၁၃. သဋ္ဌိကူဋပေတဝတ္ထု

ယာဝဒေဝ အနတ္ထာယာတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော သဋ္ဌိကူဋပေတံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

ပုရိမနယေနေဝ ဟိ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော လက္ခဏတ္ထေရေန သဒ္ဓိံ ဂိဇ္ဈကူဋာ ဩရောဟန္တော အညတရသ္မိံ ပဒေသေ သိတံ ပါတွာကာသိ. ထေရေန သိတကာရဏံ ပုဋ္ဌော ‘‘ဘဂဝတော သန္တိကေ မံ ပုစ္ဆေယျာသီ’’တိ ဝတွာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ နိသိန္နကာလေ ပုန ပုဋ္ဌော အာဟ – ‘‘အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဧကံ ပေတံ အဒ္ဒသံ တိဂါဝုတပ္ပမာဏေန အတ္တဘာဝေန၊ တဿ သဋ္ဌိ အယကူဋသဟဿာနိ အာဒိတ္တာနိ သမ္ပဇ္ဇလိတာနိ ဥပရိမတ္ထကေ ပတိတွာ ပတိတွာ ဥဋ္ဌဟန္တိ သီသံ ဘိန္ဒန္တိ၊ ဘိန္နံ ဘိန္နံ ပုန သမုဋ္ဌဟတိ၊ ဣမိနာ အတ္တဘာဝေန မယာ ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝေါ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ အဟံ တံ ဒိသွာ သိတံ ပါတွာကာသိ’’န္တိ. ပေတဝတ္ထုသ္မိဉှိ –

‘‘သဋ္ဌိ ကူဋသဟဿာနိ၊ ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော၊

သီသေ တုယှံ နိပတန္တိ၊ ဝေါဘိန္ဒန္တေဝ မတ္ထက’’န္တိ. (ပေ. ဝ. ၈၀၈၊ ၈၁၀၊ ၈၁၃) အာဒိ –

ဣမမေဝ ပေတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သတ္ထာ ထေရဿ ကထံ သုတွာဝ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ မယာပေသ သတ္တော ဗောဓိမဏ္ဍေ နိသိန္နေနေဝ ဒိဋ္ဌော ‘ယေ စ ပန မေ ဝစနံ န သဒ္ဒဟေယျုံ၊ တေသံ အဟိတာယ ဘဝေယျာ’တိ ပရေသံ အနုကမ္ပာယ န ကထေသိံ၊ ဣဒါနိ ပန မောဂ္ဂလ္လာနဿ သက္ခီ ဟုတွာ ကထေမီ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ ဘိက္ခူ တဿ ပုဗ္ဗကမ္မံ ပုစ္ဆိံသု. သတ္ထာပိ နေသံ ကထေသိ –

