၂. သောမနဿစရိယာဝဏ္ဏနာ

၇. ဒုတိယေ ဣန္ဒပတ္ထေ ပုရုတ္တမေတိ ဧဝံနာမကေ နဂရဝရေ. ကာမိတောတိ မာတာပိတုအာဒီဟိ ‘‘အဟော ဝတ ဧကော ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ ဧဝံ စိရကာလေ ပတ္ထိတော. ဒယိတောတိ ပိယာယိတော. သောမနဿောတိ ဝိဿုတောတိ ‘‘သောမနဿော’’တိ ဧဝံ ပကာသနာမော.

၈. သီလဝါတိ ဒသကုသလကမ္မပထသီလေန စေဝ အာစာရသီလေန စ သမန္နာဂတော. ဂုဏသမ္ပန္နောတိ သဒ္ဓါဗာဟုသစ္စာဒိဂုဏေဟိ ဥပေတော၊ ပရိပုဏ္ဏော ဝါ. ကလျာဏပဋိဘာနဝါတိ တံတံဣတိကတ္တဗ္ဗသာဓနေန ဥပါယကောသလ္လသင်္ခါတေန စ သုန္ဒရေန ပဋိဘာနေန သမန္နာဂတော. ဝုဍ္ဎာပစာယီတိ မာတာပိတရော ကုလေ ဇေဋ္ဌာတိ ဧဝံ ယေ ဇာတိဝုဍ္ဎာ၊ ယေ စ သီလာဒိဂုဏေဟိ ဝုဍ္ဎာ၊ တေသံ အပစာယနသီလော. ဟိရီမာတိ ပါပဇိဂုစ္ဆနလက္ခဏာယ ဟိရိယာ သမန္နာဂတော. သင်္ဂဟေသု စ ကောဝိဒေါတိ ဒါနပိယဝစနအတ္ထစရိယာသမာနတ္တတာသင်္ခါတေဟိ စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ ယထာရဟံ သတ္တာနံ သင်္ဂဏှနေသု ကုသလော. ဧဝရူပေါ ရေဏုဿ နာမ ကုရုရာဇဿ ပုတ္တော သောမနဿောတိ ဝိဿုတော ယဒါ ဟောမီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၉. တဿ ရညော ပတိကရောတိ တေန ကုရုရာဇေန ပတိ အဘိက္ခဏံ ဥပကတ္တဗ္ဗဘာဝေန ပတိကရော ဝလ္လဘော. ကုဟကတာပသောတိ အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနလက္ခဏေန ကောဟညေန ဇီဝိတကပ္ပနကော ဧကော တာပသော၊ တဿ ရညော သက္ကာတဗ္ဗော အဟောသိ. အာရာမန္တိ ဖလာရာမံ၊ ယတ္ထ ဧဠာလုကလာဗုကုမ္ဘဏ္ဍတိပုသာဒိဝလ္လိဖလာနိ စေဝ တဏ္ဍုလေယျကာဒိသာကဉ္စ ရောပီယတိ. မာလာဝစ္ဆန္တိ ဇာတိအတိမုတ္တကာဒိပုပ္ဖဂစ္ဆံ၊ တေန ပုပ္ဖါရာမံ ဒဿေတိ. ဧတ္ထ စ အာရာမံ ကတွာ တတ္ထ မာလာဝစ္ဆဉ္စ ယထာဝုတ္တဖလဝစ္ဆဉ္စ ရောပေတွာ တတော လဒ္ဓဓနံ သံဟရိတွာ ဌပေန္တော ဇီဝတီတိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ – တဒါ မဟာရက္ခိတော နာမ တာပသော ပဉ္စသတတာပသပရိဝါရော ဟိမဝန္တေ ဝသိတွာ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ ဇနပဒစာရိကံ စရန္တော ဣန္ဒပတ္ထနဂရံ ပတွာ ရာဇုယျာနေ ဝသိတွာ သပရိသော ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ရာဇဒွါရံ ပါပုဏိ. ရာဇာ ဣသိဂဏံ ဒိသွာ ဣရိယာပထေ ပသန္နော အလင်္ကတမဟာတလေ နိသီဒါပေတွာ ပဏီတေနာဟာရေန ပရိဝိသိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမံ ဝဿာရတ္တံ မမ ဥယျာနေယေဝ ဝသထာ’’တိ ဝတွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ဝသနဋ္ဌာနာနိ ကာရေတွာ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ ဒတွာ နိက္ခမိ. တတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗေပိ တေ ရာဇနိဝေသနေ ဘုဉ္ဇန္တိ.

