၃. အယောဃရစရိယာဝဏ္ဏနာ

၂၄. တတိယေ အယောဃရမှိ သံဝဍ္ဎောတိ အမနုဿဥပဒ္ဒဝပရိဝဇ္ဇနတ္ထံ စတုရဿသာလဝသေန ကတေ မဟတိ သဗ္ဗအယောမယေ ဂေဟေ သံဝဍ္ဎော. နာမေနာသိ အယောဃရောတိ အယောဃရေ ဇာတသံဝဍ္ဎဘာဝေနေဝ ‘‘အယောဃရကုမာရော’’တိ နာမေန ပါကဋော အဟောသိ.

၂၅-၆. တဒါ ဟိ ကာသိရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ပုရိမတ္တဘာဝေ သပတ္တိ ‘‘တဝ ဇာတံ ဇာတံ ပဇံ ခါဒေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေတွာ ယက္ခိနိယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တာ ဩကာသံ လဘိတွာ တဿာ ဝိဇာတကာလေ ဒွေ ဝါရေ ပုတ္တေ ခါဒိ. တတိယဝါရေ ပန ဗောဓိသတ္တော တဿာ ကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. ရာဇာ ‘‘ဒေဝိယာ ဇာတံ ဇာတံ ပဇံ ဧကာ ယက္ခိနီ ခါဒတိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ မနုဿေဟိ သမ္မန္တေတွာ ‘‘အမနုဿာ နာမ အယောဃရဿ ဘာယန္တိ၊ အယောဃရံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တေ ကမ္မာရေ အာဏာပေတွာ ထမ္ဘေ အာဒိံ ကတွာ အယောမယေဟေဝ သဗ္ဗဂေဟသမ္ဘာရေဟိ စတုရဿသာလံ မဟန္တံ အယောဃရံ နိဋ္ဌာပေတွာ ပရိပက္ကဂဗ္ဘံ ဒေဝိံ တတ္ထ ဝါသေသိ. သာ တတ္ထ ဓညပုညလက္ခဏံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. ‘‘အယောဃရကုမာရော’’တွေဝဿ နာမံ ကရိံသု. တံ ဓာတီနံ ဒတွာ မဟန္တံ အာရက္ခံ သံဝိဒဟိတွာ ရာဇာ ဒေဝိံ အန္တေပုရံ အာနေသိ. ယက္ခိနီပိ ဥဒကဝါရံ ဂန္တွာ ဝေဿဝဏဿ ဥဒကံ ဝဟန္တီ ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တာ.

မဟာသတ္တော အယောဃရေယေဝ ဝဍ္ဎိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော၊ တတ္ထေဝ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိ. ရာဇာ ပုတ္တံ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကံ ဝိဒိတွာ ‘‘ရဇ္ဇမဿ ဒဿာမီ’’တိ အမစ္စေ အာဏာပေသိ – ‘‘ပုတ္တံ မေ အာနေထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ နဂရံ အလင်္ကာရာပေတွာ သဗ္ဗာလင်္ကာရဝိဘူသိတံ မင်္ဂလဝါရဏံ အာဒါယ တတ္ထ ဂန္တွာ ကုမာရံ အလင်္ကရိတွာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓေ နိသီဒါပေတွာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကာရေတွာ ရညော ဒဿေသုံ. မဟာသတ္တော ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ တဿ သရီရသောဘံ ဩလောကေတွာ ဗလဝသိနေဟေန တံ အာလိင်္ဂိတွာ ‘‘အဇ္ဇေဝ မေ ပုတ္တံ အဘိသိဉ္စထာ’’တိ အမစ္စေ အာဏာပေသိ. မဟာသတ္တော ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘န မယှံ ရဇ္ဇေန အတ္ထော၊ အဟံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ မေ အနုဇာနာထာ’’တိ အာဟ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒုက္ခေန ဇီဝိတော လဒ္ဓေါ’’တိအာဒိ.

