နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာ

ပါရာယနဝဂ္ဂနိဒ္ဒေသော

၁. အဇိတမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

ပါရာယနဝဂ္ဂဿ ပဌမေ အဇိတသုတ္တနိဒ္ဒေသေ –

၁. ‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော၊ (ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော၊)

ကေနဿု နပ္ပကာသတိ၊

ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသိ၊ ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ. –

အဇိတမာဏဝဿ ပုစ္ဆိတေ ပဌမပဉှေ စ ဥပရူပရိပဉှေ စ နိဒ္ဒေသေသု စ ဝုတ္တဉ္စ ဥတ္တာနဉ္စ ဝဇ္ဇေတွာ ဝိသေသမေဝ ဝက္ခာမ. တတ္ထ နိဝုတောတိ ပဋိစ္ဆာဒိတော. ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသီတိ ကိံ အဿ လောကဿ အဘိလေပနံ ဝဒေသိ?

အာဝုတောတိ အာဝရိတော. နိဝုတောတိ ပဋိစ္ဆာဒိတော. ဩဝုတောတိ ဟေဋ္ဌာ ပဋိစ္ဆာဒိတော. ပိဟိတောတိ ဥပရိဘာဂေန ဆာဒိတော. ပဋိစ္ဆန္နောတိ အဝိဝဋော. ပဋိကုဇ္ဇိတောတိ အဓောမုခံ ဆာဒိတော.

နပ္ပကာသတီတိ နပ္ပကာသော ဟောတိ. နပ္ပဘာသတီတိ ဉာဏပ္ပဘာသံ န ကရောတိ. န တပတီတိ ဉာဏတပံ န ကရောတိ. န ဝိရောစတီတိ ဉာဏဝိရောစနံ န ကရောတိ. န ဉာယတီတိ န ဇာနီယတိ. န ပညာယတီတိ နပ္ပညာယတေ.

ကေန လိတ္တောတိ ကေန လိမ္ပိတော. သံလိတ္တော ဥပလိတ္တောတိ ဥပသဂ္ဂေန ပဒံ ဝဍ္ဎိတံ. အာစိက္ခသိ နိဒ္ဒေသဝသေန. ဒေသေသိ ပဋိနိဒ္ဒေသဝသေန. ပညပေသိ တေန တေန ပကာရေန. အတ္ထံ ဗောဓေန္တော ပဋ္ဌပေသိ. တဿတ္ထဿ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ဝိဝရသိ. ဗျဉ္ဇနဘာဝံ ဒဿေန္တော ဝိဘဇသိ. နိကုဇ္ဇိတဘာဝံ ဂမ္ဘီရဘာဝဉ္စ ဟရိတွာ သောတူနံ ဉာဏဿ ပတိဋ္ဌံ ဇနယန္တော ဥတ္တာနီကရောသိ. သဗ္ဗေဟိပိ ဣမေဟိ အာကာရေဟိ သောတူနံ အညာဏန္ဓကာရံ ဝိဓမေန္တော ပကာသေသီတိ ဧဝံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၂. ဝေဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတီတိ မစ္ဆရိယဟေတု စ ပမာဒဟေတု စ နပ္ပကာသတိ. မစ္ဆရိယံ ဟိဿ ဒါနာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ပကာသိတုံ န ဒေတိ၊ ပမာဒေါ သီလာဒီဟိ. ဇပ္ပါဘိလေပနန္တိ တဏှာ အဿ လောကဿ မက္ကဋလေပေါ ဝိယ မက္ကဋဿ အဘိလေပနံ. ဒုက္ခန္တိ ဇာတိအာဒိကံ ဒုက္ခံ.

ယေသံ ဓမ္မာနန္တိ ယေသံ ရူပါဒိဓမ္မာနံ. အာဒိတော သမုဒါဂမနံ ပညာယတီတိ ပဌမတော ဥပ္ပါဒေါ ပညာယတိ. အတ္ထင်္ဂမတော နိရောဓော ပညာယတီတိ ဘင်္ဂတော နိရုဇ္ဈနံ ပညာယတိ. ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကောတိ ကုသလာကုသလဝိပါကော ကမ္မံ အမုဉ္စိတွာ ပဝတ္တနတော ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကောတိ ဝုစ္စတိ. ဝိပါကသန္နိဿိတံ ကမ္မန္တိ ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကဿ ဩကာသံ ကတွာ ဌိတတ္တာ ဝိပါကသန္နိဿိတံ ကမ္မန္တိ ဝုစ္စတိ. နာမသန္နိဿိတံ ရူပန္တိ ပဉ္စဝေါကာရေ ရူပံ နာမံ အမုဉ္စိတွာ ပဝတ္တနတော နာမသန္နိဿိတံ ရူပန္တိ ဝုစ္စတိ. ရူပသန္နိဿိတံ နာမန္တိ ပဉ္စဝေါကာရေ နာမံ ရူပံ အမုဉ္စိတွာ ပဝတ္တနတော ရူပသန္နိဿိတံ နာမန္တိ ဝုစ္စတိ.

၃. သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာတိ သဗ္ဗေသု ရူပါဒိအာယတနေသု တဏှာဒိကာ သောတာ သန္ဒန္တိ. ကိံ နိဝါရဏန္တိ တေသံ ကိံ အာဝရဏံ ကာ ရက္ခာ. သံဝရံ ဗြူဟီတိ တံ တေသံ နိဝါရဏသင်္ခါတံ သံဝရံ ဗြူဟိ. ဧတေန သာဝသေသပ္ပဟာနံ ပုစ္ဆတိ. ကေန သောတာ ပိဓီယရေတိ ကေန ဓမ္မေန ဧတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ. ဧတေန အနဝသေသပ္ပဟာနံ ပုစ္ဆတိ.

သဝန္တီတိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. အာသဝန္တီတိ အဓောဂါမိနော ဟုတွာ သဝန္တိ. သန္ဒန္တီတိ နိရန္တရဂါမိနော ဟုတွာ သန္ဒမာနာ ပဝတ္တန္တိ. ပဝတ္တန္တီတိ ပုနပ္ပုနံ ဝတ္တန္တိ.

၄. သတိ တေသံ နိဝါရဏန္တိ ဝိပဿနာယုတ္တာ ကုသလာကုသလဓမ္မာနံ ဂတိယော သမနွေသမာနာ သတိ တေသံ သောတာနံ နိဝါရဏံ. သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမီတိ တမေဝါဟံ သတိံ သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမီတိ အဓိပ္ပါယော. ပညာယေတေ ပိဓီယရေတိ ရူပါဒီသု ပန အနိစ္စတာဒိပဋိဝေဓသာဓိကာယ မဂ္ဂပညာယ ဧတေ သောတာ သဗ္ဗသော ပိဓီယန္တိ.

ပစ္ဆိဇ္ဇန္တီတိ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ. သမုဒယဉ္စာတိ ပစ္စယဉ္စ. အတ္ထင်္ဂမဉ္စာတိ ဥပ္ပန္နာနံ အဘာဝဂမနဉ္စ၊ အနုပ္ပန္နာနံ အနုပ္ပါဒံ ဝါ. အဿာဒဉ္စာတိ အာနိသံသဉ္စ. အာဒီနဝဉ္စာတိ ဒေါသဉ္စ. နိဿရဏဉ္စာတိ နိက္ခမနဉ္စ.

၅. ပညာ စေဝါတိ ပဉှာဂါထာယ ယာ စာယံ တယာ ဝုတ္တာ ပညာ၊ ယာ စ သတိ၊ ယဉ္စ တဒဝသေသံ နာမရူပံ၊ ဧတံ သဗ္ဗမ္ပိ ကတ္ထ နိရုဇ္ဈတိ. ဧတံ မေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟီတိ ဧဝံ သင်္ခေပတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီတိ ဧတံ နာမရူပံ ကတ္ထ န ဘဝတိ. ဝူပသမ္မတီတိ နိဗ္ဗာတိ. အတ္ထံ ဂစ္ဆတီတိ အဘာဝံ ဂစ္ဆတိ. ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီတိ သန္နိသီဒတိ.

၆. ဝိဿဇ္ဇနဂါထာယ ပနဿ ယသ္မာ ပညာသတိယော နာမေနေဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တသ္မာ တာ ဝိသုံ န ဝုတ္တာ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ယံ မံ တွံ၊ အဇိတ၊ ဧတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ၊ တဒေတံ ယတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊ တံ တေ ဝဒါမိ. တဿ တဿ ဟိ ဝိညာဏဿ နိရောဓေန သဟေဝ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊ ဧတ္ထေဝ ဝိညာဏနိရောဓေန နိရုဇ္ဈတိ ဧတံ၊ ဝိညာဏနိရောဓာ တဿ တဿ နိရောဓော ဟောတိ၊ တံ နာတိဝတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏေန အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေနာတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တပညာယ ကုသလာကုသလစေတနာသမ္ပယုတ္တစိတ္တဿ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကဝသေန နိရုဇ္ဈနေန. တတ္ထ ဒုဝိဓော နိရောဓော အနုပါဒိန္နကနိရောဓော ဥပါဒိန္နကနိရောဓောတိ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ဟိ စတ္တာရိ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာနိ ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂတန္တိ ပဉ္စ စိတ္တာနိ နိရုဇ္ဈန္တိ၊ တာနိ ရူပံ သမုဋ္ဌာပေန္တိ. တံ အနုပါဒိန္နကရူပက္ခန္ဓော၊ တာနိ စိတ္တာနိ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ တယော အရူပက္ခန္ဓာ. တတ္ထ သစေ သောတာပန္နဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ အဘာဝိတော အဘဝိဿာ၊ တာနိ ပဉ္စ စိတ္တာနိ ဆသု အာရမ္မဏေသု ပရိယုဋ္ဌာနံ ပါပုဏေယျုံ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ပန နေသံ ပရိယုဋ္ဌာနုပ္ပတ္တိံ ဝါရယမာနော သေတုသမုဂ္ဃါတံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကဘာဝံ ကုရုမာနော အနုပါဒိန္နကံ နိရောဓေတိ နာမ. သကဒါဂါမိမဂ္ဂေန စတ္တာရိ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တာနိ ဒွေ ဒေါမနဿသဟဂတာနီတိ ဩဠာရိကကာမရာဂဗျာပါဒဝသေန ဆ စိတ္တာနိ နိရုဇ္ဈန္တိ. အနာဂါမိမဂ္ဂေန အဏုသဟဂတကာမရာဂဗျာပါဒဝသေန တာနိ ဧဝ ဆ စိတ္တာနိ နိရုဇ္ဈန္တိ. အရဟတ္တမဂ္ဂေန စတ္တာရိ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တာနိ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတဉ္စာတိ ပဉ္စ အကုသလစိတ္တာနိ နိရုဇ္ဈန္တိ. တတ္ထ သစေ တေသံ အရိယာနံ တေ မဂ္ဂါ အဘာဝိတာ အဿု၊ တာနိ စိတ္တာနိ ဆသု အာရမ္မဏေသု ပရိယုဋ္ဌာနံ ပါပုဏေယျုံ. တေ ပန တေသံ မဂ္ဂါ ပရိယုဋ္ဌာနုပ္ပတ္တိံ ဝါရယမာနာ သေတုသမုဂ္ဃါတံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကဘာဝံ ကုရုမာနာ အနုပါဒိန္နကံ နိရောဓေန္တိ နာမ. ဧဝံ အနုပါဒိန္နကနိရောဓော ဝေဒိတဗ္ဗော.

သစေ ပန သောတာပန္နဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ အဘာဝိတော အဘဝိဿာ၊ ဌပေတွာ သတ္တ ဘဝေ အနမတဂ္ဂေ သံသာရဝဋ္ဋေ ဥပါဒိန္နကက္ခန္ဓပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တေယျ. ကသ္မာ? တဿ ပဝတ္တိယာ ဟေတူနံ အတ္ထိတာယ. တီဏိ သံယောဇနာနိ ဒိဋ္ဌာနုသယော ဝိစိကိစ္ဆာနုသယောတိ ဣမေ ပန ပဉ္စ ကိလေသေ သော မဂ္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ. ဣဒါနိ ကုတော သောတာပန္နဿ သတ္တ ဘဝေ ဌပေတွာ အနမတဂ္ဂေ သံသာရဝဋ္ဋေ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တိဿတိ. ဧဝံ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ အပ္ပဝတ္တံ ကုရုမာနော ဥပါဒိန္နကံ နိရောဓေတိ နာမ.

သစေ သကဒါဂါမိဿ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေါ အဘာဝိတော အဘဝိဿာ၊ ဌပေတွာ ဒွေ ဘဝေ ပဉ္စသု ဘဝေသု ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တေယျ. ကသ္မာ? တဿ ပဝတ္တိယာ ဟေတူနံ အတ္ထိတာယ. ဩဠာရိကာနိ ကာမရာဂပဋိဃသံယောဇနာနိ ဩဠာရိကော ကာမရာဂါနုသယော ပဋိဃာနုသယောတိ ဣမေ ပန စတ္တာရော ကိလေသေ သော မဂ္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ. ဣဒါနိ ကုတော သကဒါဂါမိဿ ဒွေ ဘဝေ ဌပေတွာ ပဉ္စသု ဘဝေသု ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တိဿတိ. ဧဝံ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေါ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ အပ္ပဝတ္တံ ကုရုမာနော ဥပါဒိန္နကံ နိရောဓေတိ နာမ.

သစေ အနာဂါမိဿ အနာဂါမိမဂ္ဂေါ အဘာဝိတော အဘဝိဿာ၊ ဌပေတွာ ဧကံ ဘဝံ ဒုတိယဘဝေ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တေယျ. ကသ္မာ? တဿ ပဝတ္တိယာ ဟေတူနံ အတ္ထိတာယ. အဏုသဟဂတာနိ ကာမရာဂပဋိဃသညောဇနာနိ အဏုသဟဂတော ကာမရာဂါနုသယော ပဋိဃာနုသယောတိ ဣမေ ပန စတ္တာရော ကိလေသေ သော မဂ္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ. ဣဒါနိ ကုတော အနာဂါမိဿ ဧကံ ဘဝံ ဌပေတွာ ဒုတိယဘဝေ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တိဿတိ. ဧဝံ အနာဂါမိမဂ္ဂေါ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ အပ္ပဝတ္တံ ကုရုမာနော ဥပါဒိန္နကံ နိရောဓေတိ နာမ.