ရာဇာ ပန အပုတ္တကော ပုတ္တေ ပတ္ထေတိ၊ ပုတ္တာ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဝဿာရတ္တစ္စယေန မဟာရက္ခိတော ‘‘ဟိမဝန္တံ ဂမိဿာမာ’’တိ ရာဇာနံ အာပုစ္ဆိတွာ ရညာ ကတသက္ကာရသမ္မာနော နိက္ခမိတွာ အန္တရာမဂ္ဂေ မဇ္ဈနှိကသမယေ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ဧကဿ သန္ဒစ္ဆာယဿ ရုက္ခဿ ဟေဋ္ဌာ သပရိသော နိသီဒိ. တာပသာ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘ရာဇာ အပုတ္တကော၊ သာဓု ဝတဿ သစေ ရာဇပုတ္တံ လဘေယျာ’’တိ. မဟာရက္ခိတော တံ ကထံ သုတွာ ‘‘ဘဝိဿတိ နု ခေါ ရညော ပုတ္တော၊ ဥဒါဟု နော’’တိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘ဘဝိဿတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘မာ တုမှေ စိန္တယိတ္ထ၊ အဇ္ဇ ပစ္စူသကာလေ ဧကော ဒေဝပုတ္တော စဝိတွာ ရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိဿတီ’’တိ အာဟ.

တံ သုတွာ ဧကော ကူဋဇဋိလော ‘‘ဣဒါနိ ရာဇကုလူပကော ဘဝိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တာပသာနံ ဂမနကာလေ ဂိလာနာလယံ ကတွာ နိပဇ္ဇိတွာ ‘‘ဧဟိ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န သက္ကောမီ’’တိ အာဟ. မဟာရက္ခိတော တဿ နိပန္နကာရဏံ ဉတွာ ‘‘ယဒါ သက္ကောသိ၊ တဒါ အာဂစ္ဆေယျာသီ’’တိ ဣသိဂဏံ အာဒါယ ဟိမဝန္တမေဝ ဂတော. ကုဟကော နိဝတ္တိတွာ ဝေဂေန ဂန္တွာ ရာဇဒွါရေ ဌတွာ ‘‘မဟာရက္ခိတဿ ဥပဋ္ဌာကတာပသော အာဂတော’’တိ ရညော အာရောစာပေတွာ ရညာ ဝေဂေန ပက္ကောသာပိတော ပါသာဒံ အဘိရုယှ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. ရာဇာ တံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ဣသီနံ အာရောဂျံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ အတိခိပ္ပံ နိဝတ္တိတ္ထ၊ ကေနတ္ထေန အာဂတတ္ထာ’’တိ အာဟ.

မဟာရာဇ၊ ဣသိဂဏော သုခနိသိန္နော ‘‘သာဓု ဝတဿ သစေ ရညော ဝံသာနုရက္ခကော ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသိ. အဟံ တံ ကထံ သုတွာ ‘‘ဘဝိဿတိ နု ခေါ ရညော ပုတ္တော၊ ဥဒါဟု နော’’တိ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဩလောကေန္တော ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ဒေဝပုတ္တော စဝိတွာ အဂ္ဂမဟေသိယာ သုဓမ္မာယ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိဿတီ’’တိ ဒိသွာ ‘‘အဇာနန္တာ ဂဗ္ဘံ နာသေယျုံ၊ အာစိက္ခိဿာမိ တာဝ န’’န္တိ တုမှာကံ ကထနတ္ထာယ အာဂတော၊ ကထိတံ ဝေါ မယာ၊ ဂစ္ဆာမဟ’’န္တိ. ရာဇာ ‘‘ဘန္တေ၊ န သက္ကာ ဂန္တု’’န္တိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ပသန္နစိတ္တော ကုဟကတာပသံ ဥယျာနံ နေတွာ ဝသနဋ္ဌာနံ သံဝိဒဟိတွာ အဒါသိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ရာဇကုလေ ဘုဉ္ဇန္တော ဝသတိ၊ ‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခုကော’’တွေဝဿ နာမံ အဟောသိ.

