၁၂. သုမနသာမဏေရဝတ္ထု

ယော ဟဝေတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ပုဗ္ဗာရာမေ ဝိဟရန္တော သုမနသာမဏေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တတြာယံ အနုပုဗ္ဗီ ကထာ –

ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလသ္မိဉှိ ဧကော ကုလပုတ္တော သတ္ထာရာ စတုပရိသမဇ္ဈေ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ တံ သမ္ပတ္တိံ ပတ္ထယမာနော သတ္ထာရံ နိမန္တေတွာ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အဟမ္ပိ အနာဂတေ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ဌပေသိ. သတ္ထာ ကပ္ပသတသဟဿံ ဩလောကေန္တော တဿ ပတ္ထနာယ သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဝိဒိတွာ ‘‘ဣတော ကပ္ပသတသဟဿမတ္ထကေ ဂေါတမဗုဒ္ဓသာသနေ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂေါ အနုရုဒ္ဓေါ နာမ ဘဝိဿသီ’’တိ ဗျာကာသိ. သော တံ ဗျာကရဏံ သုတွာ သွေ ပတ္တဗ္ဗံ ဝိယ တံ သမ္ပတ္တိံ မညမာနော ပရိနိဗ္ဗုတေ သတ္ထရိ ဘိက္ခူ ဒိဗ္ဗစက္ခုပရိကမ္မံ ပုစ္ဆိတွာ သတ္တယောဇနိကံ ကဉ္စနထူပံ ပရိက္ခိပိတွာ အနေကာနိ ဒီပရုက္ခသဟဿာနိ ကာရေတွာ ဒီပပူဇံ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒေဝမနုဿေသု ကပ္ပသတသဟဿာနိ သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ကပ္ပေ ဗာရာဏသိယံ ဒလိဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သုမနသေဋ္ဌိံ နိဿာယ တဿ တိဏဟာရကော ဟုတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ. အန္နဘာရောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သုမနသေဋ္ဌီပိ တသ္မိံ နဂရေ နိစ္စကာလံ မဟာဒါနံ ဒေတိ.

အထေကဒိဝသံ ဥပရိဋ္ဌော နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဂန္ဓမာဒနေ နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ‘‘ကဿ နု ခေါ အဇ္ဇ အနုဂ္ဂဟံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘အဇ္ဇ မယာ အန္နဘာရဿ အနုဂ္ဂဟံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣဒါနိ စ သော အဋဝိတော တိဏံ အာဒါယ ဂေဟံ အာဂမိဿတီ’’တိ ဉတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဣဒ္ဓိယာ ဂန္တွာ အန္နဘာရဿ သမ္မုခေ ပစ္စုဋ္ဌာသိ. အန္နဘာရော တံ တုစ္ဆပတ္တဟတ္ထံ ဒိသွာ ‘‘အပိ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခံ လဘိတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘လဘိဿာမ မဟာပုညာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ထောကံ အာဂမေထာ’’တိ တိဏကာဇံ ဆဍ္ဍေတွာ ဝေဂေန ဂေဟံ ဂန္တွာ၊ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ မယှံ ဌပိတဘာဂဘတ္တံ အတ္ထိ၊ နတ္ထီ’’တိ ဘရိယံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အတ္ထိ၊ သာမီ’’တိ ဝုတ္တေ ဝေဂေန ပစ္စာဂန္တွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပတ္တံ အာဒါယ ‘‘မယှံ ဒါတုကာမတာယ သတိ ဒေယျဓမ္မော န ဟောတိ၊ ဒေယျဓမ္မေ သတိ ပဋိဂ္ဂါဟကံ န လဘာမိ. အဇ္ဇ ပန မေ ပဋိဂ္ဂါဟကော စ ဒိဋ္ဌော၊ ဒေယျဓမ္မော စ အတ္ထိ၊ လာဘာ ဝတ မေ’’တိ ဂေဟံ ဂန္တွာ ဘတ္တံ ပတ္တေ ပက္ခိပါပေတွာ ပစ္စာဟရိတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဟတ္ထေ ပတိဋ္ဌပေတွာ –

‘‘ဣမိနာ ပန ဒါနေန၊ မာ မေ ဒါလိဒ္ဒိယံ အဟု၊

နတ္ထီတိ ဝစနံ နာမ၊ မာ အဟောသိ ဘဝါဘဝေ. –

ဘန္တေ ဧဝရူပါ ဒုဇ္ဇီဝိတာ မုစ္စေယျံ၊ နတ္ထီတိ ပဒမေဝ န သုဏေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ဌပေသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ‘‘ဧဝံ ဟောတု မဟာပုညာ’’တိ ဝတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