တတ္ထ ဒုက္ခေနာတိ၊ တာတ၊ တဝ ဘာတိကာ ဒွေ ဧကာယ ယက္ခိနိယာ ခါဒိတာ၊ တုယှံ ပန တတော အမနုဿဘယတော နိဝါရဏတ္ထံ ကတေန ဒုက္ခေန မဟတာ အာယာသေန ဇီဝိတော လဒ္ဓေါ. သံပီဠေ ပတိပေါသိတောတိ နာနာဝိဓာယ အမနုဿရက္ခာယ သမ္ဗာဓေ အယောဃရေ ဝိဇာယနကာလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သောဠသဝဿုပ္ပတ္တိယာ သမ္ဗာဓေ သံဝဍ္ဎိတောတိ အတ္ထော. အဇ္ဇေဝ၊ ပုတ္တ၊ ပဋိပဇ္ဇ၊ ကေဝလံ ဝသုဓံ ဣမန္တိ ကဉ္စနမာလာလင်္ကတဿ သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ ရတနရာသိမှိ ဌပေတွာ တီဟိ သင်္ခေဟိ အဘိသိဉ္စိယမာနော ဣမံ ကုလသန္တကံ ကေဝလံ သကလံ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ တတောယေဝ သဟ ရဋ္ဌေဟီတိ သရဋ္ဌကံ သဟ နိဂမေဟိ မဟာဂါမေဟီတိ သနိဂမံ အပရိမိတေန ပရိဝါရဇနေန သဒ္ဓိံ သဇနံ ဣမံ ဝသုဓံ မဟာပထဝိံ အဇ္ဇေဝ၊ ပုတ္တ၊ ပဋိပဇ္ဇ၊ ရဇ္ဇံ ကာရေဟီတိ အတ္ထော. ဝန္ဒိတွာ ခတ္တိယံ. အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန၊ ဣဒံ ဝစနမဗြဝိန္တိ ခတ္တိယံ ကာသိရာဇာနံ မမ ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ တဿ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဣဒံ ဝစနံ အဘာသိံ.

၂၇. ယေ ကေစိ မဟိယာ သတ္တာတိ ဣမိဿာ မဟာပထဝိယာ ယေ ကေစိ သတ္တာ နာမ. ဟီနမုက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမာတိ လာမကာ စေဝ ဥတ္တမာ စ၊ ဥဘိန္နံ ဝေမဇ္ဈေ ဘဝတ္တာ မဇ္ဈိမာ စ. သကေ ဂေဟေတိ သဗ္ဗေ တေ သကေ ဂေဟေ. သကဉာတိဘီတိ သကေဟိ ဉာတီဟိ သမ္မောဒမာနာ ဝိဿဋ္ဌာ အနုက္ကဏ္ဌိတာ ယထာဝိဘဝံ ဝဍ္ဎန္တိ.

၂၈. ဣဒံ လောကေ ဥတ္တရိယန္တိ ဣဒံ ပန ဣမသ္မိံ လောကေ အသဒိသံ၊ မယှံ ဧဝ အာဝေဏိကံ. ကိံ ပန တံ သံပီဠေ မမ ပေါသနန္တိ သမ္ဗာဓေ မမ သံဝဍ္ဎနံ. တထာ ဟိ အယောဃရမှိ သံဝဍ္ဎော၊ အပ္ပဘေ စန္ဒသူရိယေတိ စန္ဒသူရိယာနံ ပဘာရဟိတေ အယောဃရေ သံဝဍ္ဎောမှီတိ သံဝဍ္ဎော အမှိ.

၂၉. ပူတိကုဏပသမ္ပုဏ္ဏာတိ ပူတိဂန္ဓနာနပ္ပကာရကုဏပသမ္ပုဏ္ဏာ ဂူထနိရယသဒိသာ. မာတု ကုစ္ဆိတော ဇီဝိတသံသယေ ဝတ္တမာနေ ကထံ မုစ္စိတွာ နိက္ခမိတွာ. တတော ဃောရတရေတိ တတောပိ ဂဗ္ဘဝါသတော ဒါရုဏတရေ၊ အဝိဿဋ္ဌဝါသေန ဒုက္ခေ. ပက္ခိတ္တယောဃရေတိ ပက္ခိတ္တော အယောဃရေ၊ ဗန္ဓနာဂါရေ ဌပိတော ဝိယ အဟောသိန္တိ ဒဿေတိ.