တဒါ ဗောဓိသတ္တော တာဝတိံသဘဝနတော စဝိတွာ တတ္ထ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ၊ ဇာတဿ စ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ‘‘သောမနဿော’’တိ နာမံ ကရိံသု. သော ကုမာရပရိဟာရေန ဝဍ္ဎတိ. ကုဟကတာပသောပိ ဥယျာနဿ ဧကပဿေ နာနပ္ပကာရံ သူပေယျသာကဉ္စ ဖလဝလ္လိအာဒယော စ ရောပေတွာ ပဏ္ဏိကာနံ ဟတ္ထေ ဝိက္ကိဏန္တော ဓနံ သံဟရတိ. အထ ဗောဓိသတ္တဿ သတ္တဝဿိကကာလေ ရညော ပစ္စန္တော ကုပိတော. သော ‘‘တာတ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုတာပသေ မာ ပမဇ္ဇာ’’တိ ကုမာရံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ ပစ္စန္တံ ဝူပသမေတုံ ဂတော.

၁၀-၁၃. အထေကဒိဝသံ ကုမာရော ‘‘ဇဋိလံ ပဿိဿာမီ’’တိ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ကူဋဇဋိလံ ဧကံ ဂန္ဓိကကာသာဝံ နိဝါသေတွာ ဧကံ ပါရုပိတွာ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဒွေ ဃဋေ ဂဟေတွာ သာကဝတ္ထုသ္မိံ ဥဒကံ သိဉ္စန္တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ကူဋဇဋိလော အတ္တနော သမဏဓမ္မံ အကတွာ ပဏ္ဏိကကမ္မံ ကရောတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘ကိံ ကရောသိ ပဏ္ဏိကဂဟပတိကာ’’တိ တံ လဇ္ဇာပေတွာ အဝန္ဒိတွာ ဧဝ နိက္ခမိ.

ကူဋဇဋိလော ‘‘အယံ ဣဒါနေဝ ဧဝရူပေါ၊ ပစ္ဆာ ‘ကော ဇာနာတိ ကိံ ကရိဿတီ’တိ ဣဒါနေဝ နံ နာသေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ရညော အာဂမနကာလေ ပါသာဏဖလကံ ဧကမန္တံ ခိပိတွာ ပါနီယဃဋံ ဘိန္ဒိတွာ ပဏ္ဏသာလာယ တိဏာနိ ဝိကိရိတွာ သရီရံ တေလေန မက္ခေတွာ ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ သသီသံ ပါရုပိတွာ မဟာဒုက္ခပ္ပတ္တော ဝိယ မဉ္စေ နိပဇ္ဇိ. ရာဇာ အာဂန္တွာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ နိဝေသနံ အပဝိသိတွာဝ ‘‘မမ သာမိကံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကံ ပဿိဿာမီ’’တိ ပဏ္ဏသာလဒွါရံ ဂန္တွာ တံ ဝိပ္ပကာရံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ အန္တော ပဝိသိတွာ တံ နိပန္နကံ ဒိသွာ ပါဒေ ပရိမဇ္ဇန္တော ပုစ္ဆိ – ‘‘ကေန၊ တွံ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဝိဟေဌိတော၊ ကမဇ္ဇ ယမလောကံ နေမိ၊ တံ မေ သီဃံ အာစိက္ခာ’’တိ.

တံ သုတွာ ကူဋဇဋိလော နိတ္ထုနန္တော ဥဋ္ဌာယ ဒိဋ္ဌော၊ မဟာရာဇ၊ တွံ မေ၊ ပဿိတွာ တယိ ဝိဿာသေန အဟံ ဣမံ ဝိပ္ပကာရံ ပတ္တော၊ တဝ ပုတ္တေနမှိ ဧဝံ ဝိဟေဌိတောတိ. တံ သုတွာ ရာဇာ စောရဃာတကေ အာဏာပေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ ကုမာရဿ သီသံ ဆိန္ဒိတွာ သရီရဉ္စဿ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္ဒိတွာ ရထိယာ ရထိယံ ဝိကိရထာ’’တိ. တေ မာတရာ အလင်္ကရိတွာ အတ္တနော အင်္ကေ နိသီဒါပိတံ ကုမာရံ အာကဍ္ဎိံသု – ‘‘ရညာ တေ ဝဓော အာဏတ္တော’’တိ. ကုမာရော မရဏဘယတဇ္ဇိတော မာတု အင်္ကတော ဝုဋ္ဌာယ – ‘‘ရညော မံ ဒဿေထ၊ သန္တိ ရာဇကိစ္စာနီ’’တိ အာဟ. တေ ကုမာရဿ ဝစနံ သုတွာ မာရေတုံ အဝိသဟန္တာ ဂေါဏံ ဝိယ ရဇ္ဇုယာ ပရိကဍ္ဎန္တာ နေတွာ ရညော ဒဿေသုံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တမဟံ ဒိသွာန ကုဟက’’န္တိအာဒိ.

