၃၂. သုန္ဒရသမုဒ္ဒတ္ထေရဝတ္ထု

ယောဓ ကာမေတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော သုန္ဒရသမုဒ္ဒတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာဝတ္ထိယံ ကိရေကော ကုလပုတ္တော သုန္ဒရသမုဒ္ဒကုမာရော နာမ စတ္တာလီသကောဋိဝိဘဝေ မဟာကုလေ နိဗ္ဗတ္တော. သော ဧကဒိဝသံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဂန္ဓမာလာဒိဟတ္ထံ မဟာဇနံ ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ ဇေတဝနံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘ကဟံ ဂစ္ဆထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သတ္ထု သန္တိကံ ဓမ္မဿဝနတ္ထာယာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အဟမ္ပိ ဂမိဿာမီ’’တိ ဝတွာ တေန သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ပရိသပရိယန္တေ နိသီဒိ. သတ္ထာ တဿ အာသယံ ဝိဒိတွာ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ. သော ‘‘န သက္ကာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသန္တေန သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’’န္တိ သတ္ထု ဓမ္မကထံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဇာတုဿာဟော ပရိသာယ ပက္ကန္တာယ သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ ‘‘မာတာပိတူဟိ အနနုညာတံ တထာဂတာ န ပဗ္ဗာဇေန္တီ’’တိ သုတွာ ဂေဟံ ဂန္တွာ ရဋ္ဌပါလကုလပုတ္တာဒယော ဝိယ မဟန္တေန ဝါယာမေန မာတာပိတရော အနုဇာနာပေတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ ‘‘ကိံ မေ ဣဓ ဝါသေနာ’’တိ တတော နိက္ခမိတွာ ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ဝီတိနာမေသိ.

အထေကဒိဝသံ သာဝတ္ထိယံ တဿ မာတာပိတရော ဧကသ္မိံ ဆဏဒိဝသေ မဟန္တေန သိရိသောဘဂ္ဂေန တဿ သဟာယကကုမာရကေ ကီဠမာနေ ဒိသွာ ‘‘အမှာကံ ပုတ္တဿ ဣဒံ ဒုလ္လဘံ ဇာတ’’န္တိ ပရိဒေဝိံသု. တသ္မိံ ခဏေ ဧကာ ဂဏိကာ တံ ကုလံ ဂန္တွာ တဿ မာတရံ ရောဒမာနံ နိသိန္နံ ဒိသွာ ‘‘အမ္မ၊ ကိံ ကာရဏာ ရောဒသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ပုတ္တံ အနုဿရိတွာ ရောဒါမီ’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန သော၊ အမ္မာ’’တိ? ‘‘ဘိက္ခူသု ပဗ္ဗဇိတော’’တိ. ‘‘ကိံ ဥပ္ပဗ္ဗာဇေတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ဝဋ္ဋတိ၊ န ပန ဣစ္ဆတိ၊ ဣတော နိက္ခမိတွာ ရာဇဂဟံ ဂတော’’တိ. ‘‘သစာဟံ တံ ဥပ္ပဗ္ဗာဇေယျံ၊ ကိံ မေ ကရေယျာထာ’’တိ? ‘‘ဣမဿ တေ ကုလဿ ကုဋုမ္ဗသာမိနိံ ကရေယျာမာ’’တိ. တေန ဟိ မေ ပရိဗ္ဗယံ ဒေထာတိ ပရိဗ္ဗယံ ဂဟေတွာ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ တဿ ပိဏ္ဍာယ စရဏဝီထိံ သလ္လက္ခေတွာ တတ္ထေကံ နိဝါသဂေဟံ ဂဟေတွာ ပါတောဝ ပဏီတံ အာဟာရံ ပဋိယာဒေတွာ ထေရဿ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌကာလေ ဘိက္ခံ ဒတွာ ကတိပါဟစ္စယေန၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣဓေဝ နိသီဒိတွာ ဘတ္တကိစ္စံ ကရောထာ’’တိ ပတ္တံ ဂဏှိ. သော ပတ္တမဒါသိ.

