၁၁. ဇမ္ဗုကတ္ထေရဝတ္ထု

မာသေ မာသေတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဇမ္ဗုကံ အာဇီဝကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

အတီတေ ကိရ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ဂါမဝါသီ ဧကော ကုဋုမ္ဗိကော ဧကဿ ထေရဿ ဝိဟာရံ ကတွာ တံ တတ္ထ ဝိဟရန္တံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟိ. ထေရော တဿ ဂေဟေ နိဗဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇတိ. အထေကော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဒိဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော တဿ ဂေဟဒွါရံ ပါပုဏိ. ကုဋုမ္ဗိကော တံ ဒိသွာ တဿ ဣရိယာပထေ ပသန္နော ဂေဟံ ပဝေသေတွာ သက္ကစ္စံ ပဏီတေန ဘောဇနေန ပရိဝိသိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမံ သာဋကံ ရဇိတွာ နိဝါသေယျာထာ’’တိ မဟန္တံ သာဋကံ ဒတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ကေသာ ဝေါ ဒီဃာ၊ တုမှာကံ ကေသောရောပနတ္ထာယ နှာပိတံ အာနေဿာမိ၊ သယနတ္ထာယ စ ဝေါ မဉ္စကံ ဂါဟာပေတွာ အာဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ. နိဗဒ္ဓံ ဂေဟေ ဘုဉ္ဇန္တော ကုလူပကော ဘိက္ခု တံ တဿ သက္ကာရံ ဒိသွာ စိတ္တံ ပသာဒေတုံ နာသက္ခိ၊ ‘‘အယံ တံ မုဟုတ္တံ ဒိဋ္ဌကဿ ဧဝရူပံ သက္ကာရံ ကရောတိ၊ နိဗဒ္ဓံ ဂေဟေ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပန မယှံ န ကရောတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဝိဟာရံ အဂမာသိ. ဣတရောပိ တေနေဝ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ကုဋုမ္ဗိကေန ဒိန္နသာဋကံ ရဇိတွာ နိဝါသေသိ. ကုဋမ္ဗိကောပိ နှာပိတံ အာဒါယ ဂန္တွာ ထေရဿ ကေသေ ဩဟာရာပေတွာ မဉ္စကံ အတ္ထရာပေတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမသ္မိံယေဝ မဉ္စကေ သယထာ’’တိ ဝတွာ ဒွေပိ ထေရေ သွာတနာယ နိမန္တေတွာ ပက္ကာမိ.

