၁. ပဉ္စဘိက္ခုဝတ္ထု

စက္ခုနာ သံဝရောတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပဉ္စ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

တေသု ကိရ ဧကေကော စက္ခုဒွါရာဒီသု ပဉ္စသု ဒွါရေသု ဧကေကမေဝ ရက္ခိ. အထေကဒိဝသံ သန္နိပတိတွာ ‘‘အဟံ ဒုရက္ခံ ရက္ခာမိ၊ အဟံ ဒုရက္ခံ ရက္ခာမီ’’တိ ဝိဝဒိတွာ ‘‘သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိတွာ ဣမမတ္ထံ ဇာနိဿာမာ’’တိ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ မယံ စက္ခုဒွါရာဒီနိ ရက္ခန္တာ အတ္တနော အတ္တနော ရက္ခနဒွါရမေဝ ဒုရက္ခန္တိ မညာမ၊ ကော နု ခေါ အမှေသု ဒုရက္ခံ ရက္ခတီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သတ္ထာ ဧကံ ဘိက္ခုမ္ပိ အနောသာဒေတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗာနိ ပေတာနိ ဒုရက္ခာနေဝ၊ အပိ စ ခေါ ပန တုမှေ န ဣဒါနေဝ ပဉ္စသု ဌာနေသု အသံဝုတာ၊ ပုဗ္ဗေပိ အသံဝုတာ၊ အသံဝုတတ္တာယေဝ စ ပဏ္ဍိတာနံ ဩဝါဒေ အဝတ္တိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏိတ္ထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကဒါ၊ ဘန္တေ’’တိ တေဟိ ယာစိတော အတီတေ တက္ကသိလဇာတကဿ ဝတ္ထုံ ဝိတ္ထာရေတွာ ရက္ခသီနံ ဝသေန ရာဇကုလေ ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တေ ပတ္တာဘိသေကေန မဟာသတ္တေန သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ ရာဇာသနေ နိသိန္နေန အတ္တနော သိရိသမ္ပတ္တိံ ဩလောကေတွာ ‘‘ဝီရိယံ နာမေတံ သတ္တေဟိ ကတ္တဗ္ဗမေဝါ’’တိ ဥဒါနဝသေန ဥဒါနိတံ –

‘‘ကုသလူပဒေသေ ဓိတိယာ ဒဠှာယ စ၊

အနိဝတ္တိတတ္တာဘယဘီရုတာယ စ၊

န ရက္ခသီနံ ဝသမာဂမိမှသေ၊

သ သောတ္ထိဘာဝေါ မဟတာ ဘယေန မေ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁.၁၃၂) –

ဣမံ ဂါထံ ဒဿေတွာ ‘‘တဒါပိ တုမှေဝ ပဉ္စ ဇနာ တက္ကသိလာယံ ရဇ္ဇဂဟဏတ္ထာယ နိက္ခန္တံ မဟာသတ္တံ အာဝုဓဟတ္ထာ ပရိဝါရေတွာ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာ အန္တရာမဂ္ဂေ ရက္ခသီဟိ စက္ခုဒွါရာဒိဝသေန ဥပနီတေသု ရူပါရမ္မဏာဒီသု အသံဝုတာ ပဏ္ဍိတဿ ဩဝါဒေ အဝတ္တိတွာ ဩလီယန္တာ ရက္ခသီဟိ ခါဒိတာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏိတ္ထ. တေသု ပန အာရမ္မဏေသု သုသံဝုတော ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓန္တိံ ဒေဝဝဏ္ဏိံ ယက္ခိနိံ အနာဒိယိတွာ သောတ္ထိနာ တက္ကသိလံ ဂန္တွာ ရဇ္ဇံ ပတ္တော ရာဇာ အဟမေဝါ’’တိ ဇာတကံ သမောဓာနေတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနာ နာမ သဗ္ဗာနိ ဒွါရာနိ သံဝရိတဗ္ဗာနိ. ဧတာနိ ဟိ သံဝရန္တော ဧဝ သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ ဝတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၃၆၀. ‘‘စက္ခုနာ သံဝရော သာဓု၊ သာဓု သောတေန သံဝရော၊

ဃာနေန သံဝရော သာဓု၊ သာဓု ဇိဝှါယ သံဝရော.

၃၆၁. ‘‘ကာယေန သံဝရော သာဓု၊ သာဓု ဝါစာယ သံဝရော၊

မနသာ သံဝရော သာဓု၊ သာဓု သဗ္ဗတ္ထ သံဝရော၊

သဗ္ဗတ္ထ သံဝုတော ဘိက္ခု၊ သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ.

