၁၂. အဟိပေတဝတ္ထု

န ဟိ ပါပံ ကတံ ကမ္မန္တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ အဟိပေတံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

ဧကသ္မိဉှိ ဒိဝသေ ဇဋိလသဟဿဿ အဗ္ဘန္တရော အာယသ္မာ လက္ခဏတ္ထေရော စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော စ ‘‘ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမာ’’တိ ဂိဇ္ဈကူဋတော ဩတရန္တိ. တေသု အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ဧကံ အဟိပေတံ ဒိသွာ သိတံ ပါတွာကာသိ. အထ နံ လက္ခဏတ္ထေရော ‘‘ကသ္မာ၊ အာဝုသော၊ သိတံ ပါတုကရောသီ’’တိ သိတကာရဏံ ပုစ္ဆိ. ‘‘အကာလော၊ အာဝုသော လက္ခဏ၊ ဣမဿ ပဉှဿ၊ ဘဂဝတော သန္တိကေ မံ ပုစ္ဆေယျာသီ’’တိ ထေရော အာဟ. တေသု ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဘဂဝတော သန္တိကံ ဂန္တွာ နိသိန္နေသု လက္ခဏတ္ထေရော ပုစ္ဆိ၊ ‘‘အာဝုသော၊ မောဂ္ဂလ္လာနံ တွံ ဂိဇ္ဈကူဋာ ဩတရန္တော သိတံ ပါတုကရိတွာ မယာ သိတကာရဏံ ပုဋ္ဌော ‘ဘဂဝတော သန္တိကေ မံ ပုစ္ဆေယျာသီ’တိ အဝစ၊ ကထေဟိ ဣဒါနိ တံ ကာရဏ’’န္တိ. ထေရော အာဟ – ‘‘အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဧကံ ပေတံ ဒိသွာ သိတံ ပါတွာကာသိံ. တဿ ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝေါ – မနုဿသီသံ ဝိယ အဿ သီသံ၊ အဟိဿ ဝိယ သေသော အတ္တဘာဝေါ၊ အဟိပေတော နာမေသ ပမာဏတော ပဉ္စဝီသတိယောဇနိကော၊ တဿ သီသတော ဥဋ္ဌိတာ အဂ္ဂိဇာလာ ယာဝ နင်္ဂုဋ္ဌာ ဂစ္ဆန္တိ၊ နင်္ဂုဋ္ဌတော ဥဋ္ဌိတာ အဂ္ဂိဇာလာ ယာဝ သီသာ၊ မဇ္ဈေသီသတော ဥဋ္ဌိတာ ဒွေ ပဿာနိ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒွီဟိ ပဿေဟိ ဥဋ္ဌိတာ မဇ္ဈေ ဩတရန္တီ’’တိ. ဒွိန္နံယေဝ ကိရ ပေတာနံ အတ္တဘာဝေါ ပဉ္စဝီသတိယောဇနိကော၊ အဝသေသာနံ တိဂါဝုတပ္ပမာဏော. ဣမဿ စေဝ အဟိပေတဿ ကာကပေတဿ စ ပဉ္စဝီသတိယောဇနိကော. တေသု အယံ တာဝ အဟိပေတော. ကာကပေတမ္ပိ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဂိဇ္ဈကူဋမတ္ထကေ ပစ္စမာနံ ဒိသွာ တဿ ပုဗ္ဗကမ္မံ ပုစ္ဆန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘ပဉ္စယောဇနိကာ ဇိဝှါ၊ သီသံ တေ နဝယောဇနံ၊

ကာယော အစ္စုဂ္ဂတော တုယှံ၊ ပဉ္စဝီသတိယောဇနံ၊

ကိံ နု ကမ္မံ ကရိတွာန၊ ပတ္တောသိ ဒုက္ခမီဒိသ’’န္တိ.