တတ္ထ ထုသရာသိံဝ အတဏ္ဍုလန္တိ တဏ္ဍုလကဏေဟိ ဝိရဟိတံ ထုသရာသိံ ဝိယ၊ ဒုမံဝ ရုက္ခံ ဝိယ၊ အန္တော မဟာသုသိရံ. ကဒလိံဝ အသာရကံ သီလာဒိသာရရဟိတံ တာပသံ အဟံ ဒိသွာ နတ္ထိ ဣမဿ သတံ သာဓူနံ ဈာနာဒိဓမ္မော. ကသ္မာ? သာမညာ သမဏဘာဝါ သီလမတ္တတောပိ အပဂတော ပရိဟီနော အယံ၊ တထာ ဟိ အယံ ဟိရီသုက္ကဓမ္မဇဟိတော ပဇဟိတဟိရိသင်္ခါတသုက္ကဓမ္မော. ဇီဝိတဝုတ္တိကာရဏာတိ ‘‘ကေဝလံ ဇီဝိတဿေဝ ဟေတု အယံ တာပသလိင်္ဂေန စရတီ’’တိ စိန္တေသိန္တိ ဒဿေတိ. ပရန္တိဟီတိ ပရန္တော ပစ္စန္တော နိဝါသဘူတော ဧတေသံ အတ္ထီတိ ပရန္တိနော၊ သီမန္တရိကဝါသိနော. တေဟိ ပရန္တီဟိ အဋဝိကေဟိ ပစ္စန္တဒေသော ခေါဘိတော အဟောသိ. တံ ပစ္စန္တကောပံ နိသေဓေတုံ ဝူပသမေတုံ ဂစ္ဆန္တော မမ ပိတာ ကုရုရာဇာ ‘‘တာတ သောမနဿကုမာရ၊ မယှံ သာမိကံ ဥဂ္ဂတာပနံ ဃောရတပံ ပရမသန္တိန္ဒြိယံ ဇဋိလံ မာ ပမဇ္ဇိ. သော ဟိ အမှာကံ သဗ္ဗကာမဒဒေါ၊ တသ္မာ ယဒိစ္ဆကံ စိတ္တရုစိယံ တဿ စိတ္တာနုကူလံ ပဝတ္တေဟိ အနုဝတ္တေဟီ’’တိ တဒါ မံ အနုသာသီတိ ဒဿေတိ.

၁၄. တမဟံ ဂန္တွာနုပဋ္ဌာနန္တိ ပိတု ဝစနံ အနတိက္ကန္တော တံ ကူဋတာပသံ ဥပဋ္ဌာနတ္ထံ ဂန္တွာ တံ သာကဝတ္ထုသ္မိံ ဥဒကံ အာသိဉ္စန္တံ ဒိသွာ ‘‘ပဏ္ဏိကော အယ’’န္တိ စ ဉတွာ ကစ္စိ တေ၊ ဂဟပတိ၊ ကုသလန္တိ၊ ဂဟပတိ၊ တေ သရီရဿ ကစ္စိ ကုသလံ ကုသလမေဝ၊ တထာ ဟိ သာကဝတ္ထုသ္မိံ ဥဒကံ အာသိဉ္စသိ. ကိံ ဝါ တဝ ဟိရညံ ဝါ သုဝဏ္ဏံ ဝါ အာဟရီယတု၊ တထာ ဟိ ပဏ္ဏိကဝုတ္တိံ အနုတိဋ္ဌသီတိ ဣဒံ ဝစနံ အဘာသိံ.

၁၅. တေန သော ကုပိတော အာသီတိ တေန မယာ ဝုတ္တဂဟပတိဝါဒေန သော မာနနိဿိတော မာနံ အလ္လီနော ကုဟကော မယှံ ကုပိတော ကုဒ္ဓေါ အဟောသိ. ကုဒ္ဓေါ စ သမာနော ‘‘ဃာတာပေမိ တုဝံ အဇ္ဇ၊ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇယာမိ ဝါ’’တိ အာဟ.

တတ္ထ တုဝံ အဇ္ဇာတိ၊ တွံ အဇ္ဇ၊ ဣဒါနိယေဝ ရညော အာဂတကာလေတိ အတ္ထော.

