၁၄. အဓိဋ္ဌာနဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၆. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရောတိ အဓိဋ္ဌာနဟာရဝိဘင်္ဂေါ. တတ္ထ တထာ ဓာရယိတဗ္ဗာတိ ဧကတ္တဝေမတ္တတာသင်္ခါတသာမညဝိသေသမတ္တတော ဓာရယိတဗ္ဗာ၊ န ပန တတ္ထ ကိဉ္စိ ဝိကပ္ပေတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပါယော. အဝိကပ္ပေတဗ္ဗတာယ ကာရဏံ နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တမေဝ. တံ တံ ဖလံ မဂ္ဂတိ ဂဝေသတီတိ မဂ္ဂေါ၊ တဒတ္ထိကေဟိ မဂ္ဂီယတိ ဂဝေသီယတီတိ ဝါ မဂ္ဂေါ. နိရတိယဋ္ဌေန နိရဿာဒဋ္ဌေန စ နိရယော. ဥဒ္ဓံ အနုဂန္တွာ တိရိယံ အဉ္စိတာတိ တိရစ္ဆာနာ. တိရစ္ဆာနာဝ တိရစ္ဆာနယောနိ. ပေတတာယ ပေတ္တိ၊ ဣတော ပေစ္စ ဂတဘာဝေါတိ အတ္ထော. ပေတ္တိ ဧဝ ပေတ္တိဝိသယော. န သုရန္တိ န ဘာသန္တိ န ဒိဗ္ဗန္တီတိ အသုရာ. အသုရာ ဧဝ အသုရယောနိ. ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပါဒီဟိ သုဋ္ဌု အဂ္ဂါတိ သဂ္ဂါ. မနဿ ဥဿန္နတာယ မနုဿာ. ဝါနံ ဝုစ္စတိ တဏှာ၊ တံ တတ္ထ နတ္ထီတိ နိဗ္ဗာနံ. နိရယံ ဂစ္ဆတီတိ နိရယဂါမီ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. အသုရယောနိယောတိ အသုရယောနိယာ ဟိတော၊ အသုရဇာတိနိဗ္ဗတ္တနကောတိ အတ္ထော. သဂ္ဂံ ဂမေတီတိ သဂ္ဂဂါမိယော. မနုဿဂါမီတိ မနုဿလောကဂါမီ. ပဋိသင်္ခါနိရောဓောတိ ပဋိသင်္ခါယ ပဋိပက္ခဘာဝနာယ နိရောဓော၊ ပဋိပက္ခေ ဝါ တထာ အပ္ပဝတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟဿ ပဋိပက္ခဝုတ္တိယာ အနုပ္ပါဒေါ. အပ္ပဋိသင်္ခါနိရောဓောတိ သင်္ခတဓမ္မာနံ သရသနိရောဓော၊ ခဏိကနိရောဓောတိ အတ္ထော.