၃၀. ယဒိဟန္တိ ဧတ္ထ ယဒီတိ နိပါတမတ္တံ. တာဒိသန္တိ ယာဒိသံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တံ၊ တာဒိသံ ပရမဒါရုဏံ ဒုက္ခံ ပတွာ အဟံ ရဇ္ဇေသု ယဒိ ရဇ္ဇာမိ ယဒိ ရမိဿာမိ၊ ဧဝံ သန္တေ ပါပါနံ လာမကာနံ နိဟီနပုရိသာနံ ဥတ္တမော နိဟီနတမော သိယံ.

၃၁. ဥက္ကဏ္ဌိတောမှိ ကာယေနာတိ အပရိမုတ္တဂဗ္ဘဝါသာဒိနာ ပူတိကာယေန ဥက္ကဏ္ဌိတော နိဗ္ဗိန္နော အမှိ. ရဇ္ဇေနမှိ အနတ္ထိကောတိ ရဇ္ဇေနပိ အနတ္ထိကော အမှိ. ယက္ခိနိယာ ဟတ္ထတော မုတ္တောပိ ဟိ နာဟံ အဇရာမရော၊ ကိံ မေ ရဇ္ဇေန၊ ရဇ္ဇဉှိ နာမ သဗ္ဗေသံ အနတ္ထာနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနံ၊ တတ္ထ ဌိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဒုန္နိက္ခမံ ဟောတိ၊ တသ္မာ တံ အနုပဂန္တွာ နိဗ္ဗုတိံ ပရိယေသိဿံ၊ ယတ္ထ မံ မစ္စု န မဒ္ဒိယေတိ ယတ္ထ ဌိတံ မံ မဟာသေနော မစ္စုရာဇာ န မဒ္ဒိယေ န ဩတ္ထရေယျ န အဘိဘဝေယျ၊ တံ နိဗ္ဗုတိံ အမတမဟာနိဗ္ဗာနံ ပရိယေသိဿာမီတိ.

၃၂. ဧဝါဟံ စိန္တယိတွာနာတိ ဧဝံ ဣမိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန နာနပ္ပကာရံ သံသာရေ အာဒီနဝံ ပစ္စဝေက္ခဏေန နိဗ္ဗာနေ အာနိသံသဒဿနေန စ ယောနိသော စိန္တေတွာ. ဝိရဝန္တေ မဟာဇနေတိ မယာ ဝိပ္ပယောဂဒုက္ခာသဟနေန ဝိရဝန္တေ ပရိဒေဝန္တေ မာတာပိတုပ္ပမုခေ မဟန္တေ ဇနေ. နာဂေါဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာတိ ယထာ နာမ မဟာဗလော ဟတ္ထိနာဂေါ ဒုဗ္ဗလတရံ ရဇ္ဇုဗန္ဓနံ သုခေနေဝ ဆိန္ဒတိ၊ ဧဝမေဝ ဉာတိသင်္ဂါဒိဘေဒဿ တသ္မိံ ဇနေ တဏှာဗန္ဓနဿ ဆိန္ဒနေန ဗန္ဓနံ ဆေတွာ ကာနနသင်္ခါတံ မဟာဝနံ ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂမနဝသေန ပါဝိသိံ. ဩသာနဂါထာ ဝုတ္တတ္ထာ ဧဝ.