တတ္ထ စက္ခုနာတိ ယဒါ ဟိ ဘိက္ခုနော စက္ခုဒွါရေ ရူပါရမ္မဏံ အာပါထမာဂစ္ဆတိ၊ တဒါ ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ အရဇ္ဇန္တဿ အနိဋ္ဌာရမ္မဏေ အဒုဿန္တဿ အသမပေက္ခနေန မောဟံ အနုပ္ပါဒေန္တဿ တသ္မိံ ဒွါရေ သံဝရော ထကနံ ပိဒဟနံ ဂုတ္တိ ကတာ နာမ ဟောတိ. တဿ သော ဧဝရူပေါ စက္ခုနာ သံဝရော သာဓု. ဧသ နယော သောတဒွါရာဒီသုပိ. စက္ခုဒွါရာဒီသုယေဝ ပန သံဝရော ဝါ အသံဝရော ဝါ နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ ပရတော ပန ဇဝနဝီထိယံ ဧသ လဗ္ဘတိ. တဒါ ဟိ အသံဝရော ဥပ္ပဇ္ဇန္တော အဿဒ္ဓါ အက္ခန္တိ ကောသဇ္ဇံ မုဋ္ဌသစ္စံ အညာဏန္တိ အကုသလဝီထိယံ အယံ ပဉ္စဝိဓော လဗ္ဘတိ. သံဝရော ဥပ္ပဇ္ဇန္တော သဒ္ဓါ ခန္တိ ဝီရိယံ သတိ ဉာဏန္တိ ကုသလဝီထိယံ အယံ ပဉ္စဝိဓော လဗ္ဘတိ.

ကာယေန သံဝရောတိ ဧတ္ထ ပန ပသာဒကာယောပိ စောပနကာယောပိ လဗ္ဘတိ. ဥဘယမ္ပိ ပနေတံ ကာယဒွါရမေဝ. တတ္ထ ပသာဒဒွါရေ သံဝရာသံဝရော ကထိတောဝ. စောပနဒွါရေပိ တံဝတ္ထုကာ ပါဏာတိပါတအဒိန္နာဒါနကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ. တေဟိ ပန သဒ္ဓိံ အကုသလဝီထိယံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေဟိ တံ ဒွါရံ အသံဝုတံ ဟောတိ၊ ကုသလဝီထိယံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေဟိ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိအာဒီဟိ သံဝုတံ. သာဓု ဝါစာယာတိ ဧတ္ထာပိ စောပနဝါစာပိ ဝါစာ. တာယ သဒ္ဓိံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေဟိ မုသာဝါဒါဒီဟိ တံ ဒွါရံ အသံဝုတံ ဟောတိ၊ မုသာဝါဒါဝေရမဏိအာဒီဟိ သံဝုတံ. မနသာ သံဝရောတိ ဧတ္ထာပိ ဇဝနမနတော အညေန မနေန သဒ္ဓိံ အဘိဇ္ဈာဒယော နတ္ထိ. မနောဒွါရေ ပန ဇဝနက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေဟိ အဘိဇ္ဈာဒီဟိ တံ ဒွါရံ အသံဝုတံ ဟောတိ၊ အနဘိဇ္ဈာဒီဟိ သံဝုတံ ဟောတိ. သာဓု သဗ္ဗတ္ထာတိ တေသု စက္ခုဒွါရာဒီသု သဗ္ဗေသုပိ သံဝရော သာဓု. ဧတ္တာဝတာ ဟိ အဋ္ဌ သံဝရဒွါရာနိ အဋ္ဌ စ အသံဝရဒွါရာနိ ကထိတာနိ. တေသု အဋ္ဌသု အသံဝရဒွါရေသု ဌိတော ဘိက္ခု သကလဝဋ္ဋမူလကဒုက္ခတော န မုစ္စတိ၊ သံဝရဒွါရေသု ပန ဌိတော သဗ္ဗသ္မာပိ ဝဋ္ဋမူလကဒုက္ခာ မုစ္စတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သဗ္ဗတ္ထ သံဝုတော ဘိက္ခု၊ သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ.

ဒေသနာဝသာနေ တေ ပဉ္စ ဘိက္ခူ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိံသု၊ သမ္ပတ္တာနမ္ပိ သာတ္ထိကာ ဓမ္မဒေသနာ အဟောသီတိ.

ပဉ္စဘိက္ခုဝတ္ထု ပဌမံ.