နေဝါသိကော တဿ တံ သက္ကာရံ ကယိရမာနံ အဓိဝါသေတုံ နာသက္ခိ. အထဿ သော သာယံ ထေရဿ နိပန္နဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ စတူဟာကာရေဟိ ထေရံ အက္ကောသိ၊ ‘‘အာဝုသော၊ အာဂန္တုက ကုဋုမ္ဗိကဿ တေ ဂေဟေ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇနတော ဝရတရံ မီဠှံ ခါဒိတုံ၊ ကုဋုမ္ဗိကေန အာနီတနှာပိတေန ကေသောဟာရာပနတော ဝရတရံ တာလဋ္ဌိကေန ကေသေ လုဉ္စာပေတုံ. ကုဋုမ္ဗိကေန ဒိန္နသာဋကနိဝါသနတော ဝရတရံ နဂ္ဂေန ဝိစရိတုံ၊ ကုဋုမ္ဗိကေန အာဘတမဉ္စကေ နိပဇ္ဇနတော ဝရတရံ ဘူမိယံ နိပဇ္ဇိတု’’န္တိ. ထေရောပိ ‘‘မာ ဧသ ဗာလော မံ နိဿာယ နဿီ’’တိ နိမန္တနံ အနာဒိယိတွာ ပါတောဝ ဥဋ္ဌာယ ယထာသုခံ အဂမာသိ. နေဝါသိကောပိ ပါတောဝ ဝိဟာရေ ကတ္တဗ္ဗဝတ္တံ ကတွာ ဘိက္ခာစာရဝေလာယ ‘‘ဣဒါနိပိ အာဂန္တုကော နိဒ္ဒါယတိ၊ ဃဏ္ဍိကသဒ္ဒေန ပဗုဇ္ဈေယျာ’’တိ သညာယ နခပိဋ္ဌေနေဝ ဃဏ္ဍိံ ပဟရိတွာ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကုဋုမ္ဗိကောပိ သက္ကာရံ ကတွာ ထေရာနံ အာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကေန္တော နေဝါသိကံ ဒိသွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ထေရော ကုဟိ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. အထ နံ နေဝါသိကော ‘‘မာ၊ အာဝုသော၊ ကိဉ္စိ အဝစ၊ တုယှံ ကုလူပကော ဟိယျော၊ တဝ နိက္ခန္တဝေလာယ ဩဝရကံ ပဝိသိတွာ နိဒ္ဒံ ဩက္ကန္တော ပါတောဝ ဥဋ္ဌာယ မမ ဝိဟာရသမ္မဇ္ဇနသဒ္ဒမ္ပိ ပါနီယဃဋပရိဘောဇနီယဃဋေသု ဥဒကသိဉ္စနသဒ္ဒမ္ပိ ဃဏ္ဍိကသဒ္ဒမ္ပိ ကရောန္တဿ န ဇာနာတီ’’တိ အာဟ. ကုဋုမ္ဗိကော စိန္တေသိ – ‘‘တာဒိသာယ ဣရိယာပထသမ္ပတ္တိယာ သမန္နာဂတဿ မေ အယျဿ ယာဝ ဣမမှာ ကာလာ နိဒ္ဒါယနံ နာမ နတ္ထိ၊ မံ ပန တဿ သက္ကာရံ ကရောန္တံ ဒိသွာ အဒ္ဓါ ဣမိနာ ဘဒန္တေန ကိဉ္စိ ဝုတ္တံ ဘဝိဿတီ’’တိ. သော အတ္တနော ပဏ္ဍိတဘာဝေန တံ သက္ကစ္စံ ဘောဇေတွာ တဿ ပတ္တံ သာဓုကံ ဓောဝိတွာ နာနဂ္ဂရသဘောဇနဿ ပူရေတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ သစေ မေ အယျံ ပဿေယျာထ၊ ဣမမဿ ပိဏ္ဍပါတံ ဒဒေယျာထာ’’တိ အာဟ.

ဣတရော တံ ဂဟေတွာဝ စိန္တေသိ – ‘‘သစေ သော ဧဝရူပံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇိဿတိ၊ ဣမသ္မိံယေဝ ဌာနေ ပလုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီ’’တိ အန္တရာမဂ္ဂေ တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဆဍ္ဍေတွာ ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တံ တတ္ထ ဩလောကေန္တော န အဒ္ဒသ. အထ နံ ဧတ္တကဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဝီသတိဝဿသဟဿာနိ ကတောပိ သမဏဓမ္မော ရက္ခိတုံ နာသက္ခိ. အာယုပရိယောသာနေ ပန ကာလံ ကတွာ အဝီစိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ရာဇဂဟနဂရေ ဧကသ္မိံ ဗဟွန္နပါနေ ကုလဃရေ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ပဒသာ ဂမနကာလတော ပဋ္ဌာယ နေဝ သယနေ သယိတုံ၊ န ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဣစ္ဆတိ၊ အတ္တနော သရီရဝလဉ္ဇမေဝ ခါဒတိ. ‘‘ဗာလတာယ အဇာနန္တော ကရောတီ’’တိ တံ ပေါသယိံသု. မဟလ္လကကာလေပိ ဝတ္ထံ နိဝါသေတုံ န ဣစ္ဆတိ၊ နဂ္ဂေါဝ ဝိစရတိ၊ ဘူမိယံ သယတိ၊ အတ္တနော သရီရဝလဉ္ဇမေဝ ခါဒတိ. အထဿ မာတာပိတရော ‘‘နာယံ ကုလဃရဿ အနုစ္ဆဝိကော၊ ကေဝလံ အလဇ္ဇနကော အာဇီဝကာနံ ဧသ အနုစ္ဆဝိကော’’တိ တေသံ သန္တိကံ နေတွာ ‘‘ဣမံ ဒါရကံ ပဗ္ဗာဇေထာ’’တိ အဒံသု. အထ နံ တေ ပဗ္ဗာဇေသုံ. ပဗ္ဗာဇေန္တာ စ ပန ဂလပ္ပမာဏေ အာဝါဋေ ဌပေတွာ ဒွိန္နံ အံသကူဋာနံ ဥပရိံ ပဒရာနိ ဒတွာ တေသံ ဥပရိ နိသီဒိတွာ တာလဋ္ဌိခဏ္ဍေန ကေသေ လုဉ္စိံသု. အထ နေ တဿ မာတာပိတရော သွာတနာယ နိမန္တေတွာ ပက္ကမိံသု.

