဝိသဘာဂဓမ္မာဝဋ္ဋနဝသေန နိဒ္ဓါရိတာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ပုနပိ ပါဠိအာဂတဓမ္မာနံ သဘာဂဝိသဘာဂဓမ္မာဝဋ္ဋနေန အာဝဋ္ဋဟာရံ ဒဿေတုံ ‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတီ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿာ ပဒတ္ထော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တော ဧဝ. ဓမ္မောတိ ပုညဓမ္မော ဣဓာဓိပ္ပေတော. တံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ဓမ္မော နာမ ဒုဝိဓော ဣန္ဒြိယသံဝရော မဂ္ဂေါ စာ’’တိ အာဟ. ဣန္ဒြိယသံဝရသီသေန စေတ္ထ သဗ္ဗမ္ပိ သီလံ ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဗ္ဗာ ဥပပတ္တိယော ဒုဂ္ဂတိ ဒုက္ခဒုက္ခတာဒိယောဂေန ဒုက္ခာ ဂတိယောတိ ကတွာ. ယထာဝုတ္တေ ဒုဝိဓေ ဓမ္မေ ပဌမော ဓမ္မော ယထာ သုစိဏ္ဏော ဟောတိ၊ ယတော စ သော ရက္ခတိ၊ ယတ္ထ စ ပတိဋ္ဌာပေတိ၊ တံ သဗ္ဗံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ယာ သံဝရသီလေ အခဏ္ဍကာရိတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ တဿ ဓမ္မဿ အပါယတော ရက္ခဏေ ဧကန္တိကဘာဝံ ဝိဘာဝေတုံ ဂါမဏိသံယုတ္တေ (သံ. နိ. ၄.၃၅၈) အသိဗန္ဓကပုတ္တသုတ္တံ အာဘတံ.

တတ္ထ ဧဝန္တိ ပကာရေန. စ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနေ၊ ဣမိနာပိ ပကာရေန အယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပါယော. အသိဗန္ဓကပုတ္တောတိ အသိဗန္ဓကဿ နာမ ပုတ္တော. ဂါမေ ဇေဋ္ဌကတာယ ဂါမဏီ. ပစ္ဆာဘူမကာတိ ပစ္ဆာဘူမိဝါသိနော. ကာမဏ္ဍလုကာတိ သကမဏ္ဍလုနော. သေဝါလမာလိကာတိ ပါတောဝ ဥဒကတော သေဝါလဉ္စေဝ ဥပ္ပလာဒီနိ စ ဂဟေတွာ ဥဒကသုဒ္ဓိဘာဝဇာနနတ္ထံ မာလံ ကတွာ ပိဠန္ဓနကာ. ဥဒကောရောဟကာတိ သာယံ ပါတံ ဥဒကံ ဩရောဟဏကာ. ဥယျာပေန္တီတိ ဥပရိယာပေန္တိ. သညာပေန္တီတိ သမ္မာ ယာပေန္တိ. သဂ္ဂံ နာမ ဩက္ကာမေန္တီတိ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာဝ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘော၊ ဗြဟ္မလောကံ၊ ဂစ္ဆ၊ ဘော၊ ဗြဟ္မလောက’’န္တိ ဝဒန္တာ သဂ္ဂံ ပဝေသေန္တိ.

