၇. သုပ္ပဗုဒ္ဓကုဋ္ဌိဝတ္ထု

စရန္တိ ဗာလာ ဒုမ္မေဓာတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော သုပ္ပဗုဒ္ဓကုဋ္ဌိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သုပ္ပဗုဒ္ဓကုဋ္ဌိဝတ္ထု ဥဒါနေ (ဥဒါ. ၄၃) အာဂတမေဝ.

တဒါ ဟိ သုပ္ပဗုဒ္ဓကုဋ္ဌိ ပရိသပရိယန္တေ နိသိန္နော ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ အတ္တနာ ပဋိလဒ္ဓဂုဏံ သတ္ထု အာရောစေတုကာမော ပရိသမဇ္ဈေ ဩဂါဟိတုံ အဝိသဟန္တော မဟာဇနဿ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ အနုဂန္တွာ နိဝတ္တနကာလေ ဝိဟာရံ အဂမာသိ. တသ္မိံ ခဏေ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ‘‘အယံ သုပ္ပဗုဒ္ဓကုဋ္ဌိ အတ္တနော သတ္ထု သာသနေ ပဋိလဒ္ဓဂုဏံ ပါကဋံ ကာတုကာမော’’တိ ဉတွာ ‘‘ဝီမံသိဿာမိ န’’န္တိ ဂန္တွာ အာကာသေ ဌိတောဝ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုပ္ပဗုဒ္ဓ၊ တွံ မနုဿဒလိဒ္ဒေါ မနုဿဝရာကော၊ အဟံ တေ အပရိယန္တံ ဓနံ ဒဿာမိ၊ ‘ဗုဒ္ဓေါ န ဗုဒ္ဓေါ၊ ဓမ္မော န ဓမ္မော၊ သံဃော န သံဃော၊ အလံ မေ ဗုဒ္ဓေန၊ အလံ မေ ဓမ္မေန၊ အလံ မေ သံဃေနာ’တိ ဝဒေဟီ’’တိ. အထ နံ သော အာဟ – ‘‘ကောသိ တွ’’န္တိ? ‘‘အဟံ သက္ကော’’တိ. အန္ဓဗာလ၊ အဟိရိက တွံ မယာ သဒ္ဓိံ ကထေတုံ န ယုတ္တရူပေါ၊ တွံ မံ ‘‘ဒုဂ္ဂတော ဒလိဒ္ဒေါ ကပဏော’’တိ ဝဒေသိ၊ နေဝါဟံ ဒုဂ္ဂတော၊ န ဒလိဒ္ဒေါ၊ သုခပ္ပတ္တော အဟမသ္မိ မဟဒ္ဓနော –

‘‘သဒ္ဓါဓနံ သီလဓနံ၊ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပိယံ ဓနံ၊

သုတဓနဉ္စ စာဂေါ စ၊ ပညာ ဝေ သတ္တမံ ဓနံ.

‘‘ယဿ ဧတေ ဓနာ အတ္ထိ၊ ဣတ္ထိယာ ပုရိသဿ ဝါ၊

‘အဒလိဒ္ဒေါ’တိ တံ အာဟု၊ အမောဃံ တဿ ဇီဝိတ’’န္တိ. (အ. နိ. ၇.၅-၆) –

ဣမာနိ မေ သတ္တဝိဓအရိယဓနာနိ သန္တိ၊ ယေသဉှိ ဣမာနိ သတ္တ ဓနာနိ သန္တိ၊ န တေ ဗုဒ္ဓေဟိ ဝါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေဟိ ဝါ ‘‘ဒလိဒ္ဒါ’’တိ ဝုစ္စန္တီတိ. သက္ကော တဿ ကထံ သုတွာ တံ အန္တရာမဂ္ဂေ ဩဟာယ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ သဗ္ဗံ တံ ဝစနပဋိဝစနံ အာရောစေသိ. အထ နံ ဘဂဝါ အာဟ – ‘‘န ခေါ၊ သက္က၊ သက္ကာ တာဒိသာနံ သတေနပိ သဟဿေနပိ သုပ္ပဗုဒ္ဓကုဋ္ဌိံ ‘ဗုဒ္ဓေါ န ဗုဒ္ဓေါ’တိ ဝါ၊ ‘ဓမ္မော န ဓမ္မော’တိ ဝါ၊ ‘သံဃော န သံဃော’တိ ဝါ ကထာပေတု’’န္တိ. သုပ္ပဗုဒ္ဓေါပိ ခေါ ကုဋ္ဌိ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ သတ္ထာရာ ကတပဋိသန္ထာရော သမ္မောဒမာနော အတ္တနာ ပဋိလဒ္ဓဂုဏံ အာရောစေတွာ ဝုဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. အထ နံ အစိရပက္ကန္တံ ဂါဝီ တရုဏဝစ္ဆာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ.

