၈. ဓမ္မဒေဝပုတ္တစရိယာဝဏ္ဏနာ

၆၆. အဋ္ဌမေ မဟာပက္ခောတိ မဟာပရိဝါရော. မဟိဒ္ဓိကောတိ မဟတိယာ ဒေဝိဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော. ဓမ္မော နာမ မဟာယက္ခောတိ နာမေန ဓမ္မော နာမ မဟာနုဘာဝေါ ဒေဝပုတ္တော. သဗ္ဗလောကာနုကမ္ပကောတိ ဝိဘာဂံ အကတွာ မဟာကရုဏာယ သဗ္ဗလောကံ အနုဂ္ဂဏှနကော.

မဟာသတ္တော ဟိ တဒါ ကာမာဝစရဒေဝလောကေ ဓမ္မော နာမ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ဒိဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတော ဒိဗ္ဗရထမဘိရုယှ အစ္ဆရာဂဏပရိဝုတော မနုဿေသု သာယမာသံ ဘုဉ္ဇိတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဃရဒွါရေသု သုခကထာယ နိသိန္နေသု ပုဏ္ဏမုပေါသထဒိဝသေ ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု အာကာသေ ဌတွာ ‘‘ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဒသဟိ အကုသလကမ္မပထေဟိ ဝိရမိတွာ တိဝိဓသုစရိတဓမ္မံ ပူရေထ၊ မတ္တေယျာ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဘဝထ၊ သဂ္ဂပရာယနာ ဟုတွာ မဟန္တံ ယသံ အနုဘဝိဿထာ’’တိ မနုဿေ ဒသကုသလကမ္မပထေ သမာဒပေန္တော ဇမ္ဗုဒီပံ ပဒက္ခိဏံ ကရောတိ. တေန ဝုတ္တံ –

၆၇. ‘‘ဒသကုသလကမ္မပထေ၊ သမာဒပေန္တော မဟာဇနံ၊

စရာမိ ဂါမနိဂမံ၊ သမိတ္တော သပရိဇ္ဇနော’’တိ.

တတ္ထ သမိတ္တောတိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မဝါဒီဟိ သဟာယေဟိ သသဟာယော.

တေန စ သမယေန အဓမ္မော နာမေကော ဒေဝပုတ္တော ကာမာဝစရဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ. ‘‘သော ပါဏံ ဟနထ၊ အဒိန္နံ အာဒိယထာ’’တိအာဒိနာ နယေန သတ္တေ အကုသလကမ္မပထေ သမာဒပေန္တော မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဇမ္ဗုဒီပံ ဝါမံ ကရောတိ. တေန ဝုတ္တံ –

၆၈. ‘‘ပါပေါ ကဒရိယော ယက္ခော၊ ဒီပေန္တော ဒသ ပါပကေ၊

သောပေတ္ထ မဟိယာ စရတိ၊ သမိတ္တော သပရိဇ္ဇနော’’တိ.

တတ္ထ ပါပေါတိ ပါပဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော. ကဒရိယောတိ ထဒ္ဓမစ္ဆရီ. ယက္ခောတိ ဒေဝပုတ္တော. ဒီပေန္တော ဒသ ပါပကေတိ သဗ္ဗလောကေ ဂေါစရံ နာမ သတ္တာနံ ဥပဘောဂပရိဘောဂါယ ဇာတံ. တသ္မာ သတ္တေ ဝဓိတွာ ယံကိဉ္စိ ကတွာ စ အတ္တာ ပီဏေတဗ္ဗော၊ ဣန္ဒြိယာနိ သန္တပ္ပေတဗ္ဗာနီတိအာဒိနာ နယေန ပါဏာတိပါတာဒိကေ ဒသ လာမကဓမ္မေ ကတ္တဗ္ဗေ ကတွာ ပကာသေန္တော. သောပေတ္ထာတိ သောပိ အဓမ္မော ဒေဝပုတ္တော ဣမသ္မိံ ဇမ္ဗုဒီပေ. မဟိယာတိ ဘူမိယာ အာသန္နေ၊ မနုဿာနံ ဒဿနသဝနူပစာရေတိ အတ္ထော.

