၃. ယုဓဉ္ဇယဝဂ္ဂေါ

၁. ယုဓဉ္ဇယစရိယာဝဏ္ဏနာ

၁. တတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ အမိတယသောတိ အပရိမိတပရိဝါရဝိဘဝေါ. ရာဇပုတ္တော ယုဓဉ္ဇယောတိ ရမ္မနဂရေ သဗ္ဗဒတ္တဿ နာမ ရညော ပုတ္တော နာမေန ယုဓဉ္ဇယော နာမ.

အယဉှိ ဗာရာဏသီ ဥဒယဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၁.၃၇ အာဒယော) သုရုန္ဓနနဂရံ နာမ ဇာတာ. စူဠသုတသောမဇာတကေ (ဇာ. ၂.၁၇.၁၉၅ အာဒယော) သုဒဿနံ နာမ၊ သောဏနန္ဒဇာတကေ (ဇာ. ၂.၂၀.၉၂ အာဒယော) ဗြဟ္မဝဍ္ဎနံ နာမ၊ ခဏ္ဍဟာလဇာတကေ(ဇာ. ၂.၂၂.၉၈၂ အာဒယော) ပုပ္ဖဝတီ နာမ၊ ဣမသ္မိံ ပန ယုဓဉ္ဇယဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၁.၇၃ အာဒယော) ရမ္မနဂရံ နာမ အဟောသိ၊ ဧဝမဿ ကဒါစိ နာမံ ပရိဝတ္တတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ရာဇပုတ္တောတိ ရမ္မနဂရေ သဗ္ဗဒတ္တဿ နာမ ရညော ပုတ္တော’’တိ. တဿ ပန ရညော ပုတ္တသဟဿံ အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တော ဇေဋ္ဌပုတ္တော၊ တဿ ရာဇာ ဥပရဇ္ဇံ အဒါသိ. သော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒိဝသေ ဒိဝသေ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ. ဧဝံ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဗောဓိသတ္တော ဧကဒိဝသံ ပါတောဝ ရထဝရံ အဘိရုဟိတွာ မဟန္တေန သိရိဝိဘဝေန ဥယျာနကီဠံ ဂစ္ဆန္တော ရုက္ခဂ္ဂတိဏဂ္ဂသာခဂ္ဂမက္ကဋကသုတ္တဇာလာဒီသု မုတ္တာဇာလာကာရေန လဂ္ဂေ ဥဿာဝဗိန္ဒူ ဒိသွာ ‘‘သမ္မ သာရထိ၊ ကိံ နာမေတ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဧတေ၊ ဒေဝ၊ ဟိမသမယေ ပတနကဥဿာဝဗိန္ဒူ နာမာ’’တိ သုတွာ ဒိဝသဘာဂံ ဥယျာနေ ကီဠိတွာ သာယနှကာလေ ပစ္စာဂစ္ဆန္တော တေ အဒိသွာ ‘‘သမ္မ သာရထိ၊ ကဟံ တေ ဥဿာဝဗိန္ဒူ၊ န တေ ဣဒါနိ ပဿာမီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဒေဝ၊ သူရိယေ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တေ သဗ္ဗေ ဘိဇ္ဇိတွာ ဝိလယံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ သုတွာ ‘‘ယထာ ဣမေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘိဇ္ဇန္တိ၊ ဧဝံ ဣမေသံ သတ္တာနံ ဇီဝိတသင်္ခါရာပိ တိဏဂ္ဂေ ဥဿာဝဗိန္ဒုသဒိသာဝ၊ တသ္မာ မယာ ဗျာဓိဇရာမရဏေဟိ အပီဠိတေနေဝ မာတာပိတရော အာပုစ္ဆိတွာ ပဗ္ဗဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဥဿာဝဗိန္ဒုမေဝ အာရမ္မဏံ ကတွာ အာဒိတ္တေ ဝိယ တယော ဘဝေ ပဿန္တော အတ္တနော ဂေဟံ အာဂန္တွာ အလင်္ကတပဋိယတ္တာယ ဝိနိစ္ဆယသာလာယ နိသိန္နဿ ပိတု သန္တိကမေဝ ဂန္တွာ ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ ဌိတော ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘ဥဿာဝဗိန္ဒုံ သူရိယာတပေ၊ ပတိတံ ဒိသွာန သံဝိဇိံ.

၂. ‘‘တညေဝါဓိပတိံ ကတွာ၊ သံဝေဂမနုဗြူဟယိံ၊

မာတာပိတူ စ ဝန္ဒိတွာ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇမနုယာစဟ’’န္တိ.

တတ္ထ သူရိယာတပေတိ သူရိယာတပဟေတု၊ သူရိယရသ္မိသမ္ဖဿနိမိတ္တံ. ‘‘သူရိယာတပေနာ’’တိပိ ပါဌော. ပတိတံ ဒိသွာနာတိ ဝိနဋ္ဌံ ပဿိတွာ၊ ပုဗ္ဗေ ရုက္ခဂ္ဂါဒီသု မုတ္တာဇာလာဒိအာကာရေန လဂ္ဂံ ဟုတွာ ဒိဿမာနံ သူရိယရသ္မိသမ္ဖဿေန ဝိနဋ္ဌံ ပညာစက္ခုနာ ဩလောကေတွာ. သံဝိဇိန္တိ ယထာ ဧတာနိ၊ ဧဝံ သတ္တာနံ ဇီဝိတာနိပိ လဟုံ လဟုံ ဘိဇ္ဇမာနသဘာဝါနီတိ အနိစ္စတာမနသိကာရဝသေန သံဝေဂမာပဇ္ဇိံ.

တညေဝါဓိပတိံ ကတွာ၊ သံဝေဂမနုဗြူဟယိန္တိ တညေဝ ဥဿာဝဗိန္ဒူနံ အနိစ္စတံ အဓိပတိံ မုခံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ပုရေစာရိကံ ကတွာ တထေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရာနံ ဣတ္တရဋ္ဌိတိကတံ ပရိတ္တကာလတံ မနသိကရောန္တော ဧကဝါရံ ဥပ္ပန္နံ သံဝေဂံ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပါဒနေန အနုဝဍ္ဎေသိံ. ပဗ္ဗဇ္ဇမနုယာစဟန္တိ ‘‘တိဏဂ္ဂေ ဥဿာဝဗိန္ဒူ ဝိယ န စိရဋ္ဌိတိကေ သတ္တာနံ ဇီဝိတေ မယာ ဗျာဓိဇရာမရဏေဟိ အနဘိဘူတေနေဝ ပဗ္ဗဇိတွာ ယတ္ထ ဧတာနိ န သန္တိ၊ တံ အမတံ မဟာနိဗ္ဗာနံ ဂဝေသိတဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ မာတာပိတရော ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇံ မေ အနုဇာနာထာ’’တိ တေ အဟံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိံ. ဧဝံ မဟာသတ္တေန ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ယာစိတာယ သကလနဂရေ မဟန္တံ ကောလာဟလမဟောသိ – ‘‘ဥပရာဇာ ကိရ ယုဓဉ္ဇယော ပဗ္ဗဇိတုကာမော’’တိ.

တေန စ သမယေန ကာသိရဋ္ဌဝါသိနော ရာဇာနံ ဒဋ္ဌုံ အာဂန္တွာ ရမ္မကေ ပဋိဝသန္တိ. တေ သဗ္ဗေပိ သန္နိပတိံသု. ဣတိ သပရိသော ရာဇာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ ဗောဓိသတ္တဿ မာတာ ဒေဝီ စ သဗ္ဗေ စ ဩရောဓာ မဟာသတ္တံ ‘‘မာ ခေါ တွံ၊ တာတ ကုမာရ၊ ပဗ္ဗဇီ’’တိ နိဝါရေသုံ. တတ္ထ ရာဇာ ‘‘သစေ တေ ကာမေဟိ ဦနံ၊ အဟံ တေ ပရိပူရယာမိ၊ အဇ္ဇေဝ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇာဟီ’’တိ အာဟ. တဿ မဟာသတ္တော –

‘‘မာ မံ ဒေဝ နိဝါရေဟိ၊ ပဗ္ဗဇန္တံ ရထေသဘ၊

မာဟံ ကာမေဟိ သမ္မတ္တော၊ ဇရာယ ဝသမနွဂူ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၁.၇၇) –

အတ္တနော ပဗ္ဗဇ္ဇာဆန္ဒမေဝ ဝတွာ တံ သုတွာ သဒ္ဓိံ ဩရောဓေဟိ မာတုယာ ကရုဏံ ပရိဒေဝန္တိယာ –

‘‘ဥဿာဝေါဝ တိဏဂ္ဂမှိ၊ သူရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ၊

ဧဝမာယု မနုဿာနံ၊ မာ မံ အမ္မ နိဝါရယာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၁.၇၉) –

အတ္တနော ပဗ္ဗဇ္ဇာကာရဏံ ကထေတွာ နာနပ္ပကာရံ တေဟိ ယာစိယမာနောပိ အဘိသံဝဍ္ဎမာနသံဝေဂတ္တာ အနောသက္ကိတမာနသော ပိယတရေ မဟတိ ဉာတိပရိဝဋ္ဋေ ဥဠာရေ ရာဇိဿရိယေ စ နိရပေက္ခစိတ္တော ပဗ္ဗဇိ. တေန ဝုတ္တံ –

၃. ‘‘ယာစန္တိ မံ ပဉ္ဇလိကာ၊ သနေဂမာ သရဋ္ဌကာ၊

အဇ္ဇေဝ ပုတ္တ ပဋိပဇ္ဇ၊ ဣဒ္ဓံ ဖီတံ မဟာမဟိံ.

၄. ‘‘သရာဇကေ သဟောရောဓေ၊ သနေဂမေ သရဋ္ဌကေ၊

ကရုဏံ ပရိဒေဝန္တေ၊ အနပေက္ခော ပရိစ္စဇိ’’န္တိ.

တတ္ထ ပဉ္ဇလိကာတိ ပဂ္ဂဟိတအဉ္ဇလိကာ. သနေဂမာ သရဋ္ဌကာတိ နေဂမေဟိ စေဝ ရဋ္ဌဝါသီဟိ စ သဒ္ဓိံ သဗ္ဗေ ရာဇပုရိသာ ‘‘မာ ခေါ၊ တွံ ဒေဝ၊ ပဗ္ဗဇီ’’တိ မံ ယာစန္တိ. မာတာပိတရော ပန အဇ္ဇေဝ ပုတ္တ ပဋိပဇ္ဇ၊ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိအဘိဝုဒ္ဓိယာ ဝေပုလ္လပ္ပတ္တိယာ စ၊ ဣဒ္ဓံ ဝိဘဝသာရသမ္ပတ္တိယာ သဿာဒိနိပ္ဖတ္တိယာ စ၊ ဖီတံ ဣမံ မဟာမဟိံ အနုသာသ၊ ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ ရဇ္ဇံ ကာရေဟီတိ ယာစန္တိ. ဧဝံ ပန သဟ ရညာတိ သရာဇကေ၊ တထာ သဟောရောဓေ သနေဂမေ သရဋ္ဌကေ မဟာဇနေ ယထာ သုဏန္တာနမ္ပိ ပဂေဝ ပဿန္တာနံ မဟန္တံ ကာရုညံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ကရုဏံ ပရိဒေဝန္တေ တတ္ထ တတ္ထ အနပေက္ခော အလဂ္ဂစိတ္တော ‘‘အဟံ တဒါ ပဗ္ဗဇိ’’န္တိ ဒဿေတိ.