ပုနဒိဝသေ အာဇီဝကာ ‘‘ဧဟိ၊ ဂါမံ ပဝိသိဿာမာ’’တိ တံ ဝဒိံသု. သော ‘‘ဂစ္ဆထ တုမှေ၊ အဟံ ဣဓေဝ ဘဝိဿာမီ’’တိ န ဣစ္ဆိ. အထ နံ ပုနပ္ပုနံ ဝတွာ အနိစ္ဆမာနံ ဩဟာယ အဂမံသု. သောပိ တေသံ ဂတဘာဝံ ဉတွာ ဝစ္စကုဋိယာ ပဒရံ ဝိဝရိတွာ ဩရုယှ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ အာလောပံ အာလောပံ ကတွာ ဂူထံ ခါဒိ. အာဇီဝကာ တဿ အန္တောဂါမတော အာဟာရံ ပဟိဏိံသု. တမ္ပိ န ဣစ္ဆိ. ပုနပ္ပုနံ ဝုစ္စမာနောပိ ‘‘န မေ ဣမိနာ အတ္ထော. လဒ္ဓေါ မေ အာဟာရော’’တိ အာဟ. ‘‘ကဟံ လဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘ဣဓေဝ လဒ္ဓေါ’’တိ. ဧဝံ ဒုတိယေ တတိယေ စတုတ္ထေပိ ဒိဝသေ တေဟိ ဗဟုမ္ပိ ဝုစ္စမာနော ‘‘အဟံ ဣဓေဝ ဘဝိဿာမီ’’တိ ဂါမံ ဂန္တုံ န ဣစ္ဆိ. အာဇီဝကာ ‘‘အယံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ နေဝ ဂါမံ ပဝိသိတုံ ဣစ္ဆတိ၊ န အမှေဟိ ပဟိတာဟာရံ အာဟရိတုံ ဣစ္ဆတိ၊ ‘ဣဓေဝ မေ လဒ္ဓေါ’တိ ဝဒတိ၊ ကိံ နု ခေါ ကရောတိ၊ ပရိဂ္ဂဏှိဿာမ န’’န္တိ ဂါမံ ပဝိသန္တာ ဧကံ ဒွေ ဇနေ တဿ ပရိဂ္ဂဏှနတ္ထံ ဩဟာယ ဂမိံသု. တေ ပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တာ ဝိယ ဟုတွာ နိလီယိံသု. သောပိ တေသံ ဂတဘာဝံ ဉတွာ ပုရိမနယေနေဝ ဝစ္စကုဋိံ ဩရုယှ ဂူထံ ခါဒိ.

