၁၄. ဧကရာဇစရိယာဝဏ္ဏနာ

၁၁၄. စုဒ္ဒသမေ ဧကရာဇာတိ ဝိဿုတောတိ ဧကရာဇာတိ ဣမိနာ အနွတ္ထနာမေန ဇမ္ဗုဒီပတလေ ပါကဋော.

မဟာသတ္တော ဟိ တဒါ ဗာရာဏသိရညော ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. ဝယပ္ပတ္တော သဗ္ဗသိပ္ပနိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော ဟုတွာ ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇံ ကာရေန္တော ကုသလသီလာစာရသဒ္ဓါသုတာဒိအနညသာဓာရဏဂုဏဝိသေသယောဂေန ပါရမိပရိဘာဝနေန စ ဇမ္ဗုဒီပတလေ အဒုတိယတ္တာ ပဓာနဘာဝေန စ ‘‘ဧကရာဇာ’’တိ ပကာသနာမော အဟောသိ. ပရမံ သီလံ အဓိဋ္ဌာယာတိ သုပရိသုဒ္ဓကာယိကဝါစသိကသံဝရသင်္ခါတဉ္စေဝ သုပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရသင်္ခါတဉ္စ ပရမံ ဥတ္တမံ ဒသကုသလကမ္မပထသီလံ သမာဒါနဝသေန စ အဝီတိက္ကမနဝသေန စ အဓိဋ္ဌဟိတွာ အနုဋ္ဌဟိတွာ. ပသာသာမိ မဟာမဟိန္တိ တိယောဇနသတိကေ ကာသိရဋ္ဌေ မဟတိံ မဟိံ အနုသာသာမိ ရဇ္ဇံ ကာရေမိ.

၁၁၅. ဒသကုသလကမ္မပထေတိ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိ ယာဝ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ဧတသ္မိံ ဒသဝိဓေ ကုသလကမ္မပထေ၊ ဧတေ ဝါ အနဝသေသတော သမာဒါယ ဝတ္တာမိ. စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟီတိ ဒါနံ ပိယဝစနံ အတ္ထစရိယာ သမာနတ္တတာတိ ဣမေဟိ စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ သင်္ဂဏှနကာရဏေဟိ ယဒါ ဧကရာဇာတိ ဝိဿုတော ဟောမိ၊ တဒါ ယထာရဟံ မဟာဇနံ သင်္ဂဏှာမီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၁၆. ဧဝန္တိ ဒသကုသလကမ္မပထသီလပရိပူရဏံ စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ မဟာဇနသင်္ဂဏှနန္တိ ယထာဝုတ္တေန ဣမိနာ အာကာရေန အပ္ပမတ္တဿ. ဣဓလောကေ ပရတ္ထ စာတိ ဣမသ္မိံ လောကေ ယံ အပ္ပမဇ္ဇနံ၊ တတ္ထ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကေ အတ္ထေ၊ ပရလောကေ ယံ အပ္ပမဇ္ဇနံ တတ္ထ သမ္ပရာယိကေ အတ္ထေ အပ္ပမတ္တဿ မေ သတောတိ အတ္ထော. ဒဗ္ဗသေနောတိ ဧဝံနာမကော ကောသလရာဇာ. ဥပဂန္တွာတိ စတုရင်္ဂိနိံ သေနံ သန္နယှိတွာ အဗ္ဘုယျာနဝသေန မမ ရဇ္ဇံ ဥပဂန္တွာ. အစ္ဆိန္ဒန္တော ပုရံ မမာတိ မမ ဗာရာဏသိနဂရံ ဗလက္ကာရေန ဂဏှန္တော.

တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ – မဟာသတ္တော ဟိ တဒါ နဂရဿ စတူသု ဒွါရေသု စတဿော မဇ္ဈေ ဧကံ နိဝေသနဒွါရေ ဧကန္တိ ဆ ဒါနသာလာယော ကာရေတွာ ကပဏဒ္ဓိကာဒီနံ ဒါနံ ဒေတိ၊ သီလံ ရက္ခတိ၊ ဥပေါသထကမ္မံ ကရောတိ၊ ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယသမ္ပန္နော အင်္ကေ နိသိန္နံ ပုတ္တံ ပရိတောသယမာနော ဝိယ သဗ္ဗသတ္တေ ပရိတောသယမာနော ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတိ. တဿေကော အမစ္စော အန္တေပုရံ ပဒုဿိတွာ အပရဘာဂေ ပါကဋောဝ ဇာတော. အမစ္စာ ရညော အာရောစေသုံ. ရာဇာ ပရိဂ္ဂဏှန္တော တံ အတ္တနာ ပစ္စက္ခတော ဉတွာ တံ အမစ္စံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘အန္ဓဗာလ၊ အယုတ္တံ တေ ကတံ၊ န တွံ မမ ဝိဇိတေ ဝသိတုံ အရဟသိ၊ အတ္တနော ဓနဉ္စ ပုတ္တဒါရဉ္စ ဂဟေတွာ အညတ္ထ ယာဟီ’’တိ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇေသိ.