၄၇. ရူပန္တိ ဧကတ္တတာ. ဘူတာနံ ဥပါဒါယာတိ ဝေမတ္တတာ. ဥပါဒါရူပန္တိ ဧကတ္တတာ. စက္ခာယတနံ။ပေ။ ကဗဠီကာရော အာဟာရောတိ ဝေမတ္တတာ. တထာ ဘူတရူပန္တိ ဧကတ္တတာ. ပထဝီဓာတု ။ပေ။ ဝါယောဓာတူတိ ဝေမတ္တတာ. ပထဝီဓာတူတိ ဧကတ္တတာ. ဝီသတိ အာကာရာ ဝေမတ္တတာ. အာပေါဓာတူတိ ဧကတ္တတာ. ဒွါဒသ အာကာရာ ဝေမတ္တတာ. တေဇောဓာတူတိ ဧကတ္တတာ. စတ္တာရော အာကာရာ ဝေမတ္တတာ. ဝါယောဓာတူတိ ဧကတ္တတာ. ဆ အာကာရာ ဝေမတ္တတာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ဒွီဟိ အာကာရေဟိ ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဏှာတီ’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ကေသာတိ ကေသာ နာမ ဥပါဒိန္နကသရီရဋ္ဌကာ ကက္ခဠလက္ခဏာ ဣမသ္မိံ သရီရေ ပါဋိယေက္ကော ပထဝီဓာတုကောဋ္ဌာသော. လောမာ နာမ။ပေ။ မတ္ထလုင်္ဂံ နာမ သရီရဋ္ဌကံ ကက္ခဠလက္ခဏံ ဣမသ္မိံ သရီရေ ပါဋိယေက္ကော ကောဋ္ဌာသောတိ အယံ ဝေမတ္တတာ. အာပေါဓာတူတိအာဒိကောဋ္ဌာသေသု ပိတ္တာဒီသု ဧသေဝ နယော. အယံ ပန ဝိသေသော – ယေန စာတိ ယေန တေဇောဓာတုနာ ကုပိတေန. သန္တပ္ပတီတိ အယံ ကာယော သန္တပ္ပတိ ဧကာဟိကဇရာဒိဘာဝေန ဥသုမဇာတော ဟောတိ. ယေန စ ဇီရီယတီတိ ယေန အယံ ကာယော ဇရီယတိ. ဣန္ဒြိယဝေကလ္လတံ ဗလက္ခယံ ဝလိတ္တစပလိတာဒိဉ္စ ပါပုဏာတိ. ယေန စ ပရိဍယှတီတိ ယေန ကုပိတေန အယံ ကာယော ဍယှတိ၊ သော စ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဍယှာမိ ဍယှာမီ’’တိ ကန္ဒန္တော သတဓောတသပ္ပိဂေါသီတစန္ဒနာဒိလေပနံ တာလဝဏ္ဋဝါတဉ္စ ပစ္စာသီသတိ. ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ သမ္မာ ပရိဏာမံ ဂစ္ဆတီတိ အသိတံ ဝါ ဩဒနာဒိ၊ ပီတံ ဝါ ပါနကာဒိ၊ ခါယိတံ ဝါ ပိဋ္ဌခဇ္ဇကာဒိ၊ သာယိတံ ဝါ အမ္ဗပက္ကမဓုဖာဏိတာဒိ သမ္မာ ပရိပါကံ ဂစ္ဆတိ၊ ရသာဒိဘာဝေန ဝိဝေကံ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ပုရိမာ တယော တေဇောဓာတူ စတုသမုဋ္ဌာနာ. ပစ္ဆိမော ကမ္မသမုဋ္ဌာနောဝ.

ဥဒ္ဓင်္ဂမာ ဝါတာတိ ဥဂ္ဂါရဟိက္ကာရာဒိပဝတ္တကာ ဥဒ္ဓံ အာရောဟနဝါတာ. အဓောဂမာ ဝါတာတိ ဥစ္စာရပဿာဝါဒိနီဟရဏကာ အဓော ဩရောဟနဝါတာ. ကုစ္ဆိသယာ ဝါတာတိ အန္တာနံ ဗဟိဝါတာ. ကောဋ္ဌာသယာ ဝါတာတိ အန္တာနံ အန္တောဝါတာ. အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရိနော ဝါတာတိ ဓမနိဇာလာနုသာရေန သကလသရီရေ အင်္ဂမင်္ဂါနိ အနုသဋာ သမိဉ္ဇနပသာရဏာဒိနိဗ္ဗတ္တကာ ဝါတာ. အဿာသောတိ အန္တောပဝိသနနာသိကဝါတော. ပဿာသောတိ ဗဟိနိက္ခမနနာသိကဝါတော. ဧတ္ထ စ ပုရိမာ သဗ္ဗေ စတုသမုဋ္ဌာနာ. အဿာသပဿာသာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဧဝ. ဧဝံ ဝေမတ္တတာဒဿနဝသေန ဝိဘာဂေန ဥဒါဟဋာ စတဿော ဓာတုယော ပဋိက္ကူလမနသိကာရဝသေန ဥပသံဟရန္တော ‘‘ဣမေဟိ ဒွါစတ္တာလီသာယ အာကာရေဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ န ဂယှူပဂန္တိ န ဂဟဏယောဂ္ဂံ. သဘာဝဘာဝတောတိ သဘာဝလက္ခဏတော.