၅-၆. ဣဒါနိ ယဒတ္ထံ စက္ကဝတ္တိသိရိသဒိသံ ရဇ္ဇသိရိံ ပိယတရေ ဉာတိဗန္ဓဝေ ပဟာယ သိနိဒ္ဓံ ပရိဂ္ဂဟပရိဇနံ လောကာဘိမတံ မဟန္တံ ယသဉ္စ နိရပေက္ခော ပရိစ္စဇိန္တိ ဒဿေတုံ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ကေဝလန္တိ အနဝသေသံ ဣတ္ထာဂါရံ သမုဒ္ဒပရိယန္တဉ္စ ပထဝိံ ပဗ္ဗဇ္ဇာဓိပ္ပါယေန စဇမာနော ဧဝံ မေ သမ္မာသမ္ဗောဓိ သက္ကာ အဓိဂန္တုန္တိ ဗောဓိယာယေဝ ကာရဏာ န ကိဉ္စိ စိန္တေသိံ၊ န တတ္ထ ဤသကံ လဂ္ဂံ ဇနေသိန္တိ အတ္ထော. တသ္မာတိ ယသ္မာ မာတာပိတရော တဉ္စ မဟာယသံ ရဇ္ဇဉ္စ မေ န ဒေဿံ၊ ပိယမေဝ၊ တတော ပန သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန သဗ္ဗညုတညာဏမေဝ မယှံ ပိယတရံ၊ တသ္မာ မာတာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ရဇ္ဇံ အဟံ တဒါ ပရိစ္စဇိန္တိ.

တဒေတံ သဗ္ဗံ ပရိစ္စဇိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ မဟာသတ္တေ နိက္ခမန္တေ တဿ ကနိဋ္ဌဘာတာ ယုဓိဋ္ဌိလကုမာရော နာမ ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနာပေတွာ ဗောဓိသတ္တံ အနုဗန္ဓိ. တေ ဥဘောပိ နဂရာ နိက္ခမ္မ မဟာဇနံ နိဝတ္တေတွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ မနောရမေ ဌာနေ အဿမပဒံ ကတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဈာနာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဝနမူလဖလာဒီဟိ ယာဝဇီဝံ ယာပေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယနာ အဟေသုံ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဥဘော ကုမာရာ ပဗ္ဗဇိတာ၊ ယုဓဉ္ဇယော ယုဓိဋ္ဌိလော၊

ပဟာယ မာတာပိတရော၊ သင်္ဂံ ဆေတွာန မစ္စုနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၁.၈၃)၊

တတ္ထ သင်္ဂံ ဆေတွာန မစ္စုနောတိ မစ္စုမာရဿ သဟကာရိကာရဏဘူတတ္တာ သန္တကံ ရာဂဒေါသမောဟသင်္ဂံ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ဆိန္ဒိတွာ ဥဘောပိ ပဗ္ဗဇိတာတိ.

တဒါ မာတာပိတရော မဟာရာဇကုလာနိ အဟေသုံ၊ ယုဓိဋ္ဌိလကုမာရော အာနန္ဒတ္ထေရော၊ ယုဓဉ္ဇယော လောကနာထော.

တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇတော ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တိတမဟာဒါနာနိ စေဝ ရဇ္ဇာဒိပရိစ္စာဂေါ စ ဒါနပါရမီ၊ ကာယဝစီသံဝရော သီလပါရမီ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ဈာနာဓိဂမော စ နေက္ခမ္မပါရမီ၊ အနိစ္စတော မနသိကာရံ အာဒိံ ကတွာ အဘိညာဓိဂမပရိယောသာနာ ပညာ ဒါနာဒီနံ ဥပကာရာနုပကာရဓမ္မပရိဂ္ဂဏှနပညာ စ ပညာပါရမီ၊ သဗ္ဗတ္ထ တဒတ္ထသာဓနံ ဝီရိယံ ဝီရိယပါရမီ၊ ဉာဏခန္တိ အဓိဝါသနခန္တိ စ ခန္တိပါရမီ၊ ပဋိညာယ အဝိသံဝါဒနံ သစ္စပါရမီ၊ သဗ္ဗတ္ထ အစလသမာဒါနာဓိဋ္ဌာနံ အဓိဋ္ဌာနပါရမီ၊ သဗ္ဗသတ္တေသု ဟိတစိတ္တတာယ မေတ္တာဗြဟ္မဝိဟာရဝသေန စ မေတ္တာပါရမီ၊ သတ္တသင်္ခါရကတဝိပ္ပကာရဥပေက္ခနဝသေန ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဝသေန စ ဥပေက္ခာပါရမီတိ ဒသ ပါရမိယော လဗ္ဘန္တိ. ဝိသေသတော ပန နေက္ခမ္မပါရမီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ အကိတ္တိစရိယာယံ ဝိယ ဣဓာပိ မဟာပုရိသဿ အစ္ဆရိယဂုဏာ ယထာရဟံ နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဧဝံ အစ္ဆရိယာ ဟေတေ၊ အဗ္ဘုတာ စ မဟေသိနော။ပေ။ ဓမ္မဿ အနုဓမ္မတော’’တိ.

ယုဓဉ္ဇယစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. သောမနဿစရိယာဝဏ္ဏနာ

၇. ဒုတိယေ ဣန္ဒပတ္ထေ ပုရုတ္တမေတိ ဧဝံနာမကေ နဂရဝရေ. ကာမိတောတိ မာတာပိတုအာဒီဟိ ‘‘အဟော ဝတ ဧကော ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ ဧဝံ စိရကာလေ ပတ္ထိတော. ဒယိတောတိ ပိယာယိတော. သောမနဿောတိ ဝိဿုတောတိ ‘‘သောမနဿော’’တိ ဧဝံ ပကာသနာမော.

၈. သီလဝါတိ ဒသကုသလကမ္မပထသီလေန စေဝ အာစာရသီလေန စ သမန္နာဂတော. ဂုဏသမ္ပန္နောတိ သဒ္ဓါဗာဟုသစ္စာဒိဂုဏေဟိ ဥပေတော၊ ပရိပုဏ္ဏော ဝါ. ကလျာဏပဋိဘာနဝါတိ တံတံဣတိကတ္တဗ္ဗသာဓနေန ဥပါယကောသလ္လသင်္ခါတေန စ သုန္ဒရေန ပဋိဘာနေန သမန္နာဂတော. ဝုဍ္ဎာပစာယီတိ မာတာပိတရော ကုလေ ဇေဋ္ဌာတိ ဧဝံ ယေ ဇာတိဝုဍ္ဎာ၊ ယေ စ သီလာဒိဂုဏေဟိ ဝုဍ္ဎာ၊ တေသံ အပစာယနသီလော. ဟိရီမာတိ ပါပဇိဂုစ္ဆနလက္ခဏာယ ဟိရိယာ သမန္နာဂတော. သင်္ဂဟေသု စ ကောဝိဒေါတိ ဒါနပိယဝစနအတ္ထစရိယာသမာနတ္တတာသင်္ခါတေဟိ စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ ယထာရဟံ သတ္တာနံ သင်္ဂဏှနေသု ကုသလော. ဧဝရူပေါ ရေဏုဿ နာမ ကုရုရာဇဿ ပုတ္တော သောမနဿောတိ ဝိဿုတော ယဒါ ဟောမီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၉. တဿ ရညော ပတိကရောတိ တေန ကုရုရာဇေန ပတိ အဘိက္ခဏံ ဥပကတ္တဗ္ဗဘာဝေန ပတိကရော ဝလ္လဘော. ကုဟကတာပသောတိ အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနလက္ခဏေန ကောဟညေန ဇီဝိတကပ္ပနကော ဧကော တာပသော၊ တဿ ရညော သက္ကာတဗ္ဗော အဟောသိ. အာရာမန္တိ ဖလာရာမံ၊ ယတ္ထ ဧဠာလုကလာဗုကုမ္ဘဏ္ဍတိပုသာဒိဝလ္လိဖလာနိ စေဝ တဏ္ဍုလေယျကာဒိသာကဉ္စ ရောပီယတိ. မာလာဝစ္ဆန္တိ ဇာတိအတိမုတ္တကာဒိပုပ္ဖဂစ္ဆံ၊ တေန ပုပ္ဖါရာမံ ဒဿေတိ. ဧတ္ထ စ အာရာမံ ကတွာ တတ္ထ မာလာဝစ္ဆဉ္စ ယထာဝုတ္တဖလဝစ္ဆဉ္စ ရောပေတွာ တတော လဒ္ဓဓနံ သံဟရိတွာ ဌပေန္တော ဇီဝတီတိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ – တဒါ မဟာရက္ခိတော နာမ တာပသော ပဉ္စသတတာပသပရိဝါရော ဟိမဝန္တေ ဝသိတွာ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ ဇနပဒစာရိကံ စရန္တော ဣန္ဒပတ္ထနဂရံ ပတွာ ရာဇုယျာနေ ဝသိတွာ သပရိသော ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ရာဇဒွါရံ ပါပုဏိ. ရာဇာ ဣသိဂဏံ ဒိသွာ ဣရိယာပထေ ပသန္နော အလင်္ကတမဟာတလေ နိသီဒါပေတွာ ပဏီတေနာဟာရေန ပရိဝိသိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမံ ဝဿာရတ္တံ မမ ဥယျာနေယေဝ ဝသထာ’’တိ ဝတွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ဝသနဋ္ဌာနာနိ ကာရေတွာ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ ဒတွာ နိက္ခမိ. တတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗေပိ တေ ရာဇနိဝေသနေ ဘုဉ္ဇန္တိ.

ရာဇာ ပန အပုတ္တကော ပုတ္တေ ပတ္ထေတိ၊ ပုတ္တာ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဝဿာရတ္တစ္စယေန မဟာရက္ခိတော ‘‘ဟိမဝန္တံ ဂမိဿာမာ’’တိ ရာဇာနံ အာပုစ္ဆိတွာ ရညာ ကတသက္ကာရသမ္မာနော နိက္ခမိတွာ အန္တရာမဂ္ဂေ မဇ္ဈနှိကသမယေ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ဧကဿ သန္ဒစ္ဆာယဿ ရုက္ခဿ ဟေဋ္ဌာ သပရိသော နိသီဒိ. တာပသာ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘ရာဇာ အပုတ္တကော၊ သာဓု ဝတဿ သစေ ရာဇပုတ္တံ လဘေယျာ’’တိ. မဟာရက္ခိတော တံ ကထံ သုတွာ ‘‘ဘဝိဿတိ နု ခေါ ရညော ပုတ္တော၊ ဥဒါဟု နော’’တိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘ဘဝိဿတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘မာ တုမှေ စိန္တယိတ္ထ၊ အဇ္ဇ ပစ္စူသကာလေ ဧကော ဒေဝပုတ္တော စဝိတွာ ရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိဿတီ’’တိ အာဟ.

တံ သုတွာ ဧကော ကူဋဇဋိလော ‘‘ဣဒါနိ ရာဇကုလူပကော ဘဝိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တာပသာနံ ဂမနကာလေ ဂိလာနာလယံ ကတွာ နိပဇ္ဇိတွာ ‘‘ဧဟိ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န သက္ကောမီ’’တိ အာဟ. မဟာရက္ခိတော တဿ နိပန္နကာရဏံ ဉတွာ ‘‘ယဒါ သက္ကောသိ၊ တဒါ အာဂစ္ဆေယျာသီ’’တိ ဣသိဂဏံ အာဒါယ ဟိမဝန္တမေဝ ဂတော. ကုဟကော နိဝတ္တိတွာ ဝေဂေန ဂန္တွာ ရာဇဒွါရေ ဌတွာ ‘‘မဟာရက္ခိတဿ ဥပဋ္ဌာကတာပသော အာဂတော’’တိ ရညော အာရောစာပေတွာ ရညာ ဝေဂေန ပက္ကောသာပိတော ပါသာဒံ အဘိရုယှ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. ရာဇာ တံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ဣသီနံ အာရောဂျံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ အတိခိပ္ပံ နိဝတ္တိတ္ထ၊ ကေနတ္ထေန အာဂတတ္ထာ’’တိ အာဟ.