ဣတရေ တဿ ကိရိယံ ဒိသွာ အာဇီဝကာနံ အာရောစယိံသု. တံ သုတွာ အာဇီဝကာ ‘‘အဟော ဘာရိယံ ကမ္မံ၊ သစေ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ ဇာနေယျုံ၊ ‘အာဇီဝကာ ဂူထံ ခါဒမာနာ ဝိစရန္တီ’တိ အမှာကံ အကိတ္တိံ ပကာသေယျုံ၊ နာယံ အမှာကံ အနုစ္ဆဝိကော’’တိ တံ အတ္တနော သန္တိကာ နီဟရိံသု. သော တေဟိ နီဟရိတော မဟာဇနဿ ဥစ္စာရကရဏဋ္ဌာနေ ပတ္ထရိတော ဧကော ပိဋ္ဌိပါသာဏော အတ္ထိ. တသ္မိံ မဟန္တံ သောဏ္ဍိ၊ ပိဋ္ဌိပါသာဏံ နိဿာယ မဟာဇနဿ ဥစ္စာရကရဏဋ္ဌာနံ. သော တတ္ထ ဂန္တွာ ရတ္တိံ ဂူထံ ခါဒိတွာ မဟာဇနဿ သရီရဝလဉ္ဇနတ္ထာယ အာဂမနကာလေ ဧကေန ဟတ္ထေန ပါသာဏဿ ဧကံ အန္တံ ဩလုဗ္ဘ ဧကံ ပါဒံ ဥက္ခိပိတွာ ဇဏ္ဏုကေ ဌပေတွာ ဥဒ္ဓံဝါတာဘိမုခေါ မုခံ ဝိဝရိတွာ တိဋ္ဌတိ. မဟာဇနော တံ ဒိသွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ကသ္မာ အယျော မုခံ ဝိဝရိတွာ ဌိတော’’တိ ပုစ္ဆတိ. ‘‘အဟံ ဝါတဘက္ခော၊ အညော မေ အာဟာရော နတ္ထီ’’တိ. အထ ‘‘ကသ္မာ ဧကံ ပါဒံ ဇဏ္ဏုကေ ကတွာ ဌိတောသိ၊ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘အဟံ ဥဂ္ဂတပေါ ဃောရတပေါ၊ မယာ ဒွီဟိ ပါဒေဟိ အက္ကန္တာ ပထဝီ ကမ္ပတိ၊ တသ္မာ ဧကံ ပါဒံ ဥက္ခိပိတွာ ဇဏ္ဏုကေ ဌပေတွာ ဌိတောမှိ. အဟဉှိ ရတ္တိန္ဒိဝံ ဌိတကောဝ ဝီတိနာမေမိ၊ န နိသီဒါမိ၊ န နိပဇ္ဇာမီ’’တိ. မနုဿာ နာမ ယေဘုယျေန ဝစနမတ္တမေဝ သဒ္ဒဟန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘အဟော အစ္ဆရိယံ၊ ဧဝရူပါပိ နာမ တပဿိနော ဟောန္တိ၊ န နော ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ’’တိ ယေဘုယျေန အင်္ဂမဂဓဝါသိနော သင်္ခုဘိတွာ ဥပသင်္ကမိတွာ မာသေ မာသေ မဟန္တံ သက္ကာရံ အဘိဟရန္တိ. သော ‘‘အဟံ ဝါတမေဝ ဘက္ခာမိ၊ န အညံ အာဟာရံ. အညဉှိ မေ ခါဒန္တဿ တပေါ နဿတီ’’တိ တေဟိ အဘိဟဋံ န ကိဉ္စိ ဣစ္ဆတိ. မနုဿာ ‘‘မာ နော၊ ဘန္တေ၊ နာသေထ၊ တုမှာဒိသေန ဃောရတပေန ပရိဘောဂေ ကတေ အမှာကံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတီ’’တိ ပုနပ္ပုနံ ယာစန္တိ. တဿ အညော အာဟာရော န ရုစ္စတိ. မဟာဇနဿ ပန ယာစနာယ ပီဠိတော တေဟိ အာဘတာနိ သပ္ပိဖာဏိတာဒီနိ ကုသဂ္ဂေန ဇိဝှဂ္ဂေ ဌပေတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ၊ အလံ ဝေါ ဧတ္တကံ ဟိတာယ သုခါယ စာ’’တိ ဥယျောဇေသိ. ဧဝံ သော ပဉ္စပညာသ ဝဿာနိ နဂ္ဂေါ ဂူထံ ခါဒန္တော ကေသေ လုဉ္စန္တော ဘူမိယံ သယမာနော ဝီတိနာမေသိ.

ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ခေါ ပစ္စူသကာလေ လောကဝေါလောကနံ အဝိဇဟိတမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ ဧကဒိဝသံ ဘဂဝတော ပစ္စူသသမယေ လောကံ ဝေါလောကေန္တဿ အယံ ဇမ္ဗုကာဇီဝကော ဉာဏဇာလဿ အန္တော ပညာယိ. သတ္ထာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘဝိဿတီ’’တိ အာဝဇ္ဇေတွာ တဿ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တဿူပနိဿယံ ဒိသွာ ‘‘အဟံ ဧတံ အာဒိံ ကတွာ ဧကံ ဂါထံ ဘာသိဿာမိ၊ ဂါထာဝသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော ဘဝိဿတိ. ဣမံ ကုလပုတ္တံ နိဿာယ မဟာဇနော သောတ္ထိဘာဝံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ ဉတွာ ပုနဒိဝသေ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာနန္ဒ၊ ဇမ္ဗုကာဇီဝကဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ၊ ကိံ တုမှေယေဝ ဂမိဿထာ’’တိ? ‘‘အာမ၊ အဟမေဝါ’’တိ ဧဝံ ဝတွာ သတ္ထာ ဝဍ္ဎမာနကစ္ဆာယာယ တဿ သန္တိကံ ပါယာသိ.