အထ နံ ပဏီတေန အာဟာရေန ပရိဝိသိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣဓေဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ ဖာသုက’’န္တိ ဝတွာ ကတိပါဟံ အာလိန္ဒေ နိသီဒါပေတွာ ဘောဇေတွာ ဒါရကေ ပူဝေဟိ သင်္ဂဏှိတွာ ‘‘ဧထ တုမှေ ထေရဿ အာဂတကာလေ မယိ ဝါရေန္တိယာပိ ဣဓာဂန္တွာ ရဇံ ဥဋ္ဌာပေယျာထာ’’တိ အာဟ. တေ ပုနဒိဝသေ ထေရဿ ဘောဇနဝေလာယ တာယ ဝါရိယမာနာပိ ရဇံ ဥဋ္ဌာပေသုံ. သာ ပုနဒိဝသေ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဒါရကာ ဝါရိယမာနာပိ မမ ဝစနံ အသုဏိတွာ ဣဓ ရဇံ ဥဋ္ဌာပေန္တိ၊ အန္တောဂေဟေ နိသီဒထာ’’တိ အန္တော နိသီဒါပေတွာ ကတိပါဟံ ဘောဇေသိ. ပုန ဒါရကေ သင်္ဂဏှိတွာ ‘‘တုမှေ မယာ ဝါရိယမာနာပိ ထေရဿ ဘောဇနကာလေ မဟာသဒ္ဒံ ကရေယျာထာ’’တိ အာဟ. တေ တထာ ကရိံသု. သာ ပုနဒိဝသေ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အတိဝိယ မဟာသဒ္ဒေါ ဟောတိ၊ ဒါရကာ မယာ ဝါရိယမာနာပိ ဝစနံ န ဂဏှန္တိ၊ ဥပရိပါသာဒေယေဝ နိသီဒထာ’’တိ ဝတွာ ထေရေန အဓိဝါသိတေ ထေရံ ပုရတော ကတွာ ပါသာဒံ အဘိရုဟန္တီ ဒွါရာနိ ပိဒဟမာနာဝ ပါသာဒံ အဘိရုဟိ. ထေရော ဥက္ကဋ္ဌသပဒါနစာရိကော သမာနောပိ ရသတဏှာယ ဗဒ္ဓေါ တဿာ ဝစနေန သတ္တဘူမိကံ ပါသာဒံ အဘိရုဟိ.

သာ ထေရံ နိသီဒါပေတွာ ‘‘စတ္တာလီသာယ ခလု၊ သမ္မ၊ ပုဏ္ဏမုခ ဌာနေဟိ ဣတ္ထီ ပုရိသံ အစ္စာဝဒတိ ဝိဇမ္ဘတိ ဝိနမတိ ဂိလသတိ ဝိလဇ္ဇတိ နခေန နခံ ဃဋ္ဋေတိ၊ ပါဒေန ပါဒံ အက္ကမတိ၊ ကဋ္ဌေန ပထဝိံ ဝိလိခတိ၊ ဒါရကံ ဥလ္လင်္ဃေတိ ဩလင်္ဃေတိ၊ ကီဠတိ ကီဠာပေတိ၊ စုမ္ဗတိ စုမ္ဗာပေတိ၊ ဘုဉ္ဇတိ ဘုဉ္ဇာပေတိ၊ ဒဒါတိ အာယာစတိ၊ ကတမနုကရောတိ၊ ဥစ္စံ ဘာသတိ၊ နီစံ ဘာသတိ၊ အဝိစ္စံ ဘာသတိ၊ ဝိဝိစ္စံ ဘာသတိ၊ နစ္စေန ဂီတေန ဝါဒိတေန ရောဒိတေန ဝိလသိတေန ဝိဘူသိတေန ဇဂ္ဃတိ၊ ပေက္ခတိ၊ ကဋိံ စာလေတိ၊ ဂုယှဘဏ္ဍကံ စာလေတိ၊ ဦရုံ ဝိဝရတိ၊ ဦရုံ ပိဒဟတိ၊ ထနံ ဒဿေတိ၊ ကစ္ဆံ ဒဿေတိ၊ နာဘိံ ဒဿေတိ၊ အက္ခိံ နိခဏတိ၊ ဘမုကံ ဥက္ခိပတိ၊ ဩဋ္ဌံ ပလိခတိ၊ ဇိဝှံ နိလ္လာလေတိ၊ ဒုဿံ မုဉ္စတိ၊ ဒုဿံ ဗန္ဓတိ၊ သိရသံ မုဉ္စတိ၊ သိရသံ ဗန္ဓတီ’’တိ (ဇာ. ၂.၂၁.၃၀၀) ဧဝံ အာဂတံ ဣတ္ထိကုတ္တံ ဣတ္ထိလီလံ ဒဿေတွာ တဿ ပုရတော ဌိတာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘အလတ္တကကတာ ပါဒါ၊ ပါဒုကာရုယှ ဝေသိယာ၊