မဟာရာဇ၊ ဣသိဂဏော သုခနိသိန္နော ‘‘သာဓု ဝတဿ သစေ ရညော ဝံသာနုရက္ခကော ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသိ. အဟံ တံ ကထံ သုတွာ ‘‘ဘဝိဿတိ နု ခေါ ရညော ပုတ္တော၊ ဥဒါဟု နော’’တိ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဩလောကေန္တော ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ဒေဝပုတ္တော စဝိတွာ အဂ္ဂမဟေသိယာ သုဓမ္မာယ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိဿတီ’’တိ ဒိသွာ ‘‘အဇာနန္တာ ဂဗ္ဘံ နာသေယျုံ၊ အာစိက္ခိဿာမိ တာဝ န’’န္တိ တုမှာကံ ကထနတ္ထာယ အာဂတော၊ ကထိတံ ဝေါ မယာ၊ ဂစ္ဆာမဟ’’န္တိ. ရာဇာ ‘‘ဘန္တေ၊ န သက္ကာ ဂန္တု’’န္တိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ပသန္နစိတ္တော ကုဟကတာပသံ ဥယျာနံ နေတွာ ဝသနဋ္ဌာနံ သံဝိဒဟိတွာ အဒါသိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ရာဇကုလေ ဘုဉ္ဇန္တော ဝသတိ၊ ‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခုကော’’တွေဝဿ နာမံ အဟောသိ.

တဒါ ဗောဓိသတ္တော တာဝတိံသဘဝနတော စဝိတွာ တတ္ထ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ၊ ဇာတဿ စ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ‘‘သောမနဿော’’တိ နာမံ ကရိံသု. သော ကုမာရပရိဟာရေန ဝဍ္ဎတိ. ကုဟကတာပသောပိ ဥယျာနဿ ဧကပဿေ နာနပ္ပကာရံ သူပေယျသာကဉ္စ ဖလဝလ္လိအာဒယော စ ရောပေတွာ ပဏ္ဏိကာနံ ဟတ္ထေ ဝိက္ကိဏန္တော ဓနံ သံဟရတိ. အထ ဗောဓိသတ္တဿ သတ္တဝဿိကကာလေ ရညော ပစ္စန္တော ကုပိတော. သော ‘‘တာတ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုတာပသေ မာ ပမဇ္ဇာ’’တိ ကုမာရံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ ပစ္စန္တံ ဝူပသမေတုံ ဂတော.

၁၀-၁၃. အထေကဒိဝသံ ကုမာရော ‘‘ဇဋိလံ ပဿိဿာမီ’’တိ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ကူဋဇဋိလံ ဧကံ ဂန္ဓိကကာသာဝံ နိဝါသေတွာ ဧကံ ပါရုပိတွာ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဒွေ ဃဋေ ဂဟေတွာ သာကဝတ္ထုသ္မိံ ဥဒကံ သိဉ္စန္တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ကူဋဇဋိလော အတ္တနော သမဏဓမ္မံ အကတွာ ပဏ္ဏိကကမ္မံ ကရောတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘ကိံ ကရောသိ ပဏ္ဏိကဂဟပတိကာ’’တိ တံ လဇ္ဇာပေတွာ အဝန္ဒိတွာ ဧဝ နိက္ခမိ.

ကူဋဇဋိလော ‘‘အယံ ဣဒါနေဝ ဧဝရူပေါ၊ ပစ္ဆာ ‘ကော ဇာနာတိ ကိံ ကရိဿတီ’တိ ဣဒါနေဝ နံ နာသေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ရညော အာဂမနကာလေ ပါသာဏဖလကံ ဧကမန္တံ ခိပိတွာ ပါနီယဃဋံ ဘိန္ဒိတွာ ပဏ္ဏသာလာယ တိဏာနိ ဝိကိရိတွာ သရီရံ တေလေန မက္ခေတွာ ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ သသီသံ ပါရုပိတွာ မဟာဒုက္ခပ္ပတ္တော ဝိယ မဉ္စေ နိပဇ္ဇိ. ရာဇာ အာဂန္တွာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ နိဝေသနံ အပဝိသိတွာဝ ‘‘မမ သာမိကံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကံ ပဿိဿာမီ’’တိ ပဏ္ဏသာလဒွါရံ ဂန္တွာ တံ ဝိပ္ပကာရံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ အန္တော ပဝိသိတွာ တံ နိပန္နကံ ဒိသွာ ပါဒေ ပရိမဇ္ဇန္တော ပုစ္ဆိ – ‘‘ကေန၊ တွံ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဝိဟေဌိတော၊ ကမဇ္ဇ ယမလောကံ နေမိ၊ တံ မေ သီဃံ အာစိက္ခာ’’တိ.

တံ သုတွာ ကူဋဇဋိလော နိတ္ထုနန္တော ဥဋ္ဌာယ ဒိဋ္ဌော၊ မဟာရာဇ၊ တွံ မေ၊ ပဿိတွာ တယိ ဝိဿာသေန အဟံ ဣမံ ဝိပ္ပကာရံ ပတ္တော၊ တဝ ပုတ္တေနမှိ ဧဝံ ဝိဟေဌိတောတိ. တံ သုတွာ ရာဇာ စောရဃာတကေ အာဏာပေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ ကုမာရဿ သီသံ ဆိန္ဒိတွာ သရီရဉ္စဿ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္ဒိတွာ ရထိယာ ရထိယံ ဝိကိရထာ’’တိ. တေ မာတရာ အလင်္ကရိတွာ အတ္တနော အင်္ကေ နိသီဒါပိတံ ကုမာရံ အာကဍ္ဎိံသု – ‘‘ရညာ တေ ဝဓော အာဏတ္တော’’တိ. ကုမာရော မရဏဘယတဇ္ဇိတော မာတု အင်္ကတော ဝုဋ္ဌာယ – ‘‘ရညော မံ ဒဿေထ၊ သန္တိ ရာဇကိစ္စာနီ’’တိ အာဟ. တေ ကုမာရဿ ဝစနံ သုတွာ မာရေတုံ အဝိသဟန္တာ ဂေါဏံ ဝိယ ရဇ္ဇုယာ ပရိကဍ္ဎန္တာ နေတွာ ရညော ဒဿေသုံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တမဟံ ဒိသွာန ကုဟက’’န္တိအာဒိ.

တတ္ထ ထုသရာသိံဝ အတဏ္ဍုလန္တိ တဏ္ဍုလကဏေဟိ ဝိရဟိတံ ထုသရာသိံ ဝိယ၊ ဒုမံဝ ရုက္ခံ ဝိယ၊ အန္တော မဟာသုသိရံ. ကဒလိံဝ အသာရကံ သီလာဒိသာရရဟိတံ တာပသံ အဟံ ဒိသွာ နတ္ထိ ဣမဿ သတံ သာဓူနံ ဈာနာဒိဓမ္မော. ကသ္မာ? သာမညာ သမဏဘာဝါ သီလမတ္တတောပိ အပဂတော ပရိဟီနော အယံ၊ တထာ ဟိ အယံ ဟိရီသုက္ကဓမ္မဇဟိတော ပဇဟိတဟိရိသင်္ခါတသုက္ကဓမ္မော. ဇီဝိတဝုတ္တိကာရဏာတိ ‘‘ကေဝလံ ဇီဝိတဿေဝ ဟေတု အယံ တာပသလိင်္ဂေန စရတီ’’တိ စိန္တေသိန္တိ ဒဿေတိ. ပရန္တိဟီတိ ပရန္တော ပစ္စန္တော နိဝါသဘူတော ဧတေသံ အတ္ထီတိ ပရန္တိနော၊ သီမန္တရိကဝါသိနော. တေဟိ ပရန္တီဟိ အဋဝိကေဟိ ပစ္စန္တဒေသော ခေါဘိတော အဟောသိ. တံ ပစ္စန္တကောပံ နိသေဓေတုံ ဝူပသမေတုံ ဂစ္ဆန္တော မမ ပိတာ ကုရုရာဇာ ‘‘တာတ သောမနဿကုမာရ၊ မယှံ သာမိကံ ဥဂ္ဂတာပနံ ဃောရတပံ ပရမသန္တိန္ဒြိယံ ဇဋိလံ မာ ပမဇ္ဇိ. သော ဟိ အမှာကံ သဗ္ဗကာမဒဒေါ၊ တသ္မာ ယဒိစ္ဆကံ စိတ္တရုစိယံ တဿ စိတ္တာနုကူလံ ပဝတ္တေဟိ အနုဝတ္တေဟီ’’တိ တဒါ မံ အနုသာသီတိ ဒဿေတိ.

၁၄. တမဟံ ဂန္တွာနုပဋ္ဌာနန္တိ ပိတု ဝစနံ အနတိက္ကန္တော တံ ကူဋတာပသံ ဥပဋ္ဌာနတ္ထံ ဂန္တွာ တံ သာကဝတ္ထုသ္မိံ ဥဒကံ အာသိဉ္စန္တံ ဒိသွာ ‘‘ပဏ္ဏိကော အယ’’န္တိ စ ဉတွာ ကစ္စိ တေ၊ ဂဟပတိ၊ ကုသလန္တိ၊ ဂဟပတိ၊ တေ သရီရဿ ကစ္စိ ကုသလံ ကုသလမေဝ၊ တထာ ဟိ သာကဝတ္ထုသ္မိံ ဥဒကံ အာသိဉ္စသိ. ကိံ ဝါ တဝ ဟိရညံ ဝါ သုဝဏ္ဏံ ဝါ အာဟရီယတု၊ တထာ ဟိ ပဏ္ဏိကဝုတ္တိံ အနုတိဋ္ဌသီတိ ဣဒံ ဝစနံ အဘာသိံ.

၁၅. တေန သော ကုပိတော အာသီတိ တေန မယာ ဝုတ္တဂဟပတိဝါဒေန သော မာနနိဿိတော မာနံ အလ္လီနော ကုဟကော မယှံ ကုပိတော ကုဒ္ဓေါ အဟောသိ. ကုဒ္ဓေါ စ သမာနော ‘‘ဃာတာပေမိ တုဝံ အဇ္ဇ၊ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇယာမိ ဝါ’’တိ အာဟ.

တတ္ထ တုဝံ အဇ္ဇာတိ၊ တွံ အဇ္ဇ၊ ဣဒါနိယေဝ ရညော အာဂတကာလေတိ အတ္ထော.

၁၆. နိသေဓယိတွာ ပစ္စန္တန္တိ ပစ္စန္တံ ဝူပသမေတွာ နဂရံ အပဝိဋ္ဌော တင်္ခဏညေဝ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ကုဟကံ ကုဟကတာပသံ ကစ္စိ တေ၊ ဘန္တေ၊ ခမနီယံ၊ သမ္မာနော တေ ပဝတ္တိတောတိ ကုမာရေန တေ သမ္မာနော ပဝတ္တိတော အဟောသိ.

၁၇. ကုမာရော ယထာ နာသိယောတိ ယထာ ကုမာရော နာသိယော နာသေတဗ္ဗော ဃာတာပေတဗ္ဗော၊ တထာ သော ပါပေါ တဿ ရညော အာစိက္ခိ. အာဏာပေသီတိ မယှံ သာမိကေ ဣမသ္မိံ ဒိဗ္ဗစက္ခုတာပသေ သတိ ကိံ မမ န နိပ္ဖဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ပုတ္တေန မေ အတ္ထော နတ္ထိ၊ တတောပိ အယမေဝ သေယျောတိ စိန္တေတွာ အာဏာပေသိ.