ဧဝံ ပဋိက္ကူလမနသိကာရံ ဒဿေတွာ ပုန တတ္ထ သမ္မသနစာရံ ပါဠိဝသေနေဝ ဒဿေတုံ ‘‘တေနာဟ ဘဂဝါ ယာ စေဝ ခေါ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ သုဝိညေယျံ.

၄၈. ဧဝံ သစ္စမဂ္ဂရူပဓမ္မဝသေန အဓိဋ္ဌာနဟာရံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အဝိဇ္ဇာဝိဇ္ဇာဒီနမ္ပိ ဝသေန တံ ဒဿေတုံ ‘‘အဝိဇ္ဇာတိ ဧကတ္တတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘ဒုက္ခေ အညာဏ’’န္တိအာဒီသု ယသ္မာ အဝိဇ္ဇာ ဒုက္ခသစ္စဿ ယာထာဝသရသလက္ခဏံ ဇာနိတုံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ န ဒေတိ ဆာဒေတွာ ပရိယောနန္ဓိတွာ တိဋ္ဌတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဒုက္ခေ အညာဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တထာ ယသ္မာ ဒုက္ခသမုဒယဿ ဒုက္ခနိရောဓဿ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ယာထာဝသရသလက္ခဏံ ဇာနိတုံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ န ဒေတိ ဆာဒေတွာ ပရိယောနန္ဓိတွာ တိဋ္ဌတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ပုဗ္ဗန္တော အတီတဒ္ဓဘူတာ ခန္ဓာယတနဓာတုယော. အပရန္တော အနာဂတဒ္ဓဘူတာ. ပုဗ္ဗန္တာပရန္တော တဒုဘယံ. ဣဒပ္ပစ္စယတာ သင်္ခါရာဒီနံ ကာရဏာနိ အဝိဇ္ဇာဒီနိ. ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ အဝိဇ္ဇာဒီဟိ နိဗ္ဗတ္တာ သင်္ခါရာဒိဓမ္မာ.

တတ္ထာယံ အဝိဇ္ဇာ ယသ္မာ အတီတာနံ ခန္ဓာဒီနံ ယာဝ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာနံ ဓမ္မာနံ ယာထာဝသရသလက္ခဏံ ဇာနိတုံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ န ဒေတိ ဆာဒေတွာ ပရိယောနန္ဓိတွာ တိဋ္ဌတိ၊ တသ္မာ ‘‘ပုဗ္ဗန္တေ အညာဏံ ယာဝ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု အညာဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝါယံ အဝိဇ္ဇာ ကိစ္စတော ဇာတိတောပိ ကထိတာ. အယဉှိ ဣမာနိ အဋ္ဌ ဌာနာနိ ဇာနိတုံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ န ဒေတီတိ ကိစ္စတော ကထိတာ. ဥပ္ပဇ္ဇမာနာပိ ဣမေသု အဋ္ဌသု ဌာနေသု ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဇာတိတော ကထိတာ. ဧဝံ ကိစ္စတော ဇာတိတော စ ကထိတာပိ လက္ခဏတော ကထိတေ ဧဝ သုကထိတာ ဟောတီတိ လက္ခဏတော ဒဿေတုံ ‘‘အညာဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ ဉာဏံ အတ္ထာနတ္ထံ ကာရဏာကာရဏံ စတုသစ္စဓမ္မံ ဝိဒိတံ ပါကဋံ ကရောတိ. အယံ ပန အဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တံ ဝိဒိတံ ပါကဋံ ကာတုံ န ဒေတီတိ ဉာဏပစ္စနီကတော အညာဏံ. ဒဿနန္တိပိ ပညာ၊ သာ ဟိ တံ အာကာရံ ပဿတိ. အဝိဇ္ဇာ ပန ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဿိတုံ န ဒေတီတိ အဒဿနံ. အဘိသမယောတိပိ ပညာ၊ သာ တံ အာကာရံ အဘိသမေတိ. အဝိဇ္ဇာ ပန ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တံ အဘိသမေတုံ န ဒေတီတိ အနဘိသမယော. အနုဗောဓော သမ္ဗောဓော ပဋိဝေဓောတိပိ ပညာ၊ သာ တံ အာကာရံ အနုဗုဇ္ဈတိ သမ္ဗုဇ္ဈတိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ. အဝိဇ္ဇာ ပန ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တံ အနုဗုဇ္ဈိတုံ သမ္ဗုဇ္ဈိတုံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ န ဒေတီတိ အနနုဗောဓော အသမ္ဗောဓော အပ္ပဋိဝေဓော. တထာ သလ္လက္ခဏံ ဥပလက္ခဏံ ပစ္စုပလက္ခဏံ သမပေက္ခဏန္တိပိ ပညာ၊ သာ တံ အာကာရံ သလ္လက္ခတိ ဥပလက္ခတိ ပစ္စုပလက္ခတိ သမံ သမ္မာ စ အပေက္ခတိ. အဝိဇ္ဇာ ပန ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တဿ တထာ ကာတုံ န ဒေတီတိ အသလ္လက္ခဏံ အနုပလက္ခဏံ အပစ္စုပလက္ခဏံ အသမပေက္ခဏန္တိ စ ဝုစ္စတိ.