အတီတေ ကိရ ဗာရာဏသိယံ သာဠိတ္တကသိပ္ပေ နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော ဧကော ပီဌသပ္ပိ အဟောသိ. သော နဂရဒွါရေ ဧကဿ ဝဋရုက္ခဿ ဟေဋ္ဌာ နိသိန္နော သက္ခရာနိ ခိပိတွာ တဿ ပဏ္ဏာနိ ဆိန္ဒန္တော ‘‘ဟတ္ထိရူပကံ နော ဒဿေဟိ၊ အဿရူပကံ နော ဒဿေဟီ’’တိ ဂါမဒါရကေဟိ ဝုစ္စမာနော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတာနိ ရူပါနိ ဒဿေတွာ တေသံ သန္တိကာ ခါဒနီယာဒီနိ လဘတိ. အထေကဒိဝသံ ရာဇာ ဥယျာနံ ဂစ္ဆန္တော တံ ပဒေသံ ပါပုဏိ. ဒါရကာ ပီဌသပ္ပိံ ပါရောဟန္တရေ ကတွာ ပလာယိံသု. ရညော ဌိတမဇ္ဈနှိကေ ရုက္ခမူလံ ပဝိဋ္ဌဿ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒစ္ဆာယာ သရီရံ ဖရိ. သော ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ ဥဒ္ဓံ ဩလောကေန္တော ရုက္ခပဏ္ဏေသု ဟတ္ထိရူပကာဒီနိ ဒိသွာ ‘‘ကဿေတံ ကမ္မ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ပီဌသပ္ပိနော’’တိ သုတွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ အာဟ – ‘‘မယှံ ပုရောဟိတော အတိမုခရော အပ္ပမတ္တကေပိ ဝုတ္တေ ဗဟုံ ဘဏန္တော မံ ဥပဒ္ဒဝေတိ၊ သက္ခိဿသိ တဿ မုခေ နာဠိမတ္တာ အဇလဏ္ဍိကာ ခိပိတု’’န္တိ? ‘‘သက္ခိဿာမိ၊ ဒေဝ. အဇလဏ္ဍိကာ အာဟရာပေတွာ ပုရောဟိတေန သဒ္ဓိံ တုမှေ အန္တောသာဏိယံ နိသီဒထ၊ အဟမေတ္ထ ကတ္တဗ္ဗံ ဇာနိဿာမီ’’တိ. အထ ရာဇာ တထာ ကာရေသိ. ဣတရော ကတ္တရိယဂ္ဂေန သာဏိယာ ဆိဒ္ဒံ ကတွာ ပုရောဟိတဿ ရညာ သဒ္ဓိံ ကထေန္တဿ မုခေ ဝိဝဋမတ္တေ ဧကေကံ အဇလဏ္ဍိကံ ခိပိ. ပုရောဟိတော မုခံ ပဝိဋ္ဌံ ပဝိဋ္ဌံ ဂိလိ. ပီဌသပ္ပီ ခီဏာသု အဇလဏ္ဍိကာသု သာဏိံ စာလေသိ. ရာဇာ တာယ သညာယ အဇလဏ္ဍိကာနံ ခီဏဘာဝံ ဉတွာ အာဟ – ‘‘အာစရိယ၊ အဟံ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ကထေန္တော ကထံ နိတ္ထရိတုံ န သက္ခိဿာမိ၊ တုမှေ အတိမုခရတာယ နာဠိမတ္တာ အဇလဏ္ဍိကာ ဂိလန္တာပိ တုဏှီဘာဝံ နာပဇ္ဇထာ’’တိ. ဗြာဟ္မဏော မင်္ဂုဥဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ တတော ပဋ္ဌာယ မုခံ ဝိဝရိတွာ ရညာ သဒ္ဓိံ သလ္လပိတုံ နသက္ခိ. ရာဇာ ပီဌသပ္ပိဂုဏံ အနုဿရိတွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တံ နိဿာယ မေ သုခံ လဒ္ဓ’’န္တိ တုဋ္ဌော တဿ သဗ္ဗဋ္ဌကံ နာမ ဓနံ ဒတွာ နဂရဿ စတူသု ဒိသာသု စတ္တာရော ဝရဂါမေ အဒါသိ. တမတ္ထံ ဝိဒိတွာ ရညော အတ္ထဓမ္မာနုသာသကော အမစ္စော ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘သာဓု ခေါ သိပ္ပကံ နာမ၊ အပိ ယာဒိသ ကီဒိသံ၊

ပဿ ခဉ္ဇပ္ပဟာရေန၊ လဒ္ဓါ ဂါမာ စတုဒ္ဒိသာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁.၁၀၇)၊

သော ပန အမစ္စော တေန သမယေန အယမေဝ ဘဂဝါ အဟောသိ. အထေကော ပုရိသော ပီဌသပ္ပိနာ လဒ္ဓသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ နာမ ပီဌသပ္ပီ ဟုတွာ ဣမံ သိပ္ပံ နိဿာယ မဟာသမ္ပတ္တိံ ပတ္တော၊ မယာပေတံ သိက္ခိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဣဒံ မေ၊ အာစရိယ၊ သိပ္ပံ ဒေထာ’’တိ အာဟ. ‘‘န သက္ကာ၊ တာတ၊ ဒါတု’’န္တိ. သော တေန ပဋိက္ခိတ္တော ‘‘ဟောတု၊ အာရာဓေဿာမိ န’’န္တိ တဿ ဟတ္ထပါဒပရိကမ္မာဒီနိ ကရောန္တော စိရဿံ တံ အာရာဓေတွာ ပုနပ္ပုနံ ယာစိ၊ ပီဌသပ္ပီ ‘‘အယံ မေ အတိဝိယ ဥပကာရော’’တိ တံ ပဋိဗာဟိတုံ အသက္ကောန္တော သိပ္ပံ သိက္ခာပေတွာ ‘‘နိပ္ဖန္နံ တေ၊ တာတ၊ သိပ္ပံ၊ ဣဒါနိ ကိံ ကရိဿသီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဗဟိ ဂန္တွာ သိပ္ပံ ဝီမံသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ကိံ ကရိဿသီ’’တိ? ‘‘ဂါဝိံ ဝါ မနုဿံ ဝါ ပဟရိတွာ မာရေဿာမီ’’တိ. ‘‘တာတာ၊ ဂါဝိံ မာရေန္တဿ သတံ ဒဏ္ဍော ဟောတိ မနုဿံ မာရေန္တဿ သဟဿံ၊ တွံ သပုတ္တဒါရောပိ တံ နိတ္ထရိတုံ န သက္ခိဿသိ၊ မာ ဝိနဿ၊ ယမှိ ပဟဋေ ဒဏ္ဍော နတ္ထိ၊ တာဒိသံ နိမာတာပိတိကံ ကဉ္စိ ဥပဓာရေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သက္ခရာ ဥစ္ဆင်္ဂေ ကတွာ တာဒိသံ ဥပဓာရယမာနော ဝိစရန္တော ဂါဝိံ ဒိသွာ ‘‘အယံ သသာမိကာ’’တိ ပဟရိတုံ န ဝိသဟိ၊ မနုဿံ ဒိသွာ ‘‘အယံ သမာတာပိတိကော’’တိ ပဟရိတုံ န ဝိသတိ.