သစေ အရဟတော အရဟတ္တမဂ္ဂေါ အဘာဝိတော အဘဝိဿာ၊ ရူပါရူပဘဝေသု ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တေယျ. ကသ္မာ? တဿ ပဝတ္တိယာ ဟေတူနံ အတ္ထိတာယ. ရူပရာဂေါ အရူပရာဂေါ မာနော ဥဒ္ဓစ္စံ အဝိဇ္ဇာ မာနာနုသယော ဘဝရာဂါနုသယော အဝိဇ္ဇာနုသယောတိ ဣမေ ပန အဋ္ဌ ကိလေသေ သော မဂ္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ. ဣဒါနိ ကုတော ခီဏာသဝဿ ပုနဗ္ဘဝေ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ ပဝတ္တိဿတိ? ဧဝံ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ဥပါဒိန္နကပ္ပဝတ္တံ အပ္ပဝတ္တံ ကုရုမာနော ဥပါဒိန္နကံ နိရောဓေတိ နာမ.

သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ စေတ္ထ အပါယဘဝံ နိရောဓေတိ. သကဒါဂါမိမဂ္ဂေါ သုဂတိကာမဘဝေကဒေသံ. အနာဂါမိမဂ္ဂေါ ကာမဘဝံ. အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ရူပါရူပဘဝံ၊ သဗ္ဗဘဝေပိ နိရောဓေတိ ဧဝါတိ ဝဒန္တိ. ဧဝံ ဥပါဒိန္နကနိရောဓော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတ္ထ ‘‘အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေနာ’’တိ ဧတေန အနုပါဒိန္နကနိရောဓံ ဒဿေတိ. ‘‘ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ၊ ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ ဣမိနာ ပန ဥပါဒိန္နကနိရောဓံ ဒဿေတိ.

တတ္ထ သတ္တ ဘဝေ ဌပေတွာတိ ကာမဘဝတော ကာမဘဝံ သံသရန္တဿ သတ္တ ဘဝေ ဝဇ္ဇေတွာ. အနမတဂ္ဂေ သံသာရေတိ –

‘‘ခန္ဓာနဉ္စ ပဋိပါဋိ၊ ဓာတုအာယတနာန စ၊

အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ဝတ္တမာနာ၊ ‘သံသာရော’တိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၆၁၉၊ ဓ. သ. အဋ္ဌ. နိဒါနကထာ၊ အ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄.၁၉၉၊ ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၂.၁.၁၁၇၊ ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၁၄၊ ၅၈၊ ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၃၉) –

ဧဝံ ဝဏ္ဏိတေ သံသာရဝဋ္ဋေ. ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စာတိ နမနလက္ခဏံ စတုက္ခန္ဓသင်္ခါတံ နာမဉ္စ ရုပ္ပနလက္ခဏံ ဘူတောပါဒါယသင်္ခါတံ ရူပဉ္စ ဧတေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ. ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တီတိ ဧတသ္မိံ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေ ဧတေ နာမရူပဓမ္မာ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကဝသေန နိရောဓံ ဂစ္ဆန္တိ. သကဒါဂါမိမဂ္ဂဉာဏေနာတိ ဧတ္ထ ပဋိသန္ဓိဝသေန သကိံယေဝ ဣမံ လောကံ အာဂစ္ဆတီတိ သကဒါဂါမီ၊ တဿ မဂ္ဂေါ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေါ. တေန မဂ္ဂေန သမ္ပယုတ္တဉာဏေန. ဒွေ ဘဝေ ဌပေတွာတိ ကာမဓာတုယာယေဝ ပဋိသန္ဓိဝသေန ဒွေ ဘဝေ ဝဇ္ဇေတွာ. ပဉ္စသု ဘဝေသူတိ တဒဝသိဋ္ဌေသု ပဉ္စသု ဘဝေသု. ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တီတိ ဧတ္ထ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေ ဧတေ ဓမ္မာ ဝုတ္တနယေန နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧကံ ဘဝံ ဌပေတွာတိ ဥက္ကဋ္ဌဝသေန ရူပဓာတုယာ ဝါ အရူပဓာတုယာ ဝါ ဧကံ ဘဝံ ဝဇ္ဇေတွာ. ရူပဓာတုယာ ဝါ အရူပဓာတုယာ ဝါတိ ဒုတိယကဘဝေ ရူပဓာတုယာ စေဝ အရူပဓာတုယာ စ. နာမဉ္စ ရူပဉ္စာတိ ဧတ္ထ ရူပဘဝေ နာမရူပံ၊ အရူပဘဝေ နာမမေဝ. ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တီတိ ဧတ္ထ အနာဂါမိမဂ္ဂေ ဧတေ နာမရူပဓမ္မာ ဝုတ္တနယေန နိရုဇ္ဈန္တိ.

အရဟတောတိ ကိလေသေဟိ အာရကတ္တာ ‘‘အရဟာ’’တိ လဒ္ဓနာမဿ ခီဏာသဝဿ. အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာတိ ဒုဝိဓာ ဟိ နိဗ္ဗာနဓာတု သဥပါဒိသေသာ စ အနုပါဒိသေသာ စ. တတ္ထ ဥပါဒီယတိ ‘‘အဟံ မမာ’’တိ ဘုသံ ဂဏှီယတီတိ ဥပါဒိ၊ ခန္ဓပဉ္စကဿေတံ အဓိဝစနံ. ဥပါဒိယေဝ သေသော အဝသိဋ္ဌော ဥပါဒိသေသော၊ သဟ ဥပါဒိသေသေန ဝတ္တတီတိ သဥပါဒိသေသာ. နတ္ထေတ္ထ ဥပါဒိသေသောတိ အနုပါဒိသေသာ. တာယ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ. ပရိနိဗ္ဗာယန္တဿာတိ နိရိန္ဓနဿ ဝိယ ဇာတဝေဒဿ နိဗ္ဗာယန္တဿ အပ္ပဝတ္တံ ပဝိသန္တဿ. စရိမဝိညာဏဿ နိရောဓေနာတိ ဧတ္ထ အဿာသပဿာသာနံ နိရောဓဝသေန. တယော စရိမာ ဘဝစရိမော ဈာနစရိမော စုတိစရိမောတိ. ဘဝေသု ဟိ ကာမဘဝေ အဿာသပဿာသာ ပဝတ္တန္တိ၊ ရူပါရူပဘဝေသု နပ္ပဝတ္တန္တိ. တသ္မာ သော ဘဝစရိမော. ဈာနေသု ပုရိမဈာနတ္တယေဝ ပဝတ္တန္တိ၊ စတုတ္ထေ နပ္ပဝတ္တန္တိ. တသ္မာ သော ဈာနစရိမော. ယေ ပန စုတိစိတ္တဿ ပုရတော သောဠသမေန စိတ္တေန သဟုပ္ပန္နာ၊ တေ စုတိစိတ္တေန သဟ နိရုဇ္ဈန္တိ. သော စုတိစရိမော နာမ. အယံ ဣဓ စရိမောတိ အဓိပ္ပေတော. ယေ ဟိ ကေစိ ဗုဒ္ဓါ ဝါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဝါ အရိယသာဝကာ ဝါ အန္တမသော ကုန္ထကိပိလ္လိကံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗေ ဘဝင်္ဂစိတ္တေနေဝ အဗျာကတေန ဒုက္ခသစ္စေန ကာလံ ကရောန္တိ. တသ္မာ စရိမဝိညာဏဿ နိရောဓေနာတိ စုတိစိတ္တဿ နိရောဓေနာတိ အတ္ထော.

ပညာ စ သတိ စ နာမဉ္စာတိ ဧတေဟိ စတုန္နံ အရူပက္ခန္ဓာနံ ဂဟဏံ ပစ္စေတဗ္ဗံ. ရူပဉ္စာတိ ဧတေန စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ စတုဝီသတိဥပါဒါရူပါနဉ္စ ဂဟဏံ ပစ္စေတဗ္ဗံ. ဣဒါနိ တဿ နိရုဇ္ဈနူပါယံ ဒဿေန္တော ‘‘ဝိညာဏဿ နိရောဓေန၊ ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ဝိညာဏန္တိ စရိမဝိညာဏမ္ပိ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏမ္ပိ. အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ ပဟီနနိရောဓေန ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ နိရုဇ္ဈတိ ဒီပသိခါ ဝိယ အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝံ ယာတိ၊ စရိမဝိညာဏဿ အနုပ္ပါဒပစ္စယတ္တာ အနုပ္ပါဒနိရောဓေန အနုပ္ပါဒဝသေနေဝ ဥပရုဇ္ဈတီတိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၄၉၉).

၇. ဧတ္တာဝတာ စ ‘‘ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ ဣမိနာ ပကာသိတံ ဒုက္ခသစ္စံ၊ ‘‘ယာနိ သောတာနီ’’တိ ဣမိနာ သမုဒယသစ္စံ၊ ‘‘ပညာယေတေ ပိဓီယရေ’’တိ ဣမိနာ မဂ္ဂသစ္စံ၊ ‘‘အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ ဣမိနာ နိရောဓသစ္စန္တိ ဧဝံ စတ္တာရိ သစ္စာနိ သုတွာပိ အရိယဘူမိံ အနဓိဂတော ပုန သေက္ခာသေက္ခပဋိပဒံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ သင်္ခါတဓမ္မာတိ အနိစ္စာဒိဝသေန ပရိဝီမံသိတဓမ္မာ၊ အရဟန္တာနမေတံ အဓိဝစနံ. သေက္ခာတိ သီလာဒီနိ သိက္ခမာနာ အဝသေသာ အရိယပုဂ္ဂလာ. ပုထူတိ ဗဟူ သတ္တဇနာ. တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟီတိ တေသံ မေ သေက္ခာသေက္ခာနံ နိပကော ပဏ္ဍိတော တွံ ပုဋ္ဌော ပဋိပတ္တိံ ဗြူဟီတိ.

တေသံ ခန္ဓာ သင်္ခါတာတိ တေသံ ပဉ္စက္ခန္ဓာ အပ္ပဋိသန္ဓိကံ ကတွာ ဒေသိတာ၊ သင်္ခေပံ ကတွာ ဌပိတာ ဝါ. ဓာတုအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣရိယန္တိ ပယောဂံ. စရိယန္တိ ကိရိယံ. ဝုတ္တိန္တိ ပဝတ္တိံ. အာစရန္တိ စရဏံ. ဂေါစရန္တိ ပစ္စယံ. ဝိဟာရန္တိ ဣရိယာပထပဝတ္တနံ. ပဋိပဒန္တိ ဝိပဿနံ.

၈. အထဿ ဘဂဝါ ယသ္မာ သေက္ခေန ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗကိလေသာ ပဟာတဗ္ဗာ ဧဝ၊ တသ္မာ ‘‘ကာမေသူတိ ဥပဍ္ဎဂါထာယ သေက္ခပဋိပဒံ ဒဿေတိ. တဿတ္ထော – ဝတ္ထုကာမေသု ကိလေသကာမေန နာဘိဂိဇ္ဈေယျ၊ ကာယဒုစ္စရိတာဒယော စ မနသော အာဝိလဘာဝကရေ ဓမ္မေ ပဇဟန္တော မနသာနာဝိလော သိယာတိ. ယသ္မာ ပန အသေက္ခော အနိစ္စာဒိဝသေန သဗ္ဗသင်္ခါရာဒီနံ ပရိတုလိတတ္တာ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မေသု ကာယာနုပဿနာသတိအာဒီဟိ စ သတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိအာဒီနံ ဘိန္နတ္တာ ဘိက္ခုဘာဝံ ပတ္တော ဟုတွာ သဗ္ဗဣရိယာပထေသု ပရိဗ္ဗဇတိ၊ တသ္မာ ‘‘ကုသလော’’တိ ဥပဍ္ဎဂါထာယ အသေက္ခပဋိပဒံ ဒဿေတိ.

နာဘိဂိဇ္ဈေယျာတိ ဂေဓံ နာပဇ္ဇေယျ. န ပလိဂိဇ္ဈေယျာတိ လောဘံ နာပဇ္ဇေယျ. န ပလိဗုန္ဓေယျာတိ လောဘဝသေန န အလ္လီယေယျ.

အာဝိလကရေ ကိလေသေ ဇဟေယျာတိ စိတ္တာလုဠကရေ ဥပတာပသင်္ခါတေ ကိလေသေ ဇဟေယျ.

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ နိဗ္ဗာနံ အန္တောကရိတွာ ဝုတ္တံ. ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မန္တိ ယံ ကိဉ္စိ သပ္ပစ္စယသဘာဝံ.

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာတိ ဂါထာဝသာနေနေဝ သဒ္ဓိံ. ယေတေ ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ ဧကစ္ဆန္ဒာတိ ယေ ဧတေ အဇိတမာဏဝေန ကလျာဏဆန္ဒေန ဧကဇ္ဈာသယာ. ဧကပ္ပယောဂါတိ ကာယဝစီမနောပယောဂေဟိ ဧကပ္ပယောဂါ. ဧကာဓိပ္ပါယာတိ ဧကော အဓိပ္ပါယော ရုစိ ဧတေသန္တိ ဧကာဓိပ္ပါယာ၊ ဧကရုစိကာတိ အတ္ထော. ဧကဝါသနဝါသိတာတိ အတီတဗုဒ္ဓသာသနေ တေန သဒ္ဓိံ ဘာဝိတဘာဝနာ. အနေကပါဏသဟဿာနန္တိ အနေကေသံ ဒေဝမနုဿသင်္ခါတာနံ ပါဏသဟဿာနံ. ဝိရဇံ ဝီတမလန္တိ ရာဂါဒိရဇဝိရဟိတံ ရာဂါဒိမလဝိရဟိတဉ္စ.