နာဿ ကိဉ္စိ ပစ္စက္ခကမ္မံ အတ္ထိ၊ သယဉ္စ အပ္ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကတကမ္မန္တိ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မံ. ဒုမ္မေဓာနံ ဘာဝေါ ဒုမ္မေဇ္ဈံ. ဗာလာနံ ဘာဝေါ ဗာလျံ. သမ္ပဇညန္တိ ပညာ၊ သာ အတ္ထာနတ္ထံ ကာရဏာကာရဏံ စတုသစ္စဓမ္မံ သမ္ပဇာနာတိ. အဝိဇ္ဇာ ပန ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တံ ကာရဏံ ပဇာနိတုံ န ဒေတီတိ အသမ္ပဇညံ. မောဟနဝသေန မောဟော. ပမောဟနဝသေန ပမောဟော. သမ္မောဟနဝသေန သမ္မောဟော. အဝိန္ဒိယံ ဝိန္ဒတိ၊ ဝိန္ဒိယံ န ဝိန္ဒတီတိ အဝိဇ္ဇာ. ဝဋ္ဋသ္မိံ ဩဟနတိ ဩတရတီတိ အဝိဇ္ဇောဃော. ဝဋ္ဋသ္မိံ ယောဇေတီတိ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ. အပ္ပဟီနဋ္ဌေန စေဝ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော စ အဝိဇ္ဇာနုသယော. မဂ္ဂေ ပရိယုဋ္ဌိတစောရာ ဝိယ အဒ္ဓိကေ ကုသလစိတ္တံ ပရိယုဋ္ဌာတိ ဝိလုပ္ပတီတိ အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနံ. ယထာ နဂရဒွါရေ ပလိဃသင်္ခါတာယ လင်္ဂိယာ ပတိတာယ မနုဿာနံ နဂရပ္ပဝေသော ပစ္ဆိဇ္ဇတိ၊ ဧဝမေဝ ယဿ သက္ကာယနဂရေ အယံ ပတိတာ၊ တဿ နိဗ္ဗာနသမ္ပာပကံ ဉာဏဂမနံ ပစ္ဆိဇ္ဇတီတိ အဝိဇ္ဇာလင်္ဂီ နာမ ဟောတိ. အကုသလဉ္စ တံ မူလဉ္စ၊ အကုသလာနံ ဝါ မူလန္တိ အကုသလမူလံ. တံ ပန န အညံ၊ ဣဓာဓိပ္ပေတော မောဟောတိ မောဟော အကုသလမူလန္တိ အယံ ဧကပဒိကော အဝိဇ္ဇာယ အတ္ထုဒ္ဓါရော. အယံ ဝေမတ္တတာတိ အယံ အဝိဇ္ဇာယ ဝေမတ္တတာ.