၁၆. နိသေဓယိတွာ ပစ္စန္တန္တိ ပစ္စန္တံ ဝူပသမေတွာ နဂရံ အပဝိဋ္ဌော တင်္ခဏညေဝ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ကုဟကံ ကုဟကတာပသံ ကစ္စိ တေ၊ ဘန္တေ၊ ခမနီယံ၊ သမ္မာနော တေ ပဝတ္တိတောတိ ကုမာရေန တေ သမ္မာနော ပဝတ္တိတော အဟောသိ.

၁၇. ကုမာရော ယထာ နာသိယောတိ ယထာ ကုမာရော နာသိယော နာသေတဗ္ဗော ဃာတာပေတဗ္ဗော၊ တထာ သော ပါပေါ တဿ ရညော အာစိက္ခိ. အာဏာပေသီတိ မယှံ သာမိကေ ဣမသ္မိံ ဒိဗ္ဗစက္ခုတာပသေ သတိ ကိံ မမ န နိပ္ဖဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ပုတ္တေန မေ အတ္ထော နတ္ထိ၊ တတောပိ အယမေဝ သေယျောတိ စိန္တေတွာ အာဏာပေသိ.

၁၈. ကိန္တိ? သီသံ တတ္ထေဝ ဆိန္ဒိတွာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ တံ ကုမာရံ ပဿထ၊ တတ္ထေဝ တဿ သီသံ ဆိန္ဒိတွာ သရီရဉ္စဿ ကတွာန စတုခဏ္ဍိကံ စတုရော ခဏ္ဍေ ကတွာ ရထိယာ ရထိယံ နီယန္တာ ဝီထိတော ဝီထိံ ဝိက္ခိပန္တာ ဒဿေထ. ကသ္မာ? သာ ဂတိ ဇဋိလဟီဠိတာတိ ယေဟိ အယံ ဇဋိလော ဟီဠိတော၊ တေသံ ဇဋိလဟီဠိတာနံ သာ ဂတိ သာ နိပ္ဖတ္တိ သော ဝိပါကောတိ. ဇဋိလဟီဠိတာတိ ဝါ ဇဋိလဟီဠနဟေတု သာ တဿ နိပ္ဖတ္တီတိ ဧဝဉ္စေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၁၉. တတ္ထာတိ တဿ ရညော အာဏာယံ၊ တသ္မိံ ဝါ တာပသဿ ပရိဘဝေ. ကာရဏိကာတိ ဃာတကာ၊ စောရဃာတကာတိ အတ္ထော. စဏ္ဍာတိ ကုရူရာ. လုဒ္ဒါတိ သုဒါရုဏာ. အကာရုဏာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ ကတံ. ‘‘အကရုဏာ’’တိပိ ပါဠိ၊ နိက္ကရုဏာတိ အတ္ထော. မာတု အင်္ကေ နိသိန္နဿာတိ မမ မာတု သုဓမ္မာယ ဒေဝိယာ ဥစ္ဆင်္ဂေ နိသိန္နဿ. ‘‘နိသိန္နဿာ’’တိ အနာဒရေ သာမိဝစနံ. အာကဍ္ဎိတွာ နယန္တိ မန္တိ မာတရာ အလင်္ကရိတွာ အတ္တနော အင်္ကေ နိသီဒါပိတံ မံ ရာဇာဏာယ တေ စောရဃာတကာ ဂေါဏံ ဝိယ ရဇ္ဇုယာ အာကဍ္ဎိတွာ အာဃာတနံ နယန္တိ. ကုမာရေ ပန နီယမာနေ ဒါသိဂဏပရိဝုတာ သဒ္ဓိံ ဩရောဓေဟိ သုဓမ္မာ ဒေဝီ နာဂရာပိ ‘‘မယံ နိရပရာဓံ ကုမာရံ မာရေတုံ န ဒဿာမာ’’တိ တေန သဒ္ဓိံယေဝ အဂမံသု.

၂၀. ဗန္ဓတံ ဂါဠှဗန္ဓနန္တိ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓန္တာနံ တေသံ ကာရဏိကပုရိသာနံ. ရာဇကိရိယာနိ အတ္ထိ မေတိ မယာ ရညော ဝတ္တဗ္ဗာနိ ရာဇကိစ္စာနိ အတ္ထိ. တသ္မာ ရညော ဒဿေထ မံ ခိပ္ပန္တိ တေသံ အဟံ ဧဝံ ဝစနံ အဝစံ.