သုမနသေဋ္ဌိနောပိ ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ‘‘အဟော ဒါနံ ပရမဒါနံ၊ ဥပရိဋ္ဌေ သုပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ ဝတွာ တိက္ခတ္တုံ သာဓုကာရမဒါသိ. အထ နံ သေဋ္ဌိ ‘‘ကိံ မံ ဧတ္တကံ ကာလံ ဒါနံ ဒဒမာနံ န ပဿသီ’’တိ အာဟ. နာဟံ တဝ ဒါနံ အာရဗ္ဘ သာဓုကာရံ ဒေမိ၊ အန္နဘာရေန ပန ဥပရိဋ္ဌဿ ဒိန္နပိဏ္ဍပါတေ ပသီဒိတွာ မယာ ဧသ သာဓုကာရော ပဝတ္တိတောတိ. သော ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ၊ ဘော၊ အဟံ ဧတ္တကံ ကာလံ ဒါနံ ဒဒန္တော ဒေဝတံ သာဓုကာရံ ဒါပေတုံ နာသက္ခိံ၊ အန္နဘာရော မံ နိဿာယ ဇီဝန္တော ဧကပိဏ္ဍပါတေနေဝ သာဓုကာရံ ဒါပေသိ၊ တဿ ဒါနေ အနုစ္ဆဝိကံ ကတွာ တံ ပိဏ္ဍပါတံ မမ သန္တကံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘အဇ္ဇ တယာ ကဿစိ ကိဉ္စိ ဒိန္န’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ၊ သာမိ၊ ဥပရိဋ္ဌပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ မေ အဇ္ဇ ဘာဂဘတ္တံ ဒိန္န’’န္တိ. ‘‘ဟန္ဒ၊ ဘော၊ ကဟာပဏံ ဂဟေတွာ ဧတံ မယှံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒေဟီ’’တိ? ‘‘န ဒေမိ၊ သာမီ’’တိ. သော ယာဝ သဟဿံ ဝဍ္ဎေသိ၊ ဣတရော သဟဿေနာပိ နာဒါသိ. အထ နံ ‘‘ဟောတု၊ ဘော၊ ယဒိ ပိဏ္ဍပါတံ န ဒေသိ၊ သဟဿံ ဂဟေတွာ ပတ္တိံ မေ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘အယျေန သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဝေဂေန ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ သမ္ပာပုဏိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ သုမနသေဋ္ဌိ၊ သဟဿံ ဒတွာ တုမှာကံ ပိဏ္ဍပါတေ ပတ္တိံ ယာစတိ၊ ကိံ ကရောမီ’’တိ ပုစ္ဆိ.

အထဿ သော ဥပမံ အာဟရိ ‘‘သေယျထာပိ၊ ပဏ္ဍိတ၊ ကုလသတိကေ ဂါမေ ဧကသ္မိံ ဃရေ ဒီပံ ဇာလေယျ၊ သေသာ အတ္တနော တေလေန ဝဋ္ဋိံ တေမေတွာ ဇာလာပေတွာ ဂဏှေယျုံ၊ ပုရိမပဒီပဿ ပဘာ အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗာ နတ္ထီ’’တိ. အတိရေကတရာ၊ ဘန္တေ၊ ပဘာ ဟောတီတိ. ဧဝမေဝံ ပဏ္ဍိတ ဥဠုင်္ကယာဂု ဝါ ဟောတု၊ ကဋစ္ဆုဘိက္ခာ ဝါ၊ အတ္တနော ပိဏ္ဍပါတေ ပရေသံ ပတ္တိံ ဒေန္တဿ ယတ္တကာနံ ဒေတိ၊ တတ္တကံ ဝဍ္ဎတိ. တွဉှိ ဧကမေဝ ပိဏ္ဍပါတံ အဒါသိ၊ သေဋ္ဌိဿ ပန ပတ္တိယာ ဒိန္နာယ ဒွေ ပိဏ္ဍပါတာ ဟောန္တိ ဧကော တဝ၊ ဧကော တဿာတိ.

သော ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ တံ အဘိဝါဒေတွာ သေဋ္ဌိဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဂဏှ၊ သာမိ၊ ပတ္တိ’’န္တိ အာဟ. တေန ဟိ ဣမေ ကဟာပဏေ ဂဏှာတိ. နာဟံ ပိဏ္ဍပါတံ ဝိက္ကိဏာမိ၊ သဒ္ဓါယ တေ ပတ္တိံ ဒမ္မီတိ. ‘‘တွံ သဒ္ဓါယ ဒေသိ၊ အဟမ္ပိ တဝ ဂုဏေ ပူဇေမိ၊ ဂဏှ၊ တာတ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ စ ပန မာ သဟတ္ထာ ကမ္မမကာသိ၊ ဝီထိယံ ဃရံ မာပေတွာ ဝသ. ယေန စ တေ အတ္ထော ဟောတိ၊ သဗ္ဗံ မမ သန္တိကာ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. နိရောဓာ ဝုဋ္ဌိတဿ ပန ဒိန္နပိဏ္ဍပါတော တဒဟေဝ ဝိပါကံ ဒေတိ. တသ္မာ ရာဇာပိ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ အန္နဘာရံ ပက္ကောသာပေတွာ ပတ္တိံ ဂဟေတွာ မဟန္တံ ဘောဂံ ဒတွာ တဿ သေဋ္ဌိဋ္ဌာနံ ဒါပေသိ.