ဝိဇ္ဇာတိ ဝိန္ဒိယံ ဝိန္ဒတီတိ ဝိဇ္ဇာ၊ ဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန ဝိဇ္ဇာ၊ ဝိဒိတကရဏဋ္ဌေန ဝိဇ္ဇာ. ‘‘ဒုက္ခေ ဉာဏ’’န္တိအာဒီသု ဒုက္ခသစ္စဿ ယာထာဝသရသလက္ခဏံ ဇာနာတိ ပဿတိ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ ဒုက္ခေ အရိယသစ္စေ ဝိသယဘူတေ ဉာဏံ ‘‘ဒုက္ခေ ဉာဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ပညာတိ တဿ တဿ အတ္ထဿ ပါကဋကရဏသင်္ခါတေန ပညာပနဋ္ဌေန ပညာ၊ တေန တေန ဝါ အနိစ္စာဒိနာ ပကာရေန ဓမ္မေ ဇာနာတီတိ ပညာ. ပဇာနနာကာရော ပဇာနနာ. အနိစ္စာဒီနိ ဝိစိနတီတိ ဝိစယော. ပကာရေဟိ ဝိစိနတီတိ ပဝိစယော. စတုသစ္စဓမ္မေ ဝိစိနတီတိ ဓမ္မဝိစယော. အနိစ္စာဒီနံ သလ္လက္ခဏဝသေန သလ္လက္ခဏာ. တေသံယေဝ ပတိ ပတိ ဥပလက္ခဏဝသေန ပစ္စုပလက္ခဏာ. ပဏ္ဍိတဘာဝေါ ပဏ္ဍိစ္စံ. ကုသလဘာဝေါ ကောသလ္လံ. နိပုဏဘာဝေါ နေပုညံ. အနိစ္စာဒီနံ ဝိဘာဝနဝသေန ဝေဘဗျာ. တေသံယေဝ စိန္တနဝသေန စိန္တာ. အနိစ္စာဒီနိ ဥပပရိက္ခတီတိ ဥပပရိက္ခာ. ဘူရီတိ ပထဝိယာ နာမံ၊ အယမ္ပိ သဏှဋ္ဌေန ဝိတ္ထတဋ္ဌေန စ ဘူရီ ဝိယာတိ ဘူရီ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဘူရီ ဝုစ္စတိ ပထဝီ၊ တာယ ပထဝိသမာယ ဝိတ္ထတာယ ပညာယ သမန္နာဂတောတိ ဘူရိပညော’’တိ (မဟာနိ. ၂၇). အပိ စ ဘူရီတိ ပညာယေဝေတံ အဓိဝစနံ. ဘူတေ အတ္ထေ ရမတီတိ ဘူရီ.

ကိလေသေ မေဓတိ ဟိံသတီတိ မေဓာ၊ ခိပ္ပံ ဂဟဏဓာရဏဋ္ဌေန ဝါ မေဓာ. ယဿုပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ သတ္တံ ဟိတပဋိပတ္တိယံ သမ္ပယုတ္တံ ဝါ ယာထာဝလက္ခဏပဋိဝေဓေ ပရိဏေတီတိ ပရိဏာယိကာ. အနိစ္စာဒိဝသေန ဓမ္မေ ဝိပဿတီတိ ဝိပဿနာ. သမ္မာ ပကာရေဟိ အနိစ္စာဒီနိ ဇာနာတီတိ သမ္ပဇညံ. ဥပ္ပထပဋိပန္နေ သိန္ဓဝေ ဝီထိအာရောပနတ္ထံ ပတောဒေါ ဝိယ ဥပ္ပထေ ဓာဝနကူဋစိတ္တံ ဝီထိအာရောပနတ္ထံ ဝိဇ္ဈတီတိ ပတောဒေါ ဝိယာတိ ပတောဒေါ. ဒဿနလက္ခဏေ ဣန္ဒဋ္ဌံ ကာရေတီတိ ဣန္ဒြိယံ၊ ပညာသင်္ခါတံ ဣန္ဒြိယံ ပညိန္ဒြိယံ. အဝိဇ္ဇာယ န ကမ္ပတီတိ ပညာဗလံ. ကိလေသစ္ဆေဒနဋ္ဌေန ပညာဝ သတ္ထံ ပညာသတ္ထံ. အစ္စုဂ္ဂတဋ္ဌေန ပညာဝ ပါသာဒေါ ပညာပါသာဒေါ. အာလောကနဋ္ဌေန ပညာဝ အာလောကော ပညာအာလောကော.