အထဿ ပေတော အာစိက္ခန္တော –

‘‘အဟံ ဘန္တေ မောဂ္ဂလ္လာန၊ ကဿပဿ မဟေသိနော၊

သံဃဿ အာဘတံ ဘတ္တံ၊ အာဟာရေသိံ ယဒိစ္ဆက’’န္တိ. –

ဂါထံ ဝတွာ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု၊. မနုဿာ ထေရေ ဒိသွာ သမ္ပိယာယမာနာ အာသနသာလာယံ နိသီဒါပေတွာ ပါဒေ ဓောဝိတွာ တေလံ မက္ခေတွာ ယာဂုံ ပါယေတွာ ခဇ္ဇကံ ဒတွာ ပိဏ္ဍပါတကာလံ အာဂမယမာနာ ဓမ္မံ သုဏန္တာ နိသီဒိံသု. ဓမ္မကထာဝသာနေ ထေရာနံ ပတ္တေ အာဒါယ အတ္တနော အတ္တနော ဂေဟာ နာနဂ္ဂရသဘောဇနဿ ပူရေတွာ အာဟရိံသု. တဒါ အဟံ ကာကော ဟုတွာ အာသနသာလာယ ဆဒနပိဋ္ဌေ နိလီနော တံ ဒိသွာ ဧကေန ဂဟိတပတ္တတော တိက္ခတ္တုံ မုခံ ပူရေန္တော တယော ကဗဠေ အဂ္ဂဟေသိံ. တံ ပန ဘတ္တံ နေဝ သံဃဿ သန္တကံ၊ န သံဃဿ နိယမေတွာ ဒိန္နံ၊ န ဘိက္ခူဟိ ဂဟိတာဝသေသကံ. အတ္တနော အတ္တနော ဂေဟံ နေတွာ မနုဿေဟိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗကံ၊ ကေဝလံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ အဘိဟဋမတ္တမေဝ. တတော မယာ တယော ကဗဠာ ဂဟိတာ၊ ဧတ္တကံ မေ ပုဗ္ဗကမ္မံ. သွာဟံ ကာလံ ကတွာ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန အဝီစိမှိ ပစ္စိတွာ တတ္ထ ပက္ကာဝသေသေန ဣဒါနိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ကာကပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော ဣမံ ဒုက္ခံ ပစ္စာနုဘောမီ’’တိ. ဣဒံ ကာကပေတဿ ဝတ္ထု.

ဣဓ ပန ထေရော ‘‘အဟိပေတံ ဒိသွာ သိတံ ပါတွာကာသိ’’န္တိ အာဟ. အထဿ သတ္ထာ သက္ခီ ဟုတွာပိ ဥဋ္ဌာယ ‘‘သစ္စံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဂ္ဂလ္လာနော အာဟ. မယာပေသ သမ္ဗောဓိပတ္တဒိဝသေယေဝ ဒိဋ္ဌော၊ အပိစာဟံ ‘ယေ မေ ဝစနံ န သဒ္ဒဟေယျုံ၊ တေသံ အဟိတာယ ဘဝေယျာ’တိ ပရာနုဒ္ဒယာယ န ကထေသိ’’န္တိ အာဟ. လက္ခဏသံယုတ္တေပိ (သံ. နိ. ၂.၂၀၂ အာဒယော) ဟိ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန ဒိဋ္ဌကာလေယေဝ သတ္ထာ တဿ သက္ခီ ဟုတွာ ဝိနီတဝတ္ထူနိ ကထေသိ၊ ဣဒမ္ပိ တေန တထေဝ ကထိတံ. တံ သုတွာ ဘိက္ခူ တဿ ပုဗ္ဗကမ္မံ ပုစ္ဆိံသု. သတ္ထာပိ တေသံ ကထေသိ –