သာ ကိရ ဧကာ ယက္ခိနီ ပုက္ကုသာတိကုလပုတ္တံ၊ ဗာဟိယံ ဒါရုစီရိယံ၊ တမ္ဗဒါဌိကစောရဃာတကံ၊ သုပ္ပဗုဒ္ဓကုဋ္ဌိန္တိ ဣမေသံ စတုန္နံ ဇနာနံ အနေကသတေ အတ္တဘာဝေ ဂါဝီ ဟုတွာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ. တေ ကိရ အတီတေ စတ္တာရော သေဋ္ဌိပုတ္တာ ဟုတွာ ဧကံ နဂရသောဘိနိံ ဂဏိကံ ဥယျာနံ နေတွာ ဒိဝသံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ သာယနှသမယေ ဧဝံ သမ္မန္တယိံသု – ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ အညော နတ္ထိ၊ ဣမိဿာ အမှေဟိ ဒိန္နံ ကဟာပဏသဟဿဉ္စ သဗ္ဗဉ္စ ပသာဓနဘဏ္ဍံ ဂဟေတွာ ဣမံ မာရေတွာ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. သာ တေသံ ကထံ သုတွာ ‘‘ဣမေ နိလ္လဇ္ဇာ၊ မယာ သဒ္ဓိံ အဘိရမိတွာ ဣဒါနိ မံ မာရေတုကာမာ၊ ဇာနိဿာမိ နေသံ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တက’’န္တိ တေဟိ မာရိယမာနာ ‘‘အဟံ ယက္ခိနီ ဟုတွာ ယထာ မံ ဧတေ မာရေန္တိ၊ ဧဝမေဝ တေ မာရေတုံ သမတ္ထာ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. တဿ နိဿန္ဒေန ဣမေ မာရေသိ. သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ တဿ ကာလကိရိယံ ဘဂဝတော အာရောစေတွာ ‘‘တဿ ကာ ဂတိ၊ ကေန စ ကာရဏေန ကုဋ္ဌိဘာဝံ ပတ္တော’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သတ္ထာ သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ တဿ တာဝတိံသဘဝနေ ဥပ္ပန္နဘာဝဉ္စ တဂရသိခိပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ နိဋ္ဌုဘိတွာ အပသဗျံ ကတွာ ဒီဃရတ္တံ နိရယေ ပစ္စိတွာ ဝိပါကာဝသေသေန ဣဒါနိ ကုဋ္ဌိဘာဝပ္ပတ္တိဉ္စ ဗျာကရိတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေ သတ္တာ အတ္တနာဝ အတ္တနော ကဋုကဝိပါကကမ္မံ ကရောန္တာ ဝိစရန္တီ’’တိ ဝတွာ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဥတ္တရိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၆၆. ‘‘စရန္တိ ဗာလာ ဒုမ္မေဓာ၊ အမိတ္တေနေဝ အတ္တနာ၊

ကရောန္တာ ပါပကံ ကမ္မံ၊ ယံ ဟောတိ ကဋုကပ္ဖလ’’န္တိ.

တတ္ထ စရန္တီတိ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ အကုသလမေဝ ကရောန္တာ ဝိစရန္တိ. ဗာလာတိ ဣဓလောကတ္ထဉ္စ ပရလောကတ္ထဉ္စ အဇာနန္တာ ဣဓ ဗာလာ နာမ. ဒုမ္မေဓာတိ ဒုပ္ပညာ. အမိတ္တေနေဝ အတ္တနာတိ အတ္တနာ အမိတ္တဘူတေန ဝိယ ဝေရိနာ ဟုတွာ. ကဋုကပ္ဖလန္တိ တိခိဏဖလံ ဒုက္ခဖလန္တိ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသူတိ.

သုပ္ပဗုဒ္ဓကုဋ္ဌိဝတ္ထု သတ္တမံ.