ဩဘာသနဋ္ဌေန ပညာဝ ဩဘာသော ပညာဩဘာသော. ပဇ္ဇောတနဋ္ဌေန ပညာဝ ပဇ္ဇောတော ပညာပဇ္ဇောတော. ရတိကရဏဋ္ဌေန ရတိဒါယကဋ္ဌေန ရတိဇနကဋ္ဌေန စိတ္တီကတဋ္ဌေန ဒုလ္လဘပါတုဘာဝဋ္ဌေန အတုလဋ္ဌေန အနောမသတ္တပရိဘောဂဋ္ဌေန စ ပညာဝ ရတနံ ပညာရတနံ. န တေန သတ္တာ မုယှန္တိ၊ သယံ ဝါ အာရမ္မဏေ န မုယှတီတိ အမောဟော. ဓမ္မဝိစယပဒံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ကသ္မာ ပနေတံ ပုန ဝုတ္တန္တိ? အမောဟဿ မောဟပဋိပက္ခဘာဝဒီပနတ္ထံ. တေနေတံ ဒီပေတိ – ယွာယံ အမောဟော၊ သော န ကေဝလံ မောဟတော အညော ဓမ္မော၊ မောဟဿ ပဋိပက္ခော ဓမ္မဝိစယသင်္ခါတော အမောဟောဝ ဣဓာဓိပ္ပေတောတိ. သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ယာထာဝနိယျာနိကကုသလဒိဋ္ဌိ. ဓမ္မဝိစယသင်္ခါတော ပသတ္ထော သုန္ဒရော ဝါ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါတိ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. မဂ္ဂင်္ဂန္တိ အရိယမဂ္ဂဿ အင်္ဂံ ကာရဏန္တိ မဂ္ဂင်္ဂံ. အရိယမဂ္ဂဿ အန္တောဂဓတ္တာ မဂ္ဂပရိယာပန္နန္တိ.

အသညာသမာပတ္တီတိ သညာဝိရာဂဘာဝနာဝသေန ပဝတ္တိတာ အသညဘဝူပပတ္တိနိဗ္ဗတ္တနသမာပတ္တိ. အနုပ္ပန္နေ ဟိ ဗုဒ္ဓေ ဧကစ္စေ တိတ္ထာယတနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝါယောကသိဏေ ပရိကမ္မံ ကတွာ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌာယ သညာယ ဒေါသံ ပဿန္တိ၊ သညာယ သတိ ဟတ္ထစ္ဆေဒါဒိဒုက္ခဉ္စေဝ သဗ္ဗဘယာနိ စ ဟောန္တိ၊ ‘‘အလံ ဣမာယ သညာယ၊ သညာဘာဝေါ သန္တော’’တိ ဧဝံ သညာယ ဒေါသံ ပဿိတွာ သညာဝိရာဂဝသေန စတုတ္ထဇ္ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနာ ကာလံ ကတွာ အသညီသု နိဗ္ဗတ္တန္တိ. စိတ္တံ နေသံ စုတိစိတ္တနိရောဓေနေဝ ဣဓ နိဝတ္တတိ၊ ရူပက္ခန္ဓမတ္တမေဝ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တတိ.

