၁. ပုညကိရိယဝတ္ထုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၀. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ပုညကိရိယဝတ္ထူနီတိ ပုဇ္ဇဘဝဖလံ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ၊ အတ္တနော သန္တာနံ ပုနန္တီတိ ဝါ ပုညာနိ၊ ပုညာနိ စ တာနိ ဟေတုပစ္စယေဟိ ကတ္တဗ္ဗတော ကိရိယာ စာတိ ပုညကိရိယာ. တာ ဧဝ စ တေသံ တေသံ အာနိသံသာနံ ဝတ္ထုဘာဝတော ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ. ဒါနမယန္တိ အနုပစ္ဆိန္နဘဝမူလဿ အနုဂ္ဂဟဝသေန ပူဇာဝသေန ဝါ အတ္တနော ဒေယျဓမ္မဿ ပရေသံ ပရိစ္စာဂစေတနာ ဒီယတိ ဧတာယာတိ ဒါနံ၊ ဒါနမေဝ ဒါနမယံ. စီဝရာဒီသု ဟိ စတူသု ပစ္စယေသု အန္နာဒီသု ဝါ ဒသသု ဒါနဝတ္ထူသု ရူပါဒီသု ဝါ ဆသု အာရမ္မဏေသု တံ တံ ဒေန္တဿ တေသံ ဥပ္ပါဒနတော ပဋ္ဌာယ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပရိစ္စာဂကာလေ ပစ္ဆာ သောမနဿစိတ္တေန အနုဿရဏေ စာတိ တီသု ကာလေသု ဝုတ္တနယေန ပဝတ္တစေတနာ ဒါနမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု နာမ.

သီလမယန္တိ နိစ္စသီလဥပေါသထနိယမာဒိဝသေန ပဉ္စ၊ အဋ္ဌ၊ ဒသ ဝါ သီလာနိ သမာဒိယန္တဿ သီလပူရဏတ္ထံ ပဗ္ဗဇိဿာမီတိ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တဿ ပဗ္ဗဇန္တဿ မနောရထံ မတ္ထကံ ပါပေတွာ ‘‘ပဗ္ဗဇိတော ဝတမှိ သာဓု သုဋ္ဌူ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တဿ သဒ္ဓါယ ပါတိမောက္ခံ ပရိပူရေန္တဿ ပညာယ စီဝရာဒိကေ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ သတိယာ အာပါထဂတေသု ရူပါဒီသု စက္ခုဒွါရာဒီနိ သံဝရန္တဿ ဝီရိယေန အာဇီဝံ သောဓေန္တဿ စ ပဝတ္တာ စေတနာ သီလတီတိ သီလမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု နာမ.

တထာ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ (ပဋိ. မ. ၁.၄၈) ဝုတ္တေန ဝိပဿနာမဂ္ဂေန စက္ခုံ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော ဝိပဿန္တဿ သောတံ၊ ဃာနံ၊ ဇိဝှံ၊ ကာယံ၊ မနံ. ရူပေ။ပေ။ ဓမ္မေ၊ စက္ခုဝိညာဏံ။ပေ။ မနောဝိညာဏံ. စက္ခုသမ္ဖဿံ။ပေ။ မနောသမ္ဖဿံ၊ စက္ခုသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ။ပေ။ မနောသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ. ရူပသညံ။ပေ။ ဓမ္မသညံ. ဇရာမရဏံ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော ဝိပဿန္တဿ ယာ စေတနာ၊ ယာ စ ပထဝီကသိဏာဒီသု အဋ္ဌတိံသာယ အာရမ္မဏေသု ပဝတ္တာ ဈာနစေတနာ၊ ယာ စ အနဝဇ္ဇေသု ကမ္မာယတနသိပ္ပါယတနဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနေသု ပရိစယမနသိကာရာဒိဝသေန ပဝတ္တာ စေတနာ၊ သဗ္ဗာ ဘာဝေတိ ဧတာယာတိ ဘာဝနာမယံ ဝုတ္တနယေန ပုညကိရိယဝတ္ထု စာတိ.

ဧကမေကဉ္စေတ္ထ ယထာရဟံ ပုဗ္ဗဘာဂတော ပဋ္ဌာယ ကာယေန ကရောန္တဿ ကာယကမ္မံ ဟောတိ၊ တဒတ္ထံ ဝါစံ နိစ္ဆာရေန္တဿ ဝစီကမ္မံ၊ ကာယင်္ဂံ ဝါစင်္ဂဉ္စ အစောပေတွာ မနသာ စိန္တေန္တဿ မနောကမ္မံ. အန္နာဒီနိ ဒေန္တဿ စာပိ ‘‘အန္နဒါနာဒီနိ ဒေမီ’’တိ ဝါ ဒါနပါရမိံ အာဝဇ္ဇေတွာ ဝါ ဒါနကာလေ ဒါနမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဟောတိ. ဝတ္တသီသေ ဌတွာ ဒဒတော သီလမယံ၊ ခယတော ဝယတော ကမ္မတော သမ္မသနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဒဒတော ဘာဝနာမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဟောတိ.

အပရာနိပိ သတ္တ ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ – အပစိတိသဟဂတံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဝေယျာဝစ္စသဟဂတံ ပတ္တိအနုပ္ပဒါနံ အဗ္ဘနုမောဒနံ ဒေသနာမယံ သဝနမယံ ဒိဋ္ဌိဇုဂတံ ပုညကိရိယဝတ္ထူတိ. သရဏဂမနမ္ပိ ဟိ ဒိဋ္ဌိဇုဂတေနေဝ သင်္ဂယှတိ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ပရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ.