ဒေဝတာ စိန္တယိံသု – ‘‘သတ္ထာ သာယံ ဇမ္ဗုကာဇီဝကဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆတိ၊ သော စ ဇေဂုစ္ဆေ ဥစ္စာရပဿာဝဒန္တကဋ္ဌကိလိဋ္ဌေ ပိဋ္ဌိပါသာဏေ ဝသတိ၊ ဒေဝံ ဝဿာပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အတ္တနော အာနုဘာဝေန တံ မုဟုတ္တံယေဝ ဒေဝံ ဝဿာပေသုံ. ပိဋ္ဌိပါသာဏော သုစိ နိမ္မလော အဟောသိ. အထဿ ဥပရိ ပဉ္စဝဏ္ဏံ ပုပ္ဖဝဿံ ဝဿာပေသုံ. သတ္ထာ သာယံ ဇမ္ဗုကာဇီဝကဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဇမ္ဗုကာ’’တိ သဒ္ဒမကာသိ. ဇမ္ဗုကော ‘‘ကော နု ခေါ ဧသ၊ ဒုဇ္ဇနော မံ ဇမ္ဗုကဝါဒေန ဝဒတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကော ဧသော’’တိ အာဟ. ‘‘အဟံ သမဏော’’တိ. ‘‘ကိံ မဟာသမဏာ’’တိ? ‘‘အဇ္ဇ မေ ဧကရတ္တိံ ဣဓ ဝသနဋ္ဌာနံ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘နတ္ထိ၊ မဟာသမဏ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဝသနဋ္ဌာန’’န္တိ. ‘‘ဇမ္ဗုက၊ မာ ဧဝံ ကရိ၊ ဧကရတ္တိံ မေ ဝသနဋ္ဌာနံ ဒေဟိ၊ ပဗ္ဗဇိတာ နာမ ပဗ္ဗဇိတံ ပတ္ထေန္တိ၊ မနုဿာ မနုဿံ၊ ပသဝေါ ပသဝ’’န္တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ? ‘‘အာမ၊ ပဗ္ဗဇိတောမှီ’’တိ. ‘‘သစေ တွံ ပဗ္ဗဇိတော၊ ကဟံ တေ လာဗုကံ၊ ကဟံ ဓူမကဋစ္ဆုကော၊ ကဟံ ယညသုတ္တက’’န္တိ? ‘‘‘အတ္ထေတံ မယှံ၊ ဝိသုံ ဝိသုံ ပန ဂဟေတွာ ဝိစရဏံ ဒုက္ခ’န္တိ အဗ္ဘန္တရေနေဝ ဂဟေတွာ စရာမီ’’တိ. သော ‘‘စရိဿသိ တွံ ဧတံ အဂ္ဂဏှိတွာ’’တိ ကုဇ္ဈိ. အထ နံ သတ္ထာ အာဟ – ‘‘ဟောတု၊ ဇမ္ဗုက၊ မာ ကုဇ္ဈ၊ ဝသနဋ္ဌာနံ မေ အာစိက္ခာ’’တိ. ‘‘နတ္ထိ၊ မဟာသမဏ၊ ဧတ္ထ ဝသနဋ္ဌာန’’န္တိ.