၆၉. တတ္ထ ယေ သတ္တာ သာဓုကမ္မိကာ ဓမ္မဂရုနော၊ တေ ဓမ္မံ ဒေဝပုတ္တံ တထာ အာဂစ္ဆန္တမေဝ ဒိသွာ အာသနာ ဝုဋ္ဌာယ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေန္တာ ယာဝ စက္ခုပထသမတိက္ကမနာ တာဝ အဘိတ္ထဝန္တိ၊ ပဉ္ဇလိကာ နမဿမာနာ တိဋ္ဌန္တိ၊ တဿ ဝစနံ သုတွာ အပ္ပမတ္တာ သက္ကစ္စံ ပုညာနိ ကရောန္တိ. ယေ ပန သတ္တာ ပါပသမာစာရာ ကုရူရကမ္မန္တာ၊ တေ အဓမ္မဿ ဝစနံ သုတွာ အဗ္ဘနုမောဒန္တိ၊ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပါပါနိ သမာစရန္တိ. ဧဝံ တေ တဒါ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ စေဝ ဥဇုဝိပစ္စနီကကိရိယာ စ ဟုတွာ လောကေ ဝိစရန္တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ဓမ္မဝါဒီ အဓမ္မော စ၊ ဥဘော ပစ္စနိကာ မယ’’န္တိ.

ဧဝံ ပန ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ အထေကဒိဝသံ တေသံ ရထာ အာကာသေ သမ္မုခါ အဟေသုံ. အထ နေသံ ပရိသာ ‘‘တုမှေ ကဿ၊ တုမှေ ကဿာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘မယံ ဓမ္မဿ၊ မယံ အဓမ္မဿာ’’တိ ဝတွာ မဂ္ဂါ ဩက္ကမိတွာ ဒွိဓာ ဇာတာ. ဓမ္မဿ ပန အဓမ္မဿ စ ရထာ အဘိမုခါ ဟုတွာ ဤသာယ ဤသံ အာဟစ္စ အဋ္ဌံသု. ‘‘တဝ ရထံ ဩက္ကမာပေတွာ မယှံ မဂ္ဂံ ဒေဟိ၊ တဝ ရထံ ဩက္ကမာပေတွာ မယှံ မဂ္ဂံ ဒေဟီ’’တိ အညမညံ မဂ္ဂဒါပနတ္ထံ ဝိဝါဒံ အကံသု. ပရိသာ စ နေသံ အာဝုဓာနိ အဘိဟရိတွာ ယုဒ္ဓသဇ္ဇာ အဟေသုံ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ –

‘‘ဓုရေ ဓုရံ ဃဋ္ဋယန္တာ၊ သမိမှာ ပဋိပထေ ဥဘော’’.

၇၀. ‘‘ကလဟော ဝတ္တတီ ဘေသ္မာ၊ ကလျာဏပါပကဿ စ၊

မဂ္ဂါ ဩက္ကမနတ္ထာယ၊ မဟာယုဒ္ဓေါ ဥပဋ္ဌိတော’’တိ.

တတ္ထ ဓုရေ ဓုရန္တိ ဧကဿ ရထီသာယ ဣတရဿ ရထီသံ ဃဋ္ဋယန္တာ. သမိမှာတိ သမာဂတာ သမ္မုခီဘူတာ. ပုန ဥဘောတိ ဝစနံ ဥဘောပိ မယံ အညမညဿ ပစ္စနီကာ ဟုတွာ လောကေ ဝိစရန္တာ ဧကဒိဝသံ ပဋိမုခံ အာဂစ္ဆန္တာ ဒွီသု ပရိသာသု ဥဘောသု ပဿေသု မဂ္ဂတော ဩက္ကန္တာသု သဟ ရထေန မယံ ဥဘော ဧဝ သမာဂတာတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဘေသ္မာတိ ဘယဇနကော. ကလျာဏပါပကဿ စာတိ ကလျာဏဿ စ ပါပကဿ စ. မဟာယုဒ္ဓေါ ဥပဋ္ဌိတောတိ မဟာသင်္ဂါမော ပစ္စုပဋ္ဌိတော အာသိ.

အညမညဿ ဟိ ပရိသာယ စ ယုဇ္ဈိတုကာမတာ ဇာတာ. တတ္ထ ဟိ ဓမ္မော အဓမ္မံ အာဟ – ‘‘သမ္မ၊ တွံ အဓမ္မော၊ အဟံ ဓမ္မော၊ မဂ္ဂေါ မယှံ အနုစ္ဆဝိကော၊ တဝ ရထံ ဩက္ကမာပေတွာ မယှံ မဂ္ဂံ ဒေဟီ’’တိ. ဣတရော ‘‘အဟံ ဒဠှယာနော ဗလဝါ အသန္တာသီ၊ တသ္မာ မဂ္ဂံ န ဒေမိ၊ ယုဒ္ဓံ ပန ကရိဿာမိ၊ ယော ယုဒ္ဓေ ဇိနိဿတိ၊ တဿ မဂ္ဂေါ ဟောတူ’’တိ အာဟ. တေနေဝါဟ –

‘‘ယသောကရော ပုညကရောဟမသ္မိ၊ သဒါတ္ထုတော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊

မဂ္ဂါရဟော ဒေဝမနုဿပူဇိတော၊ ဓမ္မော အဟံ ဒေဟိ အဓမ္မ မဂ္ဂံ.