၁၈. ကိန္တိ? သီသံ တတ္ထေဝ ဆိန္ဒိတွာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ တံ ကုမာရံ ပဿထ၊ တတ္ထေဝ တဿ သီသံ ဆိန္ဒိတွာ သရီရဉ္စဿ ကတွာန စတုခဏ္ဍိကံ စတုရော ခဏ္ဍေ ကတွာ ရထိယာ ရထိယံ နီယန္တာ ဝီထိတော ဝီထိံ ဝိက္ခိပန္တာ ဒဿေထ. ကသ္မာ? သာ ဂတိ ဇဋိလဟီဠိတာတိ ယေဟိ အယံ ဇဋိလော ဟီဠိတော၊ တေသံ ဇဋိလဟီဠိတာနံ သာ ဂတိ သာ နိပ္ဖတ္တိ သော ဝိပါကောတိ. ဇဋိလဟီဠိတာတိ ဝါ ဇဋိလဟီဠနဟေတု သာ တဿ နိပ္ဖတ္တီတိ ဧဝဉ္စေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၁၉. တတ္ထာတိ တဿ ရညော အာဏာယံ၊ တသ္မိံ ဝါ တာပသဿ ပရိဘဝေ. ကာရဏိကာတိ ဃာတကာ၊ စောရဃာတကာတိ အတ္ထော. စဏ္ဍာတိ ကုရူရာ. လုဒ္ဒါတိ သုဒါရုဏာ. အကာရုဏာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ ကတံ. ‘‘အကရုဏာ’’တိပိ ပါဠိ၊ နိက္ကရုဏာတိ အတ္ထော. မာတု အင်္ကေ နိသိန္နဿာတိ မမ မာတု သုဓမ္မာယ ဒေဝိယာ ဥစ္ဆင်္ဂေ နိသိန္နဿ. ‘‘နိသိန္နဿာ’’တိ အနာဒရေ သာမိဝစနံ. အာကဍ္ဎိတွာ နယန္တိ မန္တိ မာတရာ အလင်္ကရိတွာ အတ္တနော အင်္ကေ နိသီဒါပိတံ မံ ရာဇာဏာယ တေ စောရဃာတကာ ဂေါဏံ ဝိယ ရဇ္ဇုယာ အာကဍ္ဎိတွာ အာဃာတနံ နယန္တိ. ကုမာရေ ပန နီယမာနေ ဒါသိဂဏပရိဝုတာ သဒ္ဓိံ ဩရောဓေဟိ သုဓမ္မာ ဒေဝီ နာဂရာပိ ‘‘မယံ နိရပရာဓံ ကုမာရံ မာရေတုံ န ဒဿာမာ’’တိ တေန သဒ္ဓိံယေဝ အဂမံသု.

၂၀. ဗန္ဓတံ ဂါဠှဗန္ဓနန္တိ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓန္တာနံ တေသံ ကာရဏိကပုရိသာနံ. ရာဇကိရိယာနိ အတ္ထိ မေတိ မယာ ရညော ဝတ္တဗ္ဗာနိ ရာဇကိစ္စာနိ အတ္ထိ. တသ္မာ ရညော ဒဿေထ မံ ခိပ္ပန္တိ တေသံ အဟံ ဧဝံ ဝစနံ အဝစံ.

၂၁. ရညော ဒဿယိံသု၊ ပါပဿ ပါပသေဝိနောတိ အတ္တနာ ပါပသီလဿ လာမကာစာရဿ ကူဋတာပသဿ သေဝနတော ပါပသေဝိနော ရညော မံ ဒဿယိံသု. ဒိသွာန တံ သညာပေသိန္တိ တံ မမ ပိတရံ ကုရုရာဇာနံ ပဿိတွာ ‘‘ကသ္မာ မံ၊ ဒေဝ၊ မာရာပေသီ’’တိ ဝတွာ တေန ‘‘ကသ္မာ စ ပန တွံ မယှံ သာမိကံ ဒိဗ္ဗစက္ခုတာပသံ ဂဟပတိဝါဒေန သမုဒါစရိ. ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဝိပ္ပကာရံ ကရီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဒေဝ၊ ဂဟပတိညေဝ ‘ဂဟပတီ’တိ ဝဒန္တဿ ကော မယှံ ဒေါသော’’တိ ဝတွာ တဿ နာနာဝိဓာနိ မာလာဝစ္ဆာနိ ရောပေတွာ ပုပ္ဖပဏ္ဏဖလာဖလာဒီနံ ဝိက္ကိဏနံ ဟတ္ထတော စဿ တာနိ ဒေဝသိကံ ဝိက္ကိဏန္တေဟိ မာလာကာရပဏ္ဏိကေဟိ သဒ္ဒဟာပေတွာ ‘‘မာလာဝတ္ထုပဏ္ဏဝတ္ထူနိ ဥပဓာရေထာ’’တိ ဝတွာ ပဏ္ဏသာလဉ္စဿ ပဝိသိတွာ ပုပ္ဖါဒိဝိက္ကိယလဒ္ဓံ ကဟာပဏကဘဏ္ဍိကံ အတ္တနော ပုရိသေဟိ နီဟရာပေတွာ ရာဇာနံ သညာပေသိံ တဿ ကူဋတာပသဘာဝံ ဇာနာပေသိံ. မမဉ္စ ဝသမာနယိန္တိ တေန သညာပနေန ‘‘သစ္စံ ခေါ ပန ကုမာရော ဝဒတိ၊ အယံ ကူဋတာပသော ပုဗ္ဗေ အပ္ပိစ္ဆော ဝိယ ဟုတွာ ဣဒါနိ မဟာပရိဂ္ဂဟော ဇာတော’’တိ ယထာ တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္နော မမ ဝသေ ဝတ္တတိ၊ ဧဝံ ရာဇာနံ မမ ဝသမာနေသိံ.

တတော မဟာသတ္တော ‘‘ဧဝရူပဿ ဗာလဿ ရညော သန္တိကေ ဝသနတော ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ပဗ္ဗဇိတုံ ယုတ္တ’’န္တိ စိန္တေတွာ ရာဇာနံ အာပုစ္ဆိ – ‘‘န မေ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓ ဝါသေန အတ္ထော၊ အနုဇာနာထ မံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ. ရာဇာ ‘‘တာတ၊ မယာ အနုပဓာရေတွာဝ တေ ဝဓော အာဏတ္တော၊ ခမ မယှံ အပရာဓ’’န္တိ မဟာသတ္တံ ခမာပေတွာ ‘‘အဇ္ဇေဝ ဣမံ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇာဟီ’’တိ အာဟ. ကုမာရော ‘‘ဒေဝ၊ ကိမတ္ထိ မာနုသကေသု ဘောဂေသု၊ အဟံ ပုဗ္ဗေ ဒီဃရတ္တံ ဒိဗ္ဗဘောဂသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိံ၊ န တတ္ထာပိ မေ သင်္ဂေါ၊ ပဗ္ဗဇိဿာမေဝါဟံ၊ န တာဒိသဿ ဗာလဿ ပရနေယျဗုဒ္ဓိနော သန္တိကေ ဝသာမီ’’တိ ဝတွာ တံ ဩဝဒန္တော –

‘‘အနိသမ္မ ကတံ ကမ္မံ၊ အနဝတ္ထာယ စိန္တိတံ၊

ဘေသဇ္ဇဿေဝ ဝေဘင်္ဂေါ၊ ဝိပါကော ဟောတိ ပါပကော.

‘‘နိသမ္မ စ ကတံ ကမ္မံ၊ သမ္မာဝတ္ထာယ စိန္တိတံ၊

ဘေသဇ္ဇဿေဝ သမ္ပတ္တိ၊ ဝိပါကော ဟောတိ ဘဒြကော.

‘‘အလသော ဂိဟီ ကာမဘောဂီ န သာဓု၊ အသညတော ပဗ္ဗဇိတော န သာဓု၊

ရာဇာ န သာဓု အနိသမ္မကာရီ၊ ယော ပဏ္ဍိတော ကောဓနော တံ န သာဓု.

‘‘နိသမ္မ ခတ္တိယော ကယိရာ၊ နာနိသမ္မ ဒိသမ္ပတိ၊

နိသမ္မကာရိနော ရာဇ၊ ယသော ကိတ္တိ စ ဝဍ္ဎတိ.

‘‘နိသမ္မ ဒဏ္ဍံ ပဏယေယျ ဣဿရော၊ ဝေဂါ ကတံ တပ္ပတိ ဘူမိပါလ၊

သမ္မာပဏီဓီ စ နရဿ အတ္ထာ၊ အနာနုတပ္ပါ တေ ဘဝန္တိ ပစ္ဆာ.

‘‘အနာနုတပ္ပါနိ ဟိ ယေ ကရောန္တိ၊ ဝိဘဇ္ဇ ကမ္မာယတနာနိ လောကေ၊

ဝိညုပ္ပသတ္ထာနိ သုခုဒြယာနိ၊ ဘဝန္တိ ဗုဒ္ဓါနုမတာနိ တာနိ.

‘‘အာဂစ္ဆုံ ဒေါဝါရိကာ ခဂ္ဂဗန္ဓာ၊ ကာသာဝိယာ ဟန္တု မမံ ဇနိန္ဒ၊

မာတုဉ္စ အင်္ကသ္မိမဟံ နိသိန္နော၊ အာကဍ္ဎိတော သဟသာ တေဟိ ဒေဝ.

‘‘ကဋုကဉှိ သမ္ဗာဓံ သုကိစ္ဆံ ပတ္တော၊ မဓုရမ္ပိယံ ဇီဝိတံ လဒ္ဓ ရာဇ၊

ကိစ္ဆေနဟံ အဇ္ဇ ဝဓာ ပမုတ္တော၊ ပဗ္ဗဇ္ဇမေဝါဘိမနောဟမသ္မီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၂၂၇-၂၃၄) –

ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေသိ.

တတ္ထ အနိသမ္မာတိ အနုပဓာရေတွာ. အနဝတ္ထာယာတိ အဝဝတ္ထပေတွာ. ဝေဘင်္ဂေါတိ ဝိပတ္တိ. ဝိပါကောတိ နိပ္ဖတ္တိ. အသညတောတိ အသံဝုတော ဒုဿီလော. ပဏယေယျာတိ ပဋ္ဌပေယျ. ဝေဂါတိ ဝေဂေန သဟသာ. သမ္မာပဏီဓီ စာတိ သမ္မာပဏိဓိနာ၊ ယောနိသော ဌပိတေန စိတ္တေန ကတာ နရဿ အတ္ထာ ပစ္ဆာ အနာနုတပ္ပါ ဘဝန္တီတိ အတ္ထော. ဝိဘဇ္ဇာတိ ဣမာနိ ကာတုံ ယုတ္တာနိ၊ ဣမာနိ အယုတ္တာနီတိ ဧဝံ ပညာယ ဝိဘဇိတွာ. ကမ္မာယတနာနီတိ ကမ္မာနိ. ဗုဒ္ဓါနုမတာနီတိ ပဏ္ဍိတေဟိ အနုမတာနိ အနဝဇ္ဇာနိ ဟောန္တိ. ကဋုကန္တိ ဒုက္ခံ အသာတံ၊ သမ္ဗာဓံ သုကိစ္ဆံ မရဏဘယံ ပတ္တောမှိ. လဒ္ဓါတိ အတ္တနော ဉာဏဗလေန ဇီဝိတံ လဘိတွာ. ပဗ္ဗဇ္ဇမေဝါဘိမနောတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိမုခစိတ္တော ဧဝါဟမသ္မိ.

