၂. ဟံသဃာတကဘိက္ခုဝတ္ထု

ဟတ္ထသံယတောတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ ဟံသဃာတကံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

သာဝတ္ထိဝါသိနော ကိရ ဒွေ သဟာယကာ ဘိက္ခူသု ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ ယေဘုယျေန ဧကတော ဝိစရန္တိ. တေ ဧကဒိဝသံ အစိရဝတိံ ဂန္တွာ နှတွာ အာတပေ တပ္ပမာနာ သာရဏီယကထံ ကထေန္တာ အဋ္ဌံသု. တသ္မိံ ခဏေ ဒွေ ဟံသာ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တိ. အထေကော ဒဟရဘိက္ခု သက္ခရံ ဂဟေတွာ ‘‘ဧကဿ ဟံသပေါတကဿ အက္ခိံ ပဟရိဿာမီ’’တိ အာဟ၊ ဣတရော ‘‘န သက္ခိဿာမီ’’တိ အာဟ. တိဋ္ဌတု ဣမသ္မိံ ပဿေ အက္ခိ၊ ပရပဿေ အက္ခိံ ပဟရိဿာမီတိ. ဣဒမ္ပိ န သက္ခိဿသိယေဝါတိ. ‘‘တေန ဟိ ဥပဓာရေဟီ’’တိ ဒုတိယံ သက္ခရံ ဂဟေတွာ ဟံသဿ ပစ္ဆာဘာဂေ ခိပိ၊ ဟံသော သက္ခရသဒ္ဒံ သုတွာ နိဝတ္တိတွာ ဩလောကေသိ. အထ နံ ဣတရံ ဝဋ္ဋသက္ခရံ ဂဟေတွာ ပရပဿေ အက္ခိမှိ ပဟရိတွာ ဩရိမက္ခိနာ နိက္ခာမေသိ. ဟံသော ဝိရဝန္တော ပရိဝတ္တိတွာ တေသံ ပါဒမူလေယေဝ ပတိ. တတ္ထ တတ္ထ ဌိတာ ဘိက္ခူ ဒိသွာ၊ ‘‘အာဝုသော၊ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အနနုစ္ဆဝိကံ ဝေါ ကတံ ပါဏာတိပါတံ ကရောန္တေဟီ’’တိ ဝတွာ တေ အာဒါယ ဂန္တွာ တထာဂတဿ ဒဿေသုံ.

သတ္ထာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တယာ ဘိက္ခု ပါဏာတိပါတော ကတော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခု ကသ္မာ ဧဝရူပေ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဧဝမကာသိ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ အဂါရမဇ္ဈေ ဝသမာနာ အပ္ပမတ္တကေသုပိ ဌာနေသု ကုက္ကုစ္စံ ကရိံသု၊ တွံ ပန ဧဝရူပေ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကုက္ကုစ္စမတ္တမ္ပိ န အကာသီ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ကုရုရဋ္ဌေ ဣန္ဒပတ္တနဂရေ ဓနဉ္စယေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော တဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိသ္မိံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဝိညုတံ ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဟေတွာ ပိတရာ ဥပရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာပိတော အပရဘာဂေ ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇံ ပတွာ ဒသ ရာဇဓမ္မေ အကောပေန္တော ကုရုဓမ္မေ ဝတ္တိတ္ထ. ကုရုဓမ္မော နာမ ပဉ္စသီလာနိ၊ တာနိ ဗောဓိသတ္တော ပရိသုဒ္ဓါနိ ကတွာ ရက္ခိ. ယထာ စ ဗောဓိသတ္တော၊ ဧဝမဿ မာတာ အဂ္ဂမဟေသီ ကနိဋ္ဌဘာတာ ဥပရာဇာ ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ရဇ္ဇုဂါဟကော အမစ္စော သာရထိ သေဋ္ဌိ ဒေါဏမာပကော မဟာမတ္တော ဒေါဝါရိကော နဂရသောဘိနီ ဝဏ္ဏဒါသီတိ ဧဝမေတေသု ဧကာဒသသု ဇနေသု ကုရုဓမ္မံ ရက္ခန္တေသု ကလိင်္ဂရဋ္ဌေ ဒန္တပုရနဂရေ ကလိင်္ဂေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ တသ္မိံ ရဋ္ဌေ ဒေဝေါ န ဝဿိ. မဟာသတ္တဿ ပန အဉ္ဇနသန္နိဘော နာမ မင်္ဂလဟတ္ထီ မဟာပုညော ဟောတိ. ရဋ္ဌဝါသိနော ‘‘တသ္မိံ အာနီတေ ဒေဝေါ ဝဿိဿတီ’’တိ သညာယ ရညော အာရောစယိံသု. ရာဇာ တဿ ဟတ္ထိဿ အာနယနတ္ထာယ ဗြာဟ္မဏေ ပဟိဏိ. တေ ဂန္တွာ မဟာသတ္တံ ဟတ္ထိံ ယာစိံသု. သတ္ထာ တေသံ ယာစနကာရဏံ ဒဿေတုံ အာဟ –