တေ ယထာ နာမ ဇိယာဝေဂုက္ခိတ္တော သရော ယတ္တကော ဇိယာဝေဂေါ၊ တတ္တကမေဝ အာကာသေ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝမေဝံ ဈာနဝေဂုက္ခိတ္တာ ဥပပဇ္ဇိတွာ ယတ္တကော ဈာနဝေဂေါ၊ တတ္တကမေဝ ကာလံ တိဋ္ဌန္တိ. ဈာနဝေဂေ ပန ပရိက္ခီဏေ တတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော အန္တရဓာယတိ၊ ဣဓ ပဋိသန္ဓိသညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘အသညဘဝူပပတ္တိနိဗ္ဗတ္တနသမာပတ္တီ’’တိ. ဝိဘူတသညာသမာပတ္တီတိ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိ. သာ ဟိ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏဿ ပဌမာရုပ္ပသညာယပိ ဝိဘာဝနတော ‘‘ဝိဘူတသညာ’’တိ ဝုစ္စတိ. ကေစိ ‘‘ဝိဘူတရူပသညာ’’တိ ပဌန္တိ၊ တေသံ မတေန ဝိဘူတရူပသမာပတ္တိ နာမ သေသာရုပ္ပသမာပတ္တိယော. သေသာ သမာပတ္တိယော သုဝိညေယျာဝ.

နေဝသေက္ခနာသေက္ခော ဈာယီတိ ဈာနလာဘီ ပုထုဇ္ဇနော. အာဇာနိယော ဈာယီတိ အရဟာ၊ သဗ္ဗေပိ ဝါ အရိယပုဂ္ဂလာ. အဿခလုင်္ကော ဈာယီတိ ခလုင်္ကဿသဒိသော ဈာယီ. တထာ ဟိ ခလုင်္ကော အဿော ဒမထံ န ဥပေတိ ဣတော စိတော စ ယထာရုစိ ဓာဝတိ၊ ဧဝမေဝံ ယော ပုထုဇ္ဇနော အဘိညာလာဘီ၊ သော အဘိညာ အဿာဒေတွာ ‘‘အလမေတ္တာဝတာ၊ ကတမေတ္တာဝတာ’’တိ ဥတ္တရိဒမထာယ အပရိသက္ကန္တော အဘိညာစိတ္တဝသေန ဣတော စိတော စ ဓာဝတိ ပဝတ္တတိ၊ သော ‘‘အဿခလုင်္ကော ဈာယီ’’တိ ဝုတ္တော. ဒိဋ္ဌုတ္တရော ဈာယီတိ ဈာနလာဘီ ဒိဋ္ဌိဂတိကော. ပညုတ္တရော ဈာယီတိ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနေန ဈာယီ၊ သဗ္ဗော ဧဝ ဝါ ပညာဓိကော ဈာယီ.

သရဏော သမာဓီတိ အကုသလစိတ္တေကဂ္ဂတာ၊ သဗ္ဗောပိ ဝါ သာသဝေါ သမာဓိ. အရဏော သမာဓီတိ သဗ္ဗော ကုသလာဗျာကတော သမာဓိ၊ လောကုတ္တရော ဧဝ ဝါ. သဝေရော သမာဓီတိ ပဋိဃစိတ္တေသု ဧကဂ္ဂတာ. အဝေရော သမာဓီတိ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ. အနန္တရဒုကေပိ ဧသေဝ နယော. သာမိသော သမာဓီတိ လောကိယသမာဓိ. သော ဟိ အနတိက္ကန္တဝဋ္ဋာမိသလောကာမိသတာယ သာမိသော. နိရာမိသော သမာဓီတိ လောကုတ္တရော သမာဓိ. သသင်္ခါရော သမာဓီတိ ဒုက္ခာပဋိပဒေါ ဒန္ဓာဘိညော သုခါပဋိပဒေါ စ ဒန္ဓာဘိညော. သော ဟိ သသင်္ခါရေန သပ္ပယောဂေန စိတ္တေန ပစ္စနီကဓမ္မေ ကိစ္ဆေန ကသိရေန နိဂ္ဂဟေတွာ အဓိဂန္တဗ္ဗော. ဣတရော အသင်္ခါရော သမာဓိ. ဧကံသဘာဝိတော သမာဓီတိ သုက္ခဝိပဿကဿ သမာဓိ. ဥဘယံသဘာဝိတော သမာဓီတိ သမထယာနိကဿ သမာဓိ. ဥဘယတော ဘာဝိတဘာဝနော သမာဓီတိ ကာယသက္ခိနော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဿ စ သမာဓိ. သော ဟိ ဥဘယတော ဘာဂေဟိ ဥဘယတော ဘာဝိတဘာဝနော.