ဧဝံ မဟာသတ္တေန ဓမ္မေ ဒေသိတေ ရာဇာ ဒေဝိံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဒေဝိ၊ တွံ ပုတ္တံ နိဝတ္တေဟီ’’တိ. ဒေဝီပိ ကုမာရဿ ပဗ္ဗဇ္ဇမေဝ ရောစေသိ. မဟာသတ္တော မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ‘‘သစေ မယှံ ဒေါသော အတ္ထိ၊ တံ ခမထာ’’တိ ခမာပေတွာ မဟာဇနံ အာပုစ္ဆိတွာ ဟိမဝန္တာဘိမုခေါ အဂမာသိ. ဂတေ စ ပန မဟာသတ္တေ မဟာဇနော ကူဋဇဋိလံ ပေါထေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသိ. ဗောဓိသတ္တောပိ သနာဂရေဟိ အမစ္စပါရိသဇ္ဇာဒီဟိ ရာဇပုရိသေဟိ အဿုမုခေဟိ အနုဗန္ဓိယမာနော တေ နိဝတ္တေသိ. မနုဿေသု နိဝတ္တေသု မနုဿဝဏ္ဏေနာဂန္တွာ ဒေဝတာဟိ နီတော သတ္တ ပဗ္ဗတရာဇိယော အတိက္ကမိတွာ ဟိမဝန္တေ ဝိဿကမ္မုနာ နိမ္မိတာယ ပဏ္ဏသာလာယ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိ. တေန ဝုတ္တံ –

၂၂. ‘‘သော မံ တတ္ထ ခမာပေသိ၊ မဟာရဇ္ဇံ အဒါသိ မေ၊

သောဟံ တမံ ဒါလယိတွာ၊ ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယ’’န္တိ.

တတ္ထ တမံ ဒါလယိတွာတိ ကာမာဒီနဝဒဿနဿ ပဋိပက္ခဘူတံ သမ္မောဟတမံ ဝိဓမိတွာ. ပဗ္ဗဇိန္တိ ဥပါဂစ္ဆိံ. အနဂါရိယန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ.

၂၃. ဣဒါနိ ယဒတ္ထံ တဒါ တံ ရာဇိဿရိယံ ပရိစ္စတ္တံ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘န မေ ဒေဿ’’န္တိ ဩသာနဂါထမာဟ. တဿတ္ထော ဝုတ္တနယောဝ.

ဧဝံ ပန မဟာသတ္တေ ပဗ္ဗဇိတေ ယာဝ သောဠသဝဿကာလာ ရာဇကုလေ ပရိစာရိကဝေသေန ဒေဝတာယေဝ နံ ဥပဋ္ဌဟိံသု. သော တတ္ထ ဈာနာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

တဒါ ကုဟကော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ မာတာ မဟာမာယာ၊ မဟာရက္ခိတတာပသော သာရိပုတ္တတ္ထေရော၊ သောမနဿကုမာရော လောကနာထော.

တဿ ယုဓဉ္ဇယစရိယာယံ (စရိယာ. ၃.၁ အာဒယော) ဝုတ္တနယေနေဝ ဒသ ပါရမိယော နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာ. ဣဓာပိ နေက္ခမ္မပါရမီ အတိသယဝတီတိ သာ ဧဝ ဒေသနံ အာရုဠှာ. တထာ သတ္တဝဿိကကာလေ ဧဝ ရာဇကိစ္စေသု သမတ္ထတာ၊ တဿ တာပသဿ ကူဋဇဋိလဘာဝပရိဂ္ဂဏှနံ၊ တေန ပယုတ္တေန ရညာ ဝဓေ အာဏတ္တေ သန္တာသာဘာဝေါ၊ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ နာနာနယေဟိ တဿ သဒေါသတံ အတ္တနော စ နိရပရာဓတံ မဟာဇနဿ မဇ္ဈေ ပကာသေတွာ ရညော စ ပရနေယျဗုဒ္ဓိတံ ဗာလဘာဝဉ္စ ပဋ္ဌပေတွာ တေန ခမာပိတေပိ တဿ သန္တိကေ ဝါသတော ရဇ္ဇိဿရိယတော စ သံဝေဂမာပဇ္ဇိတွာ နာနပ္ပကာရံ ယာစိယမာနေနပိ ဟတ္ထဂတံ ရဇ္ဇသိရိံ ခေဠပိဏ္ဍံ ဝိယ ဆဍ္ဍေတွာ ကတ္ထစိ အလဂ္ဂစိတ္တေန ဟုတွာ ပဗ္ဗဇနံ၊ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဝိဝေကာရာမေန ဟုတွာ နစိရဿေဝ အပ္ပကသိရေန ဈာနာဘိညာနိဗ္ဗတ္တနန္တိ ဧဝမာဒယော မဟာသတ္တဿ ဂုဏာနုဘာဝါ ဝိဘာဝေတဗ္ဗာတိ.

သောမနဿစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. အယောဃရစရိယာဝဏ္ဏနာ

၂၄. တတိယေ အယောဃရမှိ သံဝဍ္ဎောတိ အမနုဿဥပဒ္ဒဝပရိဝဇ္ဇနတ္ထံ စတုရဿသာလဝသေန ကတေ မဟတိ သဗ္ဗအယောမယေ ဂေဟေ သံဝဍ္ဎော. နာမေနာသိ အယောဃရောတိ အယောဃရေ ဇာတသံဝဍ္ဎဘာဝေနေဝ ‘‘အယောဃရကုမာရော’’တိ နာမေန ပါကဋော အဟောသိ.

၂၅-၆. တဒါ ဟိ ကာသိရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ပုရိမတ္တဘာဝေ သပတ္တိ ‘‘တဝ ဇာတံ ဇာတံ ပဇံ ခါဒေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေတွာ ယက္ခိနိယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တာ ဩကာသံ လဘိတွာ တဿာ ဝိဇာတကာလေ ဒွေ ဝါရေ ပုတ္တေ ခါဒိ. တတိယဝါရေ ပန ဗောဓိသတ္တော တဿာ ကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. ရာဇာ ‘‘ဒေဝိယာ ဇာတံ ဇာတံ ပဇံ ဧကာ ယက္ခိနီ ခါဒတိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ မနုဿေဟိ သမ္မန္တေတွာ ‘‘အမနုဿာ နာမ အယောဃရဿ ဘာယန္တိ၊ အယောဃရံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တေ ကမ္မာရေ အာဏာပေတွာ ထမ္ဘေ အာဒိံ ကတွာ အယောမယေဟေဝ သဗ္ဗဂေဟသမ္ဘာရေဟိ စတုရဿသာလံ မဟန္တံ အယောဃရံ နိဋ္ဌာပေတွာ ပရိပက္ကဂဗ္ဘံ ဒေဝိံ တတ္ထ ဝါသေသိ. သာ တတ္ထ ဓညပုညလက္ခဏံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. ‘‘အယောဃရကုမာရော’’တွေဝဿ နာမံ ကရိံသု. တံ ဓာတီနံ ဒတွာ မဟန္တံ အာရက္ခံ သံဝိဒဟိတွာ ရာဇာ ဒေဝိံ အန္တေပုရံ အာနေသိ. ယက္ခိနီပိ ဥဒကဝါရံ ဂန္တွာ ဝေဿဝဏဿ ဥဒကံ ဝဟန္တီ ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တာ.

မဟာသတ္တော အယောဃရေယေဝ ဝဍ္ဎိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော၊ တတ္ထေဝ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိ. ရာဇာ ပုတ္တံ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကံ ဝိဒိတွာ ‘‘ရဇ္ဇမဿ ဒဿာမီ’’တိ အမစ္စေ အာဏာပေသိ – ‘‘ပုတ္တံ မေ အာနေထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ နဂရံ အလင်္ကာရာပေတွာ သဗ္ဗာလင်္ကာရဝိဘူသိတံ မင်္ဂလဝါရဏံ အာဒါယ တတ္ထ ဂန္တွာ ကုမာရံ အလင်္ကရိတွာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓေ နိသီဒါပေတွာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကာရေတွာ ရညော ဒဿေသုံ. မဟာသတ္တော ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ တဿ သရီရသောဘံ ဩလောကေတွာ ဗလဝသိနေဟေန တံ အာလိင်္ဂိတွာ ‘‘အဇ္ဇေဝ မေ ပုတ္တံ အဘိသိဉ္စထာ’’တိ အမစ္စေ အာဏာပေသိ. မဟာသတ္တော ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘န မယှံ ရဇ္ဇေန အတ္ထော၊ အဟံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ မေ အနုဇာနာထာ’’တိ အာဟ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒုက္ခေန ဇီဝိတော လဒ္ဓေါ’’တိအာဒိ.

တတ္ထ ဒုက္ခေနာတိ၊ တာတ၊ တဝ ဘာတိကာ ဒွေ ဧကာယ ယက္ခိနိယာ ခါဒိတာ၊ တုယှံ ပန တတော အမနုဿဘယတော နိဝါရဏတ္ထံ ကတေန ဒုက္ခေန မဟတာ အာယာသေန ဇီဝိတော လဒ္ဓေါ. သံပီဠေ ပတိပေါသိတောတိ နာနာဝိဓာယ အမနုဿရက္ခာယ သမ္ဗာဓေ အယောဃရေ ဝိဇာယနကာလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သောဠသဝဿုပ္ပတ္တိယာ သမ္ဗာဓေ သံဝဍ္ဎိတောတိ အတ္ထော. အဇ္ဇေဝ၊ ပုတ္တ၊ ပဋိပဇ္ဇ၊ ကေဝလံ ဝသုဓံ ဣမန္တိ ကဉ္စနမာလာလင်္ကတဿ သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ ရတနရာသိမှိ ဌပေတွာ တီဟိ သင်္ခေဟိ အဘိသိဉ္စိယမာနော ဣမံ ကုလသန္တကံ ကေဝလံ သကလံ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ တတောယေဝ သဟ ရဋ္ဌေဟီတိ သရဋ္ဌကံ သဟ နိဂမေဟိ မဟာဂါမေဟီတိ သနိဂမံ အပရိမိတေန ပရိဝါရဇနေန သဒ္ဓိံ သဇနံ ဣမံ ဝသုဓံ မဟာပထဝိံ အဇ္ဇေဝ၊ ပုတ္တ၊ ပဋိပဇ္ဇ၊ ရဇ္ဇံ ကာရေဟီတိ အတ္ထော. ဝန္ဒိတွာ ခတ္တိယံ. အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန၊ ဣဒံ ဝစနမဗြဝိန္တိ ခတ္တိယံ ကာသိရာဇာနံ မမ ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ တဿ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဣဒံ ဝစနံ အဘာသိံ.

၂၇. ယေ ကေစိ မဟိယာ သတ္တာတိ ဣမိဿာ မဟာပထဝိယာ ယေ ကေစိ သတ္တာ နာမ. ဟီနမုက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမာတိ လာမကာ စေဝ ဥတ္တမာ စ၊ ဥဘိန္နံ ဝေမဇ္ဈေ ဘဝတ္တာ မဇ္ဈိမာ စ. သကေ ဂေဟေတိ သဗ္ဗေ တေ သကေ ဂေဟေ. သကဉာတိဘီတိ သကေဟိ ဉာတီဟိ သမ္မောဒမာနာ ဝိဿဋ္ဌာ အနုက္ကဏ္ဌိတာ ယထာဝိဘဝံ ဝဍ္ဎန္တိ.

၂၈. ဣဒံ လောကေ ဥတ္တရိယန္တိ ဣဒံ ပန ဣမသ္မိံ လောကေ အသဒိသံ၊ မယှံ ဧဝ အာဝေဏိကံ. ကိံ ပန တံ သံပီဠေ မမ ပေါသနန္တိ သမ္ဗာဓေ မမ သံဝဍ္ဎနံ. တထာ ဟိ အယောဃရမှိ သံဝဍ္ဎော၊ အပ္ပဘေ စန္ဒသူရိယေတိ စန္ဒသူရိယာနံ ပဘာရဟိတေ အယောဃရေ သံဝဍ္ဎောမှီတိ သံဝဍ္ဎော အမှိ.