သော သုမနသေဋ္ဌိဿ သဟာယကော ဟုတွာ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကပိလဝတ္ထုနဂရေ အမိတောဒနဿ သက္ကဿ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ၊ အနုရုဒ္ဓေါတိဿ နာမံ အကံသု. သော မဟာနာမသက္ကဿ ကနိဋ္ဌဘာတာ၊ သတ္ထု စူဠပိတု ပုတ္တော ပရမသုခုမာလော မဟာပုညော အဟောသိ. ဧကဒိဝသံ ကိရ ဆသု ခတ္တိယေသု ပူဝေ လက္ခံ ကတွာ ဂုဠေဟိ ကီဠန္တေသု အနုရုဒ္ဓေါ ပရာဇိတော ပူဝါနံ အတ္ထာယ မာတု သန္တိကံ ပဟိဏိ. သာ မဟန္တံ သုဝဏ္ဏထာလံ ပူရေတွာ ပူဝေ ပေသေသိ. ပူဝေ ခါဒိတွာ ပုန ကီဠန္တော ပရာဇိတော တထေဝ ပဟိဏိ. ဧဝံ တိက္ခတ္တုံ ပူဝေသု အာဟဋေသု စတုတ္ထေ ဝါရေ မာတာ ‘‘ဣဒါနိ ပူဝါ နတ္ထီ’’တိ ပဟိဏိ. တဿာ ဝစနံ သုတွာ ‘‘နတ္ထီ’’တိ ပဒဿ အသုတပုဗ္ဗတာယ ‘‘နတ္ထိပူဝါ နာမ ဣဒါနိ ဘဝိဿန္တီ’’တိ သညံ ကတွာ ‘‘ဂစ္ဆ နတ္ထိပူဝေ အာဟရာ’’တိ ပေသေသိ. အထဿ မာတာ ‘‘နတ္ထိပူဝေ ကိရ၊ အယျေ၊ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မမ ပုတ္တေန နတ္ထီတိ ပဒံ န သုတပုဗ္ဗံ၊ ကထံ နု ခေါ နတ္ထိဘာဝံ ဇာနာပေယျ’’န္တိ သုဝဏ္ဏပါတိံ ဓောဝိတွာ အပရာယ သုဝဏ္ဏပါတိယာ ပဋိကုဇ္ဇိတွာ ‘‘ဟန္ဒ၊ တာတ၊ ဣမံ မမ ပုတ္တဿ ဒေဟီ’’တိ ပဟိဏိ. တသ္မိံ ခဏေ နဂရပရိဂ္ဂါဟိကာ ဒေဝတာ ‘‘အမှာကံ သာမိနာ အန္နဘာရကာလေ ဥပရိဋ္ဌဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဘာဂဘတ္တံ ဒတွာ ‘နတ္ထီတိ ပဒမေဝ န သုဏေယျ’န္တိ ပတ္ထနာ နာမ ဌပိတာ. သစေ မယံ တမတ္ထံ ဉတွာ အဇ္ဈုပေက္ခေယျာမ၊ မုဒ္ဓါပိ နော သတ္တဓာ ဖလေယျာ’’တိ စိန္တေတွာ ဒိဗ္ဗပူဝေဟိ ပါတိံ ပူရယိံသု. သော ပုရိသော ပါတိံ အာဟရိတွာ တဿ သန္တိကေ ဌပေတွာ ဝိဝရိ. တေသံ ဂန္ဓော သကလနဂရံ ဖရိ. ပူဝေါ ပန မုခေ ဌပိတမတ္တောဝ သတ္တရသဟရဏိသဟဿာနိ ဖရိတွာ အဋ္ဌာသိ.

အနုရုဒ္ဓေါပိ စိန္တေသိ – ‘‘န မံ မညေ ဣတော ပုဗ္ဗေ မာတာ ပိယာယတိ. န ဟိ မေ အညဒါ တာယ နတ္ထိပူဝါ နာမ ပက္ကပုဗ္ဗာ’’တိ. သော ဂန္တွာ မာတရံ ဧဝမာဟ – ‘‘အမ္မ၊ နာဟံ တဝ ပိယော’’တိ. တာတ၊ ကိံ ဝဒေသိ၊ မမ အက္ခီဟိပိ ဟဒယမံသတောပိ တွံ ပိယတရောတိ. သစာဟံ၊ အမ္မ၊ တဝ ပိယော၊ ကသ္မာ မမ ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပေ နတ္ထိပူဝေ နာမ န အဒါသီတိ. သာ တံ ပုရိသံ ပုစ္ဆိ – ‘‘တာတ၊ ကိဉ္စိ ပါတိယံ အဟောသီ’’တိ. အာမ၊ အယျေ၊ ပူဝါနံ ပါတိ ပရိပုဏ္ဏာ အဟောသိ၊ န မေ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာတိ. သာ စိန္တေသိ – ‘‘ပုတ္တော မေ ကတပုညော၊ ဒေဝတာဟိဿ ဒိဗ္ဗပူဝါ ပဟိတာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ. သောပိ မာတရံ အာဟ – ‘‘အမ္မ၊ န မယာ ဧဝရူပါ ပူဝါ ခါဒိတပုဗ္ဗာ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ မေ နတ္ထိပူဝမေဝ ပစေယျာသီ’’တိ. သာ တတော ပဋ္ဌာယ တေန ‘‘ပူဝေ ခါဒိတုကာမောမှီ’’တိ ဝုတ္တကာလေ သုဝဏ္ဏပါတိံ ဓောဝိတွာ အညာယ ပါတိယာ ပဋိကုဇ္ဇိတွာ ပဟိဏတိ၊ ဒေဝတာ ပါတိံ ပူရေန္တိ. ဧဝံ သော အဂါရမဇ္ဈေ ဝသန္တော နတ္ထီတိ ပဒဿ အတ္ထံ အဇာနိတွာ ဒိဗ္ဗပူဝေယေဝ ပရိဘုဉ္ဇိ.