အနုပရိသက္ကေယျာတိ အနုပရိဂစ္ဆေယျ. ဥမ္မုဇ္ဇာတိ ဥဋ္ဌဟ. ဥပ္လဝါတိ ဇလဿ ဥပရိပ္လဝ. ထလမုပ္လဝါတိ ထလံ အဘိရုဟ. တတြ ယာဿာတိ တတြ ယံ အဿ၊ ယံ ဘဝေယျ. သက္ခရကဌလန္တိ သက္ခရာ ဝါ ကဌလာ ဝါ. သာ အဓောဂါမီ အဿာတိ သာ အဓော ဂစ္ဆေယျ၊ ဟေဋ္ဌာဂါမီ ဘဝေယျ. အဓော ဂစ္ဆေယျာတိ ဟေဋ္ဌာ ဂစ္ဆေယျ. မဂ္ဂဿာတိ အရိယမဂ္ဂဿ. တိက္ခတာတိ တိခိဏတာ. သာ စ ခေါ န သတ္ထကဿ ဝိယ နိသိတကရဏတာ၊ အထ ခေါ ဣန္ဒြိယာနံ ပဋုဘာဝေါတိ ဒဿေတုံ ‘‘အဓိမတ္တတာ’’တိ အာဟ. နနု စ အရိယမဂ္ဂေါ အတ္တနာ ပဟာတဗ္ဗကိလေသေ အနဝသေသံ သမုစ္ဆိန္ဒတီတိ အတိခိဏော နာမ နတ္ထီတိ? သစ္စမေတံ၊ တထာပိ နော စ ခေါ ‘‘ယထာ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿာ’’တိ ဝစနတော သဒ္ဓါဝိမုတ္တဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တာနံ ကိလေသပ္ပဟာနံ ပတိ အတ္ထိ ကာစိ ဝိသေသမတ္တာတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ. အယံ ပန ဝိသေသော န ဣဓာဓိပ္ပေတော၊ သဗ္ဗုပပတ္တိသမတိက္ကမနဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ယသ္မာ ပန အရိယမဂ္ဂေန ဩဓိသော ကိလေသာ ပဟီယန္တိ၊ တဉ္စ နေသံ တထာပဟာနံ မဂ္ဂဓမ္မေသု ဣန္ဒြိယာနံ အပါဋဝပါဋဝတရပါဋဝတမဘာဝေန ဟောတီတိ ယော ဝဇိရူပမဓမ္မေသု မတ္ထကပ္ပတ္တာနံ အဂ္ဂမဂ္ဂဓမ္မာနံ ပဋုတမဘာဝေါ. အယံ ဣဓ မဂ္ဂဿ တိက္ခတာတိ အဓိပ္ပေတာ. တေနေဝါဟ – ‘‘အယံ ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော သဗ္ဗာဟိ ဥပပတ္တီဟိ ရက္ခတီ’’တိ. ‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿာ’’တိအာဒိနာ သုတ္တန္တရေန (ဥဒါ. ၃၂) သုဂတိသညိတာနမ္ပိ ဥပပတ္တီနံ ဒုဂ္ဂတိဘာဝံ သာဓေတိ.

၃၂. ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တဿ ဓမ္မဿ ဝိသဘာဂဓမ္မာနံ တဏှာဝိဇ္ဇာဒီနံ သဘာဂဓမ္မာနဉ္စ သမထဝိပဿနာဒီနံ နိဒ္ဓါရဏဝသေန အာဝဋ္ဋဟာရံ ယောဇေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ဒုဂ္ဂတီနံ ဟေတု တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စာ’’တိအာဒိမာဟ. တံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယတ္တာ သုဝိညေယျမေဝ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဗြဟ္မစရိယန္တိ ဣဒံ အရိယံ သမထဝိပဿနာသင်္ခါတံ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယန္တိ ဝုစ္စတိ. ယံ ရက္ခတီတိ သဗ္ဗာဟိ ဒုဂ္ဂတီဟိ ရက္ခန္တဿ အရိယမဂ္ဂဿ အာရမ္မဏဘူတော နိရောဓော ရက္ခန္တော ဝိယ ဝုတ္တော၊ နိမိတ္တဿ ကတ္တုဘာဝေန ဥပစရိတတ္တာ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဝိသဘာဂသဘာဂဓမ္မာဝဋ္ဋနဝသေန နိဒ္ဓါရိတာနီတိ အဓိပ္ပါယော.

အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ဝိဘတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

၃၃. တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိဟာရောတိ ဝိဘတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေါ. တတ္ထ ဓမ္မဝိဘတ္တိဘူမိဝိဘတ္တိပဒဋ္ဌာနဝိဘတ္တီတိ တိဝိဓာ ဝိဘတ္တိ. တာသု ယသ္မာ ဓမ္မေသု ဝိဘာဂတော နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု တတ္ထ လဗ္ဘမာနော ဘူမိဝိဘာဂေါ ပဒဋ္ဌာနဝိဘာဂေါ စ နိဒ္ဒိသိယမာနော သုဝိညေယျော ဟောတိ၊ တသ္မာ ဓမ္မဝိဘတ္တိံ တာဝ နိဒ္ဒိသန္တော သောဠသဝိဓေ ပဋ္ဌာနေ ယေသံ သုတ္တာနံ ဝသေန ဝိသေသတော ဝိဘဇိတဗ္ဗာ၊ တာနိ သုတ္တာနိ ဒဿေတုံ ‘‘ဒွေ သုတ္တာနိ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝါသနာ ပုညဘာဝနာ၊ တဿာ ဘာဂေါ ကောဋ္ဌာသော ဝါသနာဘာဂေါ၊ တဿ ဟိတန္တိ ဝါသနာဘာဂိယံ၊ သုတ္တံ. နိဗ္ဗိဇ္ဈနံ လောဘက္ခန္ဓာဒီနံ ပဒါလနံ နိဗ္ဗေဓော၊ တဿ ဘာဂေါတိ သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝ. ယသ္မိံ သုတ္တေ တီဏိ ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ ဒေသိတာနိ၊ တံ သုတ္တံ ဝါသနာဘာဂိယံ. ယသ္မိံ ပန သေက္ခာသေက္ခာ ဒေသိတာ၊ တံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ. အယဉ္စ အတ္ထော ပါဠိယံယေဝ အာဂမိဿတိ.

ပုညဘာဂိယာတိ ပုညဘာဂေ ဘဝါ. တထာ ဖလဘာဂိယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဖလန္တိ ပန သာမညဖလံ. သံဝရသီလန္တိ ပါတိမောက္ခသံဝရော၊ သတိသံဝရော၊ ဉာဏသံဝရော၊ ခန္တိသံဝရော၊ ဝီရိယသံဝရောတိ ပဉ္စ သံဝရာ သံဝရသီလံ. ပဟာနသီလန္တိ တဒင်္ဂပ္ပဟာနံ၊ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနံ၊ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနံ၊ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပ္ပဟာနံ၊ နိဿရဏပ္ပဟာနန္တိ ပဉ္စပ္ပဟာနာနိ. တေသု နိဿရဏပ္ပဟာနဝဇ္ဇာနံ ပဟာနာနံ ဝသေန ပဟာနသီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သောတိ ယော ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တသမ္ပဋိဂ္ဂါဟကော၊ သော. တေန ဗြဟ္မစရိယေနာတိ တေန သံဝရသီလသင်္ခါတေန သေဋ္ဌစရိယေန ကာရဏဘူတေန ဗြဟ္မစာရီ ဘဝတိ. ဧတ္ထ စ အဋ္ဌသမာပတ္တိဗြဟ္မစရိယဿ န ပဋိက္ခေပေါ၊ ကေစိ ပန ‘‘တေနေဝ ဗြဟ္မစရိယေနာ’’တိ ပဌန္တိ၊ တေသံ မတေန သိယာ တဿ ပဋိက္ခေပေါ.