‘‘အဓမ္မယာနံ ဒဠှမာရုဟိတွာ၊ အသန္တသန္တော ဗလဝါဟမသ္မိ၊

သ ကိဿ ဟေတုမှိ တဝဇ္ဇ ဒဇ္ဇံ၊ မဂ္ဂံ အဟံ ဓမ္မ အဒိန္နပုဗ္ဗံ.

‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ပါတုရဟောသိ ပုဗ္ဗေ၊ ပစ္ဆာ အဓမ္မော ဥဒပါဒိ လောကေ၊

ဇေဋ္ဌော စ သေဋ္ဌော စ သနန္တနော စ၊ ဥယျာဟိ ဇေဋ္ဌဿ ကနိဋ္ဌ မဂ္ဂါ.

‘‘န ယာစနာယ နပိ ပါတိရူပါ၊ န အရဟတာ တေဟံ ဒဒေယျ မဂ္ဂံ၊

ယုဒ္ဓဉ္စ နော ဟောတု ဥဘိန္နမဇ္ဇ၊ ယုဒ္ဓမှိ ယော ဇေဿတိ တဿ မဂ္ဂေါ.

‘‘သဗ္ဗာ ဒိသာ အနုဝိသဋောဟမသ္မိ၊ မဟဗ္ဗလော အမိတယသော အတုလျော၊

ဂုဏေဟိ သဗ္ဗေဟိ ဥပေတရူပေါ၊ ဓမ္မော အဓမ္မ တွံ ကထံ ဝိဇေဿသိ.

‘‘လောဟေန ဝေ ဟညတိ ဇာတရူပံ၊ န ဇာတရူပေန ဟနန္တိ လောဟံ၊

သစေ အဓမ္မော ဟဉ္ဆတိ ဓမ္မမဇ္ဇ၊ အယော သုဝဏ္ဏံ ဝိယ ဒဿနေယျံ.

‘‘သစေ တုဝံ ယုဒ္ဓဗလော အဓမ္မ၊ န တုယှံ ဝုဍ္ဎာ စ ဂရူ စ အတ္ထိ၊

မဂ္ဂဉ္စ တေ ဒမ္မိ ပိယာပ္ပိယေန၊ ဝါစာ ဒုရုတ္တာနိပိ တေ ခမာမီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၁.၂၆-၃၂)၊

ဣမာ ဟိ တေသံ ဝစနပဋိဝစနကထာ.

တတ္ထ ယသောကရောတိ ဓမ္မေ နိယောဇနဝသေန ဒေဝမနုဿာနံ ယသဒါယကော. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. သဒါတ္ထုတောတိ သဒါ ထုတော နိစ္စပ္ပသတ္ထော. သ ကိဿ ဟေတုမှိ တဝဇ္ဇ ဒဇ္ဇန္တိ သောမှိ အဟံ အဓမ္မော အဓမ္မယာနရထံ အဘိရုဠှော အဘီတော ဗလဝါ၊ ကိံကာရဏာ အဇ္ဇ၊ ဘော ဓမ္မ၊ ကဿစိ အဒိန္နပုဗ္ဗံ မဂ္ဂံ တုယှံ ဒမ္မိ. ပါတုရဟောသီတိ ပဌမကပ္ပိကကာလေ ဣမသ္မိံ လောကေ ဒသကုသလကမ္မပထဓမ္မော ပုဗ္ဗေ ပါတုရဟောသိ၊ ပစ္ဆာ အဓမ္မော. ဇေဋ္ဌော စာတိ ပုရေ နိဗ္ဗတ္တဘာဝေန အဟံ ဇေဋ္ဌော စ သေဋ္ဌော စ ပေါရာဏကော စ၊ တွံ ပန ကနိဋ္ဌော၊ တသ္မာ ‘‘မဂ္ဂါ ဥယျာဟီ’’တိ ဝဒတိ.