‘‘တဝ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ၊ ဝိဒိတွာန ဇနာဓိပ၊

ဝဏ္ဏံ အဉ္ဇနဝဏ္ဏေန၊ ကလိင်္ဂသ္မိံ နိမိမှသေ’’တိ. (ဇာ. ၁.၃.၇၆) –

ဣမံ တိကနိပါတေ ဇာတကံ ကထေသိ. ဟတ္ထိမှိ ပန အာနီတေပိ ဒေဝေ အဝဿန္တေ ‘‘သော ရာဇာ ကုရုဓမ္မံ ရက္ခတိ၊ တေနဿ ရဋ္ဌေ ဒေဝေါ ဝဿတီ’’တိ သညာယ ‘‘ယံ သော ကုရုဓမ္မံ ရက္ခတိ၊ တံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခိတွာ အာနေထာ’’တိ ပုန ကာလိင်္ဂေါ ဗြာဟ္မဏေ စ အမစ္စေ စ ပေသေသိ. တေသု ဂန္တွာ ယာစန္တေသု ရာဇာနံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗေပိ တေ အတ္တနော အတ္တနော သီလေသု ကိဉ္စိ ကုက္ကုစ္စမတ္တံ ကတွာ ‘‘အပရိသုဒ္ဓံ နော သီလ’’န္တိ ပဋိက္ခိပိတွာပိ ‘‘န ဧတ္တာဝတာ သီလဘေဒေါ ဟောတီ’’တိ တေဟိ ပုနပ္ပုနံ ယာစိတာ အတ္တနော အတ္တနော သီလာနိ ကထယိံသု. ကာလိင်္ဂေါ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခါပေတွာ အာဘတံ ကုရုဓမ္မံ ဒိသွာဝ သမာဒါယ သာဓုကံ ပူရေသိ. တဿ ရဋ္ဌေ ဒေဝေါ ပါဝဿိ၊ ရဋ္ဌံ ခေမံ သုဘိက္ခံ အဟောသိ. သတ္ထာ ဣမံ အတီတံ အာဟရိတွာ –

‘‘ဂဏိကာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ၊ ပုဏ္ဏော ဒေါဝါရိကော တဒါ၊

ရဇ္ဇုဂါဟော စ ကစ္စာနော၊ ဒေါဏမာပကော စ ကောလိတော.

‘‘သာရိပုတ္တော တဒါ သေဋ္ဌီ၊ အနုရုဒ္ဓေါ စ သာရထီ၊

ဗြာဟ္မဏော ကဿပေါ ထေရော၊ ဥပရာဇာနန္ဒပဏ္ဍိတော.

‘‘မဟေသီ ရာဟုလမာတာ၊ မာယာဒေဝီ ဇနေတ္တိကာ၊

ကုရုရာဇာ ဗောဓိသတ္တော၊ ဧဝံ ဓာရေထ ဇာတက’’န္တိ. –

ဇာတကံ သမောဓာနေတွာ ‘‘ဘိက္ခု ဧဝံ ပုဗ္ဗေပိ ပဏ္ဍိတာ အပ္ပမတ္တကေပိ ကုက္ကုစ္စေ ဥပ္ပန္နေ အတ္တနော သီလဘေဒေ အာသင်္ကံ ကရိံသု၊ တွံ ပန မာဒိသဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ပါဏာတိပါတံ ကရောန္တော အတိဘာရိယံ ကမ္မမကာသိ၊ ဘိက္ခုနာ နာမ ဟတ္ထေဟိ ပါဒေဟိ ဝါစာယ စ သံယတေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၃၆၂. ‘‘ဟတ္ထသံယတော ပါဒသံယတော၊

ဝါစာသံယတော သံယတုတ္တမော၊

အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော၊

ဧကော သန္တုသိတော တမာဟု ဘိက္ခု’’န္တိ.

တတ္ထ ဟတ္ထသံယတောတိ ဟတ္ထကီဠာပနာဒီနံ ဝါ ဟတ္ထေန ပရေသံ ပဟရဏာဒီနံ ဝါ အဘာဝေန ဟတ္ထသံယတော. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. ဝါစာယ ပန မုသာဝါဒါဒီနံ အကရဏတော ဝါစာယ သံယတော. သံယတုတ္တမောတိ သံယတတ္တဘာဝေါ၊ ကာယစလနသီသုက္ခိပနဘမုကဝိကာရာဒီနံ အကာရကောတိ အတ္ထော. အဇ္ဈတ္တရတောတိ ဂေါစရဇ္ဈတ္တသင်္ခါတာယ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာယ ရတော. သမာဟိတောတိ သုဋ္ဌု ဌပိတော. ဧကော သန္တုသိတောတိ ဧကဝိဟာရီ ဟုတွာ သုဋ္ဌု တုသိတော ဝိပဿနာစာရတော ပဋ္ဌာယ အတ္တနော အဓိဂမေန တုဋ္ဌမာနသော. ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကဉှိ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗေပိ သေခါ အတ္တနော အဓိဂမေန သန္တုဿန္တီတိ သန္တုသိတာ၊ အရဟာ ပန ဧကန္တသန္တုသိတောဝ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

ဟံသဃာတကဘိက္ခုဝတ္ထု ဒုတိယံ.