၁၃. ဥဒယမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၇၄. တေရသမေ ဥဒယသုတ္တေ – အညာဝိမောက္ခန္တိ ပညာနုဘာဝနိဇ္ဈာနံ တံ ဝိမောက္ခံ ပုစ္ဆတိ.

ပဌမေနပိ ဈာနေန ဈာယီတိ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိသုခစိတ္တေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တေန ပဉ္စင်္ဂိကေန ပဌမဇ္ဈာနေန ဈာယတီတိ ဈာယီ. ဒုတိယေနာတိ ပီတိသုခစိတ္တေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တေန. တတိယေနာတိ သုခစိတ္တေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တေန. စတုတ္ထေနာတိ ဥပေက္ခာစိတ္တေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တေန. သဝိတက္ကသဝိစာရေနပိ ဈာနေန ဈာယီတိ စတုက္ကနယပဉ္စကနယေသု ပဌမဇ္ဈာနေန သဝိတက္ကသဝိစာရေနပိ ဈာနေန ဈာယတီတိ ဈာယီ. အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တေနာတိ ပဉ္စကနယေ ဒုတိယေန ဈာနေန. အဝိတက္ကအဝိစာရေနာတိ ဒုတိယတတိယာဒိအဝသေသဈာနေန. သပ္ပီတိကေနာတိ ပီတိသမ္ပယုတ္တေန ဒုကတိကဈာနေန. နိပ္ပီတိကေနာတိ ပီတိဝိရဟိတေန တဒဝသေသဈာနေန. သာတသဟဂတေနာတိ သုခသဟဂတေန တိကစတုက္ကဈာနေန. ဥပေက္ခာသဟဂတေနာတိ စတုက္ကပဉ္စကေန. သုညတေနပီတိ သုညတဝိမောက္ခသမ္ပယုတ္တေန. အနိမိတ္တေနပီတိ အနိစ္စနိမိတ္တံ ဓုဝနိမိတ္တံ အနိမိတ္တဉ္စ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ပဋိလဒ္ဓေန အနိမိတ္တေနပိ ဈာနေန ဈာယတီတိ ဈာယီ. အပ္ပဏိဟိတေနပီတိ မဂ္ဂါဂမနဝသေန ပဏိဓိံ သောဓေတွာ ပရိယာဒိယိတွာ ဖလသမာပတ္တိဝသေန အပ္ပဏိဟိတေနပိ. လောကိယေနပီတိ လောကိယေန ပဌမဒုတိယတတိယစတုတ္ထေန.

လောကုတ္တရေနပီတိ တေနေဝ လောကုတ္တရသမ္ပယုတ္တေန. ဈာနရတောတိ ဈာနေသု အဘိရတော. ဧကတ္တမနုယုတ္တောတိ ဧကတ္တံ ဧကီဘာဝံ အနုယုတ္တော ပယုတ္တော. သဒတ္ထဂရုကောတိ သကတ္ထဂရုကော၊ က-ကာရဿာယံ ဒ-ကာရော ကတော. သဒတ္ထောတိ စ အရဟတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဉှိ အတ္တူပနိဗဒ္ဓဋ္ဌေန အတ္တာနံ အဝိဇဟနဋ္ဌေန အတ္တနော ပရမတ္ထဋ္ဌေန စ အတ္တနော အတ္ထတ္တာ သကတ္ထောတိ ဝုစ္စတိ. ဖလသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနဝသေန သကတ္ထဂရုကော၊ ‘‘နိဗ္ဗာနဂရုကော’’တိ ဧကေ. အရဇောတိ နိက္ကိလေသော. ဝိရဇောတိ ဝိဂတကိလေသော. နိရဇောတိ အပနီတကိလေသော၊ ‘‘ဝိတရဇော’’တိပိ ပါဌော၊ သောယေဝတ္ထော. ရဇာပဂတောတိ ကိလေသေဟိ ဒူရီဘူတော. ရဇဝိပ္ပဟီနောတိ ကိလေသပ္ပဟီနော. ရဇဝိပ္ပယုတ္တောတိ ကိလေသေဟိ မုတ္တော.

ပါသာဏကေ စေတိယေတိ ပါသာဏပိဋ္ဌေ ပါရာယနသုတ္တန္တဒေသိတဋ္ဌာနေ. သဗ္ဗောဿုက္ကပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တာတိ သဗ္ဗေသံ ကိလေသဥဿုက္ကာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တာ၊ နာသိတတ္တာ အာသီနော.

ကိစ္စာကိစ္စန္တိ ‘‘ဣဒံ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ဣဒံ န ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ မနသာ စိန္တေတဗ္ဗံ. ကရဏီယာကရဏီယန္တိ ကာယဒွါရေန အဝဿံ ဣဒံ ကရဏီယံ၊ ဣဒံ န ကရဏီယန္တိ ဧဝံ ကရဏီယာကရဏီယံ. ပဟီနန္တိ ဝိဿဋ္ဌံ. ဝသိပ္ပတ္တောတိ ပဂုဏဘာဝပ္ပတ္တော.