အာဂါဠှပဋိပဒါတိ ကာမာနံ ဩရောဟနပဋိပတ္တိ၊ ကာမသုခါနုယောဂေါတိ အတ္ထော. နိဇ္ဈာမပဋိပဒါတိ ကာမဿ နိဇ္ဈာပနဝသေန ခေဒနဝသေန ပဝတ္တာ ပဋိပတ္တိ၊ အတ္တကိလမထာနုယောဂေါတိ အတ္ထော. အက္ခမာ ပဋိပဒါတိအာဒီသု ပဓာနကရဏကာလေ သီတာဒီနိ အသဟန္တဿ ပဋိပဒါ၊ တာနိ နက္ခမတီတိ အက္ခမာ. သဟန္တဿ ပန တာနိ ခမတီတိ ခမာ. ‘‘ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတီ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၆၊ အ. နိ. ၄.၁၄၊ ၆.၅၈) နယေန မိစ္ဆာဝိတက္ကေ သမေတီတိ သမာ. မနစ္ဆဋ္ဌာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဒမေတီတိ ဒမာ ပဋိပဒါ.

ဧဝန္တိ ဣမိနာ ဝုတ္တနယေန. ယော ဓမ္မောတိ ယော ကောစိ ဇာတိအာဒိဓမ္မော. ယဿ ဓမ္မဿာတိ တတော အညဿ ဇရာဒိဓမ္မဿ. သမာနဘာဝေါတိ ဒုက္ခာဒိဘာဝေန သမာနဘာဝေါ. ဧကတ္တတာယာတိ သမာနတာယ ဒုက္ခာဒိဘာဝါနံ ဧကီဘာဝေန. ဧကီ ဘဝတီတိ အနေကောပိ ‘‘ဒုက္ခ’’န္တိအာဒိနာ ဧကသဒ္ဒါဘိဓေယျတာယ ဧကီ ဘဝတိ. ဧတေန ဧကတ္တတာယ လက္ခဏမာဟ. ယေန ယေန ဝါ ပန ဝိလက္ခဏောတိ ယော ဓမ္မော ယဿ ဓမ္မဿ ယေန ယေန ဘာဝေန ဝိသဒိသော. တေန တေန ဝေမတ္တံ ဂစ္ဆတီတိ တေန တေန ဘာဝေန သော ဓမ္မော တဿ ဓမ္မဿ ဝေမတ္တတံ ဝိသဒိသတ္တံ ဂစ္ဆတိ၊ ဒုက္ခဘာဝေန သမာနောပိ ဇာတိအာဒိကော အဘိနိဗ္ဗတ္တိအာဒိဘာဝေန ဇရာဒိကဿ ဝိသိဋ္ဌတံ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. ဣမိနာ ဝေမတ္တတာယ လက္ခဏမာဟ.

ဣဒါနိ တာဝ ဧကတ္တဝေမတ္တတာဝိသယေ နိယောဇေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘သုတ္တေ ဝါ ဝေယျာကရဏေ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပုစ္ဆိတန္တိ ပုစ္ဆာဝသေန ဒေသိတသုတ္တဝသေန ဝုတ္တံ၊ န ပန အဓိဋ္ဌာနဟာရဿ ပုစ္ဆာဝိသယတာယ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

အဓိဋ္ဌာနဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.