သတ္ထု ပန ပရိဝါရတ္ထံ ကုလပဋိပါဋိယာ သာကိယကုမာရေသု ပဗ္ဗဇန္တေသု မဟာနာမေန သက္ကေန၊ ‘‘တာတ၊ အမှာကံ ကုလာ ကောစိ ပဗ္ဗဇိတော နတ္ထိ၊ တယာ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဗ္ဗံ၊ မယာ ဝါ’’တိ ဝုတ္တေ သော အာဟ – ‘‘အဟံ အတိသုခုမာလော ပဗ္ဗဇိတုံ န သက္ခိဿာမီ’’တိ. တေန ဟိ ကမ္မန္တံ ဥဂ္ဂဏှ၊ အဟံ ပဗ္ဗဇိဿာမီတိ. ကော ဧသ ကမ္မန္တော နာမာတိ? သော ဟိ ဘတ္တဿ ဥဋ္ဌာနဋ္ဌာနမ္ပိ န ဇာနာတိ၊ ကမ္မန္တံ ကိမေဝ ဇာနိဿတိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဧကဒိဝသဉှိ အနုရုဒ္ဓေါ ဘဒ္ဒိယော ကိမိလောတိ တယော ဇနာ ‘‘ဘတ္တံ နာမ ကဟံ ဥဋ္ဌာတီ’’တိ မန္တယိံသု. တေသု ကိမိလော ‘‘ကောဋ္ဌေသု ဥဋ္ဌာတီ’’တိ အာဟ. သော ကိရေကဒိဝသံ ဝီဟီ ကောဋ္ဌမှိ ပက္ခိပန္တေ အဒ္ဒသ၊ တသ္မာ ‘‘ကောဋ္ဌေ ဘတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ သညာယ ဧဝမာဟ. အထ နံ ဘဒ္ဒိယော ‘‘တွံ န ဇာနာသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဘတ္တံ နာမ ဥက္ခလိယံ ဥဋ္ဌာတီ’’တိ အာဟ. သော ကိရေကဒိဝသံ ဥက္ခလိတော ဘတ္တံ ဝဍ္ဎေန္တေ ဒိသွာ ‘‘ဧတ္ထေဝေတံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ သညမကာသိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. အနုရုဒ္ဓေါ တေ ဥဘောပိ ‘‘တုမှေ န ဇာနာထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဘတ္တံ နာမ ရတနုဗ္ဗေဓမကုဠာယ မဟာသုဝဏ္ဏပါတိယံ ဥဋ္ဌာတီ’’တိ အာဟ. တေန ကိရ နေဝ ဝီဟိံ ကောဋ္ဋေန္တာ၊ န ဘတ္တံ ပစန္တာ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ၊ သုဝဏ္ဏပါတိယံ ဝဍ္ဎေတွာ ပုရတော ဌပိတဘတ္တမေဝ ပဿတိ၊ တသ္မာ ‘‘ပါတိယံယေဝေတံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ သညမကာသိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဧဝံ ဘတ္တုဋ္ဌာနဋ္ဌာနမ္ပိ အဇာနန္တော မဟာပုညော ကုလပုတ္တော ကမ္မန္တေ ကိံ ဇာနိဿတိ.

သော ‘‘ဧဟိ ခေါ တေ၊ အနုရုဒ္ဓ၊ ဃရာဝါသတ္ထံ အနုသာသိဿာမိ၊ ပဌမံ ခေတ္တံ ကသာပေတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဘာတရာ ဝုတ္တာနံ ကမ္မန္တာနံ အပရိယန္တဘာဝံ သုတွာ ‘‘န မေ ဃရာဝါသေန အတ္ထော’’တိ မာတရံ အာပုစ္ဆိတွာ ဘဒ္ဒိယပမုခေဟိ ပဉ္စဟိ သာကိယကုမာရေဟိ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိတွာ အနုပိယမ္ဗဝနေ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတွာ စ ပန သမ္မာပဋိပဒံ ပဋိပန္နော အနုပုဗ္ဗေန တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆိကတွာ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဧကာသနေ နိသိန္နောဝ ဟတ္ထတလေ ဌပိတအာမလကာနိ ဝိယ သဟဿလောကဓာတုယော ဩလောကနသမတ္ထော ဟုတွာ –

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ၊

တေဝိဇ္ဇော ဣဒ္ဓိပတ္တောမှိ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. (ထေရဂါ. ၃၃၂၊ ၅၆၂) –

ဥဒါနံ ဥဒါနေတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ မေ ကတွာ အယံ သမ္ပတ္တိ လဒ္ဓါ’’တိ ဩလောကေန္တော ‘‘ပဒုမုတ္တရပါဒမူလေ ပတ္ထနံ ဌပေသိ’’န္တိ ဉတွာ ပုန ‘‘သံသာရေ သံသရန္တော အသုကသ္မိံ နာမ ကာလေ ဗာရာဏသိယံ သုမနသေဋ္ဌိံ နိဿာယ ဇီဝန္တော အန္နဘာရော နာမ အဟောသိ’’န္တိပိ ဉတွာ –