၂၁. ရညော ဒဿယိံသု၊ ပါပဿ ပါပသေဝိနောတိ အတ္တနာ ပါပသီလဿ လာမကာစာရဿ ကူဋတာပသဿ သေဝနတော ပါပသေဝိနော ရညော မံ ဒဿယိံသု. ဒိသွာန တံ သညာပေသိန္တိ တံ မမ ပိတရံ ကုရုရာဇာနံ ပဿိတွာ ‘‘ကသ္မာ မံ၊ ဒေဝ၊ မာရာပေသီ’’တိ ဝတွာ တေန ‘‘ကသ္မာ စ ပန တွံ မယှံ သာမိကံ ဒိဗ္ဗစက္ခုတာပသံ ဂဟပတိဝါဒေန သမုဒါစရိ. ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဝိပ္ပကာရံ ကရီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဒေဝ၊ ဂဟပတိညေဝ ‘ဂဟပတီ’တိ ဝဒန္တဿ ကော မယှံ ဒေါသော’’တိ ဝတွာ တဿ နာနာဝိဓာနိ မာလာဝစ္ဆာနိ ရောပေတွာ ပုပ္ဖပဏ္ဏဖလာဖလာဒီနံ ဝိက္ကိဏနံ ဟတ္ထတော စဿ တာနိ ဒေဝသိကံ ဝိက္ကိဏန္တေဟိ မာလာကာရပဏ္ဏိကေဟိ သဒ္ဒဟာပေတွာ ‘‘မာလာဝတ္ထုပဏ္ဏဝတ္ထူနိ ဥပဓာရေထာ’’တိ ဝတွာ ပဏ္ဏသာလဉ္စဿ ပဝိသိတွာ ပုပ္ဖါဒိဝိက္ကိယလဒ္ဓံ ကဟာပဏကဘဏ္ဍိကံ အတ္တနော ပုရိသေဟိ နီဟရာပေတွာ ရာဇာနံ သညာပေသိံ တဿ ကူဋတာပသဘာဝံ ဇာနာပေသိံ. မမဉ္စ ဝသမာနယိန္တိ တေန သညာပနေန ‘‘သစ္စံ ခေါ ပန ကုမာရော ဝဒတိ၊ အယံ ကူဋတာပသော ပုဗ္ဗေ အပ္ပိစ္ဆော ဝိယ ဟုတွာ ဣဒါနိ မဟာပရိဂ္ဂဟော ဇာတော’’တိ ယထာ တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္နော မမ ဝသေ ဝတ္တတိ၊ ဧဝံ ရာဇာနံ မမ ဝသမာနေသိံ.

တတော မဟာသတ္တော ‘‘ဧဝရူပဿ ဗာလဿ ရညော သန္တိကေ ဝသနတော ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ပဗ္ဗဇိတုံ ယုတ္တ’’န္တိ စိန္တေတွာ ရာဇာနံ အာပုစ္ဆိ – ‘‘န မေ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓ ဝါသေန အတ္ထော၊ အနုဇာနာထ မံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ. ရာဇာ ‘‘တာတ၊ မယာ အနုပဓာရေတွာဝ တေ ဝဓော အာဏတ္တော၊ ခမ မယှံ အပရာဓ’’န္တိ မဟာသတ္တံ ခမာပေတွာ ‘‘အဇ္ဇေဝ ဣမံ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇာဟီ’’တိ အာဟ. ကုမာရော ‘‘ဒေဝ၊ ကိမတ္ထိ မာနုသကေသု ဘောဂေသု၊ အဟံ ပုဗ္ဗေ ဒီဃရတ္တံ ဒိဗ္ဗဘောဂသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိံ၊ န တတ္ထာပိ မေ သင်္ဂေါ၊ ပဗ္ဗဇိဿာမေဝါဟံ၊ န တာဒိသဿ ဗာလဿ ပရနေယျဗုဒ္ဓိနော သန္တိကေ ဝသာမီ’’တိ ဝတွာ တံ ဩဝဒန္တော –

‘‘အနိသမ္မ ကတံ ကမ္မံ၊ အနဝတ္ထာယ စိန္တိတံ၊

ဘေသဇ္ဇဿေဝ ဝေဘင်္ဂေါ၊ ဝိပါကော ဟောတိ ပါပကော.

‘‘နိသမ္မ စ ကတံ ကမ္မံ၊ သမ္မာဝတ္ထာယ စိန္တိတံ၊

ဘေသဇ္ဇဿေဝ သမ္ပတ္တိ၊ ဝိပါကော ဟောတိ ဘဒြကော.