နပိ ပါတိရူပါတိ အဟဉှိ ဘောတော နေဝ ယာစနာယ န ပဋိရူပဝစနေန န မဂ္ဂါရဟတာယ မဂ္ဂံ ဒဒေယျံ. အနုဝိသဋောတိ အဟံ စတဿော ဒိသာ စတဿော အနုဒိသာတိ သဗ္ဗာ ဒိသာ အတ္တနော ဂုဏေန ပတ္ထဋော ပညာတော. လောဟေနာတိ အယောမုဋ္ဌိကေန. ဟဉ္ဆတီတိ ဟနိဿတိ. ယုဒ္ဓဗလော အဓမ္မာတိ သစေ တုဝံ ယုဒ္ဓဗလော အသိ အဓမ္မ. ဝုဍ္ဎာ စ ဂရူ စာတိ ယဒိ တုယှံ ဣမေ ဝုဍ္ဎာ ဣမေ ဂရူ ပဏ္ဍိတာတိ ဧတံ နတ္ထိ. ပိယာပ္ပိယေနာတိ ပိယေန ဝိယ အပ္ပိယေန၊ အပ္ပိယေနပိ ဒဒန္တော (ဇာ. အဋ္ဌ. ၄.၁၁.၃၂) ပိယေန ဝိယ တေ မဂ္ဂံ ဒဒါမီတိ အတ္ထော.

၇၁. မဟာသတ္တော ဟိ တဒါ စိန္တေသိ – ‘‘သစာဟံ ဣမံ ပါပပုဂ္ဂလံ သဗ္ဗလောကဿ အဟိတာယ ပဋိပန္နံ ဧဝံ မယာ ဝိလောမဂ္ဂါဟံ ဂဟေတွာ ဌိတံ အစ္ဆရံ ပဟရိတွာ ‘အနာစာရ မာ ဣဓ တိဋ္ဌ၊ သီဃံ ပဋိက္ကမ ဝိနဿာ’တိ ဝဒေယျံ၊ သော တင်္ခဏညေဝ မမ ဓမ္မတေဇေန ဘုသမုဋ္ဌိ ဝိယ ဝိကိရေယျ၊ န ခေါ ပန မေတံ ပတိရူပံ၊ သွာဟံ သဗ္ဗလောကံ အနုကမ္ပန္တော ‘လောကတ္ထစရိယံ မတ္ထကံ ပါပေဿာမီ’တိ ပဋိပဇ္ဇာမိ၊ အယံ ခေါ ပန ပါပေါ အာယတိံ မဟာဒုက္ခဘာဂီ၊ သွာယံ မယာ ဝိသေသတော အနုကမ္ပိတဗ္ဗော၊ တသ္မာဿ မဂ္ဂံ ဒဿာမိ၊ ဧဝံ မေ သီလံ သုဝိသုဒ္ဓံ အခဏ္ဍိတံ ဘဝိဿတီ’’တိ. ဧဝံ ပန စိန္တေတွာ ဗောဓိသတ္တေ ‘‘သစေ တုဝံ ယုဒ္ဓဗလော’’တိ ဂါထံ ဝတွာ ထောကံ မဂ္ဂတော ဩက္ကန္တမတ္တေ ဧဝ အဓမ္မော ရထေ ဌာတုံ အသက္ကောန္တော အဝံသိရော ပထဝိယံ ပတိတွာ ပထဝိယာ ဝိဝရေ ဒိန္နေ ဂန္တွာ အဝီစိမှိ ဧဝ နိဗ္ဗတ္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယဒိဟံ တဿ ကုပ္ပေယျ’’န္တိအာဒိ.

တတ္ထ ယဒိဟံ တဿ ကုပ္ပေယျန္တိ တဿ အဓမ္မဿ ယဒိ အဟံ ကုဇ္ဈေယျံ. ယဒိ ဘိန္ဒေ တပေါဂုဏန္တိ တေနေဝဿ ကုဇ္ဈနေန မယှံ တပေါဂုဏံ သီလသံဝရံ ယဒိ ဝိနာသေယျံ. သဟပရိဇနံ တဿာတိ သပရိဇနံ တံ အဓမ္မံ. ရဇဘူတန္တိ ရဇမိဝ ဘူတံ၊ ရဇဘာဝံ ပတ္တံ အဟံ ကရေယျံ.