‘‘အန္နဘာရော ပုရေ အာသိံ၊ ဒလိဒ္ဒေါ တိဏဟာရကော၊

ပိဏ္ဍပါတော မယာ ဒိန္နော၊ ဥပရိဋ္ဌဿ တာဒိနော’’တိ. –

အာဟ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယော သော တဒါ မယာ ဥပရိဋ္ဌဿ ဒိန္နပိဏ္ဍပါတတော ကဟာပဏေ ဒတွာ ပတ္တိံ အဂ္ဂဟေသိ၊ မမ သဟာယကော သုမနသေဋ္ဌိ ကဟံ နု ခေါ သော ဧတရဟိ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. အထ နံ ‘‘ဝိဉ္ဈာဋဝိယံ ပဗ္ဗတပါဒေ မုဏ္ဍနိဂမော နာမ အတ္ထိ၊ တတ္ထ မဟာမုဏ္ဍဿ နာမ ဥပါသကဿ မဟာသုမနော စူဠသုမနောတိ ဒွေ ပုတ္တာ၊ တေသု သော စူဠသုမနော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ အဒ္ဒသ. ဒိသွာ စ ပန စိန္တေသိ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ တတ္ထ မယိ ဂတေ ဥပကာရော၊ နတ္ထီ’’တိ. သော ဥပဓာရေန္တော ဣဒံ အဒ္ဒသ ‘‘သော တတ္ထ မယိ ဂတေ သတ္တဝဿိကောဝ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိဿတိ၊ ခုရဂ္ဂေယေဝ စ အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ. ဒိသွာ စ ပန ဥပကဋ္ဌေ အန္တောဝဿေ အာကာသေန ဂန္တွာ ဂါမဒွါရေ ဩတရိ. မဟာမုဏ္ဍော ပန ဥပါသကော ထေရဿ ပုဗ္ဗေပိ ဝိဿာသိကော ဧဝ. သော ထေရံ ပိဏ္ဍပါတကာလေ စီဝရံ ပါရုပန္တံ ဒိသွာ ပုတ္တံ မဟာသုမနံ အာဟ – ‘‘တာတ၊ အယျော၊ မေ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော အာဂတော၊ ယာဝဿ အညော ကောစိ ပတ္တံ န ဂဏှာတိ၊ တာဝဿ ဂန္တွာ ပတ္တံ ဂဏှ၊ အဟံ အာသနံ ပညာပေဿာမီ’’တိ. သော တထာ အကာသိ. ဥပါသကော ထေရံ အန္တောနိဝေသနေ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသိတွာ တေမာသံ ဝသနတ္ထာယ ပဋိညံ ဂဏှိ၊ ထေရောပိ အဓိဝါသေသိ.

အထ နံ ဧကဒိဝသံ ပဋိဇဂ္ဂန္တော ဝိယ တေမာသံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ မဟာပဝါရဏာယ တိစီဝရဉ္စေဝ ဂုဠတေလတဏ္ဍုလာဒီနိ စ အာဟရိတွာ ထေရဿ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ‘‘ဂဏှထ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. ‘‘အလံ၊ ဥပါသက၊ န မေ ဣမိနာ အတ္ထော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဝဿာဝါသိကလာဘော နာမေသ၊ ဂဏှထ န’’န္တိ? ‘‘န ဂဏှာမိ၊ ဥပါသကာ’’တိ. ‘‘ကိမတ္ထံ န ဂဏှထ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘မယှံ သန္တိကေ ကပ္ပိယကာရကော သာမဏေရောပိ နတ္ထီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ မမ ပုတ္တော မဟာသုမနော သာမဏေရော ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘န မေ၊ ဥပါသက၊ မဟာသုမနေနတ္ထော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ စူဠသုမနံ ပဗ္ဗာဇေထာ’’တိ. ထေရော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ စူဠသုမနံ ပဗ္ဗာဇေသိ. သော ခုရဂ္ဂေယေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ထေရော တေန သဒ္ဓိံ အဍ္ဎမာသမတ္တံ တတ္ထေဝ ဝသိတွာ ‘‘သတ္ထာရံ ပဿိဿာမီ’’တိ တဿ ဉာတကေ အာပုစ္ဆိတွာ အာကာသေနေဝ ဂန္တွာ ဟိမဝန္တပဒေသေ အရညကုဋိကာယ ဩတရိ.

ထေရော ပန ပကတိယာပိ အာရဒ္ဓဝီရိယော၊ တဿ တတ္ထ ပုဗ္ဗရတ္တာပရရတ္တံ စင်္ကမန္တဿ ဥဒရဝါတော သမုဋ္ဌဟိ. အထ နံ ကိလန္တရူပံ ဒိသွာ သာမဏေရော ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ကိံ ဝေါ ရုဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဥဒရဝါတော မေ သမုဋ္ဌိတော’’တိ. ‘‘အညဒါပိ သမုဋ္ဌိတပုဗ္ဗော၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘အာမာဝုသော’’တိ. ‘‘ကေန ဖာသုကံ ဟောတိ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘အနောတတ္တတော ပါနီယေ လဒ္ဓေ ဖာသုကံ ဟောတိ၊ အာဝုသော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အာဟရာမီ’’တိ. ‘‘သက္ခိဿသိ သာမဏေရာ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ. တေန ဟိ အနောတတ္တေ ပန္နဂေါ နာမ နာဂရာဇာ မံ ဇာနာတိ၊ တဿ အာစိက္ခိတွာ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ ဧကံ ပါနီယဝါရကံ အာဟရာတိ. သော သာဓူတိ ဥပဇ္ဈာယံ ဝန္ဒိတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ပဉ္စယောဇနသတံ ဌာနံ အဂမာသိ. တံ ဒိဝသံ ပန နာဂရာဇာ နာဂနာဋကပရိဝုတော ဥဒကကီဠံ ကီဠိတုကာမော ဟောတိ. သော သာမဏေရံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာဝ ကုဇ္ဈိ၊ ‘‘အယံ မုဏ္ဍကသမဏော အတ္တနော ပါဒပံသုံ မမ မတ္ထကေ ဩကိရန္တော ဝိစရတိ၊ အနောတတ္တေ ပါနီယတ္ထာယ အာဂတော ဘဝိဿတိ၊ န ဒါနိဿ ပါနီယံ ဒဿာမီ’’တိ ပဏ္ဏာသယောဇနိကံ အနောတတ္တဒဟံ မဟာပါတိယာ ဥက္ခလိံ ပိဒဟန္တော ဝိယ ဖဏေန ပိဒဟိတွာ နိပဇ္ဇိ. သာမဏေရော နာဂရာဇဿ အာကာရံ ဩလောကေတွာဝ ‘‘ကုဒ္ဓေါ အယ’’န္တိ ဉတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘သုဏောဟိ မေ နာဂရာဇ၊ ဥဂ္ဂတေဇ မဟဗ္ဗလ၊

ဒေဟိ မေ ပါနီယဃဋံ၊ ဘေသဇ္ဇတ္ထမှိ အာဂတော’’တိ.