၇၅. အထ ဘဂဝါ ယသ္မာ ဥဒယော စတုတ္ထဇ္ဈာနလာဘီ၊ တသ္မာဿ ပဋိလဒ္ဓဈာနဝသေန နာနပ္ပကာရတော အညာဝိမောက္ခံ ဒဿေန္တော ဥပရူပရိဂါထမာဟ. တတ္ထ ပဟာနံ ကာမစ္ဆန္ဒာနန္တိ ယဒိဒံ ပဌမံ ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေန္တဿ ကာမစ္ဆန္ဒပဟာနံ၊ တမ္ပိ အညာဝိမောက္ခန္တိ ပဗြူမိ. ဧဝံ သဗ္ဗပဒါနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

ယာ စိတ္တဿ အကလျတာတိ စိတ္တဿ ဂိလာနဘာဝေါ. ဂိလာနော ဟိ အကလ္လကောတိ ဝုစ္စတိ. ဝိနယေပိ ဝုတ္တံ – ‘‘နာဟံ၊ ဘန္တေ၊ အကလ္လကော’’တိ (ပါရာ. ၁၅၁). အကမ္မညတာတိ စိတ္တဂေလညသင်္ခါတောဝ အကမ္မညတာကာရော. ဩလီယနာတိ ဩလီယနာကာရော. ဣရိယာပထိကစိတ္တဉှိ ဣရိယာပထံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တံ ရုက္ခေ ဝဂ္ဂုလိ ဝိယ ခီလေ လဂ္ဂိတဖာဏိတဝါရကော ဝိယ စ ဩလီယတိ၊ တဿ တံ အာကာရံ သန္ဓာယ ‘‘ဩလီယနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒုတိယပဒံ ဥပသဂ္ဂဝသေန ဝဍ္ဎိတံ. လီနာတိ အဝိပ္ဖါရိကတာယ ပဋိကုဋိတံ. ဣတရေ ဒွေ အာကာရဘာဝနိဒ္ဒေသာ. ထိနန္တိ သပ္ပိပိဏ္ဍော ဝိယ အဝိပ္ဖါရိကတာယ ဃနဘာဝေန ဌိတံ. ထိယနာတိ အာကာရနိဒ္ဒေသော. ထိယိတဘာဝေါ ထိယိတတ္တံ၊ အဝိပ္ဖါရဝသေနေဝ ထဒ္ဓတာတိ အတ္ထော (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁၁၆၂).

၇၆. ဥပေက္ခာသတိသံသုဒ္ဓန္တိ စတုတ္ထဇ္ဈာနဥပေက္ခာသတီဟိ သံသုဒ္ဓံ. ဓမ္မတက္ကပုရေဇဝန္တိ ဣမိနာ တသ္မိံ စတုတ္ထဇ္ဈာနဝိမောက္ခေ ဌတွာ ဈာနင်္ဂါနိ ဝိပဿိတွာ အဓိဂတံ အရဟတ္တဝိမောက္ခံ ဝဒတိ. အရဟတ္တဝိမောက္ခဿ ဟိ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တသမ္မာသင်္ကပ္ပါဒိဘေဒေါ ဓမ္မတက္ကော ပုရေဇဝေါ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဓမ္မတက္ကပုရေဇဝ’’န္တိ. အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒနန္တိ ဧတမေဝ စ အညာဝိမောက္ခံ အဝိဇ္ဇာပဘေဒနသင်္ခါတံ နိဗ္ဗာနံ နိဿာယ ဇာတတ္တာ ကာရဏောပစာရေန ‘‘အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒန’’န္တိ ဗြူမီတိ.

ယာ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဥပေက္ခာတိ ဧတ္ထ ဥပပတ္တိတော ဣက္ခတီတိ ဥပေက္ခာ၊ သမံ ပဿတိ အပက္ခပတိတာ ဟုတွာ ပဿတီတိ အတ္ထော. ဥပေက္ခနာတိ အာကာရနိဒ္ဒေသော. အဇ္ဈုပေက္ခနာတိ ဥပသဂ္ဂဝသေန ပဒံ ဝဍ္ဎိတံ. စိတ္တသမတာတိ စိတ္တဿေကဂ္ဂဘာဝေါ. စိတ္တပ္ပဿဒ္ဓတာတိ စိတ္တဿ ဦနာတိရိတ္တဝဇ္ဇိတဘာဝေါ. မဇ္ဈတ္တတာတိ စိတ္တဿ မဇ္ဈေ ဌိတဘာဝေါ.

၇၇. ဧဝံ အဝိဇ္ဇာပဘေဒဝစနေန ဝုတ္တံ နိဗ္ဗာနံ သုတွာ ‘‘တံ ကိဿ ဝိပ္ပဟာနေန ဝုစ္စတီ’’တိ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ကိံသု သံယောဇနော’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ကိံသု သံယောဇနောတိ ကိံသံယောဇနော. ဝိစာရဏန္တိ ဝိစာရဏကာရဏံ. ကိဿဿ ဝိပ္ပဟာနေနာတိ ကိံနာမကဿ အဿ ဓမ္မဿ ဝိပ္ပဟာနေန.

၇၈. အထဿ ဘဂဝါ တမတ္ထံ ဗျာကရောန္တော ‘‘နန္ဒိသံယောဇနော’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဝိတက္ကဿာတိ ကာမဝိတက္ကာဒိကော ဝိတက္ကော အဿ.

၇၉. ဣဒါနိ တဿ နိဗ္ဗာနဿ မဂ္ဂံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ကထံ သတဿာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဝိညာဏန္တိ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏံ.

၈၀. အထဿ မဂ္ဂံ ကထေန္တော ဘဂဝါ ‘‘အဇ္ဈတ္တဉ္စာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဧဝံ သတဿာတိ ဧဝံ သတဿ သမ္ပဇာနဿ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋမေဝ.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဣဒမ္ပိ သုတ္တံ အရဟတ္တနိကူဋေနေဝ ဒေသေသိ၊ ဒေသနာပရိယောသာနေ စ ပုဗ္ဗသဒိသောဝ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ.

သဒ္ဓမ္မပ္ပဇ္ဇောတိကာယ စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာယ

ဥဒယမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.