ပဟာနသီလေ ဌိတောတိ သမုစ္ဆေဒပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပ္ပဟာနာနံ ဝသေန ပဟာနသီလေ ဌိတော. တေန ဗြဟ္မစရိယေနာတိ တေန ပဟာနသီလေန ဝိသေသဘူတေန မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယေန. ယေ ပန ‘‘တေနေဝ ဗြဟ္မစရိယေနာ’’တိ ပဌန္တိ၊ တေသံ အယံ ပါဌော ‘‘ဝါသနာဘာဂိယံ နာမ သုတ္တံ ဒါနကထာ၊ သီလကထာ၊ သဂ္ဂကထာ၊ ပုညဝိပါကကထာ’’တိ. ယေ ပန ‘‘တေန ဗြဟ္မစရိယေနာ’’တိ ပဌန္တိ၊ တေသံ အယံ ပါဌော – ‘‘ဝါသနာဘာဂိယံ နာမ သုတ္တံ ဒါနကထာ၊ သီလကထာ၊ သဂ္ဂကထာ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသော’’တိ. တတ္ထ ကတမော ပါဌော ယုတ္တတရောတိ? ပစ္ဆိမော ပါဌောတိ နိဋ္ဌံ ဂန္တဗ္ဗံ. ယသ္မာ ‘‘နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ နာမ သုတ္တံ ယာ စတုသစ္စပ္ပကာသနာ’’တိ ဝက္ခတိ၊ န ဟိ မဟာထေရော သာဝသေသံ ကတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသီတိ.

‘‘နတ္ထိ ပဇာနနာ’’တိအာဒိနာ ဥဘိန္နံ သုတ္တာနံ သာတိသယံ အသင်္ကရကာရဏံ ဒဿေတိ. တတ္ထ ပဇာနနာတိ အရိယမဂ္ဂဿ ပဒဋ္ဌာနဘူတာ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီ ဝိပဿနာပညာ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သုတ္တာနီတိ ဣမေသံ သုတ္တာနံ ဝါသနာဘာဂိယနိဗ္ဗေဓဘာဂိယာနံ ဝက္ခမာနာနဉ္စ သံကိလေသဘာဂိယအသေက္ခဘာဂိယာနံ ဝသေန စတ္တာရိ သုတ္တာနိ. ဒေသနာယာတိ ဒေသနာနယေန. သဗ္ဗတော ဝိစယေန ဟာရေန ဝိစိနိတွာတိ သဗ္ဗတောဘာဂေန ဧကာဒသသု ဌာနေသု ပက္ခိပိတွာ ဝိစယေန ဟာရေန ဝိစိနိတွာ. ‘‘ယုတ္တိဟာရေန ယောဇေတဗ္ဗာနီ’’တိ ဧတေန ဝိစယဟာရယုတ္တိဟာရာ ဝိဘတ္တိဟာရဿ ပရိကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဒဿေတိ. ‘‘ယာဝတိကာ ဉာဏဿ ဘူမီ’’တိ ဣမိနာ ဝိဘတ္တိဟာရဿ မဟာဝိသယတံ ဒဿေတိ.