တံ သုတွာ နာဂရာဇာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘ပုရတ္ထိမသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ ဂင်္ဂါ နာမ မဟာနဒီ၊

မဟာသမုဒ္ဒမပ္ပေတိ၊ တတော တွံ ပါနီယံ ဟရာ’’တိ.

တံ သုတွာ သာမဏေရော ‘‘အယံ နာဂရာဇာ အတ္တနော ဣစ္ဆာယ န ဒဿတိ၊ အဟံ ဗလက္ကာရံ ကတွာ အာနုဘာဝံ ဇာနာပေတွာ ဣမံ အဘိဘဝိတွာဝ ပါနီယံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဥပဇ္ဈာယော မံ အနောတတ္တတောဝ ပါနီယံ အာဟရာပေတိ၊ တေနာဟံ ဣဒမေဝ ဟရိဿာမိ၊ အပေဟိ၊ မာ မံ ဝါရေဟီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘ဣတောဝ ပါနီယံ ဟာဿံ၊ ဣမိနာဝမှိ အတ္ထိကော၊

ယဒိ တေ ထာမဗလံ အတ္ထိ၊ နာဂရာဇ နိဝါရယာ’’တိ.

အထ နံ နာဂရာဇာ အာဟ –

‘‘သာမဏေရ သစေ အတ္ထိ၊ တဝ ဝိက္ကမ ပေါရိသံ၊

အဘိနန္ဒာမိ တေ ဝါစံ၊ ဟရဿု ပါနီယံ မမာ’’တိ.

အထ နံ သာမဏေရော ‘‘ဧဝံ၊ မဟာရာဇ၊ ဟရာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ယဒိ သက္ကောန္တော ဟရာဟီ’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘တေန ဟိ သုဋ္ဌု ဇာနဿူ’’တိ တိက္ခတ္တုံ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ‘‘ဗုဒ္ဓသာသနဿ အာနုဘာဝံ ဒဿေတွာ မယာ ပါနီယံ ဟရိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ အာကာသဋ္ဌဒေဝတာနံ တာဝ သန္တိကံ အဂမာသိ. တာ အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝတွာ အဋ္ဌံသု. ‘‘ဧတသ္မိံ အနောတတ္တဒဟပိဋ္ဌေ ပန္နဂနာဂရာဇေန သဒ္ဓိံ မမ သင်္ဂါမော ဘဝိဿတိ၊ တတ္ထ ဂန္တွာ ဇယပရာဇယံ ဩလောကေထာ’’တိ အာဟ. သော ဧတေနေဝ နီဟာရေန စတ္တာရော လောကပါလေ သက္ကသုယာမသန္တုသိတပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ စ ဥပသင်္ကမိတွာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. တတော ပရံ ပဋိပါဋိယာ ယာဝ ဗြဟ္မလောကံ ဂန္တွာ တတ္ထ တတ္ထ ဗြဟ္မေဟိ အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ဌိတေဟိ ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ’’တိ ပုဋ္ဌော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ဧဝံ သော အသညေ စ အရူပိဗြဟ္မာနော စ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထ မုဟုတ္တေနေဝ အာဟိဏ္ဍိတွာ အာရောစေသိ. တဿ ဝစနံ သုတွာ သဗ္ဗာပိ ဒေဝတာ အနောတတ္တဒဟပိဋ္ဌေ နာဠိယံ ပက္ခိတ္တာနိ ပိဋ္ဌစုဏ္ဏာနိ ဝိယ အာကာသံ နိရန္တရံ ပူရေတွာ သန္နိပတိံသု. သန္နိပတိတေ ဒေဝသံဃေ သာမဏေရော အာကာသေ ဌတွာ နာဂရာဇံ အာဟ –

‘‘သုဏောဟိ မေ နာဂရာဇ၊ ဥဂ္ဂတေဇ မဟဗ္ဗလ၊

ဒေဟိ မေ ပါနီယဃဋံ၊ ဘေသဇ္ဇတ္ထမှိ အာဂတော’’တိ.

အထ နံ နာဂေါ အာဟ –

‘‘သာမဏေရ သစေ အတ္ထိ၊ တဝ ဝိက္ကမ ပေါရိသံ၊

အဘိနန္ဒာမိ တေ ဝါစံ၊ ဟရဿု ပါနီယံ မမာ’’တိ.