သတ္ထာ တဿ ဝသနဋ္ဌာနတော အဝိဒူရေ ဧကံ ပဗ္ဘာရံ အတ္ထိ၊ တံ နိဒ္ဒိသန္တော ‘‘ဧတသ္မိံ ပဗ္ဘာရေ ကော ဝသတီ’’တိ အာဟ. ‘‘နတ္ထိ ကောစိ၊ မဟာသမဏာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဧတံ မယှံ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘တွညေဝ ဇာန၊ မဟာသမဏာ’’တိ. သတ္ထာ ပဗ္ဘာရေ နိသီဒနံ ပညာပေတွာ နိသီဒိ. ပဌမယာမေ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော စတုဒ္ဒိသံ ဧကောဘာသံ ကရောန္တာ သတ္ထု ဥပဋ္ဌာနံ အာဂမိံသု. ဇမ္ဗုကော ဩဘာသံ ဒိသွာ ‘‘ကော ဩဘာသော နာမေသော’’တိ စိန္တေသိ. မဇ္ဈိမယာမေ သက္ကော ဒေဝရာဇာ အာဂမိ. ဇမ္ဗုကော တမ္ပိ ဒိသွာ ‘‘ကော နာမေသော’’တိ စိန္တေသိ. ပစ္ဆိမယာမေ ဧကာယ အင်္ဂုလိယာ ဧကံ၊ ဒွီဟိ ဒွေ၊ ဒသဟိ ဒသ စက္ကဝါဠာနိ ဩဘာသေတုံ သမတ္ထော မဟာဗြဟ္မာ သကလံ အရညံ ဧကောဘာသံ ကရောန္တော အာဂမိ. ဇမ္ဗုကော တမ္ပိ ဒိသွာ ‘‘ကော နု ခေါ ဧသော’’တိ စိန္တေတွာ ပါတောဝ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဧကမန္တံ ဌိတော သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိ – ‘‘မဟာသမဏ၊ တုမှာကံ သန္တိကံ စတဿော ဒိသာ ဩဘာသေန္တော ကေ အာဂတာ’’တိ? ‘‘စတ္တာရော မဟာရာဇာနော’’တိ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ’’တိ? ‘‘မံ ဥပဋ္ဌာတု’’န္တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ စတူဟိ မဟာရာဇေဟိ ဥတ္တရိတရော’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဇမ္ဗုက၊ မဟာရာဇူနမ္ပိ အတိရာဇာ’’တိ. ‘‘မဇ္ဈိမယာမေ ပန ကော အာဂတော’’တိ? ‘‘သက္ကော ဒေဝရာဇာ၊ ဇမ္ဗုကာ’’တိ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ’’တိ? ‘‘မံ ဥပဋ္ဌာတုမေဝါ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ သက္ကဒေဝရာဇတောပိ ဥတ္တရိတရော’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဇမ္ဗုက၊ သက္ကတောပိ ဥတ္တရိတရောမှိ၊ ဧသော ပန မယှံ ဂိလာနုပဋ္ဌာကော ကပ္ပိယကာရကသာမဏေရသဒိသော’’တိ. ‘‘ပစ္ဆိမယာမေ သကလံ အရညံ ဩဘာသေတွာ ကော အာဂတော’’တိ? ‘‘ယံ လောကေ ဗြာဟ္မဏာဒယော ခိပိတွာ ပက္ခလိတွာ ‘နမော မဟာဗြဟ္မုနော’တိ ဝဒန္တိ၊ သော ဧဝ မဟာဗြဟ္မာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ မဟာဗြဟ္မတောပိ ဥတ္တရိတရော’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဇမ္ဗုက၊ အဟဉှိ ဗြဟ္မုနာပိ အတိဗြဟ္မာ’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယောသိ တွံ၊ မဟာသမဏ၊ မယှံ ပန ပဉ္စ ပညာသ ဝဿာနိ ဣဓ ဝသန္တဿ ဧတေသု ဧကောပိ မံ ဥပဋ္ဌာတုံ နာဂတပုဗ္ဗော. အဟဉှိ ဧတ္တကံ အဒ္ဓါနံ ဝါတဘက္ခော ဟုတွာ ဌိတကောဝ ဝီတိနာမေသိံ၊ န တာဝ တေ မယှံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂတပုဗ္ဗာ’’တိ.