အတီတေ ကိရ ဗာရာဏသိံ နိဿာယ နဒီတီရေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပဏ္ဏသာလံ ကရိံသု. သော တတ္ထ ဝိဟရန္တော နိဗဒ္ဓံ နဂရေ ပိဏ္ဍာယ စရတိ. နာဂရာပိ သာယံပါတံ ဂန္ဓပုပ္ဖါဒိဟတ္ထာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿူပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧကော ဗာရာဏသိဝါသီ ပုရိသော တံ မဂ္ဂံ နိဿာယ ခေတ္တံ ကသိ. မဟာဇနော သာယံပါတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿူပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တော တံ ခေတ္တံ မဒ္ဒန္တော ဂစ္ဆတိ. ကဿကော စ ‘‘မာ မေ ခေတ္တံ မဒ္ဒထာ’’တိ ဝါရေန္တောပိ ဝါရေတုံ နာသက္ခိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သစေ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပဏ္ဏသာလာ န ဘဝေယျ၊ န မေ ခေတ္တံ မဒ္ဒေယျု’’န္တိ. သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌကာလေ ပရိဘောဂဘာဇနာနိ ဘိန္ဒိတွာ ပဏ္ဏသာလံ ဈာပေသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ တံ ဈာမံ ဒိသွာ ယထာသုခံ ပက္ကာမိ. မဟာဇနော ဂန္ဓမာလံ အာဒါယ အာဂတော ဈာမပဏ္ဏသာလံ ဒိသွာ ‘‘ကဟံ နု ခေါ နော အယျော ဂတော’’တိ အာဟ. သောပိ မဟာဇနေနေဝ သဒ္ဓိံ ဂတော မဟာဇနမဇ္ဈေ ဌိတကောဝ ဧဝမာဟ – ‘‘မယာ တဿ ပဏ္ဏသာလာ ဈာပိတာ’’တိ. အထ နံ ‘‘ဂဏှထ၊ ဣမံ ပါပိမံ နိဿာယ မယံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဒဋ္ဌုံ န လဘိမှာ’’တိ ဒဏ္ဍာဒီဟိ ပေါထေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသုံ. သော အဝီစိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ယာဝါယံ မဟာပထဝီ ယောဇနမတ္တံ ဥဿန္နာ၊ တာဝ နိရယေ ပစ္စိတွာ ပက္ကာဝသေသေန ဂိဇ္ဈကူဋေ အဟိပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သတ္ထာ ဣဒံ တဿ ပုဗ္ဗကမ္မံ ကထေတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ပါပကမ္မံ နာမေတံ ခီရသဒိသံ၊ ယထာ ခီရံ ဒုယှမာနမေဝ န ပရိဏမတိ. တထာ ကမ္မံ ကယိရမာနမေဝ န ဝိပစ္စတိ. ယဒါ ပန ဝိပစ္စတိ၊ တဒါ ဧဝရူပေန ဒုက္ခေန သောစတီ’’တိ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၇၁. ‘‘န ဟိ ပါပံ ကတံ ကမ္မံ၊ သဇ္ဇုခီရံဝ မုစ္စတိ၊

ဍဟန္တံ ဗာလမနွေတိ၊ ဘသ္မစ္ဆန္နောဝ ပါဝကော’’တိ.

တတ္ထ သဇ္ဇုခီရံ ဝါတိ တံ ခဏံယေဝ ဓေနုယာ ထနေဟိ နိက္ခန္တံ အဗ္ဘုဏှံ ခီရံ န မုစ္စတိ န ပရိဏမတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ ဣဒံ သဇ္ဇုခီရံ တံ ခဏညေဝ န မုစ္စတိ န ပရိဏမတိ န ပကတိံ ဝိဇဟတိ. ယသ္မိံ ပန ဘာဇနေ ဒုဟိတွာ ဂဟိတံ ယာဝ တတ္ထ တက္ကာဒိအမ္ဗိလံ န ပက္ခိပတိ၊ ယာဝ ဒဓိဘာဇနာဒိကံ အမ္ဗိလဘာဇနံ န ပါပုဏာတိ၊ တာဝ ပကတိံ အဝိဇဟိတွာ ပစ္ဆာ ဇဟတိ၊ ဧဝမေဝ ပါပကမ္မမ္ပိ ကရိယမာနမေဝ န ဝိပစ္စတိ. ယဒိ ဝိပစ္စေယျ၊ န ကောစိ ပါပကမ္မံ ကာတုံ ဝိသဟေယျ. ယာဝ ပန ကုသလာဘိနိဗ္ဗတ္တာ ခန္ဓာ ဓရန္တိ၊ တာဝ နံ တေ ရက္ခန္တိ. တေသံ ဘေဒါ အပါယေ နိဗ္ဗတ္တက္ခန္ဓေသု ဝိပစ္စတိ၊ ဝိပစ္စမာနဉ္စ ဍဟန္တံ ဗာလမနွေတိ.‘‘ကိံ ဝိယာ’’တိ? ‘‘ဘသ္မစ္ဆန္နောဝ ပါဝကော’’တိ. ယထာ ဟိ ဆာရိကာယ ပဋိစ္ဆန္နော ဝီတစ္စိတင်္ဂါရော အက္ကန္တောပိ ဆာရိကာယ ပဋိစ္ဆန္နတ္တာ န တာဝ ဍဟတိ၊ ဆာရိကံ ပန တာပေတွာ စမ္မာဒီနံ ဍဟနဝသေန ယာဝ မတ္ထလုင်္ဂါ ဍဟန္တော ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝမေဝ ပါပကမ္မမ္ပိ ယေန ကတံ ဟောတိ၊ တံ ဗာလံ ဒုတိယေ ဝါ တတိယေ ဝါ အတ္တဘာဝေ နိရယာဒီသု နိဗ္ဗတ္တံ ဍဟန္တံ အနုဂစ္ဆတီတိ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပန္နာဒယော အဟေသုန္တိ.

အဟိပေတဝတ္ထု ဒွါဒသမံ.