တုဝမ္ပိ ဒဟရော မမ၊ အဟမ္ပိ ဒဟရာ တဝ၊

ဥဘောပိ ပဗ္ဗဇိဿာမ၊ ဇိဏ္ဏာ ဒဏ္ဍပရာယဏာ’’တိ. (ထေရဂါ. ၄၅၉၊ ၄၆၂)၊

ထေရဿ ‘‘အဟော ဝတ မေ ဘာရိယံ အနုပဓာရေတွာ ကတကမ္မ’’န္တိ မဟာသံဝေဂေါ ဥဒပါဒိ. တသ္မိံ ခဏေ သတ္ထာ ပဉ္စစတ္တာလီသယောဇနမတ္ထကေ ဇေတဝနေ နိသိန္နောဝ တံ ကာရဏံ ဒိသွာ သိတံ ပါတွာကာသိ. အထ နံ အာနန္ဒတ္ထေရော ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ကော နု ခေါ ဟေတု၊ ကော ပစ္စယော သိတဿ ပါတုကမ္မာယာ’’တိ. အာနန္ဒ၊ ရာဇဂဟနဂရေ သတ္တဘူမိကပါသာဒတလေ သုန္ဒရသမုဒ္ဒဿ စ ဘိက္ခုနော ဂဏိကာယ စ သင်္ဂါမော ဝတ္တတီတိ. ကဿ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဇယော ဘဝိဿတိ၊ ကဿ ပရာဇယောတိ? သတ္ထာ၊ ‘‘အာနန္ဒ၊ သုန္ဒရသမုဒ္ဒဿ ဇယော ဘဝိဿတိ၊ ဂဏိကာယ ပရာဇယော’’တိ ထေရဿ ဇယံ ပကာသေတွာ တတ္ထ နိသိန္နကောဝ ဩဘာသံ ဖရိတွာ ‘‘ဘိက္ခု ဥဘောပိ ကာမေ နိရပေက္ခော ပဇဟာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၄၁၅. ‘‘ယောဓ ကာမေ ပဟန္တွာန၊ အနာဂါရော ပရိဗ္ဗဇေ၊

ကာမဘဝပရိက္ခီဏံ၊ တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ.

တဿတ္ထော – ယော ပုဂ္ဂလော ဣဓ လောကေ ဥဘောပိ ကာမေ ဟိတွာ အနာဂါရော ဟုတွာ ပရိဗ္ဗဇတိ၊ တံ ပရိက္ခီဏကာမဉ္စေဝ ပရိက္ခီဏဘဝဉ္စ အဟံ ဗြာဟ္မဏံ ဝဒါမီတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ သော ထေရော အရဟတ္တံ ပတွာ ဣဒ္ဓိဗလေန ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ကဏ္ဏိကာမဏ္ဍလံ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ သတ္ထု သရီရံ ထောမေန္တောယေဝ အာဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိ. ဓမ္မသဘာယမ္ပိ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ၊ ‘‘အာဝုသော၊ ဇိဝှါဝိညေယျံ ရသံ နိဿာယ မနံ နဋ္ဌော သုန္ဒရသမုဒ္ဒတ္ထေရော၊ သတ္ထာ ပနဿ အဝဿယော ဇာတော’’တိ. သတ္ထာ တံ ကထံ သုတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပါဟံ ဧတဿ ရသတဏှာယ ဗဒ္ဓမနဿ အဝဿယော ဇာတောယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော တဿတ္ထဿ ပကာသနတ္ထံ အတီတံ အာဟရိတွာ –

‘‘န ကိရတ္ထိ ရသေဟိ ပါပိယော၊

အာဝါသေဟိ ဝါ သန္ထဝေဟိ ဝါ၊

ဝါတမိဂံ ဂဟနနိဿိတံ၊

ဝသမာနေသိ ရသေဟိ သဉ္ဇယော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁.၁၄) –

ဧကကနိပါတေ ဣမံ ဝါတမိဂဇာတကံ ဝိတ္ထာရေတွာ ‘‘တဒါ သုန္ဒရသမုဒ္ဒေါ ဝါတမိဂေါ အဟောသိ၊ ဣမံ ပန ဂါထံ ဝတွာ တဿ ဝိဿဇ္ဇာပေတာ ရညော မဟာမစ္စော အဟမေဝါ’’တိ ဇာတကံ သမောဓာနေသီတိ.

သုန္ဒရသမုဒ္ဒတ္ထေရဝတ္ထု ဗတ္တိံသတိမံ.