၈. သံဃဘေဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၈. အဋ္ဌမေ ဧကဓမ္မောတိ ကတရောယံ သုတ္တနိက္ခေပေါ? အဋ္ဌုပ္ပတ္တိကော. တတြာယံ သင်္ခေပကထာ – ဒေဝဒတ္တော ဟိ အဇာတသတ္တုံ ဒုဂ္ဂဟဏံ ဂါဟာပေတွာ တဿ ပိတရံ ရာဇာနံ ဗိမ္ဗိသာရံ တေန မာရာပေတွာပိ အဘိမာရေ ပယောဇေတွာပိ သိလာပဝိဇ္ဈနေန လောဟိတုပ္ပါဒကမ္မံ ကတွာပိ န တာဝတာ ပါကဋော ဇာတော၊ နာဠာဂိရိံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပန ပါကဋော ဇာတော. အထ မဟာဇနော ‘‘ဧဝရူပမ္ပိ နာမ ပါပံ ဂဟေတွာ ရာဇာ ဝိစရတီ’’တိ ကောလာဟလံ အကာသိ၊ မဟာဃောသော အဟောသိ. တံ သုတွာ ရာဇာ အတ္တနာ ဒီယမာနာနိ ပဉ္စ ထာလိပါကသတာနိ ပစ္ဆိန္ဒာပေသိ၊ ဥပဋ္ဌာနမ္ပိဿ နာဂမာသိ. နာဂရာပိ ကုလံ ဥပဂတဿ ကဋစ္ဆုဘတ္တမ္ပိဿ နာဒံသု. သော ပရိဟီနလာဘသက္ကာရော ကောဟညေန ဇီဝိတုကာမော သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ ယာစိတွာ ‘‘အလံ၊ ဒေဝဒတ္တ၊ ယော ဣစ္ဆတိ၊ သော အာရညိကော ဟောတူ’’တိအာဒိနာ (ပါရာ. ၄၀၉၊ စူဠဝ. ၃၄၃) ဘဂဝတာ ပဋိက္ခိတ္တော တေဟိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ ဗာလံ လူခပ္ပသန္နံ ဇနံ သညာပေန္တော ပဉ္စသတေ ဝဇ္ဇိပုတ္တကေ သလာကံ ဂါဟာပေတွာ သံဃံ ဘိန္ဒိတွာဝ တေ အာဒါယ ဂယာသီသံ အဂမာသိ. အထ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ သတ္ထု အာဏာယ တတ္ထ ဂန္တွာ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ တေ အရိယဖလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ အာနယိံသု. ယေ ပနဿ သံဃဘေဒါယ ပရက္ကမန္တဿ လဒ္ဓိံ ရောစေတွာ တထေဝ ပဂ္ဂယှ ဌိတာ သံဃေ ဘိဇ္ဇန္တေ ဘိန္နေ စ သမနုညာ အဟေသုံ၊ တေသံ တံ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဟောသိ.

ဒေဝဒတ္တောပိ န စိရဿေဝ ရောဂါဘိဘူတော ဗာဠှဂိလာနော မရဏကာလေ ‘‘သတ္ထာရံ ဝန္ဒိဿာမီ’’တိ မဉ္စကသိဝိကာယ နီယမာနော ဇေတဝနပေါက္ခရဏိတီရေ ဌပိတော ပထဝိယာ ဝိဝရေ ဒိန္နေ ပတိတွာ အဝီစိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ယောဇနသတိကော စဿ အတ္တဘာဝေါ အဟောသိ ကပ္ပဋ္ဌိယော တာလက္ခန္ဓပရိမာဏေဟိ အယသူလေဟိ ဝိနိဝိဒ္ဓေါ. ဒေဝဒတ္တပက္ခိကာနိ စ ပဉ္စမတ္တာနိ ကုလသတာနိ တဿ လဒ္ဓိယံ ဌိတာနိ သဟ ဗန္ဓဝေဟိ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တာနိ. ဧကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အာဝုသော၊ ဒေဝဒတ္တေန သံဃံ ဘိန္ဒန္တေန ဘာရိယံ ကမ္မံ ကတ’’န္တိ. အထ သတ္ထာ ဓမ္မသဘံ ဥပဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ သံဃဘေဒေ အာဒီနဝံ ဒဿေန္တော ဣမံ သုတ္တံ အဘာသိ. ကေစိ ပန ဘဏန္တိ ‘‘ဒေဝဒတ္တဿ တပ္ပက္ခိကာနဉ္စ တထာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တဘာဝံ ဒိသွာ သံဃဘေဒေ အာဒီနဝံ ဒဿေန္တော ဘဂဝါ အတ္တနော အဇ္ဈာသယေနေဝ ဣမံ သုတ္တံ ဒေသေသီ’’တိ.