တတ္ထ စ မဟာသတ္တော အတ္တနော ပဗ္ဗဇ္ဇာဓိပ္ပါယံ ဇာနိတွာ ‘‘တာတ၊ ကိံကာရဏာ ပဗ္ဗဇသီ’’တိ ရညာ ဝုတ္တော ‘‘ဒေဝ၊ အဟံ မာတုကုစ္ဆိမှိ ဒသ မာသေ ဂူထနိရယေ ဝိယ ဝသိတွာ မာတု ကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တော ယက္ခိနိယာ ဘယေန သောဠသဝဿာနိ ဗန္ဓနာဂါရေ ဝသန္တော ဗဟိ ဩလောကေတုမ္ပိ န လဘိံ၊ ဥဿဒနိရယေ ပက္ခိတ္တော ဝိယ အဟောသိံ၊ ယက္ခိနိတော မုတ္တောပိ အဇရာမရော န ဟောမိ၊ မစ္စု နာမေသ န သက္ကာ ကေနစိ ဇိနိတုံ၊ ဘဝေ ဥက္ကဏ္ဌိတောမှိ၊ ယာဝ မေ ဗျာဓိဇရာမရဏာနိ နာဂစ္ဆန္တိ၊ တာဝဒေဝ ပဗ္ဗဇိတွာ ဓမ္မံ စရိဿာမိ၊ အလံ မေ ရဇ္ဇေန၊ အနုဇာနာဟိ မံ၊ ဒေဝ၊ ပဗ္ဗဇိတု’’န္တိ ဝတွာ –

‘‘ယမေကရတ္တိံ ပဌမံ၊ ဂဗ္ဘေ ဝသတိ မာဏဝေါ၊

အဗ္ဘုဋ္ဌိတောဝ သော ယာတိ၊ သ ဂစ္ဆံ န နိဝတ္တတီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၆၃) –

အာဒိနာ စတုဝီသတိယာ ဂါထာဟိ ပိတု ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ တုမှာကံ ရဇ္ဇံ တုမှာကမေဝ ဟောတု၊ န မယှံ ဣမိနာ အတ္ထော၊ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ကထေန္တေယေဝ ဗျာဓိဇရာမရဏာနိ အာဂစ္ဆေယျုံ၊ တိဋ္ဌထ တုမှေ’’တိ ဝတွာ အယဒါမံ ဆိန္ဒိတွာ မတ္တဟတ္ထီ ဝိယ၊ ကဉ္စနပဉ္ဇရံ ဘိန္ဒိတွာ သီဟပေါတကော ဝိယ၊ ကာမေ ပဟာယ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ နိက္ခမိ. အထဿ ပိတာ ‘‘အယံ နာမ ကုမာရော ပဗ္ဗဇိတုကာမော၊ ကိမင်္ဂံ ပနာဟံ၊ မမာပိ ရဇ္ဇေန အတ္ထော နတ္ထီ’’တိ ရဇ္ဇံ ပဟာယ တေန သဒ္ဓိံ ဧဝ နိက္ခမိ. တသ္မိံ နိက္ခမန္တေ ဒေဝီပိ အမစ္စာပိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာဒယောပီတိ သကလနဂရဝါသိနော ဘောဂေ ဆဍ္ဍေတွာ နိက္ခမိံသု. သမာဂမော မဟာ အဟောသိ၊ ပရိသာ ဒွါဒသယောဇနိကာ ဇာတာ၊ တေ အာဒါယ မဟာသတ္တော ဟိမဝန္တံ ပါဝိသိ.

သက္ကော ဒေဝရာဇာ တဿ နိက္ခန္တဘာဝံ ဉတွာ ဝိဿကမ္မံ ပေသေတွာ ဒွါဒသယောဇနာယာမံ သတ္တယောဇနဝိတ္ထာရံ အဿမပဒံ ကာရေသိ၊ သဗ္ဗေ စ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ ပဋိယာဒါပေသိ. ဣဓ မဟာသတ္တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ဩဝါဒဒါနဉ္စ ဗြဟ္မလောကပရာယနတာ စ ပရိသာယ သမ္မာ ပဋိပတ္တိ စ သဗ္ဗာ မဟာဂေါဝိန္ဒစရိယာယံ (စရိယာ. ၁.၃၇ အာဒယော) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တဒါ မာတာပိတရော မဟာရာဇကုလာနိ အဟေသုံ၊ ပရိသာ ဗုဒ္ဓပရိသာ၊ အယောဃရပဏ္ဍိတော လောကနာထော.

တဿ သေသပါရမိနိဒ္ဓါရဏာ အာနုဘာဝဝိဘာဝနာ စ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.

အယောဃရစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.