ဓမ္မစက္ခုန္တိ ဣဓ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ အဓိပ္ပေတော. အညတ္ထ ဟေဋ္ဌာမဂ္ဂတ္တယံ. တဿ ဥပ္ပတ္တိကာရဏဒဿနတ္ထံ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ၊ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ အာဟ. တဉှိ နိရောဓံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ကိစ္စဝသေန ဧဝံ သဗ္ဗသင်္ခတံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စီတိ တဿ စ အဇိတဗြာဟ္မဏဿ အန္တေဝါသိကသဟဿာနဉ္စ တဏှာဒီဟိ အဂ္ဂဟေတွာ ကာမာသဝါဒီဟိ မဂ္ဂက္ခဏေ စိတ္တံ ဝိမုစ္စမာနံ ဖလက္ခဏေ ဝိမုစ္စိ. သဟ အရဟတ္တပ္ပတ္တာတိ အရဟတ္တပ္ပတ္တိယာ စ သဟေဝ အာယသ္မတော အဇိတဿ စ အန္တေဝါသိကသဟဿဿ စ အဇိနဇဋာဝါကစီရတိဒဏ္ဍကမဏ္ဍလုအာဒယော အန္တရဓာယိံသု. သဗ္ဗေဝ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ ဒွင်္ဂုလကေသာ ဧဟိဘိက္ခူ ဟုတွာ ဘဂဝန္တံ နမဿမာနာ ပဉ္ဇလိကာ နိသီဒိံသု. ပါဠိယံ ပန အဇိတတ္ထေရောဝ ပညာယတိ. တတ္ထ အနွတ္ထပဋိပတ္တိယာတိ သယံ ပစ္စာသီသိတလဒ္ဓပဋိပတ္တိယာ၊ နိဗ္ဗာနလဒ္ဓဘာဝေနာတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋမေဝ. ဧဝံ ဘဂဝါ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသီတိ.

သဒ္ဓမ္မပ္ပဇ္ဇောတိကာယ စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာယ

အဇိတမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. တိဿမေတ္တေယျမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉. ဒုတိယေ တိဿမေတ္တေယျသုတ္တနိဒ္ဒေသေ – ကောဓ သန္တုသိတောတိ နိဋ္ဌိတေ ပန အဇိတသုတ္တေ ‘‘ကထံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ၊ မစ္စုရာဇာ န ပဿတီ’’တိ (သု. နိ. ၁၁၂၄၊ စူဠနိ. မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာ ၁၄၃) ဧဝံ မောဃရာဇာ ပုစ္ဆိတုံ အာရဘိ. ‘‘န တာဝဿ ဣန္ဒြိယာနိ ပရိပါကံ ဂတာနီ’’တိ ဉတွာ ဘဂဝါ ‘‘တိဋ္ဌ တွံ၊ မောဃရာဇ၊ အညော ပုစ္ဆတူ’’တိ ပဋိက္ခိပိ. တတော တိဿမေတ္တေယျော အတ္တနော သံသယံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ကောဓာတိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ကောဓ သန္တုသိတောတိ ကော ဣဓ သတ္တော တုဋ္ဌော. ဣဉ္ဇိတာတိ တဏှာဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ. ဥဘန္တမဘိညာယာတိ ဥဘော အန္တေ အဘိဇာနိတွာ. မန္တာ န လိပ္ပတီတိ ပညာယ န လိပ္ပတိ.

ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပေါတိ နေက္ခမ္မာဒိဝိတက္ကေဟိ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပတ္တာ ပရိပုဏ္ဏမနောရထော.

တဏှိဉ္ဇိတန္တိ တဏှာယ စလိတံ. ဒိဋ္ဌိဉ္ဇိတာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ကာမိဉ္ဇိတန္တိ ကိလေသကာမေဟိ ဣဉ္ဇိတံ ဖန္ဒိတံ. ‘‘ကမ္မိဉ္ဇိတ’’န္တိပိ ပါဌော၊ တံ န သုန္ဒရံ.

မဟန္တော ပုရိသောတိ မဟာပုရိသော. ဥတ္တမော ပုရိသောတိ အဂ္ဂပုရိသော. ပဓာနော ပုရိသောတိ သေဋ္ဌပုရိသော. အလာမကော ပုရိသောတိ ဝိသိဋ္ဌပုရိသော. ဇေဋ္ဌကော ပုရိသောတိ ပါမောက္ခပုရိသော. န ဟေဋ္ဌိမကော ပုရိသောတိ ဥတ္တမပုရိသော. ပုရိသာနံ ကောဋိပ္ပတ္တော ပုရိသောတိ ပဓာနပုရိသော. သဗ္ဗေသံ ဣစ္ဆိတော ပုရိသောတိ ပဝရပုရိသော.

သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါတိ တဏှံ အတိအဂါ၊ အတိက္ကမိတွာ ဌိတော. ဥပစ္စဂါတိ ဘုသံ အတိအဂါ.

၁၀. တဿေတမတ္ထံ ဘဂဝါ ဗျာကရောန္တော ‘‘ကာမေသူ’’တိ ဂါထာဒွယမာဟ. တတ္ထ ကာမေသု ဗြဟ္မစရိယဝါတိ ကာမနိမိတ္တံ ဗြဟ္မစရိယဝါ၊ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယေန သမန္နာဂတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ သန္တုသိတတံ ဒဿေတိ. ‘‘ဝီတတဏှော’’တိအာဒီဟိ အနိဉ္ဇိတတံ. တတ္ထ သင်္ခါယ နိဗ္ဗုတောတိ အနိစ္စာဒိဝသေန ဓမ္မေ ဝီမံသိတွာ ရာဂါဒိနိဗ္ဗာနေန နိဗ္ဗုတော.

အသဒ္ဓမ္မသမာပတ္တိယာတိ နီစဓမ္မသမာယောဂတော. အာရတီတိ အာရကာ ရမနံ. ဝိရတီတိ တာယ ဝိနာ ရမနံ. ပဋိဝိရတီတိ ပဋိနိဝတ္တိတွာ တာယ ဝိနာ ရမနံ. ဝေရမဏီတိ ဝေရဝိနာသနံ. အကိရိယာတိ ကိရိယာပစ္ဆိန္ဒနံ. အကရဏန္တိ ကရဏပရိစ္ဆိန္ဒနံ. အနဇ္ဈာပတ္တီတိ အနာပဇ္ဇနတာ. ဝေလာအနတိက္ကမောတိ သီမာအနတိက္ကမော. သေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တနယတ္တာ ပါကဋမေဝ.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဣဒမ္ပိ သုတ္တံ အရဟတ္တနိကူဋေနေဝ ဒေသေသိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ အယမ္ပိ ဗြာဟ္မဏော အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ သဒ္ဓိံ အန္တေဝါသိကသဟဿေန၊ အညေသဉ္စ အနေကသဟဿာနံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ. သေသံ ပုဗ္ဗသဒိသမေဝ.

သဒ္ဓမ္မပ္ပဇ္ဇောတိကာယ စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာယ

တိဿမေတ္တေယျမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ပုဏ္ဏကမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၂. တတိယေ ပုဏ္ဏကသုတ္တနိဒ္ဒေသေ – အနေဇန္တိ ဣဒမ္ပိ ပုရိမနယေနေဝ မောဃရာဇာနံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဝုတ္တံ. တတ္ထ မူလဒဿာဝိန္တိ အကုသလမူလာဒိဒဿာဝိံ. ဣသယောတိ ဣသိနာမကာ ဇဋိလာ. ယညန္တိ ဒေယျဓမ္မံ. အကပ္ပယိံသူတိ ပရိယေသိံသု.

ဟေတုဒဿာဝီတိအာဒီနိ သဗ္ဗာနိ ကာရဏဝေဝစနာနေဝ. ကာရဏဉှိ ယသ္မာ အတ္တနော ဖလတ္ထာယ ဟိနောတိ ပဝတ္တတိ၊ တသ္မာ ဟေတူတိ ဝုစ္စတိ. ယသ္မာ တံ ဖလံ နိဒေတိ ‘ဟန္ဒ၊ ဂဏှထ န’န္တိ အပ္ပေတိ ဝိယ၊ တသ္မာ နိဒါနန္တိ ဝုစ္စတိ. သမ္ဘဝဒဿာဝီတိအာဒီနိ ပဉ္စ ပဒါနိ ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတနယာနိ ဧဝ. ယသ္မာ တံ ပဋိစ္စ ဧတိ ပဝတ္တတိ၊ တဉ္စ ဖလံ တတော သမုဒေတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ပစ္စယောတိ စ သမုဒယောတိ စ ဝုစ္စတိ.

ယာ ဝါ ပနညာပိ ကာစိ သုဂတိယောတိ စတုအပါယဝိနိမုတ္တကာ ဥတ္တရမာတာဒယော အပ္ပေသက္ခာ ကပဏမနုဿာ စ ဒုလ္လဘဃာသစ္ဆာဒနာ ဒုက္ခပီဠိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယာ ဝါ ပနညာပိ ကာစိ ဒုဂ္ဂတိယောတိ ယမရာဇနာဂသုပဏ္ဏပေတမဟိဒ္ဓိကာဒယော ပစ္စေတဗ္ဗာ. အတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာတိ တီသု ဌာနေသု ပဋိသန္ဓိဝသေန အတ္တဘာဝပဋိလာဘတ္ထာယ. ဇာနာတီတိ သဗ္ဗညုတညာဏေန ဇာနာတိ. ပဿတီတိ သမန္တစက္ခုနာ ပဿတိ.

အကုသလာတိ အကောသလ္လသမ္ဘူတာ. အကုသလံ ဘဇန္တီတိ အကုသလဘာဂိယာ. အကုသလပက္ခေ ဘဝါတိ အကုသလပက္ခိကာ. သဗ္ဗေ တေ အဝိဇ္ဇာ မူလံ ကာရဏံ ဧတေသန္တိ အဝိဇ္ဇာမူလကာ. အဝိဇ္ဇာယ သမောသရန္တိ သမ္မာ ဩသရန္တိ ဂစ္ဆန္တီတိ အဝိဇ္ဇာသမောသရဏာ. အဝိဇ္ဇာသမုဂ္ဃါတာတိ အရဟတ္တမဂ္ဂေန အဝိဇ္ဇာယ ဟတာယ. သဗ္ဗေ တေ သမုဂ္ဃါတံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရာ အကုသလဓမ္မာ၊ တေ သဗ္ဗေ ဟတဘာဝံ ပါပုဏန္တိ.

အပ္ပမာဒမူလကာတိ သတိအဝိပ္ပဝါသော အပ္ပမာဒေါ မူလံ ကာရဏံ ဧတေသန္တိ အပ္ပမာဒမူလကာ. အပ္ပမာဒေသု သမ္မာ ဩသရန္တိ ဂစ္ဆန္တီတိ အပ္ပမာဒသမောသရဏာ. အပ္ပမာဒေါ တေသံ ဓမ္မာနံ အဂ္ဂမက္ခာယတီတိ သယံ ကာမာဝစရောပိ သမာနော စတုဘူမကဓမ္မာနံ ပတိဋ္ဌာဘာဝေန အဂ္ဂေါ နာမ ဇာတော.

အလမတ္တောတိ သမတ္ထစိတ္တော. မယာ ပုစ္ဆိတန္တိ မယာ ပုဋ္ဌံ. ဝဟဿေတံ ဘာရန္တိ ဧတံ အာဘတဘာရံ ဝဟဿု. ယေ ကေစိ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတာ. ‘‘ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇာ ပဗ္ဗဇိတာ’’တိပိ ပါဌော.

အာဇီဝကသာဝကာနံ အာဇီဝကာ ဒေဝတာတိ ယေ အာဇီဝကဝစနံ သုဏန္တိ သုဿုသန္တိ၊ တေ အာဇီဝကသာဝကာ၊ တေသံ အာဇီဝကသာဝကာနံ. အာဇီဝကာ စ တေသံ ဒေယျဓမ္မံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ၊ တေ ဧဝ အာဇီဝကာ ဒေဝတာ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ. ယေ ယေသံ ဒက္ခိဏေယျာတိ ယေ အာဇီဝကာဒယော ဒိသာပရိယောသာနာ ယေသံ ခတ္တိယာဒီနံ ဒေယျဓမ္မာနုစ္ဆဝိကာ. တေ တေသံ ဒေဝတာတိ တေ အာဇီဝကာဒယော တေသံ ခတ္တိယာဒီနံ ဒေဝတာ.

ယေပိ ယညံ ဧသန္တီတိ ဒေယျဓမ္မံ ဣစ္ဆန္တိ. ဂဝေသန္တီတိ ဩလောကေန္တိ. ပရိယေသန္တီတိ ဥပ္ပါဒေန္တိ. ယညာ ဝါ ဧတေ ပုထူတိ ယညာ ဧဝ ဝါ ဧတေ ပုထုကာ. ယညယာဇကာ ဝါ ဧတေ ပုထူတိ ဒေယျဓမ္မဿ ယာဇနကာ ဧဝ ဝါ ဧတေ ပုထုကာ. ဒက္ခိဏေယျာ ဝါ ဧတေ ပုထူတိ ဒေယျဓမ္မာနုစ္ဆဝိကာ ဧဝ ဝါ ဧတေ ပုထုကာ. တေ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ကထံ ယညာ ဝါ ဧတေ ပုထူ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝိတ္ထာရေန ဒဿေတိ.