တတ္ထ ဧကဓမ္မောတိ ဧကော အကုသလော မဟာသာဝဇ္ဇဓမ္မော. လောကေတိ သတ္တလောကေ. ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဧတ္ထ ဘေဒသံဝတ္တနိကေသု ဘဏ္ဍနာဒီသု သံဃေ ဥပ္ပန္နေသုပိ ‘‘ဓမ္မော အဓမ္မော’’တိအာဒီသု အဋ္ဌာရသဘေဒကရဝတ္ထူသု ယဿ ကဿစိ ဒီပနဝသေန ဝေါဟရန္တေသုပိ တတ္ထ ရုစိဇနနတ္ထံ အနုဿာဝေန္တေသုပိ အနုဿာဝေတွာ သလာကာယ ဂါဟိတာယပိ သံဃဘေဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော နာမ ဟောတိ၊ သလာကာယ ပန ဂါဟိတာယ စတ္တာရော ဝါ အတိရေကာ ဝါ ယဒါ အာဝေဏိကံ ဥဒ္ဒေသံ ဝါ သံဃကမ္မံ ဝါ ကရောန္တိ၊ တဒါ သံဃဘေဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နာမ. ကတေ ပန တသ္မိံ သံဃဘေဒေါ ဥပ္ပန္နော နာမ? ကမ္မံ၊ ဥဒ္ဒေသော၊ ဝေါဟာရော၊ အနုဿာဝနာ၊ သလာကဂ္ဂါဟောတိ ဣမေသု ဟိ ပဉ္စသု သံဃဿ ဘေဒကာရဏေသု ကမ္မံ ဝါ ဥဒ္ဒေသော ဝါ ပမာဏံ၊ ဝေါဟာရာနုဿာဝနသလာကဂ္ဂါဟာ ပန ပုဗ္ဗဘာဂါတိ.

ဗဟုဇနာဟိတာယာတိအာဒီသု ၀.မဟာဇနဿ ဈာနမဂ္ဂါဒိသမ္ပတ္တိနိဝါရဏေန အဟိတာယ၊ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိနိဝါရဏေန အသုခါယ၊ အပါယူပပတ္တိဟေတုဘာဝေန အနတ္ထာယ. အကုသလဓမ္မဝသေန ဝါ အဟိတာယ၊ ဟိတမတ္တဿပိ အဘာဝါ သုဂတိယမ္ပိ နိဗ္ဗတ္တနကကာယိကစေတသိကဒုက္ခာယ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒေဝမနုဿာနန္တိ ဣဒံ ‘‘ဗဟုနော ဇနဿာ’’တိ ဝုတ္တေသု ဥက္ကဋ္ဌပုဂ္ဂလနိဒ္ဒေသော. အပရော နယော – ဗဟုဇနာဟိတာယာတိ ဗဟုဇနဿ မဟတော သတ္တကာယဿ အဟိတတ္ထာယ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကအနတ္ထာယာတိ အတ္ထော. အသုခါယာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကအသုခတ္ထာယ၊ ဒုဝိဓဒုက္ခတ္ထာယာတိ အတ္ထော. အနတ္ထာယာတိ ပရမတ္ထပဋိက္ခေပါယ. နိဗ္ဗာနဉှိ ပရမတ္ထော၊ တတော ဥတ္တရိံ အတ္ထော နတ္ထိ. အဟိတာယာတိ မဂ္ဂပဋိက္ခေပါယ. နိဗ္ဗာနသမ္ပာပကမဂ္ဂတော ဟိ ဥတ္တရိံ ဟိတံ နာမ နတ္ထိ. ဒုက္ခာယာတိ အရိယသုခဝိရာဓနေန ဝဋ္ဋဒုက္ခတာယ. ယေ ဟိ အရိယသုခတော ဝိရဒ္ဓါ တံ အဓိဂန္တုံ အဘဗ္ဗာ၊ တေ ဝဋ္ဋဒုက္ခေ ပရိဗ္ဘမန္တိ၊ အရိယသုခတော စ ဥတ္တရိံ သုခံ နာမ နတ္ထိ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘အယံ သမာဓိ ပစ္စုပ္ပန္နသုခေါ စေဝ အာယတိဉ္စ သုခဝိပါကော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၅၅၊ အ. နိ. ၅.၂၇).