သော ကောသလဇနပဒံ ဂန္တွာ ဒဗ္ဗသေနံ နာမ ကောသလရာဇာနံ ဥပဋ္ဌဟန္တော အနုက္ကမေန တဿ ဝိဿာသိကော ဟုတွာ ဧကဒိဝသံ တံ ရာဇာနံ အာဟ – ‘‘ဒေဝ၊ ဗာရာဏသိရဇ္ဇံ နိမ္မက္ခိကမဓုပဋလသဒိသံ၊ အတိမုဒုကော ရာဇာ၊ သုခေနေဝ တံ ရဇ္ဇံ ဂဏှိတုံ သက္ကောသီ’’တိ. ဒဗ္ဗသေနော ဗာရာဏသိရညော မဟာနုဘာဝတာယ တဿ ဝစနံ အသဒ္ဒဟန္တော မနုဿေ ပေသေတွာ ကာသိရဋ္ဌေ ဂါမဃာတာဒီနိ ကာရေတွာ တေသံ စောရာနံ ဗောဓိသတ္တေန ဓနံ ဒတွာ ဝိဿဇ္ဇိတဘာဝံ သုတွာ ‘‘အတိဝိယ ဓမ္မိကော ရာဇာ’’တိ ဉတွာ ‘‘ဗာရာဏသိရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဗလဝါဟနံ အာဒါယ နိယျာသိ. အထ ဗာရာဏသိရညော မဟာယောဓာ ‘‘ကောသလရာဇာ အာဂစ္ဆတီ’’တိ သုတွာ ‘‘အမှာကံ ရဇ္ဇသီမံ အနောက္ကမန္တမေဝ နံ ပေါထေတွာ ဂဏှာမာ’’တိ အတ္တနော ရညော ဝဒိံသု.

ဗောဓိသတ္တော ‘‘တာတာ၊ မံ နိဿာယ အညေသံ ကိလမနကိစ္စံ နတ္ထိ၊ ရဇ္ဇတ္ထိကာ ရဇ္ဇံ ဂဏှန္တု၊ မာ ဂမိတ္ထာ’’တိ နိဝါရေသိ. ကောသလရာဇာ ဇနပဒမဇ္ဈံ ပါဝိသိ. မဟာယောဓာ ပုနပိ ရညော တထေဝ ဝဒိံသု. ရာဇာ ပုရိမနယေနေဝ နိဝါရေသိ. ဒဗ္ဗသေနော ဗဟိနဂရေ ဌတွာ ‘‘ရဇ္ဇံ ဝါ ဒေတု ယုဒ္ဓံ ဝါ’’တိ ဧကရာဇဿ သာသနံ ပေသေသိ. ဧကရာဇာ ‘‘နတ္ထိ မယာ ယုဒ္ဓံ၊ ရဇ္ဇံ ဂဏှာတူ’’တိ ပဋိသာသနံ ပေသေသိ. ပုနပိ မဟာယောဓာ ‘‘ဒေဝ၊ န မယံ ကောသလရညော နဂရံ ပဝိသိတုံ ဒေမ၊ ဗဟိနဂရေယေဝ နံ ပေါထေတွာ ဂဏှာမာ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ပုရိမနယေနေဝ နိဝါရေတွာ နဂရဒွါရာနိ အဝါပုရာပေတွာ မဟာတလေ ပလ္လင်္ကမဇ္ဈေ နိသီဒိ. ဒဗ္ဗသေနော မဟန္တေန ဗလဝါဟနေန နဂရံ ပဝိသိတွာ ဧကမ္ပိ ပဋိသတ္တုံ အပဿန္တော သဗ္ဗရဇ္ဇံ ဟတ္ထဂတံ ကတွာ ရာဇနိဝေသနံ ဂန္တွာ မဟာတလံ အာရုယှ နိရပရာဓံ ဗောဓိသတ္တံ ဂဏှာပေတွာ အာဝါဋေ နိခဏာပေသိ. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘ဒဗ္ဗသေနော ဥပဂန္တွာ၊ အစ္ဆိန္ဒန္တော ပုရံ မမ.