၁၃. အာသီသမာနာတိ ရူပါဒီနိ ပတ္ထယမာနာ. ဣတ္ထတ္တန္တိ ဣတ္ထဘာဝဉ္စ ပတ္ထယမာနာ၊ မနုဿာဒိဘာဝံ ဣစ္ဆန္တာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဇရံ သိတာတိ ဇရံ နိဿိတာ. ဇရာမုခေန စေတ္ထ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ ဝုတ္တံ. တေန ဝဋ္ဋဒုက္ခနိဿိတာ တတော အပရိမုစ္စမာနာယေဝ ကပ္ပယိံသူတိ ဒီပေတိ.

ရူပပဋိလာဘံ အာသီသမာနာတိ ဝဏ္ဏာယတနသမ္ပတ္တိလာဘံ ပတ္ထယမာနာ. သဒ္ဒါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ အတ္တဘာဝပဋိလာဘန္တိ သာရပ္ပတ္တေ ခတ္တိယာနံ မဟာသာလကုလေ အတ္တဘာဝလာဘံ ပဋိသန္ဓိံ ပတ္ထယမာနာ. ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဗြဟ္မကာယိကေသု ဒေဝေသူတိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗဘဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထာတိ ခတ္တိယကုလာဒီသု.

ဇရာနိဿိတာတိ ဇရံ အဿိတာ. ဗျာဓိနိဿိတာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတေဟိ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ ပရိယာဒိယိတွာ ဒဿိတံ ဟောတိ.

၁၄. ကစ္စိသု တေ ဘဂဝါ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာ၊ အတာရု ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသာတိ ဧတ္ထ ယညော ဧဝ ယညပထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ကစ္စိ တေ ယညေ အပ္ပမတ္တာ ဟုတွာ ယညံ ကပ္ပယန္တာ ဝဋ္ဋဒုက္ခမုတ္တရိံသူတိ.

ယေပိ ယညံ ဒေန္တိ ယဇန္တီတိ ဒေယျဓမ္မဒါနဝသေန ယဇန္တိ. ပရိစ္စဇန္တီတိ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ.

၁၅. အာသီသန္တီတိ ရူပပဋိလာဘာဒယော ပတ္ထေန္တိ. ထောမယန္တီတိ ‘‘သုစိံ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနာ နယေန ယညာဒီနိ ပသံသန္တိ. အဘိဇပ္ပန္တီတိ ရူပါဒိပဋိလာဘာယ ဝါစံ ဂီရန္တိ. ဇုဟန္တီတိ ဒေန္တိ. ကာမာဘိဇပ္ပန္တိ ပဋိစ္စ လာဘန္တိ ရူပါဒိလာဘံ ပဋိစ္စ ပုနပ္ပုနံ ကာမေ ဧဝ အဘိဇပ္ပန္တိ၊ ‘‘အဟော ဝတ အမှာကမ္ပိ သိယျု’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တဏှဉ္စ တတ္ထ ဝဍ္ဎေန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယာဇယောဂါတိ ယာဂါဓိမုတ္တာ. ဘဝရာဂရတ္တာတိ ဧဝမိမေဟိ အာသီသနာဒီဟိ ဘဝရာဂေနေဝ ရတ္တာ၊ ဘဝရာဂရတ္တာ ဝါ ဟုတွာ ဧတာနိ အာသီသနာဒီနိ ကရောန္တာ နာတရိံသု ဇာတိအာဒိဝဋ္ဋဒုက္ခံ န ဥတ္တရိံသု.

ယညံ ဝါ ထောမေန္တီတိ ဒါနံ ဝါ ဝဏ္ဏေန္တိ. ဖလံ ဝါတိ ရူပါဒိပဋိလာဘံ. ဒက္ခိဏေယျေ ဝါတိ ဇာတိသမ္ပန္နာဒီသု. သုစိံ ဒိန္နန္တိ သုစိံ ကတွာ ဒိန္နံ. မနာပန္တိ မနဝဍ္ဎနကံ. ပဏီတန္တိ ဩဇဝန္တံ. ကာလေနာတိ တတ္ထ တတ္ထ သမ္ပတ္တကာလေ. ကပ္ပိယန္တိ အကပ္ပိယံ ဝဇ္ဇေတွာ ဒိန္နံ. အနဝဇ္ဇန္တိ နိဒ္ဒေါသံ. အဘိဏှန္တိ ပုနပ္ပုနံ. ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒိတန္တိ ဒဒတော မုဉ္စနစိတ္တံ ပသာဒိတန္တိ. ထောမေန္တိ ကိတ္တေန္တီတိ ဂုဏံ ပါကဋံ ကရောန္တိ. ဝဏ္ဏေန္တီတိ ဝဏ္ဏံ ဘဏန္တိ. ပသံသန္တီတိ ပသာဒံ ပါပေန္တိ.

ဣတော နိဒါနန္တိ ဣတော မနုဿလောကတော ဒိန္နကာရဏာ. အဇ္ဈာယကာတိ မန္တေ ပရိဝတ္တေန္တာ. မန္တဓရာတိ မန္တေ ဓာရေန္တာ. တိဏ္ဏံ ဝေဒါနန္တိ ဣရုဝေဒယဇုဝေဒသာမဝေဒါနံ. ဩဋ္ဌပဟဋကရဏဝသေန ပါရံ ဂတာတိ ပါရဂူ. သဟ နိဃဏ္ဍုနာ စ ကေဋုဘေန စ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ. နိဃဏ္ဍူတိ နိဃဏ္ဍုရုက္ခာဒီနံ ဝေဝစနပ္ပကာသကံ သတ္ထံ. ကေဋုဘန္တိ ကိရိယာကပ္ပဝိကပ္ပေါ ကဝီနံ ဥပကာရာဝဟံ သတ္ထံ. သဟ အက္ခရပ္ပဘေဒေန သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ. အက္ခရပ္ပဘေဒေါတိ သိက္ခာ စ နိရုတ္တိ စ. ဣတိဟာသပဉ္စမာနန္တိ အာထဗ္ဗဏဝေဒံ စတုတ္ထံ ကတွာ ‘‘ဣတိဟ အာသ၊ ဣတိဟ အာသာ’’တိ ဤဒိသဝစနပဋိသံယုတ္တပုရာဏကထာသင်္ခါတော ဣတိဟာသော ပဉ္စမော ဧတေသန္တိ ဣတိဟာသပဉ္စမာ၊ တေသံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ဝေဒါနံ.

ပဒံ တဒဝသေသဉ္စ ဗျာကရဏံ အဓိယန္တိ၊ ဝေဒေန္တိ ဝါတိ ပဒကာ ဝေယျာကရဏာ. လောကာယတံ ဝုစ္စတိ ဝိတဏ္ဍဝါဒသတ္ထံ. မဟာပုရိသလက္ခဏန္တိ မဟာပုရိသာနံ ဗုဒ္ဓါဒီနံ လက္ခဏဒီပကံ ဒွါဒသသဟဿဂန္ထပ္ပမာဏံ သတ္ထံ. ယတ္ထ သောဠသသဟဿဂါထာပဒပရိမာဏာ ဗုဒ္ဓမန္တာ နာမ အဟေသုံ. ယေသံ ဝသေန ‘‘ဣမိနာ လက္ခဏေန သမန္နာဂတာ ဗုဒ္ဓါ နာမ ဟောန္တိ၊ ဣမိနာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ အဂ္ဂသာဝကာ၊ အသီတိမဟာသာဝကာ (ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၂.၁၂၈၈)၊ ဗုဒ္ဓမာတာ၊ ဗုဒ္ဓပိတာ၊ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော၊ အဂ္ဂုပဋ္ဌာယိကာ၊ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ’’တိ အယံ ဝိသေသော ဉာယတိ. အနဝယာတိ ဣမေသု လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနူနာ ပရိပူရကာရိနော၊ အဝယာ န ဟောန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဝယာ နာမ ယေ တာနိ အတ္ထတော စ ဂန္ထတော စ သန္ဓာရေတုံ န သက္ကောန္တိ. ဝီတရာဂါတိ ပဟီနရာဂါ. ဧတေန အရဟတ္တဖလဋ္ဌာ ဝုတ္တာ. ရာဂဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာတိ ဧတေန အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌာ. ဝီတဒေါသာတိ အနာဂါမိဖလဋ္ဌာ. ဒေါသဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာတိ ဧတေန အနာဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌာ. ဝီတမောဟာတိ အရဟတ္တဖလဋ္ဌာ. မောဟဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာတိ အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌာ. သီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိသမ္ပန္နာတိ ဧတေဟိ စတူဟိ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကေဟိ သီလာဒီဟိ သမ္ပန္နာ. ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နာတိ ဧတေန ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏသမ္ပန္နာ ဝုတ္တာတိ ဉာတဗ္ဗံ၊ တဉ္စ ခေါ လောကိယမေဝ. အဘိဇပ္ပန္တီတိ ပတ္ထေန္တိ. ဇပ္ပန္တီတိ ပစ္စာသီသန္တိ. ပဇပ္ပန္တီတိ အတီဝ ပစ္စာသီသန္တိ. ယာဇယောဂေသု ယုတ္တာတိ အနုယောဂေ ဒေယျဓမ္မေ ဒိယျမာနေ အဘိယောဂဝသေန ယုတ္တာ.

၁၆. အထ ကော စရဟီတိ အထ ဣဒါနိ ကော အညော အတာရိ.

၁၇. သင်္ခါယာတိ ဉာဏေန ဝီမံသိတွာ. ပရောပရာနီတိ ပရာနိ စ ဩပရာနိ စ၊ ပရတ္တဘာဝသကတ္တဘာဝါဒီနိ ပရာနိ စ ဩပရာနိ စာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝိဓူမောတိ ကာယဒုစ္စရိတာဒိဓူမဝိရဟိတော. အနီဃောတိ ရာဂါဒိဤဃဝိရဟိတော. အတာရိ သောတိ သော ဧဝရူပေါ အရဟာ ဇာတိဇရံ အတာရိ.

သကရူပါတိ အတ္တနော ရူပါ. ပရရူပါတိ ပရေသံ ရူပါ. ကာယဒုစ္စရိတံ ဝိဓူမိတန္တိ တိဝိဓကာယဒုစ္စရိတံ ဝိဓူမံ ကတံ. ဝိဓမိတန္တိ နာသိတံ.

မာနော ဟိ တေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ခါရိဘာရောတိ ယထာ ခါရိဘာရော ခန္ဓေန ဝယှမာနော ဥပရိဋ္ဌိတောပိ အက္ကန္တက္ကန္တဋ္ဌာနံ ပထဝိယာ သဒ္ဓိံ ဖဿေတိ ဝိယ၊ ဧဝံ ဇာတိဂေါတ္တကုလာဒီနိ မာနဝတ္ထူနိ နိဿာယ ဥဿာပိတော မာနော၊ တတ္ထ တတ္ထ ဣဿံ ဥပ္ပါဒေန္တော စတူသု အပါယေသု သံသီဒါပေတိ. တေနာဟ – ‘‘မာနော ဟိ တေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ခါရိဘာရော’’တိ. ကောဓော ဓူမောတိ တဝ ဉာဏဂ္ဂိဿ ဥပက္ကိလေသဋ္ဌေန ကောဓော ဓူမော. တေန ဟိ တေ ဥပက္ကိလိဋ္ဌော ဉာဏဂ္ဂိ န ဝိရောစတိ. ဘသ္မနိ မောသဝဇ္ဇန္တိ နိရောဇဋ္ဌေန မုသာဝါဒေါ ဆာရိကာ နာမ. ယထာ ဟိ ဆာရိကာယ ပဋိစ္ဆန္နော အဂ္ဂိ န ဇောတတိ၊ ဧဝံ တေ မုသာဝါဒေန ပဋိစ္ဆန္နံ ဉာဏန္တိ ဒဿေတိ. ဇိဝှါ သုဇာတိ ယထာ တုယှံ သုဝဏ္ဏရဇတလောဟကဋ္ဌမတ္တိကာသု အညတရမယာ ယာဂယဇနတ္ထာယ သုဇာ ဟောတိ၊ ဧဝံ မယှံ ဓမ္မယာဂယဇနတ္ထာယ ပဟုတဇိဝှါ သုဇာတိ ဝဒတိ. ယထာ တုယှံ နဒီတီရေ ယဇနဋ္ဌာနံ၊ ဧဝံ ဓမ္မယာဂယဇနဋ္ဌာနဋ္ဌေန ဟဒယံ ဇောတိဋ္ဌာနံ. အတ္တာတိ စိတ္တံ.

ဇာတီတိ ဇာယနကဝသေန ဇာတိ. ဣဒမေတ္ထ သဘာဝပစ္စတ္တံ. သဉ္ဇာယနဝသေန သဉ္ဇာတိ၊ ဥပသဂ္ဂေန ပဒံ ဝဍ္ဎိတံ. ဩက္ကမနဝသေန ဩက္ကန္တိ. ဇာယနဋ္ဌေန ဝါ ဇာတိ. သာ အပရိပုဏ္ဏာယတနဝသေန ယုတ္တာ. သဉ္ဇာယနဋ္ဌေန သဉ္ဇာတိ. သာ ပရိပုဏ္ဏာယတနဝသေန ယုတ္တာ. ဩက္ကမနဋ္ဌေန ဩက္ကန္တိ. သာ အဏ္ဍဇဇလာဗုဇဝသေန ယုတ္တာ. တေ ဟိ အဏ္ဍကောသဉ္စ ဝတ္ထိကောသဉ္စ ဩက္ကမန္တိ ပဝိသန္တိ ဩက္ကမန္တာ ပဝိသန္တာ ဝိယ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှန္တိ. အဘိနိဗ္ဗတ္တနဋ္ဌေန အဘိနိဗ္ဗတ္တိ. သာ သံသေဒဇဩပပါတိကဝသေန ယုတ္တာ. တေ ဟိ ပါကဋာ ဧဝ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. အယံ တာဝ သမ္မုတိကထာ.