၂၉. ပူတိကုဏပသမ္ပုဏ္ဏာတိ ပူတိဂန္ဓနာနပ္ပကာရကုဏပသမ္ပုဏ္ဏာ ဂူထနိရယသဒိသာ. မာတု ကုစ္ဆိတော ဇီဝိတသံသယေ ဝတ္တမာနေ ကထံ မုစ္စိတွာ နိက္ခမိတွာ. တတော ဃောရတရေတိ တတောပိ ဂဗ္ဘဝါသတော ဒါရုဏတရေ၊ အဝိဿဋ္ဌဝါသေန ဒုက္ခေ. ပက္ခိတ္တယောဃရေတိ ပက္ခိတ္တော အယောဃရေ၊ ဗန္ဓနာဂါရေ ဌပိတော ဝိယ အဟောသိန္တိ ဒဿေတိ.

၃၀. ယဒိဟန္တိ ဧတ္ထ ယဒီတိ နိပါတမတ္တံ. တာဒိသန္တိ ယာဒိသံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တံ၊ တာဒိသံ ပရမဒါရုဏံ ဒုက္ခံ ပတွာ အဟံ ရဇ္ဇေသု ယဒိ ရဇ္ဇာမိ ယဒိ ရမိဿာမိ၊ ဧဝံ သန္တေ ပါပါနံ လာမကာနံ နိဟီနပုရိသာနံ ဥတ္တမော နိဟီနတမော သိယံ.

၃၁. ဥက္ကဏ္ဌိတောမှိ ကာယေနာတိ အပရိမုတ္တဂဗ္ဘဝါသာဒိနာ ပူတိကာယေန ဥက္ကဏ္ဌိတော နိဗ္ဗိန္နော အမှိ. ရဇ္ဇေနမှိ အနတ္ထိကောတိ ရဇ္ဇေနပိ အနတ္ထိကော အမှိ. ယက္ခိနိယာ ဟတ္ထတော မုတ္တောပိ ဟိ နာဟံ အဇရာမရော၊ ကိံ မေ ရဇ္ဇေန၊ ရဇ္ဇဉှိ နာမ သဗ္ဗေသံ အနတ္ထာနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနံ၊ တတ္ထ ဌိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဒုန္နိက္ခမံ ဟောတိ၊ တသ္မာ တံ အနုပဂန္တွာ နိဗ္ဗုတိံ ပရိယေသိဿံ၊ ယတ္ထ မံ မစ္စု န မဒ္ဒိယေတိ ယတ္ထ ဌိတံ မံ မဟာသေနော မစ္စုရာဇာ န မဒ္ဒိယေ န ဩတ္ထရေယျ န အဘိဘဝေယျ၊ တံ နိဗ္ဗုတိံ အမတမဟာနိဗ္ဗာနံ ပရိယေသိဿာမီတိ.

၃၂. ဧဝါဟံ စိန္တယိတွာနာတိ ဧဝံ ဣမိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန နာနပ္ပကာရံ သံသာရေ အာဒီနဝံ ပစ္စဝေက္ခဏေန နိဗ္ဗာနေ အာနိသံသဒဿနေန စ ယောနိသော စိန္တေတွာ. ဝိရဝန္တေ မဟာဇနေတိ မယာ ဝိပ္ပယောဂဒုက္ခာသဟနေန ဝိရဝန္တေ ပရိဒေဝန္တေ မာတာပိတုပ္ပမုခေ မဟန္တေ ဇနေ. နာဂေါဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာတိ ယထာ နာမ မဟာဗလော ဟတ္ထိနာဂေါ ဒုဗ္ဗလတရံ ရဇ္ဇုဗန္ဓနံ သုခေနေဝ ဆိန္ဒတိ၊ ဧဝမေဝ ဉာတိသင်္ဂါဒိဘေဒဿ တသ္မိံ ဇနေ တဏှာဗန္ဓနဿ ဆိန္ဒနေန ဗန္ဓနံ ဆေတွာ ကာနနသင်္ခါတံ မဟာဝနံ ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂမနဝသေန ပါဝိသိံ. ဩသာနဂါထာ ဝုတ္တတ္ထာ ဧဝ.

တတ္ထ စ မဟာသတ္တော အတ္တနော ပဗ္ဗဇ္ဇာဓိပ္ပါယံ ဇာနိတွာ ‘‘တာတ၊ ကိံကာရဏာ ပဗ္ဗဇသီ’’တိ ရညာ ဝုတ္တော ‘‘ဒေဝ၊ အဟံ မာတုကုစ္ဆိမှိ ဒသ မာသေ ဂူထနိရယေ ဝိယ ဝသိတွာ မာတု ကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တော ယက္ခိနိယာ ဘယေန သောဠသဝဿာနိ ဗန္ဓနာဂါရေ ဝသန္တော ဗဟိ ဩလောကေတုမ္ပိ န လဘိံ၊ ဥဿဒနိရယေ ပက္ခိတ္တော ဝိယ အဟောသိံ၊ ယက္ခိနိတော မုတ္တောပိ အဇရာမရော န ဟောမိ၊ မစ္စု နာမေသ န သက္ကာ ကေနစိ ဇိနိတုံ၊ ဘဝေ ဥက္ကဏ္ဌိတောမှိ၊ ယာဝ မေ ဗျာဓိဇရာမရဏာနိ နာဂစ္ဆန္တိ၊ တာဝဒေဝ ပဗ္ဗဇိတွာ ဓမ္မံ စရိဿာမိ၊ အလံ မေ ရဇ္ဇေန၊ အနုဇာနာဟိ မံ၊ ဒေဝ၊ ပဗ္ဗဇိတု’’န္တိ ဝတွာ –

‘‘ယမေကရတ္တိံ ပဌမံ၊ ဂဗ္ဘေ ဝသတိ မာဏဝေါ၊

အဗ္ဘုဋ္ဌိတောဝ သော ယာတိ၊ သ ဂစ္ဆံ န နိဝတ္တတီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၆၃) –

အာဒိနာ စတုဝီသတိယာ ဂါထာဟိ ပိတု ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ တုမှာကံ ရဇ္ဇံ တုမှာကမေဝ ဟောတု၊ န မယှံ ဣမိနာ အတ္ထော၊ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ကထေန္တေယေဝ ဗျာဓိဇရာမရဏာနိ အာဂစ္ဆေယျုံ၊ တိဋ္ဌထ တုမှေ’’တိ ဝတွာ အယဒါမံ ဆိန္ဒိတွာ မတ္တဟတ္ထီ ဝိယ၊ ကဉ္စနပဉ္ဇရံ ဘိန္ဒိတွာ သီဟပေါတကော ဝိယ၊ ကာမေ ပဟာယ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ နိက္ခမိ. အထဿ ပိတာ ‘‘အယံ နာမ ကုမာရော ပဗ္ဗဇိတုကာမော၊ ကိမင်္ဂံ ပနာဟံ၊ မမာပိ ရဇ္ဇေန အတ္ထော နတ္ထီ’’တိ ရဇ္ဇံ ပဟာယ တေန သဒ္ဓိံ ဧဝ နိက္ခမိ. တသ္မိံ နိက္ခမန္တေ ဒေဝီပိ အမစ္စာပိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာဒယောပီတိ သကလနဂရဝါသိနော ဘောဂေ ဆဍ္ဍေတွာ နိက္ခမိံသု. သမာဂမော မဟာ အဟောသိ၊ ပရိသာ ဒွါဒသယောဇနိကာ ဇာတာ၊ တေ အာဒါယ မဟာသတ္တော ဟိမဝန္တံ ပါဝိသိ.

သက္ကော ဒေဝရာဇာ တဿ နိက္ခန္တဘာဝံ ဉတွာ ဝိဿကမ္မံ ပေသေတွာ ဒွါဒသယောဇနာယာမံ သတ္တယောဇနဝိတ္ထာရံ အဿမပဒံ ကာရေသိ၊ သဗ္ဗေ စ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ ပဋိယာဒါပေသိ. ဣဓ မဟာသတ္တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ဩဝါဒဒါနဉ္စ ဗြဟ္မလောကပရာယနတာ စ ပရိသာယ သမ္မာ ပဋိပတ္တိ စ သဗ္ဗာ မဟာဂေါဝိန္ဒစရိယာယံ (စရိယာ. ၁.၃၇ အာဒယော) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တဒါ မာတာပိတရော မဟာရာဇကုလာနိ အဟေသုံ၊ ပရိသာ ဗုဒ္ဓပရိသာ၊ အယောဃရပဏ္ဍိတော လောကနာထော.

တဿ သေသပါရမိနိဒ္ဓါရဏာ အာနုဘာဝဝိဘာဝနာ စ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.

အယောဃရစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ဘိသစရိယာဝဏ္ဏနာ

၃၄. စတုတ္ထေ ယဒါ ဟောမိ၊ ကာသီနံ ပုရဝရုတ္တမေတိ ‘‘ကာသီ’’တိ ဗဟုဝစနဝသေန လဒ္ဓဝေါဟာရဿ ရဋ္ဌဿ နဂရဝရေ ဗာရာဏသိယံ ယသ္မိံ ကာလေ ဇာတသံဝဍ္ဎော ဟုတွာ ဝသာမီတိ အတ္ထော. ဘဂိနီ စ ဘာတရော သတ္တ၊ နိဗ္ဗတ္တာ သောတ္တိယေ ကုလေတိ ဥပကဉ္စနာဒယော ဆ အဟဉ္စာတိ ဘာတရော သတ္တ သဗ္ဗကနိဋ္ဌာ ကဉ္စနဒေဝီ နာမ ဘဂိနီ စာတိ သဗ္ဗေ မယံ အဋ္ဌ ဇနာ မန္တဇ္ဈေနနိရတတာယ သောတ္တိယေ ဥဒိတောဒိတေ မဟတိ ဗြာဟ္မဏကုလေ တဒါ နိဗ္ဗတ္တာ ဇာတာတိ အတ္ထော.

၃၅. ဗောဓိသတ္တော ဟိ တဒါ ဗာရာဏသိယံ အသီတိကောဋိဝိဘဝဿ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ‘‘ကဉ္စနကုမာရော’’တိ နာမံ ကရိံသု. အထဿ ပဒသာ ဝိစရဏကာလေ အပရော ပုတ္တော ဝိဇာယိ. ‘‘ဥပကဉ္စနကုမာရော’’တိဿ နာမံ ကရိံသု. တတော ပဋ္ဌာယ မဟာသတ္တံ ‘‘မဟာကဉ္စနကုမာရော’’တိ သမုဒါစရန္တိ. ဧဝံ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ ပုတ္တာ အဟေသုံ. သဗ္ဗကနိဋ္ဌာ ပန ဧကာ ဓီတာ. တဿာ ‘‘ကဉ္စနဒေဝီ’’တိ နာမံ ကရိံသု. မဟာသတ္တော ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလံ ဂန္တွာ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဟေတွာ ပစ္စာဂဉ္ဆိ.

အထ နံ မာတာပိတရော ဃရာဝါသေန ဗန္ဓိတုကာမာ ‘‘အတ္တနော သမာနဇာတိကုလတော တေ ဒါရိကံ အာနေဿာမာ’’တိ ဝဒိံသု. သော ‘‘အမ္မ၊ တာတ၊ န မယှံ ဃရာဝါသေန အတ္ထော. မယှဉှိ သဗ္ဗော လောကသန္နိဝါသော အာဒိတ္တော ဝိယ သပ္ပဋိဘယော၊ ဗန္ဓနာဂါရံ ဝိယ ပလိဗုဒ္ဓနံ၊ ဥက္ကာရဘူမိ ဝိယ ဇိဂုစ္ဆော ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ၊ န မေ စိတ္တံ ကာမေသု ရဇ္ဇတိ၊ အညေ ဝေါ ပုတ္တာ အတ္ထိ၊ တေ ဃရာဝါသေန နိမန္တေထာ’’တိ ဝတွာ ပုနပ္ပုနံ ယာစိတောပိ သဟာယေဟိ ယာစာပိတောပိ န ဣစ္ဆိ၊ အထ နံ သဟာယာ ‘‘သမ္မ၊ ကိံ ပန တွံ ပတ္ထယန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဣစ္ဆသီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သော တေသံ အတ္တနော နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယံ အာရောစေသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧတေသံ ပုဗ္ဗဇော အာသိ’’န္တိအာဒိ.