၃၄. ဧဝံ ဝါသနာဘာဂိယနိဗ္ဗေဓဘာဂိယဘာဝေဟိ ဓမ္မေ ဧကဒေသေန ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိ တေသံ ကိလေသဘာဂိယအသေက္ခဘာဂိယဘာဝေဟိ သာဓာရဏာသာဓာရဏဘာဝေဟိ ဝိဘဇိတုံ ‘‘တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာတိ ကတမေ သဘာဝဓမ္မာ. သာဓာရဏာတိ အဝိသိဋ္ဌာ၊ သမာနာတိ အတ္ထော. ဒွေ ဓမ္မာတိ ဒုဝေ ပကတိယော. ပကတိအတ္ထော ဟိ အယံ ဓမ္မ-သဒ္ဒေါ ‘‘ဇာတိဓမ္မာနံ သတ္တာန’’န္တိအာဒီသု (ပဋိ. မ. ၁.၃၃) ဝိယ. နာမသာဓာရဏာတိ နာမေန သာဓာရဏာ၊ ကုသလာကုသလာတိ သမာနနာမာတိ အတ္ထော. ဝတ္ထုသာဓာရဏာတိ ဝတ္ထုနာ နိဿယေန သာဓာရဏာ၊ ဧကသန္တတိပတိတတာယ သမာနဝတ္ထုကာတိ အတ္ထော. ဝိသေသတော သံကိလေသပက္ခေ ပဟာနေကဋ္ဌာ နာမသာဓာရဏာ၊ သဟဇေကဋ္ဌာ ဝတ္ထုသာဓာရဏာ. အညမ္ပိ ဧဝံ ဇာတိယန္တိ ကိစ္စပစ္စယပဋိပက္ခာဒီဟိ သမာနံ သင်္ဂဏှာတိ. မိစ္ဆတ္တနိယတာနံ အနိယတာနန္တိ ဣဒံ ပုထုဇ္ဇနာနံ ဥပလက္ခဏံ. တသ္မာ သဿတဝါဒါ ဥစ္ဆေဒဝါဒါတိ အာဒိကော သဗ္ဗော ပုထုဇ္ဇနဘေဒေါ အာဟရိတွာ ဝတ္တဗ္ဗော. ဒသနပ္ပဟာတဗ္ဗာ ကိလေသာ သာဓာရဏာ မိစ္ဆတ္တနိယတာနံ အနိယတာနံ ဧဝ စ သမ္ဘဝတော သမ္မတ္တနိယတာနံ အသမ္ဘဝတော စ. ဣမိနာ နယေန သေသပဒေသုပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

အရိယသာဝကောတိ သေက္ခံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. သဗ္ဗာ သာ အဝီတရာဂေဟိ သာဓာရဏာတိ လောကိယသမာပတ္တိ ရူပါဝစရာ အရူပါဝစရာ ဒိဗ္ဗဝိဟာရော ဗြဟ္မဝိဟာရော ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တီတိ ဧဝမာဒီဟိ ပရိယာယေဟိ သာဓာရဏာ. ကုသလသမာပတ္တိ ပန ဣမိနာ ပရိယာယေန သိယာ အသာဓာရဏာ၊ ဣမံ ပန ဒေါသံ ပဿန္တာ ကေစိ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ။ပေ။ သဗ္ဗာ သာ အဝီတရာဂေဟိ သာဓာရဏာ’’တိ ပဌန္တိ. ကထံ တေ ဩဓိသော ဂဟိတာ၊ အထ ဩဓိသော ဂဟေတဗ္ဗာ၊ ကထံ သာဓာရဏာတိ? အနုယောဂံ မနသိကတွာ တံ ဝိသောဓေန္တော အာဟ – ‘‘သာဓာရဏာ ဟိ ဓမ္မာ ဧဝံ အညမည’’န္တိအာဒိ. တဿတ္ထော – ယထာ မိစ္ဆတ္တနိယတာနံ အနိယတာနဉ္စ သာဓာရဏာတိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ သာဓာရဏာ ဓမ္မာ န သဗ္ဗသတ္တာနံ သာဓာရဏတာယ သာဓာရဏာ၊ ကသ္မာ? ယသ္မာ အညမညံ ပရံ ပရံ သကံ သကံ ဝိသယံ နာတိဝတ္တန္တိ. ပဋိနိယတဉှိ တေသံ ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ၊ ဣတရထာ တထာ ဝေါဟာရော ဧဝ န သိယာတိ အဓိပ္ပါယော. ယသ္မာ စ ဧတေ ဧဝ ဓမ္မာ ဧဝံ နိယတာ ဝိသယာ၊ တသ္မာ ‘‘ယောပိ ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော န သော တံ ဓမ္မံ ဥပါတိဝတ္တတီ’’တိ အာဟ. န ဟိ မိစ္ဆတ္တနိယတာနံ အနိယတာနဉ္စ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ကိလေသာ န သန္တိ၊ အညေသံ ဝါ သန္တီတိ ဧဝံ သေသေပိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