ဣဒါနိ ‘‘သံဃဘေဒေါ’’တိ သရူပတော ဒဿေတွာ တဿ အဟိတာဒီနံ ဧကန္တဟေတုဘာဝံ ပကာသေတုံ ‘‘သံဃေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိန္နေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဘိန္နေတိ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မံ ယထာ ‘‘အဓနာနံ ဓနေ အနနုပ္ပဒီယမာနေ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၉၁)၊ ဘေဒဟေတူတိ အတ္ထော. အညမညံ ဘဏ္ဍနာနီတိ စတုန္နံ ပရိသာနံ တပ္ပက္ခိကာနဉ္စ ‘‘ဧသော ဓမ္မော၊ နေသော ဓမ္မော’’တိ အညမညံ ဝိဝဒနာနိ. ဘဏ္ဍနဉှိ ကလဟဿ ပုဗ္ဗဘာဂေါ. ပရိဘာသာတိ ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဝေါ အနတ္ထံ ကရိဿာမာ’’တိ ဘယုပ္ပါဒနဝသေန တဇ္ဇနာ. ပရိက္ခေပါတိ ဇာတိအာဒိဝသေန ပရိတော ခေပါ၊ ဒသဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ ခုံသနဝမ္ဘနာ. ပရိစ္စဇနာတိ ဥက္ခေပနိယကမ္မကရဏာဒိဝသေန နိဿာရဏာ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ သံဃဘေဒေ၊ တန္နိမိတ္တေ ဝါ ဘဏ္ဍနာဒိကေ. အပ္ပသန္နာတိ ရတနတ္တယဂုဏာနံ အနဘိညာ. န ပသီဒန္တီတိ ‘‘ဓမ္မစာရိနော သမစာရိနော’’တိအာဒိနာ ယွာယံ ဘိက္ခူသု ပသာဒနာကာရော၊ တထာ န ပသီဒန္တိ၊ တေသံ ဝါ သောတဗ္ဗံ သဒ္ဓါတဗ္ဗံ န မညန္တိ. တထာ စ ဓမ္မေ သတ္ထရိ စ အပ္ပသန္နာဝ ဟောန္တိ. ဧကစ္စာနံ အညထတ္တန္တိ ပုထုဇ္ဇနာနံ အဝိရုဠှသဒ္ဓါနံ ပသာဒညထတ္တံ.

ဂါထာယံ အာပါယိကောတိအာဒီသု အပါယေ နိဗ္ဗတ္တနာရဟတာယ အာပါယိကော. တတ္ထပိ အဝီစိသင်္ခါတေ မဟာနိရယေ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ နေရယိကော. ဧကံ အန္တရကပ္ပံ ပရိပုဏ္ဏမေဝ ကတွာ တတ္ထ တိဋ္ဌတီတိ ကပ္ပဋ္ဌော. သံဃဘေဒသင်္ခါတေ ဝဂ္ဂေ ရတောတိ ဝဂ္ဂရတော. အဓမ္မိယတာယ အဓမ္မော. ဘေဒကရဝတ္ထူဟိ သံဃဘေဒသင်္ခါတေ ဧဝ စ အဓမ္မေ ဌိတောတိ အဓမ္မဋ္ဌော. ယောဂက္ခေမာ ပဓံသတီတိ ယောဂက္ခေမတော ဟိတတော ပဓံသတိ ပရိဟာယတိ၊ စတူဟိ ဝါ ယောဂေဟိ အနုပဒ္ဒုတတ္တာ ယောဂက္ခေမံ နာမ အရဟတ္တံ နိဗ္ဗာနဉ္စ၊ တတော ပနဿ ဓံသနေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ဒိဋ္ဌိသီလသာမညတော သံဟတဋ္ဌေန သံဃံ၊ တတော ဧဝ ဧကကမ္မာဒိဝိဓာနယောဂေန သမဂ္ဂံ သဟိတံ. ဘေတွာနာတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တလက္ခဏေန သံဃဘေဒေန ဘိန္ဒိတွာ. ကပ္ပန္တိ အာယုကပ္ပံ. သော ပနေတ္ထ အန္တရကပ္ပေါဝ. နိရယမှီတိ အဝီစိမဟာနိရယမှိ.

အဋ္ဌမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.