‘‘အလသော ဂိဟီ ကာမဘောဂီ န သာဓု၊ အသညတော ပဗ္ဗဇိတော န သာဓု၊

ရာဇာ န သာဓု အနိသမ္မကာရီ၊ ယော ပဏ္ဍိတော ကောဓနော တံ န သာဓု.

‘‘နိသမ္မ ခတ္တိယော ကယိရာ၊ နာနိသမ္မ ဒိသမ္ပတိ၊

နိသမ္မကာရိနော ရာဇ၊ ယသော ကိတ္တိ စ ဝဍ္ဎတိ.

‘‘နိသမ္မ ဒဏ္ဍံ ပဏယေယျ ဣဿရော၊ ဝေဂါ ကတံ တပ္ပတိ ဘူမိပါလ၊

သမ္မာပဏီဓီ စ နရဿ အတ္ထာ၊ အနာနုတပ္ပါ တေ ဘဝန္တိ ပစ္ဆာ.

‘‘အနာနုတပ္ပါနိ ဟိ ယေ ကရောန္တိ၊ ဝိဘဇ္ဇ ကမ္မာယတနာနိ လောကေ၊

ဝိညုပ္ပသတ္ထာနိ သုခုဒြယာနိ၊ ဘဝန္တိ ဗုဒ္ဓါနုမတာနိ တာနိ.

‘‘အာဂစ္ဆုံ ဒေါဝါရိကာ ခဂ္ဂဗန္ဓာ၊ ကာသာဝိယာ ဟန္တု မမံ ဇနိန္ဒ၊

မာတုဉ္စ အင်္ကသ္မိမဟံ နိသိန္နော၊ အာကဍ္ဎိတော သဟသာ တေဟိ ဒေဝ.

‘‘ကဋုကဉှိ သမ္ဗာဓံ သုကိစ္ဆံ ပတ္တော၊ မဓုရမ္ပိယံ ဇီဝိတံ လဒ္ဓ ရာဇ၊

ကိစ္ဆေနဟံ အဇ္ဇ ဝဓာ ပမုတ္တော၊ ပဗ္ဗဇ္ဇမေဝါဘိမနောဟမသ္မီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၂၂၇-၂၃၄) –

ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေသိ.

တတ္ထ အနိသမ္မာတိ အနုပဓာရေတွာ. အနဝတ္ထာယာတိ အဝဝတ္ထပေတွာ. ဝေဘင်္ဂေါတိ ဝိပတ္တိ. ဝိပါကောတိ နိပ္ဖတ္တိ. အသညတောတိ အသံဝုတော ဒုဿီလော. ပဏယေယျာတိ ပဋ္ဌပေယျ. ဝေဂါတိ ဝေဂေန သဟသာ. သမ္မာပဏီဓီ စာတိ သမ္မာပဏိဓိနာ၊ ယောနိသော ဌပိတေန စိတ္တေန ကတာ နရဿ အတ္ထာ ပစ္ဆာ အနာနုတပ္ပါ ဘဝန္တီတိ အတ္ထော. ဝိဘဇ္ဇာတိ ဣမာနိ ကာတုံ ယုတ္တာနိ၊ ဣမာနိ အယုတ္တာနီတိ ဧဝံ ပညာယ ဝိဘဇိတွာ. ကမ္မာယတနာနီတိ ကမ္မာနိ. ဗုဒ္ဓါနုမတာနီတိ ပဏ္ဍိတေဟိ အနုမတာနိ အနဝဇ္ဇာနိ ဟောန္တိ. ကဋုကန္တိ ဒုက္ခံ အသာတံ၊ သမ္ဗာဓံ သုကိစ္ဆံ မရဏဘယံ ပတ္တောမှိ. လဒ္ဓါတိ အတ္တနော ဉာဏဗလေန ဇီဝိတံ လဘိတွာ. ပဗ္ဗဇ္ဇမေဝါဘိမနောတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိမုခစိတ္တော ဧဝါဟမသ္မိ.