သော တိက္ခတ္တုံ နာဂရာဇဿ ပဋိညံ ဂဟေတွာ အာကာသေ ဌိတကောဝ ဒွါဒသယောဇနိကံ ဗြဟ္မတ္တဘာဝံ မာပေတွာ အာကာသတော ဩရုယှ နာဂရာဇဿ ဖဏေ အက္ကမိတွာ အဓောမုခံ နိပ္ပီဠေသိ၊ တာဝဒေဝ ဗလဝတာ ပုရိသေန အက္ကန္တအလ္လစမ္မံ ဝိယ နာဂရာဇဿ ဖဏေ အက္ကန္တမတ္တေ ဩဂလိတွာ ဒဗ္ဗိမတ္တာ ဖဏပုဋကာ အဟေသုံ. နာဂရာဇဿ ဖဏေဟိ မုတ္တမုတ္တဋ္ဌာနတော တာလက္ခန္ဓပမာဏာ ဥဒကဝဋ္ဋိယော ဥဂ္ဂဉ္ဆိံသု. သာမဏေရော အာကာသေယေဝ ပါနီယဝါရကံ ပူရေသိ. ဒေဝသံဃော သာဓုကာရမဒါသိ. အထ နာဂရာဇာ လဇ္ဇိတွာ သာမဏေရဿ ကုဇ္ဈိ၊ ဇယကုသုမဝဏ္ဏာနိဿ အက္ခီနိ အဟေသုံ. သော ‘‘အယံ မံ ဒေဝသံဃံ သန္နိပါတေတွာ ပါနီယံ ဂဟေတွာ လဇ္ဇာပေသိ၊ ဧတံ ဂဟေတွာ မုခေ ဟတ္ထံ ပက္ခိပိတွာ ဟဒယမံသံ ဝါဿ မဒ္ဒါမိ၊ ပါဒေ ဝါ နံ ဂဟေတွာ ပါရဂင်္ဂါယံ ခိပါမီ’’တိ ဝေဂေန အနုဗန္ဓိ. အနုဗန္ဓန္တောပိ နံ ပါပုဏိတုံ နာသက္ခိယေဝ. သာမဏေရော ဂန္တွာ ဥပဇ္ဈာယဿ ဟတ္ထေ ပါနီယံ ဌပေတွာ ‘‘ပိဝထ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. နာဂရာဇာပိ ပစ္ဆတော အာဂန္တွာ၊ ‘‘ဘန္တေ အနုရုဒ္ဓ၊ သာမဏေရော မယာ အဒိန္နမေဝ ပါနီယံ ဂဟေတွာ အာဂတော၊ မာ ပိဝိတ္ထာ’’တိ အာဟ. ဧဝံ ကိရ သာမဏေရာတိ. ‘‘ပိဝထ၊ ဘန္တေ၊ ဣမိနာ မေ ဒိန္နံ ပါနီယံ အာဟဋ’’န္တိ အာဟ. ထေရော ‘‘ခီဏာသဝသာမဏေရဿ မုသာကထနံ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဉတွာ ပါနီယံ ပိဝိ. တင်္ခဏညေဝဿ အာဗာဓော ပဋိပဿမ္ဘိ. ပုန နာဂေါ ထေရံ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ သာမဏေရေနမှိ သဗ္ဗံ ဒေဝဂဏံ သန္နိပါတေတွာ လဇ္ဇာပိတော၊ အဟမဿ ဟဒယံ ဝါ ဖာလေဿာမိ၊ ပါဒေ ဝါ နံ ဂဟေတွာ ပါရဂင်္ဂါယ ခိပိဿာမီ’’တိ. မဟာရာဇ၊ သာမဏေရော မဟာနုဘာဝေါ၊ တုမှေ သာမဏေရေန သဒ္ဓိံ သင်္ဂါမေတုံ န သက္ခိဿထ၊ ခမာပေတွာ နံ ဂစ္ဆထာတိ. သော သယမ္ပိ သာမဏေရဿ အာနုဘာဝံ ဇာနာတိယေဝ၊ လဇ္ဇာယ ပန အနုဗန္ဓိတွာ အာဂတော. အထ နံ ထေရဿ ဝစနေန ခမာပေတွာ တေန သဒ္ဓိံ မိတ္တသန္ထဝံ ကတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ အနောတတ္တဥဒကေန အတ္ထေ သတိ တုမှာကံ အာဂမနကိစ္စံ နတ္ထိ၊ မယှံ ပဟိဏေယျာထ၊ အဟမေဝ အာဟရိတွာ ဒဿာမီ’’တိ ဝတွာ ပက္ကာမိ.