တတ္ထ ဝုဍ္ဎတရံ ဒိသွာ ပစ္စုဂ္ဂမနပတ္တစီဝရပဋိဂ္ဂဟဏာဘိဝါဒနမဂ္ဂသမ္ပဒါနာဒိဝသေန အပစာယနသဟဂတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုဍ္ဎတရာနံ ဝတ္တပဋိပတ္တိကရဏဝသေန၊ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌံ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဂါမေ ဘိက္ခံ သမ္ပာဒေတွာ ဥပသံဟရဏဝသေန ‘‘ဂစ္ဆ ဘိက္ခူနံ ပတ္တံ အာဟရာ’’တိ သုတွာ ဝေဂေန ဂန္တွာ ပတ္တာဟရဏာဒိဝသေန စ ဝေယျာဝစ္စသဟဂတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. စတ္တာရော ပစ္စယေ ဒတွာ ပုပ္ဖဂန္ဓာဒီဟိ ရတနတ္တယဿ ပူဇံ ကတွာ အညံ ဝါ တာဒိသံ ပုညံ ကတွာ ‘‘သဗ္ဗသတ္တာနံ ပတ္တိ ဟောတူ’’တိ ပရိဏာမဝသေန ပတ္တိအနုပ္ပဒါနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တထာ ပရေဟိ ဒိန္နာယ ပတ္တိယာ ကေဝလံ ဝါ ပရေဟိ ကတံ ပုညံ ‘‘သာဓု၊ သုဋ္ဌူ’’တိ အနုမောဒနဝသေန အဗ္ဘနုမောဒနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အတ္တနော ပဂုဏဓမ္မံ အပစ္စာသီသန္တော ဟိတဇ္ဈာသယေန ပရေသံ ဒေသေတိ – ဣဒံ ဒေသနာမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု နာမ. ယံ ပန ဧကော ‘‘ဧဝံ မံ ဓမ္မကထိကောတိ ဇာနိဿန္တီ’’တိ ဣစ္ဆာယ ဌတွာ လာဘသက္ကာရသိလောကသန္နိဿိတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ တံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. ‘‘အဒ္ဓါ အယံ အတ္တဟိတပရဟိတာနံ ပဋိပဇ္ဇနူပါယော’’တိ ယောနိသောမနသိကာရပုရေစာရိကဟိတဖရဏေန မုဒုစိတ္တေန ဓမ္မံ သုဏာတိ၊ ဣဒံ သဝနမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဟောတိ. ယံ ပနေကော ‘‘ဣတိ မံ သဒ္ဓေါတိ ဇာနိဿန္တီ’’တိ သုဏာတိ၊ တံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. ဒိဋ္ဌိယာ ဥဇုဂမနံ ဒိဋ္ဌိဇုဂတံ၊ ‘‘အတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တဿ သမ္မာဒဿနဿ ဧတံ အဓိဝစနံ. ဣဒဉှိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝါ ပစ္ဆာဘာဂေ ဝါ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တမ္ပိ ဥဇုကရဏကာလေ ဉာဏသမ္ပယုတ္တမေဝ ဟောတိ. အပရေ ပနာဟု ‘‘ဝိဇာနနပဇာနနဝသေန ဒဿနံ ဒိဋ္ဌိ ကုသလဉ္စ ဝိညာဏံ ကမ္မဿကတာဉာဏာဒိ စ သမ္မာဒဿန’’န္တိ. တတ္ထ ကုသလေန ဝိညာဏေန ဉာဏဿ အနုပ္ပါဒေပိ အတ္တနာ ကတပုညာနုဿရဏဝဏ္ဏာရဟဝဏ္ဏနာဒီနံ သင်္ဂဟော၊ ကမ္မဿကတာဉာဏေန ကမ္မပထသမ္မာဒိဋ္ဌိယာ. ဣတရံ ပန ဒိဋ္ဌိဇုဂတံ သဗ္ဗေသံ နိယမလက္ခဏံ. ယဉှိ ကိဉ္စိ ပုညံ ကရောန္တဿ ဒိဋ္ဌိယာ ဥဇုဘာဝေနေဝ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ.

ဣမေသံ ပန သတ္တန္နံ ပုညကိရိယဝတ္ထူနံ ပုရိမေဟိ တီဟိ ဒါနမယာဒီဟိ ပုညကိရိယဝတ္ထူဟိ သင်္ဂဟော. တတ္ထ ဟိ အပစာယနဝေယျာဝစ္စာနိ သီလမယေ၊ ပတ္တိအနုပ္ပဒါနအဗ္ဘနုမောဒနာနိ ဒါနမယေ၊ ဓမ္မဒေသနာသဝနာနိ ဘာဝနာမယေ၊ ဒိဋ္ဌိဇုဂတံ တီသုပိ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘တီဏိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဒါနမယံ။ပေ။ ဘာဝနာမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထူ’’တိ (အ. နိ. ၈.၃၆).

ဧတ္ထ စ အဋ္ဌန္နံ ကာမာဝစရကုသလစေတနာနံ ဝသေန တိဏ္ဏမ္ပိ ပုညကိရိယဝတ္ထူနံ ပဝတ္တိ ဟောတိ. ယထာ ဟိ ပဂုဏံ ဓမ္မံ ပရိဝတ္တေန္တဿ ဧကစ္စေ အနုသန္ဓိံ အသလ္လက္ခေန္တဿေဝ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဧဝံ ပဂုဏံ သမထဝိပဿနာဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တဿ အန္တရန္တရာ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တေနာပိ မနသိကာရော ပဝတ္တတိ. သဗ္ဗံ တံ ပန မဟဂ္ဂတကုသလစေတနာနံ ဝသေန ဘာဝနာမယမေဝ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဟောတိ၊ န ဣတရာနိ. ဂါထာယ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ.

ပဌမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.