တတ္ထ ဧတေသံ ပုဗ္ဗဇော အာသိန္တိ ဧတေသံ ဥပကဉ္စနကာဒီနံ သတ္တန္နံ ဇေဋ္ဌဘာတိကော အဟံ တဒါ အဟောသိံ. ဟိရီသုက္ကမုပါဂတောတိ သုက္ကဝိပါကတ္တာ သန္တာနဿ ဝိသောဓနတော စ သုက္ကံ ပါပဇိဂုစ္ဆနလက္ခဏံ ဟိရိံ ဘုသံ အာဂတော၊ အတိဝိယ ပါပံ ဇိဂုစ္ဆန္တော အာသိန္တိ အတ္ထော. ဘဝံ ဒိသွာန ဘယတော၊ နေက္ခမ္မာဘိရတော အဟန္တိ ကာမဘဝါဒီနံ ဝသေန သဗ္ဗံ ဘဝံ ပက္ခန္ဒိတုံ အာဂစ္ဆန္တံ စဏ္ဍဟတ္ထိံ ဝိယ၊ ဟိံသိတုံ အာဂစ္ဆန္တံ ဥက္ခိတ္တာသိကံ ဝဓကံ ဝိယ၊ သီဟံ ဝိယ၊ ယက္ခံ ဝိယ၊ ရက္ခသံ ဝိယ၊ ဃောရဝိသံ ဝိယ၊ အာသိဝိသံ ဝိယ၊ အာဒိတ္တံ အင်္ဂါရံ ဝိယ၊ သပ္ပဋိဘယံ ဘယာနကဘာဝတော ပဿိတွာ တတော မုစ္စနတ္ထဉ္စ ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိရတော ပဗ္ဗဇိတွာ ‘‘ကထံ နု ခေါ ဓမ္မစရိယံ သမ္မာပဋိပတ္တိံ ပူရေယျံ၊ ဈာနသမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေယျ’’န္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇာကုသလဓမ္မပဌမဇ္ဈာနာဒိအဘိရတော တဒါ အဟံ အာသိန္တိ အတ္ထော.

၃၆. ပဟိတာတိ မာတာပိတူဟိ ပေသိတာ. ဧကမာနသာတိ သမာနဇ္ဈာသယာ ပုဗ္ဗေ မယာ ဧကစ္ဆန္ဒာ မနာပစာရိနော မာတာပိတူဟိ ပဟိတတ္တာ ပန မမ ပဋိက္ကူလံ အမနာပံ ဝဒန္တာ. ကာမေဟိ မံ နိမန္တေန္တီတိ မဟာပိတူဟိ ဝါ ဧကမာနသာ ကာမေဟိ မံ နိမန္တေန္တိ. ကုလဝံသံ ဓာရေဟီတိ ဃရာဝါသံ သဏ္ဌပေန္တော အတ္တနော ကုလဝံသံ ဓာရေဟိ ပတိဋ္ဌပေဟီတိ ကာမေဟိ မံ နိမန္တေသုန္တိ အတ္ထော.

၃၇. ယံ တေသံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ တေသံ မမ ပိယသဟာယာနံ ယံ ဝစနံ ဝုတ္တံ. ဂိဟိဓမ္မေ သုခါဝဟန္တိ ဂိဟိဘာဝေ သတိ ဂဟဋ္ဌဘာဝေ ဌိတဿ ပုရိသဿ ဉာယာနုဂတတ္တာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဿ သမ္ပရာယိကဿ စ သုခဿ အာဝဟနတော သုခါဝဟံ. တံ မေ အဟောသိ ကဌိနန္တိ တံ တေသံ မယှံ သဟာယာနံ မာတာပိတူနဉ္စ ဝစနံ ဧကန္တေနေဝ နေက္ခမ္မာဘိရတတ္တာ အမနာပဘာဝေန မေ ကဌိနံ ဖရုသံ ဒိဝသံ သန္တတ္တဖာလသဒိသံ ဥဘောပိ ကဏ္ဏေ ဈာပေန္တံ ဝိယ အဟောသိ.

၃၈. တေ မံ တဒါ ဥက္ခိပန္တန္တိ တေ မယှံ သဟာယာ မာတာပိတူဟိ အတ္တနော စ ဥပနိမန္တနဝသေန အနေကဝါရံ ဥပနီယမာနေ ကာမေ ဥဒ္ဓမုဒ္ဓံ ခိပန္တံ ဆဍ္ဍေန္တံ ပဋိက္ခိပန္တံ မံ ပုစ္ဆိံသု. ပတ္ထိတံ မမာတိ ဣတော ဝိသုဒ္ဓတရံ ကိံ နု ခေါ ဣမိနာ ပတ္ထိတန္တိ မယာ အဘိပတ္ထိတံ မမ တံ ပတ္ထနံ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘ကိံ တွံ ပတ္ထယသေ၊ သမ္မ၊ ယဒိ ကာမေ န ဘုဉ္ဇသီ’’တိ.

၃၉. အတ္ထကာမောတိ အတ္တနော အတ္ထကာမော၊ ပါပဘီရူတိ အတ္ထော. ‘‘အတ္တကာမော’’တိပိ ပါဠိ. ဟိတေသိနန္တိ မယှံ ဟိတေသီနံ ပိယသဟာယာနံ. ကေစိ ‘‘အတ္ထကာမဟိတေသိန’’န္တိ ပဌန္တိ၊ တံ န သုန္ဒရံ.

၄၀. ပိတု မာတု စ သာဝယုန္တိ တေ မယှံ သဟာယာ အနိဝတ္တနီယံ မမ ပဗ္ဗဇ္ဇာဆန္ဒံ ဝိဒိတွာ ပဗ္ဗဇိတုကာမတာဒီပကံ မယှံ ဝစနံ ပိတု မာတု စ သာဝေသုံ. ‘‘ယဂ္ဃေ၊ အမ္မတာတာ၊ ဇာနာထ၊ ဧကန္တေနေဝ မဟာကဉ္စနကုမာရော ပဗ္ဗဇိဿတိ၊ န သော သက္ကာ ကေနစိ ဥပါယေန ကာမေသု ဥပနေတု’’န္တိ အဝေါစုံ. မာတာပိတာ ဧဝမာဟူတိ တဒါ မယှံ မာတာပိတရော မမ သဟာယေဟိ ဝုတ္တံ မမ ဝစနံ သုတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘သဗ္ဗေဝ ပဗ္ဗဇာမ၊ ဘော’’တိ၊ ယဒိ မဟာကဉ္စနကုမာရဿ နေက္ခမ္မံ အဘိရုစိတံ၊ ယံ တဿ အဘိရုစိတံ၊ တဒမှာကမ္ပိ အဘိရုစိတမေဝ၊ တသ္မာ သဗ္ဗေဝ ပဗ္ဗဇာမ၊ ဘောတိ. ‘‘ဘော’’တိ တေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ အာလပနံ. ‘‘ပဗ္ဗဇာမ ခေါ’’တိပိ ပါဌော၊ ပဗ္ဗဇာမ ဧဝါတိ အတ္ထော. မဟာသတ္တဿ ဟိ ပဗ္ဗဇ္ဇာဆန္ဒံ ဝိဒိတွာ ဥပကဉ္စနာဒယော ဆ ဘာတရော ဘဂိနီ စ ကဉ္စနဒေဝီ ပဗ္ဗဇိတုကာမာဝ အဟေသုံ၊ တေန တေပိ မာတာပိတူဟိ ဃရာဝါသေန နိမန္တိယမာနာ န ဣစ္ဆိံသုယေဝ. တသ္မာ ဧဝမာဟံသု ‘‘သဗ္ဗေဝ ပဗ္ဗဇာမ၊ ဘော’’တိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မဟာသတ္တံ မာတာပိတရော ပက္ကောသိတွာ အတ္တနောပိ အဓိပ္ပါယံ တဿ အာစိက္ခိတွာ ‘‘တာတ၊ ယဒိ ပဗ္ဗဇိတုကာမောသိ၊ အသီတိကောဋိဓနံ တဝ သန္တကံ ယထာသုခံ ဝိဿဇ္ဇေဟီ’’တိ အာဟံသု. အထ နံ မဟာပုရိသော ကပဏဒ္ဓိကာဒီနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ ဟိမဝန္တံ ပါဝိသိ. တေန သဒ္ဓိံ မာတာပိတရော ဆ ဘာတရော စ ဘဂိနီ စ ဧကော ဒါသော ဧကာ ဒါသီ ဧကော စ သဟာယော ဃရာဝါသံ ပဟာယ အဂမံသု. တေန ဝုတ္တံ –

၄၁. ‘‘ဥဘော မာတာ ပိတာ မယှံ၊ ဘဂိနီ စ သတ္တ ဘာတရော၊

အမိတဓနံ ဆဍ္ဍယိတွာ၊ ပဝိသိမှာ မဟာဝန’’န္တိ.

ဇာတကဋ္ဌကထာယံ (ဇာ. အဋ္ဌ. ၄.၁၄.၇၇ ဘိသဇာတကဝဏ္ဏနာ) ပန ‘‘မာတာပိတူသု ကာလံကတေသု တေသံ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ကတွာ မဟာသတ္တော မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ဧဝံ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ စ တေ ဗောဓိသတ္တပ္ပမုခါ ဧကံ ပဒုမသရံ နိဿာယ ရမဏီယေ ဘူမိဘာဂေ အဿမံ ကတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝနမူလဖလာဟာရာ ယာပယိံသု. တေသု ဥပကဉ္စနာဒယော အဋ္ဌ ဇနာ ဝါရေန ဖလာဖလံ အာဟရိတွာ ဧကသ္မိံ ပါသာဏဖလကေ အတ္တနော ဣတရေသဉ္စ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဃဏ္ဋိသညံ ဒတွာ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသံ အာဒါယ ဝသနဋ္ဌာနံ ပဝိသန္တိ. သေသာပိ ဃဏ္ဋိသညာယ ပဏ္ဏသာလတော နိက္ခမိတွာ အတ္တနော အတ္တနော ပါပုဏနကောဋ္ဌာသံ အာဒါယ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တိ.

အပရဘာဂေ ဘိသာနိ အာဟရိတွာ တထေဝ ခါဒန္တိ. တတ္ထ တေ ဃောရတပါ ပရမဓိတိန္ဒြိယာ ကသိဏပရိကမ္မံ ကရောန္တာ ဝိဟရိံသု. အထ နေသံ သီလတေဇေန သက္ကဿ ဘဝနံ ကမ္ပိ. သက္ကော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘ဣမေ ဣသယော ဝီမံသိဿာမီ’’တိ အတ္တနော အာနုဘာဝေန မဟာသတ္တဿ ကောဋ္ဌာသေ တယော ဒိဝသေ အန္တရဓာပေသိ. မဟာသတ္တော ပဌမဒိဝသေ ကောဋ္ဌာသံ အဒိသွာ ‘‘မမ ကောဋ္ဌာသော ပမုဋ္ဌော ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေသိ. ဒုတိယဒိဝသေ ‘‘မမ ဒေါသေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ပဏာမနဝသေန မမ ကောဋ္ဌာသံ န ဌပိတံ မညေ’’တိ စိန္တေသိ. တတိယဒိဝသေ ‘‘တံ ကာရဏံ သုတွာ ခမာပေဿာမီ’’တိ သာယနှသမယေ ဃဏ္ဋိသညံ ဒတွာ တာယ သညာယ သဗ္ဗေသု သန္နိပတိတေသု တမတ္ထံ အာရောစေတွာ တီသုပိ ဒိဝသေသု တေဟိ ဇေဋ္ဌကောဋ္ဌာသဿ ဌပိတဘာဝံ သုတွာ ‘‘တုမှေဟိ မယှံ ကောဋ္ဌာသော ဌပိတော၊ မယာ ပန န လဒ္ဓေါ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ အာဟ. တံ သုတွာ သဗ္ဗေဝ သံဝေဂပ္ပတ္တာ အဟေသုံ.