၁၁၇. ‘‘ရာဇူပဇီဝေ နိဂမေ၊ သဗလဋ္ဌေ သရဋ္ဌကေ၊

သဗ္ဗံ ဟတ္ထဂတံ ကတွာ၊ ကာသုယာ နိခဏီ မမ’’န္တိ.

တတ္ထ ရာဇူပဇီဝေတိ အမစ္စပါရိသဇ္ဇဗြာဟ္မဏဂဟပတိအာဒိကေ ရာဇာနံ ဥပနိဿာယ ဇီဝန္တေ. နိဂမေတိ နေဂမေ. သဗလဋ္ဌေတိ သေနာပရိယာပန္နတာယ ဗလေ တိဋ္ဌန္တီတိ ဗလဋ္ဌာ၊ ဟတ္ထာရောဟာဒယော၊ ဗလဋ္ဌေဟိ သဟာတိ သဗလဋ္ဌေ. သရဋ္ဌကေတိ သဇနပဒေ၊ ရာဇူပဇီဝေ နိဂမေ စ အညဉ္စ သဗ္ဗံ ဟတ္ထဂတံ ကတွာ. ကာသုယာ နိခဏီ မမန္တိ သဗလဝါဟနံ သကလံ မမ ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ မမ္ပိ ဂလပ္ပမာဏေ အာဝါဋေ နိခဏာပေသိ. ဇာတကေပိ –

‘‘အနုတ္တရေ ကာမဂုဏေ သမိဒ္ဓေ၊ ဘုတွာန ပုဗ္ဗေ ဝသိ ဧကရာဇာ၊

သော ဒါနိ ဒုဂ္ဂေ နရကမှိ ခိတ္တော၊ နပ္ပဇ္ဇဟေ ဝဏ္ဏဗလံ ပုရာဏ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၄.၉) –

အာဝါဋေ ခိတ္တဘာဝေါ အာဂတော. ဇာတကဋ္ဌကထာယံ (ဇာ. အဋ္ဌ. ၃.၄.၉) ပန ‘‘သိက္ကာယ ပက္ခိပါပေတွာ ဥတ္တရုမ္မာရေ ဟေဋ္ဌာသီသကံ ဩလမ္ဗေသီ’’တိ ဝုတ္တံ.

မဟာသတ္တော စောရရာဇာနံ အာရဗ္ဘ မေတ္တံ ဘာဝေတွာ ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ ဈာနာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ကာသုတော ဥဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ. တေန ဝုတ္တံ –

၁၁၈. ‘‘အမစ္စမဏ္ဍလံ ရဇ္ဇံ၊ ဖီတံ အန္တေပုရံ မမ၊

အစ္ဆိန္ဒိတွာန ဂဟိတံ၊ ပိယပုတ္တံဝ ပဿဟ’’န္တိ.

တတ္ထ အမစ္စမဏ္ဍလန္တိ တသ္မိံ တသ္မိံ ရာဇကိစ္စေ ရညာ အမာ သဟ ဝတ္တန္တီတိ အမစ္စာ၊ သဒ္ဓိံ ဝါ တေသံ မဏ္ဍလံ သမူဟံ. ဖီတန္တိ ဗလဝါဟနေန နဂရဇနပဒါဒီဟိ သမိဒ္ဓံ ရဇ္ဇံ. ဣတ္ထာဂါရဒါသိဒါသပရိဇနေဟိ စေဝ ဝတ္ထာဘရဏာဒိဥပဘောဂူပကရဏေဟိ စ သမိဒ္ဓံ မမ အန္တေပုရဉ္စ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဟိတကံ ဂဏှန္တံ အမိတ္တရာဇာနံ ယာယ အတ္တနော ပိယပုတ္တံဝ ပဿိံ အဟံ၊ တာယ ဧဝံဘူတာယ မေတ္တာယ မေ သမော သကလလောကေ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဧဝံဘူတာ ဧသာ မေ မေတ္တာပါရမီ ပရမတ္ထပါရမိဘာဝံ ပတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော.