အထ နံ သတ္ထာ အာဟ – ဇမ္ဗုက၊ တွံ လောကသ္မိံ အန္ဓဗာလံ မဟာဇနံ ဝဉ္စယမာနော မမ္ပိ ဝဉ္စေတုကာမော ဇာတော၊ နနု တွံ ပဉ္စပညာသ ဝဿာနိ ဂူထမေဝ ခါဒိ၊ ဘူမိယံယေဝ နိပဇ္ဇိ၊ နဂ္ဂေါ ဟုတွာ ဝိစရိ၊ တာလဋ္ဌိခဏ္ဍေန ကေသေ လုဉ္စိ. အထ စ ပန လောကံ ဝဉ္စေန္တော ‘‘အဟံ ဝါတဘက္ခော၊ ဧကပါဒေန တိဋ္ဌာမိ၊ န နိသီဒါမိ၊ န နိပဇ္ဇာမီ’’တိ ဝဒေသိ၊ ‘‘မမမ္ပိ ဝဉ္စေတုကာမောသိ ပုဗ္ဗေပိ တွံ ပါပိကံ လာမိကံ ဒိဋ္ဌိံ နိဿာယ ဧတ္တကံ ကာလံ ဂူထဘက္ခော ဘူမိသယော နဂ္ဂေါ ဝိစရန္တော တာလဋ္ဌိခဏ္ဍေန ကေသလုဉ္စနံ ပတ္တော၊ ဣဒါနိပိ ပါပိကံ လာမိကံ ဒိဋ္ဌိမေဝ ဂဏှာသီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန မယာ ကတံ၊ မဟာသမဏာ’’တိ? အထဿ သတ္ထာ ပုဗ္ဗေ ကတကမ္မံ အာစိက္ခိ. တဿ သတ္ထရိ ကထေန္တေယေဝ သံဝေဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ဟိရောတ္တပ္ပံ ဥပဋ္ဌိတံ၊ သော ဥက္ကုဋိကော နိသီဒိ. အထဿ သတ္ထာ ဥဒကသာဋိကံ ခိပိတွာ အဒါသိ. သော တံ နိဝါသေတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. သတ္ထာပိဿ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သော ဒေသနာဝသာနေ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စ ဥပသမ္ပဒဉ္စ ယာစိ. ဧတ္တာဝတာ တဿ ပုရိမကမ္မံ ပရိက္ခီဏံ. အယဉှိ ခီဏာသဝမဟာထေရံ စတူဟိ အက္ကောသေဟိ အက္ကောသိတွာ ယာဝါယံ မဟာပထဝီ တိဂါဝုတာဓိကံ ယောဇနံ ဥဿန္နာ၊ တာဝ အဝီစိမှိ ပစ္စိတွာ တတ္ထ ပက္ကာဝသေသေန ပဉ္စပညာသ ဝဿာနိ ဣမံ ဝိပ္ပကာရံ ပတ္တော. တေနဿ တံ ကမ္မံ ခီဏံ. ဝီသတိ ပန ဝဿသဟဿာနိ ဣမိနာ ကတဿ သမဏဓမ္မဿ ဖလံ နာသေတုံ န သက္ကာ. တသ္မာ သတ္ထာ ဒက္ခိဏဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ‘‘ဧဟိ၊ ဘိက္ခု၊ စရ ဗြဟ္မစရိယံ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ အာဟ. တာဝဒေဝဿ ဂိဟိလိင်္ဂံ အန္တရဓာယိ အဋ္ဌပရိက္ခာရဓရော သဋ္ဌိဝဿိကမဟာထေရော ဝိယ အဟောသိ.