ဣဒါနိ ပရမတ္ထကထာ ဟောတိ. ခန္ဓာ ဧဝ ဟိ ပရမတ္ထတော ပါတုဘဝန္တိ၊ န သတ္တာ. တတ္ထ စ ခန္ဓာနန္တိ ဧကဝေါကာရဘဝေ ဧကဿ၊ စတုဝေါကာရဘဝေ စတုန္နံ၊ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ ပဉ္စန္နမ္ပိ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပါတုဘာဝေါတိ ဥပ္ပတ္တိ. အာယတနာနန္တိ ဧတ္ထ တတြ တတြ ဥပပဇ္ဇမာနာယတနာနံ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဋိလာဘောတိ သန္တတိယာ ပါတုဘာဝေါယေဝ. ပါတုဘဝန္တာနေဝ ဟိ တာနိ ပဋိလဒ္ဓါနိ နာမ ဟောန္တိ. သာ ပနေသာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာ ဇာတိ၊ နိယျာတနရသာ၊ အတီတဘဝတော ဣဓ ဥမ္မုဇ္ဇနပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ဖလဝသေန ဒုက္ခဝိစိတ္တတာပစ္စုပဋ္ဌာနာ ဝါ.

ဇရာတိ သဘာဝပစ္စတ္တံ. ဇီရဏတာတိ အာကာရဘာဝနိဒ္ဒေသော. ခဏ္ဍိစ္စန္တိအာဒယော တယော ကာလာတိက္ကမေ ကိစ္စနိဒ္ဒေသာ၊ ပစ္ဆိမာ ဒွေ ပကတိနိဒ္ဒေသာ. အယဉှိ ဇရာတိ ဣမိနာ ပဒေန သဘာဝတော ဒီပိတာ. တေနဿာ ဣဒံ သဘာဝပစ္စတ္တံ. ဇီရဏတာတိ ဣမိနာ အာကာရတော၊ တေနဿာယံ အာကာရနိဒ္ဒေသော. ခဏ္ဍိစ္စန္တိ ဣမိနာ ကာလာတိက္ကမေ ဒန္တနခါနံ ခဏ္ဍိတဘာဝကရဏကိစ္စတော. ပါလိစ္စန္တိ ဣမိနာ ကေသလောမာနံ ပလိတဘာဝကရဏကိစ္စတော. ဝလိတ္တစတာတိ ဣမိနာ မံသံ မိလာပေတွာ တစေ ဝလိဘာဝကရဏကိစ္စတော. တေနဿာ ဣမေ ခဏ္ဍိစ္စန္တိအာဒယော တယော ကာလာတိက္ကမေ ကိစ္စနိဒ္ဒေသာ. တေဟိ ဣမေသံ ဝိကာရာနံ ဒဿနဝသေန ပါကဋီဘူတာ ပါကဋဇရာ ဒဿိတာ. ယထေဝ ဟိ ဥဒကဿ ဝါ ဝါတဿ ဝါ အဂ္ဂိနော ဝါ တိဏရုက္ခာဒီနံ သံဘဂ္ဂပလိဘဂ္ဂတာယ ဝါ ဈာမတာယ ဝါ ဂတမဂ္ဂေါ ပါကဋော ဟောတိ၊ န စ သော ဂတမဂ္ဂေါ တာနေဝ ဥဒကာဒီနိ၊ ဧဝမေဝ ဇရာယ ဒန္တာဒီနံ ခဏ္ဍိစ္စာဒိဝသေန ဂတမဂ္ဂေါ ပါကဋော၊ စက္ခုံ ဥမ္မီလေတွာပိ ဂယှတိ၊ န စ ခဏ္ဍိစ္စာဒီနေဝ ဇရာ. န ဟိ ဇရာ စက္ခုဝိညေယျာ ဟောတိ.

အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကောတိ ဣမေဟိ ပန ပဒေဟိ ကာလာတိက္ကမေယေဝ အဘိဗျတ္တာယ အာယုက္ခယစက္ခာဒိဣန္ဒြိယပရိပါကသင်္ခါတာယ ပကတိယာ ဒီပိတာ၊ တေနဿိမေ ပစ္ဆိမာ ဒွေ ပကတိနိဒ္ဒေသာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ယသ္မာ ဇရံ ပတ္တဿ အာယု ဟာယတိ၊ တသ္မာ ဇရာ ‘‘အာယုနော သံဟာနီ’’တိ ဖလူပစာရေန ဝုတ္တာ. ယသ္မာ စ ဒဟရကာလေ သုပ္ပသန္နာနိ သုခုမမ္ပိ အတ္တနော ဝိသယံ သုခေနေဝ ဂဏှနသမတ္ထာနိ စက္ခာဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဇရံ ပတ္တဿ ပရိပက္ကာနိ အာလုဠိတာနိ အဝိသဒါနိ၊ ဩဠာရိကမ္ပိ အတ္တနော ဝိသယံ ဂဟေတုံ အသမတ္ထာနိ ဟောန္တိ. တသ္မာ ‘‘ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော’’တိ ဖလူပစာရေနေဝ ဝုတ္တာ.

သာ ပနေသာ ဧဝံ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ သဗ္ဗာပိ ဇရာ ပါကဋာ ပဋိစ္ဆန္နာတိ ဒုဝိဓာ ဟောတိ. တတ္ထ ဒန္တာဒီသု ခဏ္ဍာဒိဘာဝဒဿနတော ရူပဓမ္မေသု ဇရာ ပါကဋဇရာ နာမ. အရူပဓမ္မေသု ပန ဇရာ တာဒိသဿ ဝိကာရဿ အဒဿနတော ပဋိစ္ဆန္နဇရာ နာမ. တတ္ထ ယွာယံ ခဏ္ဍာဒိဘာဝေါ ဒိဿတိ၊ သော တာဒိသာနံ ဒန္တာဒီနံ သုဝိညေယျတ္တာ ဝဏ္ဏောယေဝ. တဉ္စ စက္ခုနာ ဒိသွာ မနောဒွါရေန စိန္တေတွာ ‘‘ဣမေ ဒန္တာ ဇရာယ ပဟဋာ’’တိ ဇရံ ဇာနာတိ. ဥဒကဋ္ဌာနေ ဗဒ္ဓါနိ ဂေါသိင်္ဂါဒီနိ ဩလောကေတွာ ဟေဋ္ဌာ ဥဒကဿ အတ္ထိဘာဝဇာနနံ ဝိယ.

ပုန အဝီစိ သဝီစီတိ ဧဝမ္ပိ အယံ ဇရာ ဒုဝိဓာ ဟောတိ. တတ္ထ မဏိကနကရဇတပဝါဠစန္ဒသူရိယာဒီနံ မန္ဒဒသကာဒီသု ပါဏီနံ ဝိယ စ ပုပ္ဖဖလပလ္လဝါဒီသု အပါဏီနံ ဝိယ စ အန္တရန္တရာ ဝဏ္ဏဝိသေသာဒီနံ ဒုဗ္ဗိညေယျတ္တာ ဇရာ အဝီစိဇရာ နာမ၊ နိရန္တရဇရာတိ အတ္ထော. တတော အညေသု ပန ယထာဝုတ္တေသု အန္တရန္တရာ ဝဏ္ဏဝိသေသာဒီနံ သုဝိညေယျတ္တာ ဇရာ သဝီစိဇရာ နာမ.

တတ္ထ သဝီစိဇရာ ဥပါဒိန္နကအနုပါဒိန္နကဝသေန ဧဝံ ဒီပေတဗ္ဗာ – ဒဟရကုမာရကာနဉှိ ပဌမမေဝ ခီရဒန္တာ နာမ ဥဋ္ဌဟန္တိ၊ န တေ ထိရာ. တေသု ပန ပတိတေသု ပုန ဒန္တာ ဥဋ္ဌဟန္တိ၊ တေ ပဌမမေဝ သေတာ ဟောန္တိ၊ ဇရာဝါတေန ပန ပဟဋကာလေ ကာဠကာ ဟောန္တိ. ကေသာ ပန ပဌမမေဝ တမ္ဗာပိ ဟောန္တိ ကာဠကာပိ သေတကာပိ. ဆဝိ ပန သလောဟိတကာ ဟောတိ. ဝဍ္ဎန္တာနံ ဝဍ္ဎန္တာနံ ဩဒါတာနံ ဩဒါတဘာဝေါ၊ ကာဠကာနံ ကာဠကဘာဝေါ ပညာယတိ. ဇရာဝါတေန ပဟဋကာလေ စ ဝလိံ ဂဏှာတိ. သဗ္ဗမ္ပိ သဿံ ဝပိတကာလေ သေတံ ဟောတိ၊ ပစ္ဆာ နီလံ. ဇရာဝါတေန ပန ပဟဋကာလေ ပဏ္ဍရံ ဟောတိ. အမ္ဗင်္ကုရေနာပိ ဒီပေတုံ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ. သာ ပနေသာ ခန္ဓပရိပါကလက္ခဏာ ဇရာ၊ မရဏူပနယနရသာ၊ ယောဗ္ဗနဝိနာသပစ္စုပဋ္ဌာနာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋမေဝ. ဧဝံ ဘဂဝါ ဣဒမ္ပိ သုတ္တံ အရဟတ္တနိကူဋေနေဝ ဒေသေသိ၊ ဒေသနာပရိယောသာနေ အယမ္ပိ ဗြာဟ္မဏော အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ သဒ္ဓိံ အန္တေဝါသိကသဟဿေန. အညေသဉ္စ အနေကသဟဿာနံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ. သေသံ ဝုတ္တသဒိသမေဝ.

သဒ္ဓမ္မပ္ပဇ္ဇောတိကာယ စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာယ

ပုဏ္ဏကမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. မေတ္တဂူမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၈. စတုတ္ထေ မေတ္တဂူသုတ္တေ – မညာမိ တံ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တန္တိ ‘‘အယံ ဝေဒဂူ’’တိ စ ‘‘ဘာဝိတတ္တော’’တိ စ ဧဝံ တံ မညာမိ.

အပရိတ္တောတိ န အပ္ပေါ. မဟန္တောတိ န ခုဒ္ဒကော. ဂမ္ဘီရောတိ န ဥတ္တာနော. အပ္ပမေယျောတိ မိနိတုံ န သက္ကုဏေယျော. ဒုပ္ပရိယောဂါဠှောတိ အဝဂါဟိတုံ ဩတရိတုံ ဒုက္ခော. ဗဟုရတနော သာဂရူပမောတိ ဗဟူနံ ဓမ္မရတနာနံ အာကရတ္တာ အနေကဝိဓရတနသမ္ပန္နော မဟာသမုဒ္ဒေါ ဝိယ ဗဟုရတနော သာဂရသဒိသော.

န မင်္ကု ဟောတီတိ န ဝိကုဏိတမုခေါ ဟောတိ. အပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တောတိ ဒေါသဝသေန န ဃနီဘူတစိတ္တော. အလီနမနသောတိ န သင်္ကုစိတစိတ္တော. အဗျာပန္နစေတသောတိ န ပူတိစိတ္တော.

ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တောတိ စက္ခုဝိသယေ ရူပါရမ္မဏေ ဒိဋ္ဌမတ္တောယေဝ တံ အာရမ္မဏံ ဘဝိဿတိ၊ ကတ္တာ ဝါ ကာရေတာ ဝါ နတ္ထိ. ယံ စက္ခုနာ ဒိဋ္ဌံ ဝဏ္ဏာယတနမေဝ. သုတာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အပိ စ ဒိဋ္ဌေတိ ဒဿနယောဂေန ဝဏ္ဏာယတနံ၊ သဝနယောဂေန သဒ္ဒါယတနံ၊ မုတယောဂေန ဃာနဇိဝှါကာယာယတနာနိ ဒဿေတိ. ဃာနဿ ဂန္ဓာယတနံ၊ ဇိဝှါယ ရသာယတနံ၊ ကာယဿ ပထဝီ တေဇော ဝါယူတိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ၊ ဝိညာတယောဂေန ဓမ္မာယတနံ ဒဿေတိ. ဒိဋ္ဌေ အနူပယောတိ စက္ခုဝိညာဏေန ဒိဋ္ဌေ ရာဂူပယဝိရဟိတော. အနပါယောတိ ကောဓဝိရဟိတော အပ္ပဋိဃော. အနိဿိတောတိ တဏှာယ အနလ္လီနော. အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါတိ မာနေန န ဗဒ္ဓေါ. ဝိပ္ပမုတ္တောတိ သဗ္ဗာရမ္မဏတော မုတ္တော. ဝိသညုတ္တောတိ ကိလေသေဟိ ဝိယုတ္တော ဟုတွာ ဌိတော.

သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော စက္ခူတိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပကတိမံသစက္ခု ဥပလဗ္ဘတိ. ပဿတီတိ ဒက္ခတိ ဩလောကေတိ. စက္ခုနာ ရူပန္တိ စက္ခုဝိညာဏေန ရူပါရမ္မဏံ. ဆန္ဒရာဂေါတိ တဏှာဆန္ဒော.

ဒန္တံ နယန္တိ သမိတိန္တိ ဥယျာနကီဠာမဏ္ဍလာဒီသု ဟိ မဟာဇနမဇ္ဈံ ဂစ္ဆန္တာ ဒန္တမေဝ ဂေါဏံ ဝါ ဒန္တံ အဿာဇာနီယံ ဝါ ယာနေ ယောဇေတွာ နယန္တိ. ရာဇာတိ တထာရူပါနေဝ ဌာနာနိ ဂစ္ဆန္တော ရာဇာပိ ဒန္တမေဝ အဘိရုဟတိ. မနုဿေသူတိ မနုဿေသုပိ စတူဟိ အရိယမဂ္ဂေဟိ ဒန္တော နိဗ္ဗိသေဝနောဝ သေဋ္ဌော. ယောတိဝါကျန္တိ ဧဝရူပံ အတိက္ကမ္မဝစနံ ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနမ္ပိ တိတိက္ခတိ နပ္ပတိပ္ဖရတိ န ဝိဟညတိ၊ ဧဝရူပေါ ဒန္တော သေဋ္ဌောတိ အတ္ထော.