အသာဓာရဏော နာမ ဓမ္မော တဿ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ပစ္စတ္တနိယတော အရိယေသု သေက္ခာသေက္ခဓမ္မဝသေန အနရိယေသု သဗ္ဗာဘဗ္ဗပဟာတဗ္ဗဝသေန ဂဝေသိတဗ္ဗော၊ ဣတရဿ တထာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဘာဝါဘာဝတော. သော စ ခေါ သာဓာရဏာဝိဓုရတာယ တံ တံ ဥပါဒါယ တထာဝုတ္တဒေသနာနုသာရေနာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ အသာဓာရဏာ ယာဝ ဒေသနံ ဥပါဒါယ ဂဝေသိတဗ္ဗာ သေက္ခာသေက္ခာ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗာ’’တိ ဣမိနာ. အဋ္ဌမကဿာတိ သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နဿ. ဓမ္မတာတိ ဓမ္မသဘာဝေါ ပဌမဿ မဂ္ဂဋ္ဌတာ ဒုတိယဿ ဖလဋ္ဌတာ. ပဌမဿ ဝါ ပဟီယမာနကိလေသတာ. ဒုတိယဿ ပဟီနကိလေသတာ. ပုန အဋ္ဌမကဿာတိ အနာဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌဿ. နာမန္တိ သေက္ခာတိ နာမံ. ဓမ္မတာတိ တံတံမဂ္ဂဋ္ဌတာ ဟေဋ္ဌိမဖလဋ္ဌတာ စ. ပဋိပန္နကာနန္တိ မဂ္ဂသမင်္ဂီနံ. နာမန္တိ ပဋိပန္နကာတိ နာမံ. ဧဝံ ‘‘အဋ္ဌမကဿာ’’တိအာဒိနာ အရိယပုဂ္ဂလေသု အသာဓာရဏဓမ္မံ ဒဿေတွာ ဣတရေသု နယဒဿနတ္ထံ ‘‘ဧဝံ ဝိသေသာနုပဿိနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. လောကိယဓမ္မေသု ဧဝ ဟိ ဟီနာဒိဘာဝေါ. တတ္ထ ဝိသေသာနုပဿိနာတိ အသာဓာရဏဓမ္မာနုပဿိနာ. မိစ္ဆတ္တနိယတာနံ အနိယတာ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ မိစ္ဆတ္တနိယတာ ဓမ္မာ အသာဓာရဏာ. မိစ္ဆတ္တနိယတေသုပိ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ အနိယတာ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ. နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အသာဓာရဏာတိ ဣမိနာ နယေန ဝိသေသာနုပဿိနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဧဝံ နာနာနယေဟိ ဓမ္မဝိဘတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဘူမိဝိဘတ္တိံ ပဒဋ္ဌာနဝိဘတ္တိဉ္စ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဒဿနဘူမီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဒဿနဘူမီတိ ပဌမမဂ္ဂေါ. ယသ္မာ ပန ပဌမမဂ္ဂက္ခဏေ အရိယသာဝကော သမ္မတ္တနိယာမံ ဩက္ကမန္တော နာမ ဟောတိ၊ တတော ပရံ ဩက္ကန္တော၊ တသ္မာ ‘‘ဒဿနဘူမိ နိယာမာဝက္ကန္တိယာ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ ဟေဋ္ဌိမော ဟေဋ္ဌိမော မဂ္ဂေါ ဥပရိဥပရိမဂ္ဂါဓိဂမဿ ကာရဏံ ဟောတိ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိအာဒီနိ အပ္ပဟာယ ကာမရာဂဗျာပါဒါဒိပ္ပဟာနဿ အသက္ကုဏေယျတ္တာ. တထာပိ အရိယမဂ္ဂေါ အတ္တနော ဖလဿ ဝိသေသကာရဏံ အာသန္နကာရဏဉ္စာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဘာဝနာဘူမိ ဥတ္တရိကာနံ ဖလာနံ ပတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ ဉာဏုတ္တရဿ တထာဝိဓပစ္စယသမာယောဂေ စ ဟောတီတိ သာ ဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တာ. ဣတရာ ပန တိဿောပိ ပဋိပဒါ သမထံ အာဝဟန္တိ ဧဝ. တာသု သဗ္ဗမုဒုတာယ ဒဿိတာယ သေသာပိ ဒဿိတာ ဧဝါတိ အာဟ – ‘‘ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ သမထဿ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိ.

ဒါနမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထူတိ ဒါနမေဝ ဒါနမယံ၊ ပုဇ္ဇဖလနိဗ္ဗတ္တနဋ္ဌေန ပုညံ၊ တဒေဝ ကတ္တဗ္ဗတော ကိရိယာ၊ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာဒီနံ အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော ဝတ္ထု စာတိ ဒါနမယပုညကိရိယဝတ္ထု. ပရတောဃောသဿာတိ ဓမ္မဿဝနဿ. သာဓာရဏန္တိ န ဗီဇံ ဝိယ အင်္ကုရဿ၊ ဒဿနဘူမိအာဒယော ဝိယ ဝါ နိယာမာဝက္ကန္တိအာဒီနံ အာဝေဏိကံ၊ အထ ခေါ သာဓာရဏံ၊ တဒညကာရဏေဟိပိ ပရတောဃောသဿ ပဝတ္တနတောတိ အဓိပ္ပါယော. တတ္ထ ကေစိ ဒါယကဿ ဒါနာနုမောဒနံ အာစိဏ္ဏန္တိ ဒါနံ ပရတောဃောသဿ ကာရဏန္တိ ဝဒန္တိ. ဒါယကော ပန ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိံ အာကင်္ခန္တော ဒါနသီလာဒိဂုဏဝိသေသာနံ သဝနေ ယုတ္တပ္ပယုတ္တော ဟောတီတိ ဒါနံ ဓမ္မဿဝနဿ ကာရဏံ ဝုတ္တံ.

သီလသမ္ပန္နော ဝိပ္ပဋိသာရာဘာဝေန သမာဟိတော ဓမ္မစိန္တာသမတ္ထော ဟောတီတိ သီလံ စိန္တာမယဉာဏဿ ကာရဏန္တိ အာဟ ‘‘သီလမယ’’န္တိအာဒိ. ဘာဝနာမယန္တိ သမထသင်္ခါတံ ဘာဝနာမယံ. ဘာဝနာမယိယာတိ ဥပရိဈာနသင်္ခါတာယ ဝိပဿနာသင်္ခါတာယ စ ဘာဝနာမယိယာ. ပုရိမံ ပုရိမဉှိ ပစ္ဆိမဿ ပစ္ဆိမဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣဒါနိ ယသ္မာ ဒါနံ သီလံ လောကိယဘာဝနာ စ န ကေဝလံ ယထာဝုတ္တပရတောဃောသာဒီနံယေဝ၊ အထ ခေါ ယထာက္ကမံ ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂမဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌီနမ္ပိ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တမ္ပိ နယံ ဒဿေတုံ ပုန ‘‘ဒါနမယ’’န္တိအာဒိနာ ဒေသနံ ဝဍ္ဎေသိ. တထာ ပတိရူပဒေသဝါသာဒယော ကာယဝိဝေကစိတ္တဝိဝေကာဒီနံ ကာရဏံ ဟောတီတိ ဣမံ နယံ ဒဿေတုံ ‘‘ပတိရူပဒေသဝါသော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကုသလဝီမံသာယာတိ ပဋိသင်္ခါနုပဿနာယ. အကုသလပရိစ္စာဂေါတိ ဣမိနာ ပဟာနပရိညာ ဝုတ္တာတိ. သမာဓိန္ဒြိယဿာတိ မဂ္ဂသမာဓိန္ဒြိယဿ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဝိဘတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.