တေန သမယေန သုနေတ္တော နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ တံ နဂရံ နိဿာယ ပဏ္ဏသာလာယ ဝိဟရတိ. သော တံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တံ နဂရဒွါရန္တရေ ဒိသွာ ‘‘အယံ နိမာတာပိတိကော၊ ဣမသ္မိံ ပဟဋေ ဒဏ္ဍော နတ္ထိ၊ ဣမံ ပဟရိတွာ သိပ္ပံ ဝီမံသိဿာမီ’’တိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒက္ခိဏကဏ္ဏသောတံ သန္ဓာယ သက္ခရံ ခိပိ. သာ ဒက္ခိဏကဏ္ဏသောတေန ပဝိသိတွာ ဝါမေန နိက္ခမိ၊ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဘိက္ခာယ စရိတုံ နာသက္ခိ၊ အာကာသေန ပဏ္ဏသာလံ ဂန္တွာ ပရိနိဗ္ဗာယိ. မနုဿာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ အနာဂစ္ဆန္တေ ‘‘ကိဉ္စိ အဖာသုကံ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ တံ ပရိနိဗ္ဗုတံ ဒိသွာ ရောဒိံသု ပရိဒေဝိံသု. သောပိ မဟာဇနံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ သဉ္ဇာနိတွာ ‘‘အယံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တော ဒွါရန္တရေ မမ သမ္မုခီဘူတော၊ အဟံ အတ္တနော သိပ္ပံ ဝီမံသန္တော ဣမံ ပဟရိ’’န္တိ အာဟ. မနုဿာ ‘‘ဣမိနာ ကိရ ပါပကေန ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ပဟဋော၊ ဂဏှထ ဂဏှထာ’’တိ ပေါထေတွာ တတ္ထေဝ နံ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသုံ. သော အဝီစိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ယာဝါယံ မဟာပထဝီ ယောဇနမတ္တံ ဥဿန္နာ၊ တာဝ ပစ္စိတွာ ဝိပါကာဝသေသေန ဂိဇ္ဈကူဋမတ္ထကေ သဋ္ဌိကူဋပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သတ္ထာ တဿ ဣမံ ပုဗ္ဗကမ္မံ ကထေတွာ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ဗာလဿ နာမ သိပ္ပံ ဝါ ဣဿရိယံ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ အနတ္ထာယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဗာလော ဟိ သိပ္ပံ ဝါ ဣဿရိယံ ဝါ လဘိတွာ အတ္တနော အနတ္ထမေဝ ကရောတီ’’တိ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ.

၇၂. ‘‘ယာဝဒေဝ အနတ္ထာယ၊ ဉတ္တံ ဗာလဿ ဇာယတိ၊

ဟန္တိ ဗာလဿ သုက္ကံသံ၊ မုဒ္ဓမဿ ဝိပါတယ’’န္တိ.

တတ္ထ ယာဝဒေဝါတိ အဝဓိပရိစ္ဆေဒနတ္ထေ နိပါတော. ဉတ္တန္တိ ဇာနနသဘာဝေါ. ယံ သိပ္ပံ ဇာနာတိ၊ ယမှိ ဝါ ဣဿရိယေ ယသေ သမ္ပတ္တိယဉ္စ ဌိတော ဇနေန ဉာယတိ၊ ပါကဋော ပညာတော ဟောတိ၊ တဿေတံ နာမံ. သိပ္ပံ ဝါ ဟိ ဣဿရိယာဒိဘာဝေါ ဝါ ဗာလဿ အနတ္ထာယေဝ ဇာယတိ. တံ နိဿာယ သော အတ္တနော အနတ္ထမေဝ ကရောတိ. ဟန္တီတိ ဝိနာသေတိ. သုက္ကံသန္တိ ကုသလကောဋ္ဌာသံ၊ ဗာလဿ ဟိ သိပ္ပံ ဝါ ဣဿရိယံ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ကုသလကောဋ္ဌာသံ ဃာတေန္တမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. မုဒ္ဓန္တိ ပညာယေတံ နာမံ. ဝိပါတယန္တိ ဝိဒ္ဓံသယမာနံ. တဿ ဟိ တံ သုက္ကံသံ ဟနန္တံ ပညာသင်္ခါတံ မုဒ္ဓံ ဝိပါတေန္တံ ဝိဒ္ဓံသေန္တမေဝ ဟန္တီတိ.

ဒေသနာဝသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသု.

သဋ္ဌိကူဋပေတဝတ္ထု တေရသမံ.