အဿတရာတိ ဝဠဝါယ ဂဒြဘေန ဇာတာ. အာဇာနီယာတိ ယံ အဿဒမ္မသာရထိ ကာရဏံ ကာရေတိ၊ တဿ ခိပ္ပံ ဇာနနသမတ္ထာ. သိန္ဓဝါတိ သိန္ဓဝရဋ္ဌေ ဇာတာ အဿာ. မဟာနာဂါတိ ကုဉ္ဇရသင်္ခါတာ မဟာဟတ္ထိနော. အတ္တဒန္တောတိ ဧတေ အဿတရာ ဝါ သိန္ဓဝါ ဝါ ကုဉ္ဇရာ ဝါ ဒန္တာဝ၊ န အဒန္တာ. ယော ပန စတုမဂ္ဂသင်္ခါတေန အတ္တနော ဒန္တတာယ အတ္တဒန္တော နိဗ္ဗိသေဝနော၊ အယံ တတောပိ ဝရံ၊ သဗ္ဗေဟိပိ ဧတေဟိ ဥတ္တရိတရောတိ အတ္ထော.

န ဟိ ဧတေဟိ ယာနေဟီတိ ယာနိ ဧတာနိ ဟတ္ထိယာနာဒီနိ ဥတ္တမယာနာနိ၊ ဧတေဟိ ယာနေဟိ ကောစိ ပုဂ္ဂလော သုပိနန္တေနပိ အဂတပုဗ္ဗတ္တာ ‘‘အဂတ’’န္တိ သင်္ခါတံ နိဗ္ဗာနဒိသံ တထာ န ဂစ္ဆေယျ. ယထာ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဣန္ဒြိယဒမေန ဒန္တေန၊ အပရဘာဂေ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာယ သုဒန္တေန ဒန္တော နိဗ္ဗိသေဝနော သပ္ပညော ပုဂ္ဂလော တံ အဂတပုဗ္ဗံ ဒိသံ ဂစ္ဆတိ၊ ဒန္တဘူမိံ ပါပုဏာတိ၊ တသ္မာ အတ္တဒမနမေဝ ဝရတရန္တိ အတ္ထော (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၂.၃၂၂၊ မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၉၀).

ဝိဓာသု န ဝိကမ္ပန္တီတိ နဝဝိဓမာနကောဋ္ဌာသေသု န စလန္တိ န ဝေဓေန္တိ. ဝိပ္ပမုတ္တာ ပုနဗ္ဘဝါတိ ကမ္မကိလေသတော သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ သုဋ္ဌု မုတ္တာ. ဒန္တဘူမိံ အနုပ္ပတ္တာတိ အရဟတ္တဖလံ ပါပုဏိတွာ ဌိတာ. တေ လောကေ ဝိဇိတာဝိနောတိ တေ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ခီဏာသဝါ သတ္တလောကေ ဝိဇိတဝိဇယာ နာမ (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃.၇၆၊ မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၉၀).

ယဿိန္ဒြိယာနိ ဘာဝိတာနီတိ ယဿ ခီဏာသဝဿ သဒ္ဓါဒိပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အရဟတ္တဖလံ ပါပေတွာ ဝဍ္ဎိတာနိ. အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စာတိ စက္ခာဒိအဇ္ဈတ္တာယတနာနိ စ ရူပါဒိဗဟိဒ္ဓါယတနာနိ စ နိဗ္ဗိသေဝနာနိ ကတာနိ. သဗ္ဗလောကေတိ သကလတေဓာတုကေ လောကေ စ. နိဗ္ဗိဇ္ဈ ဣမံ ပရဉ္စ လောကန္တိ ဣမဉ္စ အတ္တဘာဝံ ပရလောကေ စ အတ္တဘာဝံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတော ခီဏာသဝေါ. ကာလံ ကင်္ခတိ ဘာဝိတော သ ဒန္တောတိ သော ခီဏာသဝေါ စက္ခာဒိတော ဒန္တော ဝဍ္ဎိတစိတ္တော မရဏကာလံ ပတ္ထေတိ (သု. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၅၂၂၊ မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၉၀).

ယေသံ ဓမ္မာနံ အာဒိတော သမုဒါဂမနံ ပညာယတီတိ ယေသံ ခန္ဓာဒိဓမ္မာနံ ဥပ္ပတ္တိ ပညာယတိ. အတ္ထင်္ဂမတော နိရောဓောတိ အတ္ထင်္ဂမနဝသေန တေသံယေဝ အဘာဝေါ ပညာယတိ. ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကောတိ ကုသလာကုသလကမ္မနိဿိတော ဝိပါကော ကမ္မံ အမုဉ္စိတွာ ပဝတ္တနတော ဝိပါကောပိ ကမ္မသန္နိဿိတောဝ နာမ. နာမသန္နိဿိတံ ရူပန္တိ သဗ္ဗရူပံ နာမံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တနတော နာမသန္နိဿိတံ နာမ ဇာတံ. ဇာတိယာ အနုဂတန္တိ သဗ္ဗံ ကမ္မာဒိကံ ဇာတိယာ အနုပဝိဋ္ဌံ. ဇရာယ အနုသဋန္တိ ဇရာယ ပတ္ထဋံ. ဗျာဓိနာ အဘိဘူတန္တိ ဗျာဓိဒုက္ခေန အဘိမဒ္ဒိတံ. မရဏေန အဗ္ဘာဟတန္တိ မစ္စုနာ အဘိဟဋံ ပဟဋံ. အတာဏန္တိ ပုတ္တာဒီဟိပိ တာယနဿ အဘာဝတော အတာယနံ အနာရက္ခံ အလဗ္ဘဏေယျံ ခေမံ ဝါ. အလေဏန္တိ အလ္လီယိတုံ နိဿယိတုံ အနရဟံ၊ အလ္လီနာနမ္ပိ န လေဏကိစ္စကရဏံ. အသရဏန္တိ နိဿိတာနံ န ဘယဟာရကံ၊ န ဘယဝိနာသကံ. အသရဏီဘူတန္တိ ပုရေ ဥပ္ပတ္တိယာ အတ္တနော အဘာဝေနေဝ အသရဏံ၊ ဥပ္ပတ္တိသမကာလမေဝ အသရဏဘူတန္တိ အတ္ထော.

၁၉. အပုစ္ဆသီတိ ဧတ္ထ အ-ဣတိ ပဒပူရဏမတ္တေ နိပါတော၊ ပုစ္ဆသိတွေဝ အတ္ထော. ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနန္တိ ယထာ ပဇာနန္တော အာစိက္ခတိ၊ ဧဝံ အာစိက္ခိဿာမိ. ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာတိ တဏှာဒိဥပဓိနိဒါနာ ဇာတိအာဒိဒုက္ခဝိသေသာ ပဘဝန္တိ.

တဏှူပဓီတိ တဏှာ ဧဝ တဏှူပဓိ. သဿတုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဧဝ ဒိဋ္ဌူပဓိ. ရာဂါဒိကိလေသာ ဧဝ ကိလေသူပဓိ. ပုညာဒိကမ္မာနိ ဧဝ ကမ္မူပဓိ. တိဝိဓဒုစ္စရိတာနိယေဝ ဒုစ္စရိတူပဓိ. ကဗဠီကာရာဒယော အာဟာရာ ဧဝ အာဟာရူပဓိ. ဒေါသပဋိဃော ဧဝ ပဋိဃူပဓိ. ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ ကမ္မေနေဝ ဂဟိတာ ပထဝါဒယော စတဿော ဓာတုယောဝ စတဿော ဥပါဒိန္နဓာတုယော ဥပဓီ. စက္ခာဒိဆအဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဧဝ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဥပဓီ. စက္ခုဝိညာဏာဒိဆဝိညာဏကာယာဝ ဆ ဝိညာဏကာယာ ဥပဓီ. သဗ္ဗမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒုက္ခမနဋ္ဌေနာတိ သဗ္ဗတေဘူမကံ ဒုက္ခံ ဒုဿဟနဋ္ဌေန ဥပဓိ.

၂၀. ဧဝံ ဥပဓိနိဒါနတော ပဘဝန္တေသု ဒုက္ခေသု – ယော ဝေ အဝိဒွါတိ ဂါထာ. တတ္ထ ပဇာနန္တိ သင်္ခါရေ အနိစ္စာဒိဝသေန ဇာနန္တော. ဒုက္ခဿ ဇာတိပ္ပဘဝါနုပဿီတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ဇာတိကာရဏံ ‘‘ဥပဓီ’’တိ အနုပဿန္တော. ဣမိဿာ ဂါထာယ နိဒ္ဒေသေ ဝတ္တဗ္ဗံ နတ္ထိ.

၂၁. သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စာတိ သောကဉ္စ ပရိဒေဝဉ္စ. တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မောတိ ယထာ ယထာ သတ္တာ ဇာနန္တိ၊ တထာ တထာ ဉာပနဝသေန ဝိဒိတော ဧသ တယာ ဓမ္မောတိ.

တတ္ထ တရန္တီတိ ပဌမမဂ္ဂေန ဒိဋ္ဌောဃံ တရန္တိ. ဥတ္တရန္တီတိ ဒုတိယမဂ္ဂေန ကာမောဃံ တနုကရဏဝသေန ဥဂ္ဂန္တွာ တရန္တိ. ပတရန္တီတိ တမေဝ နိရဝသေသပ္ပဟာနဝသေန တတိယမဂ္ဂေန ဝိသေသေန တရန္တိ. သမတိက္ကမန္တီတိ ဘဝေါဃအဝိဇ္ဇောဃပ္ပဟာနဝသေန စတုတ္ထမဂ္ဂေန သမ္မာ အတိက္ကမန္တိ. ဝီတိဝတ္တန္တီတိ ဖလံ ပါပုဏိတွာ တိဋ္ဌန္တိ.

၂၂. ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မန္တိ နိဗ္ဗာနဓမ္မံ နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါဓမ္မဉ္စ တေ ဒေသယိဿာမိ. ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေတိ ဒိဋ္ဌေဝ ဒုက္ခာဒိဓမ္မေ၊ ဣမသ္မိံယေဝ ဝါ အတ္တဘာဝေ. အနီတိဟန္တိ အတ္တပစ္စက္ခံ. ယံ ဝိဒိတွာတိ ယံ ဓမ္မံ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိအာဒိနာ (ဓ. ပ. ၂၇၇၊ ထေရဂါ. ၆၇၆၊ ကထာ. ၇၅၃) နယေန သမ္မသန္တော ဝိဒိတွာ.

တတ္ထ အာဒိကလျာဏန္တိ ဟိတွာပိ အနုတ္တရံ ဝိဝေကသုခံ ဓမ္မံ တဝ ကိတ္တယိဿာမိ၊ တဉ္စ ခေါ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ ကိတ္တယန္တော အာဒိကလျာဏာဒိပ္ပကာရမေဝ ကိတ္တယိဿာမိ. အာဒိမှိ ကလျာဏံ ဘဒ္ဒကံ အနဝဇ္ဇမေဝ ကတွာ ကိတ္တယိဿာမိ. မဇ္ဈေပိ. ပရိယောသာနေပိ ဘဒ္ဒကံ အနဝဇ္ဇမေဝ ကတွာ ကိတ္တယိဿာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယသ္မိဉှိ ဘဂဝါ ဧကဂါထမ္ပိ ဒေသေသိ၊ သာ သမန္တဘဒ္ဒကတ္တာ ဓမ္မဿ ပဌမပါဒေန အာဒိကလျာဏာ၊ ဒုတိယတတိယပါဒေဟိ မဇ္ဈေကလျာဏာ၊ ပစ္ဆိမပါဒေန ပရိယောသာနကလျာဏာ. ဧကာနုသန္ဓိကံ သုတ္တံ နိဒါနေန အာဒိကလျာဏံ၊ နိဂမနေန ပရိယောသာနကလျာဏံ၊ သေသေန မဇ္ဈေကလျာဏံ. နာနာနုသန္ဓိကံ သုတ္တံ ပဌမာနုသန္ဓိနာ အာဒိကလျာဏံ၊ ပစ္ဆိမေန ပရိယောသာနကလျာဏံ၊ သေသေဟိ မဇ္ဈေကလျာဏံ.

အပိ စ သနိဒါနဥပ္ပတ္တိတ္တာ အာဒိကလျာဏံ၊ ဝေနေယျာနံ အနုရူပတော အတ္ထဿ အဝိပရီတတာယ စ ဟေတုဒါဟရဏယုတ္တတော စ မဇ္ဈေကလျာဏံ၊ သောတူနံ သဒ္ဓါပဋိလာဘဇနနေန နိဂမနေန စ ပရိယောသာနကလျာဏံ.

သကလော ဟိ သာသနဓမ္မော အတ္တနော အတ္ထဘူတေန သီလေန အာဒိကလျာဏော၊ သမထဝိပဿနာမဂ္ဂဖလေဟိ မဇ္ဈေကလျာဏော၊ နိဗ္ဗာနေန ပရိယောသာနကလျာဏော. သီလသမာဓီဟိ ဝါ အာဒိကလျာဏော၊ ဝိပဿနာမဂ္ဂေဟိ မဇ္ဈေကလျာဏော၊ ဖလနိဗ္ဗာနေဟိ ပရိယောသာနကလျာဏော. ဗုဒ္ဓသုဗောဓိတာယ ဝါ အာဒိကလျာဏော၊ ဓမ္မသုဓမ္မတာယ မဇ္ဈေကလျာဏော၊ သံဃသုပ္ပဋိပတ္တိယာ ပရိယောသာနကလျာဏော. တံ သုတွာ တထတ္တာယ ပဋိပန္နေန အဓိဂန္တဗ္ဗာယ အဘိသမ္ဗောဓိယာ ဝါ အာဒိကလျာဏော၊ ပစ္စေကဗောဓိယာ မဇ္ဈေကလျာဏော၊ သာဝကဗောဓိယာ ပရိယောသာနကလျာဏော.