တသ္မိံ အဿမေ ရုက္ခဒေဝတာပိ အတ္တနော ဘဝနတော ဩတရိတွာ တေသံ သန္တိကေ နိသီဒိ. မနုဿာနံ ဟတ္ထတော ပလာယိတွာ အရညံ ပဝိဋ္ဌော ဧကော ဝါရဏော အဟိတုဏ္ဍိကဟတ္ထတော ပလာယိတွာ မုတ္တော သပ္ပကီဠာပနကော ဧကော ဝါနရော စ တေဟိ ဣသီဟိ ကတပရိစယာ တဒါ တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. သက္ကောပိ ‘‘ဣသိဂဏံ ပရိဂ္ဂဏှိဿာမီ’’တိ အဒိဿမာနကာယော တတ္ထေဝ အဋ္ဌာသိ. တသ္မိဉ္စ ခဏေ ဗောဓိသတ္တဿ ကနိဋ္ဌော ဥပကဉ္စနတာပသော ဥဋ္ဌာယ ဗောဓိသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ သေသာနံ အပစိတိံ ဒဿေတွာ ‘‘အဟံ သညံ ပဋ္ဌပေတွာ အတ္တာနညေဝ သောဓေတုံ လဘာမီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ၊ လဘသီ’’တိ ဝုတ္တေ ဣသိဂဏမဇ္ဈေ ဌတွာ သပထံ ကရောန္တော –

‘‘အဿံ ဂဝံ ရဇတံ ဇာတရူပံ၊ ဘရိယဉ္စ သော ဣဓ လဘတံ မနာပံ၊

ပုတ္တေဟိ ဒါရေဟိ သမင်္ဂိ ဟောတု၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၄.၇၈) –

ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ. ဣမဉှိ သော ‘‘ယတ္တကာနိ ပိယဝတ္ထူနိ ဟောန္တိ၊ တေဟိ ဝိပ္ပယောဂေ တတ္တကာနိ ဒုက္ခာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ ဝတ္ထုကာမေ ဂရဟန္တော အာဟ.

တံ သုတွာ ဣသိဂဏော ‘‘မာရိသ၊ မာ ကထယ၊ အတိဘာရိယော တေ သပထော’’တိ ကဏ္ဏေ ပိဒဟိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ‘‘အတိဘာရိယော တေ သပထော၊ န၊ တွံ တာတ၊ ဂဏှသိ၊ တဝ ပတ္တာသနေ နိသီဒါ’’တိ အာဟ. သေသာပိ သပထံ ကရောန္တာ ယထာက္ကမံ –

‘‘မာလဉ္စ သော ကာသိကစန္ဒနဉ္စ၊ ဓာရေတု ပုတ္တဿ ဗဟူ ဘဝန္တု၊

ကာမေသု တိဗ္ဗံ ကုရုတံ အပေက္ခံ၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသိ.

‘‘ပဟူတဓညော ကသိမာ ယသဿီ၊ ပုတ္တေ ဂိဟီ ဓနိမာ သဗ္ဗကာမေ၊

ဝယံ အပဿံ ဃရမာဝသာတု၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသိ.

‘‘သော ခတ္တိယော ဟောတု ပသယှကာရီ၊ ရာဇာဘိရာဇာ ဗလဝါ ယသဿီ၊

သစာတုရန္တံ မဟိမာဝသာတု၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသိ.

‘‘သော ဗြာဟ္မဏော ဟောတု အဝီတရာဂေါ၊ မုဟုတ္တနက္ခတ္တပထေသု ယုတ္တော၊

ပူဇေတု နံ ရဋ္ဌပတီ ယသဿီ၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသိ.

‘‘အဇ္ဈာယကံ သဗ္ဗသမန္တဝေဒံ၊ တပဿိနံ မညတု သဗ္ဗလောကော၊

ပူဇေန္တု နံ ဇာနပဒါ သမေစ္စ၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသိ.

‘‘စတုဿဒံ ဂါမဝရံ သမိဒ္ဓံ၊ ဒိန္နဉှိ သော ဘုဉ္ဇတု ဝါသဝေန၊

အဝီတရာဂေါ မရဏံ ဥပေတု၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသိ.

‘‘သော ဂါမဏီ ဟောတု သဟာယမဇ္ဈေ၊ နစ္စေဟိ ဂီတေဟိ ပမောဒမာနော၊

သော ရာဇတော ဗျသနမာလတ္ထ ကိဉ္စိ၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသိ.

‘‘တံ ဧကရာဇာ ပထဝိံ ဝိဇေတွာ၊ ဣတ္ထီသဟဿဿ ဌပေတု အဂ္ဂေ၊

သီမန္တိနီနံ ပဝရာ ဘဝါတု၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယာ အဟာသိ.

‘‘ဣသီနဉှိ သာ သဗ္ဗသမာဂတာနံ၊ ဘုဉ္ဇေယျ သာဒုံ အဝိကမ္ပမာနာ၊

စရာတု လာဘေန ဝိကတ္ထမာနာ၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟဏ ယာ အဟာသိ.

‘‘အာဝါသိကော ဟောတု မဟာဝိဟာရေ၊ နဝကမ္မိကော ဟောတု ဂဇင်္ဂလာယံ၊

အာလောကသန္ဓိံ ဒိဝသံ ကရောတု၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသိ.

‘‘သော ဗဇ္ဈတံ ပါသသတေဟိ ဆမှိ၊ ရမ္မာ ဝနာ နီယတု ရာဇဓာနိံ၊

တုတ္တေဟိ သော ဟညတု ပါစနေဟိ၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသိ.

‘‘အလက္ကမာလီ တိပုကဏ္ဏပိဋ္ဌော၊ လဋ္ဌီဟတော သပ္ပမုခံ ဥပေတု၊

သကစ္ဆဗန္ဓော ဝိသိခံ စရာတု၊ ဘိသာနိ တေ ဗြာဟ္မဏ ယော အဟာသီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၄.၇၉-၉၀) –

ဣမာ ဂါထာယော အဝေါစုံ.

တတ္ထ တိဗ္ဗန္တိ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေသု ဗဟလံ အပေက္ခံ ကရောတု. ကသိမာတိ သမ္ပန္နကသိကမ္မော. ပုတ္တေ ဂိဟီ ဓနိမာ သဗ္ဗကာမေတိ ပုတ္တေ လဘတု၊ ဂိဟီ ဟောတု၊ သတ္တဝိဓေန ဓနေန ဓနိမာ ဟောတု၊ ရူပါဒိဘေဒေ သဗ္ဗကာမေ လဘတု. ဝယံ အပဿန္တိ မဟလ္လကကာလေပိ အပဗ္ဗဇိတွာ အတ္တနော ဝယံ အပဿန္တော ပဉ္စကာမဂုဏသမိဒ္ဓံ ဃရမေဝ အာဝသတု. ရာဇာဘိရာဇာတိ ရာဇူနံ အန္တရေ အတိရာဇာ. အဝီတရာဂေါတိ ပုရောဟိတဋ္ဌာနတဏှာယ သတဏှော. တပဿိနန္တိ တပသီလံ၊ သီလသမ္ပန္နောတိ နံ မညတု. စတုဿဒန္တိ အာကိဏ္ဏမနုဿတာယ မနုဿေဟိ ပဟူတဓညတာယ ဓညေန သုလဘဒါရုတာယ ဒါရူဟိ သမ္ပန္နောဒကတာယ ဥဒကေနာတိ စတူဟိ ဥဿန္နံ. ဝါသဝေနာတိ ဝါသဝေန ဒိန္နံ ဝိယ အစလံ၊ ဝါသဝတော လဒ္ဓဝရာနုဘာဝေနေဝ ရာဇာနံ အာရာဓေတွာ တေန ဒိန္နန္တိပိ အတ္ထော. အဝီတရာဂေါတိ အဝိဂတရာဂေါ ကဒ္ဒမေ သူကရော ဝိယ ကာမပင်္ကေ နိမုဂ္ဂေါဝ ဟောတု.

ဂါမဏီတိ ဂါမဇေဋ္ဌကော. တန္တိ တံ ဣတ္ထိံ. ဧကရာဇာတိ အဂ္ဂရာဇာ. ဣတ္ထီသဟဿဿာတိ ဝစနမဋ္ဌတာယ ဝုတ္တံ. သောဠသန္နံ ဣတ္ထိသဟဿာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေတူတိ အတ္ထော. သီမန္တိနီနန္တိ သီမန္တဓရာနံ၊ ဣတ္ထီနန္တိ အတ္ထော. သဗ္ဗသမာဂတာနန္တိ သဗ္ဗေသံ သန္နိပတိတာနံ မဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ. အဝိကမ္ပမာနာတိ အနောသက္ကမာနာ သာဒုရသံ ဘုဉ္ဇတူတိ အတ္ထော. စရာတု လာဘေန ဝိကတ္ထမာနာတိ လာဘဟေတု သိင်္ဂါရဝေသံ ဂဟေတွာ လာဘံ ဥပ္ပါဒေတုံ စရတု. အာဝါသိကောတိ အာဝါသဇဂ္ဂနကော. ဂဇင်္ဂလာယန္တိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. တတ္ထ ကိရ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရာ သုလဘာ. အာလောကသန္ဓိံ ဒိဝသန္တိ ဧကဒိဝသေန ဧကမေဝ ဝါတပါနံ ကရောတု. သော ကိရ ဒေဝပုတ္တော ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဂဇင်္ဂလနဂရံ နိဿာယ ယောဇနိကေ မဟာဝိဟာရေ အာဝါသိကော သင်္ဃတ္ထေရော ဟုတွာ ဇိဏ္ဏေ ဝိဟာရေ နဝကမ္မာနိ ကရောန္တောဝ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝိ၊ တံ သန္ဓာယာဟ.

ပါသသတေဟီတိ ဗဟူဟိ ပါသေဟိ. ဆမှီတိ စတူသု ပါဒေသု ဂီဝါယ ကဋိဘာဂေ စာတိ ဆသု ဌာနေသု. တုတ္တေဟီတိ ဒွိကဏ္ဋကာဟိ ဒီဃလဋ္ဌီဟိ. ပါစနေဟီတိ ရဿပါစနေဟိ၊ အင်္ကုသကေဟိ ဝါ. အလက္ကမာလီတိ အဟိတုဏ္ဍိကေန ကဏ္ဌေ ပရိက္ခိပိတွာ ဌပိတာယ အလက္ကမာလာယ သမန္နာဂတော. တိပုကဏ္ဏပိဋ္ဌောတိ တိပုပိဠန္ဓနေန ပိဠန္ဓိတပိဋ္ဌိကဏ္ဏော ကဏ္ဏပိဋ္ဌော. လဋ္ဌိဟတောတိ သပ္ပကီဠာပနံ သိက္ခာပယမာနော လဋ္ဌိယာ ဟတော ဟုတွာ. သဗ္ဗံ တေ ကာမဘောဂံ ဃရာဝါသံ အတ္တနာ အတ္တနာ အနုဘူတဒုက္ခဉ္စ ဇိဂုစ္ဆန္တာ တထာ တထာ သပထံ ကရောန္တာ ဧဝမာဟံသု.

အထ ဗောဓိသတ္တော ‘‘သဗ္ဗေဟိ ဣမေဟိ သပထော ကတော၊ မယာပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ သပထံ ကရောန္တော –

‘‘ယော ဝေ အနဋ္ဌံဝ နဋ္ဌန္တိ စာဟ၊ ကာမေဝ သော လဘတံ ဘုဉ္ဇတဉ္စ၊