ဧဝံ မဟာသတ္တေန ဓမ္မေ ဒေသိတေ ရာဇာ ဒေဝိံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဒေဝိ၊ တွံ ပုတ္တံ နိဝတ္တေဟီ’’တိ. ဒေဝီပိ ကုမာရဿ ပဗ္ဗဇ္ဇမေဝ ရောစေသိ. မဟာသတ္တော မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ‘‘သစေ မယှံ ဒေါသော အတ္ထိ၊ တံ ခမထာ’’တိ ခမာပေတွာ မဟာဇနံ အာပုစ္ဆိတွာ ဟိမဝန္တာဘိမုခေါ အဂမာသိ. ဂတေ စ ပန မဟာသတ္တေ မဟာဇနော ကူဋဇဋိလံ ပေါထေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသိ. ဗောဓိသတ္တောပိ သနာဂရေဟိ အမစ္စပါရိသဇ္ဇာဒီဟိ ရာဇပုရိသေဟိ အဿုမုခေဟိ အနုဗန္ဓိယမာနော တေ နိဝတ္တေသိ. မနုဿေသု နိဝတ္တေသု မနုဿဝဏ္ဏေနာဂန္တွာ ဒေဝတာဟိ နီတော သတ္တ ပဗ္ဗတရာဇိယော အတိက္ကမိတွာ ဟိမဝန္တေ ဝိဿကမ္မုနာ နိမ္မိတာယ ပဏ္ဏသာလာယ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိ. တေန ဝုတ္တံ –

၂၂. ‘‘သော မံ တတ္ထ ခမာပေသိ၊ မဟာရဇ္ဇံ အဒါသိ မေ၊

သောဟံ တမံ ဒါလယိတွာ၊ ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယ’’န္တိ.

တတ္ထ တမံ ဒါလယိတွာတိ ကာမာဒီနဝဒဿနဿ ပဋိပက္ခဘူတံ သမ္မောဟတမံ ဝိဓမိတွာ. ပဗ္ဗဇိန္တိ ဥပါဂစ္ဆိံ. အနဂါရိယန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ.

၂၃. ဣဒါနိ ယဒတ္ထံ တဒါ တံ ရာဇိဿရိယံ ပရိစ္စတ္တံ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘န မေ ဒေဿ’’န္တိ ဩသာနဂါထမာဟ. တဿတ္ထော ဝုတ္တနယောဝ.

ဧဝံ ပန မဟာသတ္တေ ပဗ္ဗဇိတေ ယာဝ သောဠသဝဿကာလာ ရာဇကုလေ ပရိစာရိကဝေသေန ဒေဝတာယေဝ နံ ဥပဋ္ဌဟိံသု. သော တတ္ထ ဈာနာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

တဒါ ကုဟကော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ မာတာ မဟာမာယာ၊ မဟာရက္ခိတတာပသော သာရိပုတ္တတ္ထေရော၊ သောမနဿကုမာရော လောကနာထော.

တဿ ယုဓဉ္ဇယစရိယာယံ (စရိယာ. ၃.၁ အာဒယော) ဝုတ္တနယေနေဝ ဒသ ပါရမိယော နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာ. ဣဓာပိ နေက္ခမ္မပါရမီ အတိသယဝတီတိ သာ ဧဝ ဒေသနံ အာရုဠှာ. တထာ သတ္တဝဿိကကာလေ ဧဝ ရာဇကိစ္စေသု သမတ္ထတာ၊ တဿ တာပသဿ ကူဋဇဋိလဘာဝပရိဂ္ဂဏှနံ၊ တေန ပယုတ္တေန ရညာ ဝဓေ အာဏတ္တေ သန္တာသာဘာဝေါ၊ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ နာနာနယေဟိ တဿ သဒေါသတံ အတ္တနော စ နိရပရာဓတံ မဟာဇနဿ မဇ္ဈေ ပကာသေတွာ ရညော စ ပရနေယျဗုဒ္ဓိတံ ဗာလဘာဝဉ္စ ပဋ္ဌပေတွာ တေန ခမာပိတေပိ တဿ သန္တိကေ ဝါသတော ရဇ္ဇိဿရိယတော စ သံဝေဂမာပဇ္ဇိတွာ နာနပ္ပကာရံ ယာစိယမာနေနပိ ဟတ္ထဂတံ ရဇ္ဇသိရိံ ခေဠပိဏ္ဍံ ဝိယ ဆဍ္ဍေတွာ ကတ္ထစိ အလဂ္ဂစိတ္တေန ဟုတွာ ပဗ္ဗဇနံ၊ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဝိဝေကာရာမေန ဟုတွာ နစိရဿေဝ အပ္ပကသိရေန ဈာနာဘိညာနိဗ္ဗတ္တနန္တိ ဧဝမာဒယော မဟာသတ္တဿ ဂုဏာနုဘာဝါ ဝိဘာဝေတဗ္ဗာတိ.

သောမနဿစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.