သုယျမာနော စေသ နီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနတော ဘဝနေနပိ ကလျာဏမေဝ အာဝဟတီတိ အာဒိကလျာဏော၊ ပဋိပဇ္ဇိယမာနော သမထဝိပဿနာသုခါဝဟနတော ပဋိပတ္တိယာပိ ကလျာဏမေဝ အာဝဟတီတိ မဇ္ဈေကလျာဏော၊ တထာပဋိပန္နော (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁) စ ပဋိပတ္တိဖလေ နိဋ္ဌိတေ တာဒိဘာဝါဝဟနတော ပဋိပတ္တိဖလေနပိ ကလျာဏမေဝ အာဝဟတီတိ ပရိယောသာနကလျာဏောတိ.

ယံ ပနေသ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော သာသနဗြဟ္မစရိယံ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဉ္စ ပကာသေတိ၊ နာနာနယေဟိ ဒီပေတိ. တံ ယထာနုရူပံ အတ္ထသမ္ပတ္တိယာ သာတ္ထံ. ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ သဗျဉ္ဇနံ. သင်္ကာသနပကာသနဝိဝရဏဝိဘဇနဥတ္တာနီကရဏပညတ္တိအတ္ထပဒသမာယောဂတော သာတ္ထံ. အက္ခရပဒဗျဉ္ဇနာကာရနိရုတ္တိနိဒ္ဒေသသမ္ပတ္တိယာ သဗျဉ္ဇနံ. အတ္ထဂမ္ဘီရတာပဋိဝေဓဂမ္ဘီရတာဟိ သာတ္ထံ. ဓမ္မဂမ္ဘီရတာဒေသနာဂမ္ဘီရတာဟိ သဗျဉ္ဇနံ. အတ္ထပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါဝိသယတော သာတ္ထံ. ဓမ္မနိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဝိသယတော သဗျဉ္ဇနံ. ပဏ္ဍိတဝေဒနီယတော သရိက္ခကဇနပ္ပသာဒကန္တိ သာတ္ထံ. သဒ္ဓေယျတော လောကိယဇနပ္ပသာဒကန္တိ သဗျဉ္ဇနံ. ဂမ္ဘီရာဓိပ္ပါယတော သာတ္ထံ. ဥတ္တာနပဒတော သဗျဉ္ဇနံ. ဥပနေတဗ္ဗဿ အဘာဝတော သကလပရိပုဏ္ဏဘာဝေန ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ. အပနေတဗ္ဗဿ အဘာဝတော နိဒ္ဒေါသဘာဝေန ပရိသုဒ္ဓံ.

အပိ စ – ပဋိပတ္တိယာ အဓိဂမဗျတ္တိတော သာတ္ထံ. ပရိယတ္တိယာ အာဂမဗျတ္တိတော သဗျဉ္ဇနံ. သီလာဒိပဉ္စဓမ္မက္ခန္ဓယုတ္တတော ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ. နိရုပက္ကိလေသတော နိတ္ထရဏတ္ထာယ ပဝတ္တိတော လောကာမိသနိရပေက္ခတော စ ပရိသုဒ္ဓံ. သိက္ခတ္တယပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ ဗြဟ္မဘူတေဟိ သေဋ္ဌေဟိ စရိတဗ္ဗတော၊ တေသဉ္စ စရိယဘာဝတော ဗြဟ္မစရိယံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁).

ဧဝံ ပရိယတ္တိဓမ္မံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ လောကုတ္တရဓမ္မံ ဒဿေတုံ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ’’တိ အာဟ. သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေ ဒဿေတွာ နိဗ္ဗတ္တိတလောကုတ္တရံ ဒဿေတုံ ‘‘နိဗ္ဗာနဉ္စာ’’တိ အာဟ. နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒန္တိ ပုဗ္ဗဘာဂသီလသမာဓိဝိပဿနာဓမ္မဉ္စ ကိတ္တယိဿာမိ.

ဒုက္ခေ ဒိဋ္ဌေတိ ဒုက္ခသစ္စေ သရသလက္ခဏေန ဒိဋ္ဌေ ဒုက္ခသစ္စံ ပကာသေဿာမိ. သမုဒယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

၂၃. တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမီတိ တံ ဝုတ္တပ္ပကာရဓမ္မဇောတကံ တဝ ဝစနံ အဟံ ပတ္ထယာမိ. ဓမ္မမုတ္တမန္တိ တဉ္စ ဓမ္မမုတ္တမံ အဘိနန္ဒာမိ.

တတ္ထ မဟတော တမောကာယဿ ပဒါလနန္တိ မဟတော အဝိဇ္ဇာရာသိဿ ဆေဒနံ. အနိစ္စလက္ခဏဝသေန ဧသီ. ဒုက္ခလက္ခဏဝသေန ဂဝေသီ. အနတ္တလက္ခဏဝသေန သမန္တတော ပရိယေသီ. မဟတော ဝိပလ္လာသဿ ပဘေဒနန္တိ မဟန္တဿ အသုဘေ သုဘန္တိအာဒိဒွါဒသဝိဓဿ ဝိပလ္လာသဿ ဘေဒနံ. မဟတော တဏှာသလ္လဿ အဗ္ဗဟနန္တိ မဟန္တဿ အန္တောတုဒနဋ္ဌေန တဏှာကဏ္ဋကဿ လုဉ္စနံ. ဒိဋ္ဌိသင်္ဃာဋဿ ဝိနိဝေဌနန္တိ ဒိဋ္ဌိယေဝ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နပ္ပဝတ္တိတော သင်္ဃဋိတဋ္ဌေန သင်္ဃာဋော၊ တဿ ဒိဋ္ဌိသင်္ဃာဋဿ နိဝတ္တနံ. မာနဓဇဿ ပါတနန္တိ ဥဿိတဋ္ဌေန ဥန္နတိလက္ခဏဿ မာနဒ္ဓဇဿ ပါတနံ. အဘိသင်္ခါရဿ ဝူပသမန္တိ ပုညာဒိအဘိသင်္ခါရဿ ဥပသမနံ. ဩဃဿ နိတ္ထရဏန္တိ ဝဋ္ဋေ ဩသီဒါပနဿ ကာမောဃာဒိဩဃဿ နိတ္ထရဏံ နိက္ခမနံ. ဘာရဿ နိက္ခေပနန္တိ ရူပါဒိပဉ္စက္ခန္ဓဘာရဿ ခိပနံ ဆဍ္ဍနံ. သံသာရဝဋ္ဋဿ ဥပစ္ဆေဒန္တိ ခန္ဓာဒိပဋိပါဋိသံသာရဝဋ္ဋဿ ဟေတုနဿနေန ဥစ္ဆိဇ္ဇနံ. သန္တာပဿ နိဗ္ဗာပနန္တိ ကိလေသသန္တာပဿ နိဗ္ဗုတိံ. ပရိဠာဟဿ ပဋိပဿဒ္ဓန္တိ ကိလေသပရိဠာဟဿ ဝူပသမံ ပဋိပဿမ္ဘနံ. ဓမ္မဓဇဿ ဥဿာပနန္တိ နဝဝိဓလောကုတ္တရဓမ္မဿ ဥဿာပေတွာ ဌပနံ. ပရမတ္ထံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ ဥတ္တမဋ္ဌေန ပရမတ္ထံ. နတ္ထိ ဧတဿ မရဏသင်္ခါတံ မတန္တိ အမတံ. ကိလေသဝိသပဋိပက္ခတ္တာ အဂဒန္တိပိ အမတံ. သံသာရဒုက္ခပဋိပက္ခဘူတတ္တာ နိဗ္ဗုတန္တိ နိဗ္ဗာနံ. နတ္ထေတ္ထ တဏှာသင်္ခါတံ ဝါနန္တိပိ နိဗ္ဗာနံ.

မဟေသက္ခေဟိ သတ္တေဟီတိ မဟာနုဘာဝေဟိ သက္ကာဒီဟိ သတ္တေဟိ. ပရိယေသိတောတိ ပရိယိဋ္ဌော. ကဟံ ဒေဝဒေဝေါတိ ဒေဝါနံ အတိဒေဝေါ ကုဟိံ. ကဟံ နရာသဘောတိ ဥတ္တမပုရိသော.

၂၄. ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ဧတ္ထ ဥဒ္ဓန္တိ အနာဂတဒ္ဓါ ဝုစ္စတိ. အဓောတိ အတီတဒ္ဓါ. တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ပစ္စုပ္ပန္နဒ္ဓါ. ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ၊ ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏန္တိ ဧတေသု ဥဒ္ဓါဒီသု တဏှဉ္စ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနဉ္စ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဉ္စ ပနုဒေဟိ. ပနုဒိတွာ စ ဘဝေ န တိဋ္ဌေတိ ဧဝံ သန္တေ ဒုဝိဓေပိ ဘဝေ န တိဋ္ဌေယျ. ဧဝံ တာဝ ပနုဇ္ဇသဒ္ဒဿ ပနုဒေဟီတိ ဣမသ္မိံ အတ္ထဝိကပ္ပေ သမ္ဗန္ဓော. ပနုဒိတွာတိ ဧတသ္မိံ ပန အတ္ထဝိကပ္ပေ ဘဝေ န တိဋ္ဌေတိ အယမေဝ သမ္ဗန္ဓော. ဧတာနိ နန္ဒီနိဝေသနဝိညာဏာနိ ပနုဒိတွာ ဒုဝိဓေပိ ဘဝေ န တိဋ္ဌေယျာတိ.

သဟောကာသဝသေန ဒေဝလောကော ဥဒ္ဓံ. အပါယလောကော အဓော. မနုဿလောကော မဇ္ဈေ. တတ္ထ ကုသလာ ဓမ္မာတိ အပါယံ မုဉ္စိတွာ ဥပရိ ပဋိသန္ဓိဒါနတော ကုသလာ ဓမ္မာ ဥဒ္ဓန္တိ ဝုစ္စန္တိ. အကုသလာ ဓမ္မာ အပါယေသု ပဋိသန္ဓိဒါနတော အဓောတိ. တဒုဘယဝိမုတ္တတ္တာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ဝုစ္စန္တိ. သဗ္ဗောပရိဝသေန အရူပဓာတု ဥဒ္ဓံ. သဗ္ဗအဓောဝသေန ကာမဓာတု အဓော. တဒုဘယန္တရဝသေန ရူပဓာတု မဇ္ဈေ. ကာယစိတ္တာဗာဓခနနဝသေန သုခါ ဝေဒနာ ဥဒ္ဓံ. ဒုက္ခမနဝသေန ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဓော. အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ မဇ္ဈေ. အတ္တဘာဝဝသေန ပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေန္တော ‘‘ဥဒ္ဓန္တိ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာတိ ပါဒတလတော ဥပရိ. အဓော ကေသမတ္ထကာတိ ကေသမတ္ထကတော အဓော. မဇ္ဈေတိ ဒွိန္နံ အန္တရံ.

ပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏန္တိ တေရသဝိဓပုညာဘိသင်္ခါရသမ္ပယုတ္တံ ကမ္မဝိညာဏံ. အပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏန္တိ ဒွါဒသဝိဓအပုညာဘိသင်္ခါရသမ္ပယုတ္တံ ကမ္မဝိညာဏံ. အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ကမ္မဝိညာဏံ. နုဇ္ဇာတိ ခိပ. ပနုဇ္ဇာတိ အတီဝ ခိပ. နုဒါတိ လုဉ္စ. ပနုဒါတိ အတီဝ လုဉ္စ. ပဇဟာတိ ဆဍ္ဍေဟိ. ဝိနောဒေဟီတိ ဒူရံ ကရောဟိ.

ကမ္မဘဝဉ္စာတိ ပုညာဘိသင်္ခါရစေတနာဝ. ပဋိသန္ဓိကဉ္စ ပုနဗ္ဘဝန္တိ ပဋိသန္ဓိယာ ရူပါဒိပုနဗ္ဘဝဉ္စ. ပဇဟန္တော ပဌမမဂ္ဂေန၊ ဝိနောဒေန္တော ဒုတိယမဂ္ဂေန၊ ဗျန္တီ ကရောန္တော တတိယမဂ္ဂေန၊ အနဘာဝံ ဂမေန္တော စတုတ္ထမဂ္ဂေန. ကမ္မဘဝေ န တိဋ္ဌေယျာတိ ပုညာဒိအဘိသင်္ခါရေ န တိဋ္ဌေယျ.

၂၅. ဧတာနိ ဝိနောဒေတွာ ဘဝေ အတိဋ္ဌန္တော ဧသော – ဧဝံ ဝိဟာရီတိ ဂါထာ. တတ္ထ ဣဓေဝါတိ ဣမသ္မိံယေဝ သာသနေ၊ ဣမသ္မိံယေဝ ဝါ အတ္တဘာဝေ. ဣမိဿာ ဂါထာယ နိဒ္ဒေသော ဥတ္တာနတ္ထောဝ.

၂၆. သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကန္တိ ဧတ္ထ အနူပဓီကန္တိ နိဗ္ဗာနံ၊ တံ သန္ဓာယ ဘဂဝန္တံ အာလပန္တော အာဟ – ‘‘သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီက’’န္တိ.

နိဒ္ဒေသေ ကိလေသာ စာတိ ဥပတာပနဋ္ဌေန ရာဂါဒယော ကိလေသာ စ ရာသဋ္ဌေန ဝိပါကဘူတာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ စ ကုသလာဒိအဘိသင်္ခါရာ စေတနာ စ ‘‘ဥပဓီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ ကထီယန္တိ. ဥပဓိပ္ပဟာနံ တဒင်္ဂပ္ပဟာနေန၊ ဥပဓိဝူပသမံ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနေန၊ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂံ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနေန ဥပဓိပဋိပဿဒ္ဓံ ဖလေနာတိ.