ထေရောပိ သာမဏေရံ အာဒါယ ပါယာသိ. သတ္ထာ ထေရဿ အာဂမနဘာဝံ ဉတွာ မိဂါရမာတုပါသာဒေ ထေရဿ အာဂမနံ ဩလောကေန္တော နိသီဒိ. ဘိက္ခူပိ ထေရံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေသုံ. အထေကစ္စေ သာမဏေရံ သီသေပိ ကဏ္ဏေသုပိ ဗာဟာယမ္ပိ ဂဟေတွာ သဉ္စာလေတွာ ‘‘ကိံ၊ သာမဏေရ စူဠကနိဋ္ဌ၊ န ဥက္ကဏ္ဌိတောသီ’’တိ အာဟံသု. သတ္ထာ တေသံ ကိရိယံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘ဘာရိယံ ဝတိမေသံ ဘိက္ခူနံ ကမ္မံ အာသီဝိသံ ဂီဝါယ ဂဏှန္တာ ဝိယ သာမဏေရံ ဂဏှန္တိ၊ နာဿ အာနုဘာဝံ ဇာနန္တိ၊ အဇ္ဇ မယာ သုမနသာမဏေရဿ ဂုဏံ ပါကဋံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ထေရောပိ အာဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ နိသီဒိ. သတ္ထာ တေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာနန္ဒ၊ အနောတတ္တဥဒကေနမှိ ပါဒေ ဓောဝိတုကာမော၊ သာမဏေရာနံ ဃဋံ ဒတွာ ပါနီယံ အာဟရာပေဟီ’’တိ. ထေရော ဝိဟာရေ ပဉ္စမတ္တာနိ သာမဏေရသတာနိ သန္နိပါတေသိ. တေသု သုမနသာမဏေရော သဗ္ဗနဝကော အဟောသိ. ထေရော သဗ္ဗမဟလ္လကံ သာမဏေရံ အာဟ – ‘‘သာမဏေရ၊ သတ္ထာ အနောကတ္တဒဟဥဒကေန ပါဒေ ဓောဝိတုကာမော၊ ဃဋံ အာဒါယ ဂန္တွာ ပါနီယံ အာဟရာ’’တိ. သော ‘‘န သက္ကောမိ၊ ဘန္တေ’’တိ န ဣစ္ဆိ. ထေရော သေသေပိ ပဋိပါဋိယာ ပုစ္ဆိ၊ တေပိ တထေဝ ဝတွာ ပဋိက္ခိပိံသု. ‘‘ကိံ ပနေတ္ထ ခီဏာသဝသာမဏေရာ နတ္ထီ’’တိ? အတ္ထိ၊ တေ ပန ‘‘နာယံ အမှာကံ ဗဒ္ဓေါ မာလာပုဋော၊ သုမနသာမဏေရဿေဝ ဗဒ္ဓေါ’’တိ န ဣစ္ဆိံသု၊ ပုထုဇ္ဇနာ ပန အတ္တနော အသမတ္ထတာယေဝ န ဣစ္ဆိံသု. ပရိယောသာနေ ပန သုမနဿ ဝါရေ သမ္ပတ္တေ၊ ‘‘သာမဏေရ၊ သတ္ထာ အနောတတ္တဒဟဥဒကေန ပါဒေ ဓောဝိတုကာမော၊ ကုဋံ အာဒါယ ကိရ ဥဒကံ အာဟရာ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သတ္ထရိ အာဟရာပေန္တေ အာဟရိဿာမီ’’တိ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အနောတတ္တတော ကိရ မံ ဥဒကံ အာဟာရာပေထာ’’တိ အာဟ. ‘‘အာမ၊ သုမနာ’’တိ. သော ဝိသာခါယ ကာရိတေသု ဃနသုဝဏ္ဏကောဋ္ဋိမေသု သေနာသနကုဋေသု ဧကံ သဋ္ဌိကုဋဥဒကဂဏှနကံ မဟာဃဋံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ‘‘ဣမိနာ မေ ဥက္ခိပိတွာ အံသကူဋေ ဌပိတေန အတ္ထော နတ္ထီ’’တိ ဩလမ္ဗကံ ကတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ဟိမဝန္တာဘိမုခေါ ပက္ခန္ဒိ.

နာဂရာဇာ သာမဏေရံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ကုဋံ အံသကူဋေန အာဒါယ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေ မာဒိသေ ဒါသေ ဝိဇ္ဇမာနေ ကသ္မာ သယံ အာဂတာ၊ ဥဒကေနတ္ထေ သတိ ကသ္မာ သာသနမတ္တမ္ပိ န ပဟိဏထာ’’တိ ကုဋေန ဥဒကံ အာဒါယ သယံ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘ပုရတော ဟောထ၊ ဘန္တေ၊ အဟမေဝ အာဟရိဿာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘တိဋ္ဌထ တုမှေ၊ မဟာရာဇ၊ အဟမေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အာဏတ္တော’’တိ နာဂရာဇာနံ နိဝတ္တာပေတွာ ကုဋံ မုခဝဋ္ဋိယံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ အာကာသေနာဂဉ္ဆိ. အထ နံ သတ္ထာ အာဂစ္ဆန္တံ ဩလောကေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာမဏေရဿ လီလံ၊ အာကာသေ ဟံသရာဇာ ဝိယ သောဘတီ’’တိ အာဟ. သောပိ ပါနီယဃဋံ ဌပေတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ သတ္ထာ အာဟ – ‘‘ကတိဝဿောသိ တွံ၊ သုမနာ’’တိ? ‘‘သတ္တဝဿောမှိ၊ ဘန္တေတိ. ‘‘တေန ဟိ၊ သုမန၊ အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခု ဟောဟီ’’တိ ဝတွာ ဒါယဇ္ဇဥပသမ္ပဒံ အဒါသိ. ဒွေယေဝ ကိရ သာမဏေရာ သတ္တဝဿိကာ ဥပသမ္ပဒံ လဘိံသု – အယဉ္စ သုမနော သောပါကော စာတိ.

ဧဝံ တသ္မိံ ဥပသမ္ပန္နေ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ၊ ‘‘အစ္ဆရိယံ အာဝုသော၊ ဧဝရူပေါ ဟိ နာမ ဒဟရသာမဏေရဿ အာနုဘာဝေါ ဟောတိ၊ န နော ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပေါ အာနုဘာဝေါ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာသနေ ဒဟရောပိ သမ္မာ ပဋိပန္နော ဧဝရူပံ သမ္ပတ္တိံ လဘတိယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၃၈၂. ‘‘ယော ဟဝေ ဒဟရော ဘိက္ခု၊ ယုဉ္ဇတိ ဗုဒ္ဓသာသနေ၊

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ၊ အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ’’တိ.

တတ္ထ ယုဉ္ဇတီတိ ဃဋတိ ဝါယမတိ. ပဘာသေတီတိ သော ဘိက္ခု အတ္တနော အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန အဗ္ဘာဒီဟိ မုတ္တော စန္ဒိမာ ဝိယ လောကံ ခန္ဓာဒိဘေဒံ လောကံ ဩဘာသေတိ၊ ဧကာလောကံ ကရောတီတိ အတ္ထော.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

သုမနသာမဏေရဝတ္ထု ဒွါဒသမံ.

ဘိက္ခုဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဉ္စဝီသတိမော ဝဂ္ဂေါ.