အင်္ဂမဂဓဝါသီနံ တဿ သက္ကာရံ ဂဟေတွာ အာဂတဒိဝသော ကိရေသ၊ တသ္မာ ဥဘယရဋ္ဌဝါသိနော သက္ကာရံ ဂဟေတွာ အာဂတာ တထာဂတံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ အမှာကံ အယျော ဇမ္ဗုကော မဟာ၊ ဥဒါဟု သမဏော ဂေါတမော’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘သစေ သမဏော ဂေါတမော မဟာ ဘဝေယျ၊ အယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆေယျ၊ ဇမ္ဗုကာဇီဝကဿ ပန မဟန္တတာယ သမဏော ဂေါတမော ဣမဿ သန္တိကံ အာဂတော’’တိ စိန္တယိံသု. သတ္ထာ မဟာဇနဿ ပရိဝိတက္ကံ ဉတွာ၊ ‘‘ဇမ္ဗုက၊ တဝ ဥပဋ္ဌာကာနံ ကင်္ခံ ဆိန္ဒာဟီ’’တိ အာဟ၊ သော ‘‘အဟမ္ပိ၊ ဘန္တေ၊ ဧတ္တကမေဝ ပစ္စာသီသာမီ’’တိ ဝတွာ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယ တာလပ္ပမာဏံ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ‘‘သတ္ထာ မေ၊ ဘန္တေ ဘဂဝါ၊ သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ ဝတွာ ဩရုယှ ဝန္ဒိတွာ ပုန ဒွိတာလမတ္တံ တိတာလမတ္တန္တိ ဧဝံ သတ္တတာလမတ္တံ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ဩရုယှ အတ္တနော သာဝကဘာဝံ ဇာနာပေသိ. တံ ဒိသွာ မဟာဇနော ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓါ နာမ အစ္ဆရိယာ အနောပမဂုဏာ’’တိ စိန္တေသိ. သတ္ထာ မဟာဇနေန သဒ္ဓိံ ကထေန္တော ဧဝမာဟ – ‘‘အယံ ဧတ္တကံ ကာလံ တုမှေဟိ အာဘတံ သက္ကာရံ ကုသဂ္ဂေန ဇိဝှဂ္ဂေ ဌပေတွာ ‘တပစရဏံ ပူရေမီ’တိ ဣဓ နိဝုဋ္ဌော၊ သစေပိ ဣမိနာ ဥပါယေန ဝဿသတံ တပစရဏံ ပူရေယျ၊ ယာ စဿ ဣဒါနိ ကာလံ ဝါ ဘတ္တံ ဝါ ကုက္ကုစ္စာယိတွာ အဘုဉ္ဇန္တဿ ဘတ္တစ္ဆေဒနကုသလစေတနာ၊ တဿာ တံ တပစရဏံ သောဠသိံ ကလမ္ပိ န အဂ္ဃတီ’’တိ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၇၀. ‘‘မာသေ မာသေ ကုသဂ္ဂေန၊ ဗာလော ဘုဉ္ဇေယျ ဘောဇနံ၊

န သော သင်္ခါတဓမ္မာနံ၊ ကလံ အဂ္ဃတိ သောဠသိ’’န္တိ.

တဿတ္ထော – သစေ ဗာလော အပရိညာတဓမ္မော သီလာဒိဂုဏာ ပရိဗာဟိရော တိတ္ထာယတနေ ပဗ္ဗဇိတော ‘‘တပစရဏံ ပူရေဿာမီ’’တိ မာသေ မာသေ ပတ္တေ ကုသဂ္ဂေန ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇန္တော ဝဿသတံ ဘုဉ္ဇေယျ ဘောဇနံ. န သော သင်္ခါတဓမ္မာနံ၊ ကလံ အဂ္ဃတိ သောဠသိန္တိ သင်္ခါတဓမ္မာ ဝုစ္စန္တိ ဉာတဓမ္မာ တုလိတဓမ္မာ. တေသု ဟေဋ္ဌိမကောဋိယာ သောတာပန္နော သင်္ခါတဓမ္မော၊ ဥပရိမကောဋိယာ ခီဏာသဝေါ. ဣမေသံ သင်္ခါတဓမ္မာနံ သော ဗာလော ကလံ န အဂ္ဃတိ သောဠသိန္တိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာ ဒေသနာ. အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထော – ယာ စဿ တထာ တပစရဏံ ပူရေန္တဿ ဝဿသတံ စေတနာ ယာ စ သင်္ခါတဓမ္မာနံ ကာလံ ဝါ ဘတ္တံ ဝါ ကုက္ကုစ္စာယိတွာ အဘုဉ္ဇန္တာနံ ဧကာ ဘတ္တစ္ဆေဒနကုသလစေတနာ၊ တဿာ စေတနာယ သာ တာဝ ဒီဃရတ္တံ ပဝတ္တစေတနာ သောဠသိံ ကလံ န အဂ္ဃတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယံ တဿာ သင်္ခါတဓမ္မာနံ စေတနာယ ဖလံ၊ တံ သောဠသ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ တတော ဧကေကံ ပုန သောဠသ သောဠသ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ တတော ဧကဿ ကောဋ္ဌာသဿ ယံ ဖလံ၊ တဒေဝ တဿ ဗာလဿ တပစရဏတော မဟပ္ဖလတရန္တိ.

ဒေသနာဝသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ.

ဇမ္ဗုကတ္ထေရဝတ္ထု ဧကာဒသမံ.