၂၇. န ကေဝလံ ဒုက္ခမေဝ ပဟာသိ – တေ စာပီတိ ဂါထာ. တတ္ထ အဋ္ဌိတန္တိ သက္ကစ္စံ၊ သဒါ ဝါ. တံ တံ နမဿာမီတိ တသ္မာ တံ နမဿာမိ. သမေစ္စာတိ ဥပဂန္တွာ. နာဂါတိ ဘဂဝန္တံ အာလပန္တော အာဟ.

နိဒ္ဒေသေ သမေစ္စာတိ ဇာနိတွာ၊ ဧကတော ဟုတွာ ဝါ. အဘိသမေစ္စာတိ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ. သမာဂန္တွာတိ သမ္မုခါ ဟုတွာ. အဘိသမာဂန္တွာတိ သမီပံ ဂန္တွာ. သမ္မုခါတိ သမ္မုခေ. အာဂုံ န ကရောတီတိ ပါပံ န ကရောတိ.

၂၈. ဣဒါနိ နံ ဘဂဝါ ‘‘အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခ’’န္တိ ဧဝံ တေန ဗြာဟ္မဏေန ဝိဒိတောပိ အတ္တာနံ အနုပနေတွာဝ ပဟီနဒုက္ခေန ပုဂ္ဂလေန ဩဝဒန္တော ‘‘ယံ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ယံ တံ အဘိဇာနန္တော ‘‘အယံ ဗာဟိတပါပတ္တာ ဗြာဟ္မဏော၊ ဝေဒေဟိ ဂတတ္တာ ဝေဒဂူ၊ ကိဉ္စနာဘာဝါ အကိဉ္စနော၊ ကာမေသု စ ဘဝေသု စ အသတ္တတ္တာ ကာမဘဝေ အသတ္တော’’တိ ဇညာ ဇာနေယျာသိ. အဒ္ဓါ ဟိ သော ဩဃမိမံ အတာရိ၊ တိဏ္ဏော စ ပါရံ အခိလော အကင်္ခေါ.

နိဒ္ဒေသေ ရာဂကိဉ္စနန္တိ ရာဂပလိဗောဓံ. ဒေါသကိဉ္စနန္တိအာဒိပိ ဧသေဝ နယော. ကာမောဃံ တိဏ္ဏော အနာဂါမိမဂ္ဂေန. ဘဝေါဃံ တိဏ္ဏော အရဟတ္တမဂ္ဂေန. ဒိဋ္ဌောဃံ တိဏ္ဏော သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန. အဝိဇ္ဇောဃံ တိဏ္ဏော အရဟတ္တမဂ္ဂေန. သံသာရပထံ တိဏ္ဏော ကုသလာကုသလကမ္မပ္ပဘေဒေနာတိ. ဥတ္တိဏ္ဏော ပဌမမဂ္ဂေန. နိတ္တိဏ္ဏော ဒုတိယမဂ္ဂေန. အတိက္ကန္တော တတိယမဂ္ဂေန. သမတိက္ကန္တော စတုတ္ထမဂ္ဂေန.ဝီတိဝတ္တော ဖလေန.

၂၉. ကိဉ္စ ဘိယျော – ဝိဒွါ စ ယောတိ ဂါထာ. တတ္ထ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ၊ အတ္တဘာဝေ ဝါ. ဝိသဇ္ဇာတိ ဝေါသဇ္ဇိတွာ.

နိဒ္ဒေသေ သဇ္ဇန္တိ မုဉ္စနံ. ဝိသဇ္ဇန္တိ ဝေါသဇ္ဇနံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋမေဝ. ဧဝံ ဘဂဝါ ဣဒမ္ပိ သုတ္တံ အရဟတ္တနိကူဋေနေဝ ဒေသေသိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ စ ဝုတ္တသဒိသော ဧဝ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ.

သဒ္ဓမ္မပ္ပဇ္ဇောတိကာယ စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာယ

မေတ္တဂူမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ဓောတကမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၃၀. ပဉ္စမေ ဓောတကသုတ္တေ – ဝါစာဘိကင်္ခါမီတိ ဝါစံ အဘိကင်္ခါမိ. သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနောတိ အတ္တနော ရာဂါဒီနံ နိဗ္ဗာနတ္ထာယ အဓိသီလာဒီနိ သိက္ခေယျ. နိဒ္ဒေသေ အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ.

၃၁. ဣတောတိ မမ မုခတော.

နိဒ္ဒေသေ အာတပ္ပန္တိ ကိလေသတာပနံ. ဥဿာဟန္တိ အသင်္ကောစံ. ဥဿောဠှီန္တိ ဗလဝဝီရိယံ. ထာမန္တိ အသိထိလံ. ဓိတိန္တိ ဓာရဏံ. ဝီရိယံ ကရောဟီတိ ပရက္ကမံ ကရောဟိ. ဆန္ဒံ ဇနေဟီတိ ရုစိံ ဥပ္ပါဒေဟိ.

၃၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ အတ္တမနော ဓောတကော ဘဂဝန္တံ အဘိတ္ထဝမာနော ကထံကထာပမောက္ခံ ယာစန္တော ‘‘ပဿာမဟ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ပဿာမဟံ ဒေဝမနုဿလောကေတိ ပဿာမိ အဟံ ဒေဝမနုဿလောကေ. တံ တံ နမဿာမီတိ တံ ဧဝရူပံ တံ နမဿာမိ. ပမုဉ္စာတိ ပမောစေဟိ.

နိဒ္ဒေသေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတိ တံ တံ အာရမ္မဏံ ပါဋိယေက္ကံ စတုသစ္စံ သယမေဝ ဗုဒ္ဓါ ပဋိဝေဓပ္ပတ္တာတိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ. သီဟသီဟောတိ အဆမ္ဘိတဋ္ဌေန သီဟာနံ အတိသီဟော. နာဂနာဂေါတိ နိက္ကိလေသဋ္ဌေန၊ မဟန္တဋ္ဌေန ဝါ နာဂါနံ အတိနာဂေါ. ဂဏိဂဏီတိ ဂဏဝန္တာနံ အတီဝ ဂဏဝါ. မုနိမုနီတိ ဉာဏဝန္တာနံ အတီဝ ဉာဏဝါ. ရာဇရာဇာတိ ဥတ္တမရာဇာ. မုဉ္စ မန္တိ မောစေဟိ မံ. ပမုဉ္စ မန္တိ နာနာဝိဓေန မုဉ္စေဟိ မံ. မောစေဟိ မန္တိ သိထိလံ ကရောဟိ မံ. ပမောစေဟိ မန္တိ အတီဝ သိထိလံ ကရောဟိ မံ. ဥဒ္ဓရ မန္တိ မံ သံသာရပင်္ကာ ဥဒ္ဓရိတွာ ထလေ ပတိဋ္ဌာပေဟိ. သမုဒ္ဓရ မန္တိ သမ္မာ ဥဒ္ဓရိတွာ ထလေ ပတိဋ္ဌာပေဟိ မံ. ဝုဋ္ဌာပေဟီတိ ဝိစိကိစ္ဆာသလ္လတော အပနေတွာ ဝိသုံ ကရဏဝသေန ဥဋ္ဌာပေဟိ.

၃၃. အထဿ ဘဂဝါ အတ္တာဓီနမေဝ ကထံကထာပမောက္ခံ ဩဃတရဏမုခေန ဒဿေန္တော ‘‘နာဟ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ နာဟံ သဟိဿာမီတိ အဟံ န သဟိဿာမိ န သက္ကောမိ. န ဝါယမိဿာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပမောစနာယာတိ ပမောစေတုံ. ကထံကထိန္တိ သကင်္ခံ. တရေသီတိ တရေယျာသိ.

နိဒ္ဒေသေ န ဤဟာမီတိ ပယောဂံ န ကရောမိ. န သမီဟာမီတိ အတီဝ ပယောဂံ န ကရောမိ. အဿဒ္ဓေ ပုဂ္ဂလေတိ ရတနတ္တယေ သဒ္ဓါဝိရဟိတေ ပုဂ္ဂလေ. အစ္ဆန္ဒိကေတိ မဂ္ဂဖလတ္ထံ ရုစိဝိရဟိတေ. ကုသီတေတိ သမာဓိဝိရဟိတေ. ဟီနဝီရိယေတိ နိဗ္ဗီရိယေ. အပ္ပဋိပဇ္ဇမာနေတိ ပဋိပတ္တိယာ န ပဋိပဇ္ဇမာနေ.

၃၄. ဧဝံ ဝုတ္တေ အတ္တမနတရော ဓောတကော ဘဂဝန္တံ အဘိတ္ထဝမာနော အနုသာသနိံ ယာစန္တော ‘‘အနုသာသ ဗြဟ္မေ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဗြဟ္မေတိ သေဋ္ဌဝစနမေတံ. တေန ဘဂဝန္တံ အာမန္တယမာနော အာဟ ‘‘အနုသာသ ဗြဟ္မေ’’တိ. ဝိဝေကဓမ္မန္တိ သဗ္ဗသင်္ခါရဝိဝေကံ နိဗ္ဗာနဓမ္မံ. အဗျာပဇ္ဇမာနောတိ နာနပ္ပကာရကံ အနာပဇ္ဇမာနော. ဣဓေဝ သန္တောတိ ဣဓေဝ သမာနော. အသိတောတိ အနိဿိတော.

၃၅-၇. ဣတော ပရာ ဒွေ ဂါထာ မေတ္တဂူသုတ္တေ ဝုတ္တနယာ ဧဝ. ကေဝလဉှိ တတ္ထ ဓမ္မံ၊ ဣဓ သန္တိန္တိ အယံ ဝိသေသော. တတိယဂါထာယပိ ပုဗ္ဗဍ္ဎံ တတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝ. အပရဍ္ဎေ သင်္ဂေါတိ သဇ္ဇနဋ္ဌာနံ၊ လဂ္ဂနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋမေဝ.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဣဒမ္ပိ သုတ္တံ အရဟတ္တနိကူဋေနေဝ ဒေသေသိ၊ ဒေသနာပရိယောသာနေ စ ဝုတ္တသဒိသော ဧဝ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ.

သဒ္ဓမ္မပ္ပဇ္ဇောတိကာယ စူဠနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာယ

ဓောတကမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ဥပသီဝမာဏဝသုတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၃၈. ဆဋ္ဌေ ဥပသီဝသုတ္တေ – မဟန္တမောဃန္တိ မဟန္တံ ဩဃံ. အနိဿိတောတိ ပုဂ္ဂလံ ဝါ ဓမ္မံ ဝါ အနလ္လီနော. နော ဝိသဟာမီတိ န သက္ကောမိ. အာရမ္မဏန္တိ နိဿယံ. ယံ နိဿိတောတိ ယံ ဓမ္မံ ဝါ ပုဂ္ဂလံ ဝါ နိဿိတော.

နိဒ္ဒေသေ ကာမောဃန္တိ အနာဂါမိမဂ္ဂေန ကာမောဃံ. အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဘဝေါဃံ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ဒိဋ္ဌောဃံ. အရဟတ္တမဂ္ဂေန အဝိဇ္ဇောဃံ တရေယျံ. သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဘဂဝတော ဥစ္စာကုလပရိဒီပနဝသေန ဝုတ္တံ. အာလမ္ဗဏန္တိ အဝတ္ထရိတွာ ဌာနံ. နိဿယန္တိ အလ္လီယနံ. ဥပနိဿယန္တိ အပဿယနံ.

၃၉. ဣဒါနိ ယသ္မာ ဗြာဟ္မဏော အာကိဉ္စညာယတနလာဘီ တဉ္စ သန္တမ္ပိ နိဿယံ န ဇာနာတိ. တေနဿ ဘဂဝါ တဉ္စ နိဿယံ ဥတ္တရိဉ္စ နိယျာနပထံ ဒဿေန္တော ‘‘အာကိဉ္စည’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ပေက္ခမာနောတိ တံ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိံ သတော သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ စ အနိစ္စာဒိဝသေန ပဿမာနော. နတ္ထီတိ နိဿာယာတိ တံ ‘‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ ပဝတ္တံ သမာပတ္တိံ အာရမ္မဏံ ကတွာ. တရဿု ဩဃန္တိ တတော ပဘုတိ ပဝတ္တာယ ဝိပဿနာယ ယထာနုရူပံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ ဩဃံ တရဿု. ကထာဟီတိ ကထံကထာဟိ. တဏှက္ခယံ နတ္တမဟာဘိပဿာတိ ရတ္တိန္ဒိဝံ နိဗ္ဗာနံ ဝိဘူတံ ကတွာ ပဿ. ဧတေနဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ ကထေသိ.

နိဒ္ဒေသေ တညေဝ ဝိညာဏံ အဘာဝေတီတိ အာကာသာလမ္ဗဏံ ကတွာ ပဝတ္တမဟဂ္ဂတဝိညာဏံ အဘာဝေတိ အဘာဝံ ဂမေတိ. ဝိဘာဝေတီတိ ဝိဝိဓာ အဘာဝံ ဂမေတိ. အန္တရဓာပေတီတိ အဒဿနံ ဂမေတိ. နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ ပဿတီတိ အန္တမသော ဘင်္ဂမတ္တမ္ပိဿ နတ္ထီတိ ပဿတိ.

၄၀. ဣဒါနိ ‘‘ကာမေ ပဟာယာ’’တိ သုတွာ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန အတ္တနာ ပဟီနေ ကာမေ သမ္ပဿမာနော ‘‘သဗ္ဗေသူ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဟိတွာ မညန္တိ အညံ တတော ဟေဋ္ဌာ ဆဗ္ဗိဓမ္ပိ သမာပတ္တိံ ဟိတွာ. သညာဝိမောက္ခေ ပရမေတိ သတ္တသု သညာဝိမောက္ခေသု ဥတ္တမေ အာကိဉ္စညာယတနေ. တိဋ္ဌေ နု သော တတ္ထ အနာနုယာယီတိ သော ပုဂ္ဂလော တတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနဗြဟ္မလောကေ အဝိဂစ္ဆမာနော တိဋ္ဌေယျ နူတိ ပုစ္ဆတိ.