ဧဝံ ပန မဟာသတ္တေ တံ စောရရာဇာနံ အာရဗ္ဘ မေတ္တံ ဖရိတွာ အာကာသေ ပလ္လင်္ကေန နိသိန္နေ တဿ သရီရေ ဒါဟော ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ‘‘ဍယှာမိ ဍယှာမီ’’တိ ဘူမိယံ အပရာပရံ ပရိဝတ္တတိ. ‘‘ကိမေတ’’န္တိ ဝုတ္တေ၊ မဟာရာဇ၊ တုမှေ နိရပရာဓံ ဓမ္မိကရာဇာနံ အာဝါဋေ နိခဏာပယိတ္ထာတိ. ‘‘တေန ဟိ ဝေဂေန ဂန္တွာ တံ ဥဒ္ဓရထာ’’တိ အာဟ. ပုရိသာ ဂန္တွာ တံ ရာဇာနံ အာကာသေ ပလ္လင်္ကေန နိသိန္နံ ဒိသွာ အာဂန္တွာ ဒဗ္ဗသေနဿ အာရောစေသုံ. သော ဝေဂေန ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ခမာပေတွာ ‘‘တုမှာကံ ရဇ္ဇံ တုမှေဝ ကာရေထ၊ အဟံ ဝေါ စောရေ ပဋိဗာဟေဿာမီ’’တိ ဝတွာ တဿ ဒုဋ္ဌာမစ္စဿ ရာဇာဏံ ကာရေတွာ ပက္ကာမိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ရဇ္ဇံ အမစ္စာနံ နိယျာတေတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ မဟာဇနံ သီလာဒိဂုဏေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ အာယုပရိယောသာနေ ဗြဟ္မလောကပရာယနော အဟောသိ.

တဒါ ဒဗ္ဗသေနော အာနန္ဒတ္ထေရော အဟောသိ၊ ဧကရာဇာ လောကနာထော.

တဿ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဆသု ဒါနသာလာသု ဆသတသဟဿဝိဿဇ္ဇနေန ပစ္စတ္ထိကရညော သကလရဇ္ဇပရိစ္စာဂေန စ ဒါနပါရမီ၊ နိစ္စသီလဥပေါသထကမ္မဝသေန ပဗ္ဗဇိတဿ အနဝသေသသီလသံဝရဝသေန စ သီလပါရမီ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာဝသေန ဈာနာဓိဂမဝသေန စ နေက္ခမ္မပါရမီ၊ သတ္တာနံ ဟိတာဟိတဝိစာရဏဝသေန ဒါနသီလာဒိသံဝိဒဟနဝသေန စ ပညာပါရမီ၊ ဒါနာဒိပုညသမ္ဘာရဿ အဗ္ဘုဿဟနဝသေန ကာမဝိတက္ကာဒိဝိနောဒနဝသေန စ ဝီရိယပါရမီ၊ ဒုဋ္ဌာမစ္စဿ ဒဗ္ဗသေနရညော စ အပရာဓသဟနဝသေန ခန္တိပါရမီ၊ ယထာပဋိညံ ဒါနာဒိနာ အဝိသံဝါဒနဝသေန စ သစ္စပါရမီ၊ ဒါနာဒီနံ အစလသမာဒါနာဓိဋ္ဌာနဝသေန အဓိဋ္ဌာနပါရမီ၊ ပစ္စတ္ထိကေပိ ဧကန္တေန ဟိတူပသံဟာရဝသေန မေတ္တာဈာနနိဗ္ဗတ္တနေန စ မေတ္တာပါရမီ၊ ဒုဋ္ဌာမစ္စေန ဒဗ္ဗသေနေန စ ကတာပရာဓေ ဟိတေသီဟိ အတ္တနော အမစ္စာဒီဟိ နိဗ္ဗတ္တိတေ ဥပကာရေ စ အဇ္ဈုပေက္ခဏေန ရဇ္ဇသုခပ္ပတ္တကာလေ ပစ္စတ္ထိကရညာ နရကေ ခိတ္တကာလေ သမာနစိတ္တတာယ စ ဥပေက္ခာပါရမီ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ပနုဇ္ဇ ဒုက္ခေန သုခံ ဇနိန္ဒ၊ သုခေန ဝါ ဒုက္ခမသယှသာဟိ၊

ဥဘယတ္ထ သန္တော အဘိနိဗ္ဗုတတ္တာ၊ သုခေ စ ဒုက္ခေ စ ဘဝန္တိ တုလျာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၄.၁၂)၊

ယသ္မာ ပနေတ္ထ မေတ္တာပါရမီ အတိသယဝတီ၊ တသ္မာ တဒတ္ထဒီပနတ္ထံ သာ ဧဝ ပါဠိ အာရုဠှာ. တထာ ဣဓ မဟာသတ္တဿ သဗ္ဗသတ္တေသု ဩရသပုတ္တေ ဝိယ သမာနုကမ္ပတာဒယော ဂုဏဝိသေသာ နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာတိ.

ဧကရာဇစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

မေတ္တာပါရမီ နိဋ္ဌိတာ.