၇၂. အပိစာဟန္တိ ဧတ္ထ အဟန္တိ နိပါတမတ္တံ. သီလရက္ခာယာတိ သီလရက္ခဏတ္ထံ. နိဗ္ဗာပေတွာနာတိ ပဋိကစ္စေဝ ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယဿ ဥပဋ္ဌာပိတတ္တာ တသ္မိံ အဓမ္မေ ဥပ္ပဇ္ဇနကကောဓဿ အနုပ္ပါဒနေနေဝ ဒေါသပရိဠာဟဝူပသမနေန မာနသံ ဝူပသမေတွာ. သဟ ဇနေနောက္ကမိတွာတိ မယှံ ပရိဇနေန သဒ္ဓိံ မဂ္ဂါ ဩက္ကမိတွာ တဿ ပါပဿ အဓမ္မဿ အဟံ မဂ္ဂံ အဒါသိံ.

၇၃. သဟ ပထတော ဩက္ကန္တေတိ ဝုတ္တနယေန စိတ္တဿ ဝူပသမံ ကတွာ ‘‘မဂ္ဂံ တေ ဒမ္မီ’’တိ စ ဝတွာ ထောကံ မဂ္ဂတော သဟ ဩက္ကမနေန. ပါပယက္ခဿာတိ အဓမ္မဒေဝပုတ္တဿ. တာဝဒေတိ တင်္ခဏံ ဧဝ မဟာပထဝီ ဝိဝရမဒါသိ. ဇာတကဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘မဂ္ဂဉ္စ တေ ဒမ္မီ’’တိ ဂါထာယ ကထိတက္ခဏေယေဝါတိ ဝုတ္တံ.

ဧဝံ တသ္မိံ ဘူမိယံ ပတိတေ စတုနဟုတာဓိကဒွိယောဇနသတသဟဿဗဟလာ သကလံ ဝရာဝရံ ဓာရေန္တီပိ မဟာပထဝီ ‘‘နာဟမိမံ ပါပပုရိသံ ဓာရေမီ’’တိ ကထေန္တီ ဝိယ တေန ဌိတဋ္ဌာနေ ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇိ. မဟာသတ္တော ပန တသ္မိံ နိပတိတွာ အဝီစိမှိ နိဗ္ဗတ္တေ ရထဓုရေ ယထာဌိတောဝ သပရိဇနော မဟတာ ဒေဝါနုဘာဝေန ဂမနမဂ္ဂေနေဝ ဂန္တွာ အတ္တနော ဘဝနံ ပါဝိသိ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ခန္တီဗလော ယုဒ္ဓဗလံ ဝိဇေတွာ၊ ဟန္တွာ အဓမ္မံ နိဟနိတွ ဘူမျာ၊

ပါယာသိ ဝိတ္တော အဘိရုယှ သန္ဒနံ၊ မဂ္ဂေနေဝ အတိဗလော သစ္စနိက္ကမော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၁.၃၄)၊

တဒါ အဓမ္မော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ တဿ ပရိသာ ဒေဝဒတ္တပရိသာ၊ ဓမ္မော လောကနာထော၊ တဿ ပရိသာ ဗုဒ္ဓပရိသာ.

ဣဓာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ သေသပါရမိယော ယထာရဟံ နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာ. တထာ ဣဓာပိ ဒိဗ္ဗေဟိ အာယုဝဏ္ဏယသသုခအာဓိပတေယျေဟိ ဒိဗ္ဗေဟေဝ ဥဠာရေဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတဿ သမင်္ဂီဘူတဿ အနေကသဟဿသင်္ခါဟိ အစ္ဆရာဟိ သဗ္ဗကာလံ ပရိစာရိယမာနဿ မဟတိ ပမာဒဋ္ဌာနေ ဌိတဿ သတော ဤသကမ္ပိ ပမာဒံ အနာပဇ္ဇိတွာ ‘‘လောကတ္ထစရိယံ မတ္ထကံ ပါပေဿာမီ’’တိ မာသေ မာသေ ပုဏ္ဏမိယံ ဓမ္မံ ဒီပေန္တော သပရိဇနော မနုဿပထေ ဝိစရိတွာ မဟာကရုဏာယ သဗ္ဗသတ္တေ အဓမ္မတော ဝိဝေစေတွာ ဓမ္မေ နိယောဇနံ၊ အဓမ္မေန သမာဂတောပိ တေန ကတံ အနာစာရံ အဂဏေတွာ တတ္ထ စိတ္တံ အကောပေတွာ ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယမေဝ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ အခဏ္ဍံ သုဝိသုဒ္ဓဉ္စ ကတွာ အတ္တနော သီလဿ ရက္ခဏန္တိ ဧဝမာဒယော မဟာသတ္တဿ ဂုဏာနုဘာဝါ ဝိဘာဝေတဗ္ဗာတိ.

ဓမ္မဒေဝပုတ္တစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.